Sức khỏe và đời sống

Bệnh Mất Trí Nhớ

Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ.



Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ. Có nhiều nguyên do hay bệnh trạng đưa đến tình trạng mất trí nhớ (dementia), mà bệnh Alzheimer chỉ là một trong những nguyên nhân ấy. Người bị tai biến não hay bị tiểu đường không kiểm soát cũng làm cho mất trí nhớ. 
Sự mất trí nhớ có thể xảy ra cho mọi lứa tuổi nhưng thường xảy ra cho người già nhiều hơn, gây khó khăn cho chính đương sự và người thân khi phải săn sóc họ.

Hội chứng mất trí nhớ cũng khác với sự lãng trí, nhưng lại bắt đầu từ những dấu hiệu của sự lãng trí. Khi chúng ta làm nhiều việc cùng một lúc, không tập trung trí óc, lãng trí có thể xảy ra. Lâu lâu bị lãng trí như bỏ quên đồ vật trong nhà không tìm được là chuyện thường, nhưng là một vấn đề nếu những triệu chứng đó tiến dần đến việc không còn nhận biết thời gian ví dụ như năm 1975 và năm 2015, hay không phân biệt được không gian như đang ở Việt Nam hay đang ở Mỹ, hoặc không còn nhớ được những đồ vật hay người quen.

Tình trạng mất trí nhớ (dementia) thường xảy ra cho người già, nhưng không phải mọi người khi già đều mất trí nhớ. 
Nhiều người tưởng lầm là sự mất trí nhớ và bệnh Alzheimer cùng là một thứ bệnh, nhưng thật ra không phải như vậy. Trung bình chỉ có 10% số người trên 65 tuổi bị bệnh Alzheimer, nhưng cho những cụ trên 85, tỉ số là 1/3. Hiện nay, theo ước tính, có khoảng năm triệu người Mỹ trên 65 tuổi bị bệnh Alzheimer và trên toàn thế giới có khoảng 35.6 triệu người bị mất trí nhớ.

Nói đúng ra, trí nhớ của tất cả mọi người đều không hoàn hảo. Có những dữ kiện chúng ta tưởng là nhớ đúng 100% nhưng trên thực tế theo thời gian, trí nhớ bị phai mờ với những “lỗ hổng”. Bộ não chúng ta sẽ tìm cách điền vào những “chỗ trống” đó bằng những hư cấu không có thực hay không chính xác. Vì thế khi chúng ta lớn tuổi, chuyện giảm trí nhớ xảy ra cho tất cả mọi người, nhưng mức độ và tốc độ suy sụp tùy theo bản chất của mỗi cá nhân. Riêng những người bị Alzheimer, tốc độ suy sụp rất nhanh, có khi trong vòng vài tháng đã thấy sự khác biệt.

Thế thì, những dấu hiệu khác biệt đó là gì?
Hầu hết các sách y khoa đều nói rằng dấu hiệu sớm nhất của bệnh Alzheimer là mất trí nhớ. Khổ nỗi là sự mất trí nhớ không xảy ra qua đêm trong thời gian đầu nên rất khó mà nhận biết. Mà nếu có chút lãng trí xảy ra thì thường bị bỏ qua, hay bị người thân phán cho những chữ như “già rồi, lẩm cẩm” là xong câu chuyện. Một khi sự mất trí nhớ xảy ra có thể nhận thấy được thì thường là quá trễ.
Người có triệu chứng Alzheimer thường bắt đầu lặp lại những câu chuyện hay câu hỏi nhiều lần và bất chợt. 
Ví dụ, có khi họ đang nói chuyện thời năm 1975, đùng một cái nhảy qua nói chuyện đánh football năm 2015, rồi quay lại thời cụ Diệm bị đảo chánh và vài ngày sau lại nhắc lại những chuyện đó. Hoặc, họ có vấn đề theo dõi câu chuyện của người khác. 
Ví dụ người ta đang bàn chuyện đám cưới, người có vấn đề lại “đóng góp” chuyện lính Mỹ đổ bộ ở Normandy! Nghĩa là, nhớ đâu nói đó, không có thứ tự. 
Không nên nhầm lẫn với thói quen tư duy của người bệnh. Đa số, thường bị bỏ qua là “lâu nay tánh vẫn thế!”

Cùng lúc với chuyện lãng trí, quên chỗ này, chỗ kia, dấu hiệu sớm nhất của bệnh Alzheimer là việc đi đứng không vững và hay té ngã. 
Dĩ nhiên là khi người lớn tuổi, hay bị té ngã có thể do nhiều nguyên do khác nhau đưa đến, nhưng không nên bỏ qua mà phán cho câu “già yếu nên như vậy”. Có người đang ngồi trên ghế vẫn bị té lăn quay xuống đất vì không giữ được thăng bằng, như vậy không phải hoàn toàn là yếu!
Người bị Alzheimer thường có dáng đi như lê lết trên mặt đất như chim cánh cụt. Họ không nhấc được bàn chân khỏi mặt đất và hai chân thường hay bị quíu, như không biết chân nào phải bước trước và chân nào theo sau. Có khi họ như lúng túng muốn bước hai chân tới trước cùng một lúc. Đó là lý do tại sao họ dễ bị té.
Ngoài ra, lý do dễ mất thăng bằng, và hay bị té là khả năng nhìn vật thể chung quanh theo định thức không gian 3 chiều không còn chính xác nữa. Thí dụ cái bàn, cái ghế có thể bị nhìn méo đi, hay khoảng cách ước lượng từ điểm A đến điểm B không còn đúng nữa.

Khoa học vẫn chưa tìm ra gene di truyền gây ra bệnh Alzheimer. Người ta đã tìm khắp bộ DNA của con người và ghi nhận được 33 điểm khả nghi. Tuy nhiên những người có gene apolipoprotein E (APOE) ở trên nhiễm sắc thể số 19 sẽ có nguy cơ tăng cao. Ngoài ra nguy cơ có thể thay đổi qua sự tương tác giữa gene và môi trường.
Căn nguyên của bệnh 

Alzheimer là do những vẩy (plaques) chung quanh tế bào não, tương tự như vẩy đóng trong mạch máu. Khác với vẩy cholesterol trong máu, những vẩy trong não này được tạo thành bởi chất protein. Những vẩy protein như những chất cách điện, hệ quả là những tín hiệu được truyền đi từ một tế bào thần kinh nầy đến tế bào khác bị ngăn chặn. Hiện tượng cách ly này không chỉ xảy ra giữa tế bào này với tế bào khác mà còn ở ngay trong tế bào thần kinh, như những chùm tơ nhện, gọi là “tangles of Tau protein”. 
Ngoài việc cách ly sóng điện, những vẩy protein còn tiết ra chất độc để hủy diệt tế bào thần kinh, vì thế não bộ dần dần teo nhỏ lại.
Hiện tượng đóng vẩy không xảy ra qua đêm mà kéo dài có khi cả chục năm trước khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Nói cho dễ hiểu, “người thường” không có bệnh Alzheimer cũng bị đóng vẩy trong não chút đỉnh khi… già yếu. Nhưng đối với người có bệnh, tốc độ suy sụp, đổ dốc sẽ rất nhanh.
Dĩ nhiên, triệu chứng mấu chốt của bệnh mất trí nhớ phải là sự mất khả năng tư duy, khả năng nhớ, nhưng những triệu chứng khác do sự suy yếu của não bộ đưa đến, ví dụ như khả năng nói và vệ sinh cá nhân sẽ xảy ra cùng lúc, chứ không theo thứ tự.
Như thế, sự suy yếu xảy ra một cách toàn bộ, từ trí nhớ, đến suy yếu thị giác và khả năng giữ thăng bằng. 
Khi bệnh càng nặng, người bệnh sẽ mất khả năng tư duy, không còn nhận biết người quen, không nhớ những chuyện mới xảy ra gần như tức thì. 
Họ sẽ có vấn đề hiểu câu hỏi, sử dụng từ ngữ để diễn tả hay tốn nhiều thì giờ để trả lời một câu hỏi có khi rất đơn giản. Khuôn mặt như khờ đi, không biểu lộ được cảm xúc. 
Họ mất khái niệm về thời gian và không gian. 
Tâm tính của người bị mất trí nhớ cũng thay đổi, có khi họ trở nên trầm cảm, cô đơn nhưng có lúc hung dữ, bướng bĩnh vì trong tư duy hạn hẹp, 
không ai hiểu được họ. 
Cuối cùng là mất luôn khả năng vệ sinh cá nhân như tiểu tiện và đại tiện. 
Người bệnh chỉ nhận biết được một vài người thân săn sóc cho họ. 
Khi thiếu những người này, hay khi phải rời xa những môi trường quen thuộc, thường sẽ bị kích động những cơn sợ khủng hoảng tinh thần, gọi là panic attacks, làm cho họ cứng người đi, càng dễ bị té ngã thêm.

Trong phạm vi bài viết này, tôi không đi sâu vào việc chẩn bệnh và thuốc chữa trị. Tuy nhiên, dựa trên những kiến thức cơ bản ở trên, tôi hy vọng bạn đọc có thể phát hiện ra bệnh tình của người thân và đưa họ đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt. 
Nên nhớ tất cả các loại “thuốc chữa” hiện nay không có khả năng chữa dứt bệnh mà chỉ làm cho tốc độ phát triển của bệnh chậm đi. Và nếu thuốc chữa càng sớm thì chất lượng đời sống của bệnh nhân cũng như của người thân săn sóc cho bệnh nhân sẽ đỡ khổ hơn nhiều.

image.png

Nói chung, mọi người khi lớn tuổi đều có nguy cơ bị mất trí nhớ. Để giảm bớt nguy cơ bị mất trí nhớ, một số biện pháp cần thực thi ngay từ bây giờ:
Trước hết, bạn phải có cach ăn uống cân bằng, điều độ, nhiều rau trái, tập thể dục đều đặn, như đi bộ ba tới năm giờ mỗi tuần, và ngủ đủ tám tiếng mỗi ngày. Ngủ đêm không đủ thì tranh thủ ngủ ngày! Những người ngủ đầy đủ và có ngủ trưa thường sống lâu và ít bị mất trí nhớ.

1. Học khiêu vũ:
Ta nói nôm na là tập… “nhảy đầm”. Nghiên cứu đăng trên tờ New England Journal of Medicine năm 2003 cho biết khiêu vũ vừa là một môn thể dục thể thao, vừa là một trò chơi đòi hỏi suy nghĩ, tiến thoái trong mỗi bước. Khi khiêu vũ, lượng máu không những chỉ dồn về bắp thịt mà còn đổ về phía não bộ nhiều hơn vì khiêu vũ đòi hỏi cả thể lực lẫn trí tuệ.

2. Học chơi một thứ nhạc cụ hoặc nghe nhạc:
Nhiều nghiên cứu cho thấy người chơi nhạc cụ trên 10 năm sẽ có trí nhớ tốt hơn một người không chơi nhạc. Trong trường hợp bạn không có đủ thời giờ hay năng khiếu âm nhạc, nên tập nghe và thưởng thức âm nhạc.

3. Học một ngôn ngữ khác:
Một nghiên cứu đăng trên tờ Neurology năm 2013 cho biết những người nói thông thạo hai thứ tiếng, khả năng bị mất trí nhớ chậm đi bốn năm rưỡi so với người chỉ biết một thứ tiếng.

4. Học đánh cờ hay chơi video game:
Một nhiên cứu của Pháp năm 2013 cho thấy những ai chơi cờ, hay chơi các loại game như bingo, xì lát, poker… (nhưng đừng ghiền quá, và cũng tránh “ngồi computer” hay TV nhiều nhé), khả năng bị mất trí nhớ giảm đi 15%.

5. Đọc sách:
Không cần phải đọc nhiều, nhưng khi đọc sách nên bỏ thì giờ suy nghĩ, nghiền ngẫm nội dung của sách, truyện. 
Đọc truyện mới lạ có lợi hơn là đọc chuyện cũ đã biết. Đừng đọc Thiên Long Bát Bộ hay Tam Quốc Chí đến lần thứ 10!

6. Chú tâm làm một việc cho xong, đừng ôm đồm nhiều thứ vô một:
Người chú tâm làm xong một việc ít bị lãng trí hay mất trí nhớ hơn người làm hai ba việc cùng một lúc. Ví dụ khi ăn thì đừng xem TV! Ngoài ra nên biết dùng thời giờ một cách hữu hiệu.

7. Học đan, may vá, hay làm vườn:
Khảo sát thống kê năm 2013 cho biết những người có những thú vui kể trên, trí óc minh mẫn hơn những người không có “thú vui” để tiêu khiển.

8. Sống có mục đích: 
Sống lạc quan, yêu đời và có giao thiệp với bạn bè người thân làm bớt tình trạng cô độc, sầu muộn.

9. Tập viết:
Viết văn, viết truyện, viết thơ cho bạn bè, viết nhật ký, viết hồi ký… làm giảm khả năng mất trí nhớ về sau.

10. Cuối cùng, tập làm việc nhà:
Những người làm lụng chân tay, làm việc trong nhà ít bị mất trí nhớ hơn người ngồi một chỗ xem TV hay nhìn “bóng câu qua khung cửa sổ”.

Nói chung là phải tích cực động não. Tất cả các hoạt động trên đây nên bắt đầu từ hôm nay, bất kỳ ở lứa tuổi nào. Không nên đợi tới 60, 70 mới lo ngăn ngừa mất trí nhớ!

Bác sĩ Hồ Ngoc Minh

Hoang Pham chuyem

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Bệnh Mất Trí Nhớ

Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ.



Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ. Có nhiều nguyên do hay bệnh trạng đưa đến tình trạng mất trí nhớ (dementia), mà bệnh Alzheimer chỉ là một trong những nguyên nhân ấy. Người bị tai biến não hay bị tiểu đường không kiểm soát cũng làm cho mất trí nhớ. 
Sự mất trí nhớ có thể xảy ra cho mọi lứa tuổi nhưng thường xảy ra cho người già nhiều hơn, gây khó khăn cho chính đương sự và người thân khi phải săn sóc họ.

Hội chứng mất trí nhớ cũng khác với sự lãng trí, nhưng lại bắt đầu từ những dấu hiệu của sự lãng trí. Khi chúng ta làm nhiều việc cùng một lúc, không tập trung trí óc, lãng trí có thể xảy ra. Lâu lâu bị lãng trí như bỏ quên đồ vật trong nhà không tìm được là chuyện thường, nhưng là một vấn đề nếu những triệu chứng đó tiến dần đến việc không còn nhận biết thời gian ví dụ như năm 1975 và năm 2015, hay không phân biệt được không gian như đang ở Việt Nam hay đang ở Mỹ, hoặc không còn nhớ được những đồ vật hay người quen.

Tình trạng mất trí nhớ (dementia) thường xảy ra cho người già, nhưng không phải mọi người khi già đều mất trí nhớ. 
Nhiều người tưởng lầm là sự mất trí nhớ và bệnh Alzheimer cùng là một thứ bệnh, nhưng thật ra không phải như vậy. Trung bình chỉ có 10% số người trên 65 tuổi bị bệnh Alzheimer, nhưng cho những cụ trên 85, tỉ số là 1/3. Hiện nay, theo ước tính, có khoảng năm triệu người Mỹ trên 65 tuổi bị bệnh Alzheimer và trên toàn thế giới có khoảng 35.6 triệu người bị mất trí nhớ.

Nói đúng ra, trí nhớ của tất cả mọi người đều không hoàn hảo. Có những dữ kiện chúng ta tưởng là nhớ đúng 100% nhưng trên thực tế theo thời gian, trí nhớ bị phai mờ với những “lỗ hổng”. Bộ não chúng ta sẽ tìm cách điền vào những “chỗ trống” đó bằng những hư cấu không có thực hay không chính xác. Vì thế khi chúng ta lớn tuổi, chuyện giảm trí nhớ xảy ra cho tất cả mọi người, nhưng mức độ và tốc độ suy sụp tùy theo bản chất của mỗi cá nhân. Riêng những người bị Alzheimer, tốc độ suy sụp rất nhanh, có khi trong vòng vài tháng đã thấy sự khác biệt.

Thế thì, những dấu hiệu khác biệt đó là gì?
Hầu hết các sách y khoa đều nói rằng dấu hiệu sớm nhất của bệnh Alzheimer là mất trí nhớ. Khổ nỗi là sự mất trí nhớ không xảy ra qua đêm trong thời gian đầu nên rất khó mà nhận biết. Mà nếu có chút lãng trí xảy ra thì thường bị bỏ qua, hay bị người thân phán cho những chữ như “già rồi, lẩm cẩm” là xong câu chuyện. Một khi sự mất trí nhớ xảy ra có thể nhận thấy được thì thường là quá trễ.
Người có triệu chứng Alzheimer thường bắt đầu lặp lại những câu chuyện hay câu hỏi nhiều lần và bất chợt. 
Ví dụ, có khi họ đang nói chuyện thời năm 1975, đùng một cái nhảy qua nói chuyện đánh football năm 2015, rồi quay lại thời cụ Diệm bị đảo chánh và vài ngày sau lại nhắc lại những chuyện đó. Hoặc, họ có vấn đề theo dõi câu chuyện của người khác. 
Ví dụ người ta đang bàn chuyện đám cưới, người có vấn đề lại “đóng góp” chuyện lính Mỹ đổ bộ ở Normandy! Nghĩa là, nhớ đâu nói đó, không có thứ tự. 
Không nên nhầm lẫn với thói quen tư duy của người bệnh. Đa số, thường bị bỏ qua là “lâu nay tánh vẫn thế!”

Cùng lúc với chuyện lãng trí, quên chỗ này, chỗ kia, dấu hiệu sớm nhất của bệnh Alzheimer là việc đi đứng không vững và hay té ngã. 
Dĩ nhiên là khi người lớn tuổi, hay bị té ngã có thể do nhiều nguyên do khác nhau đưa đến, nhưng không nên bỏ qua mà phán cho câu “già yếu nên như vậy”. Có người đang ngồi trên ghế vẫn bị té lăn quay xuống đất vì không giữ được thăng bằng, như vậy không phải hoàn toàn là yếu!
Người bị Alzheimer thường có dáng đi như lê lết trên mặt đất như chim cánh cụt. Họ không nhấc được bàn chân khỏi mặt đất và hai chân thường hay bị quíu, như không biết chân nào phải bước trước và chân nào theo sau. Có khi họ như lúng túng muốn bước hai chân tới trước cùng một lúc. Đó là lý do tại sao họ dễ bị té.
Ngoài ra, lý do dễ mất thăng bằng, và hay bị té là khả năng nhìn vật thể chung quanh theo định thức không gian 3 chiều không còn chính xác nữa. Thí dụ cái bàn, cái ghế có thể bị nhìn méo đi, hay khoảng cách ước lượng từ điểm A đến điểm B không còn đúng nữa.

Khoa học vẫn chưa tìm ra gene di truyền gây ra bệnh Alzheimer. Người ta đã tìm khắp bộ DNA của con người và ghi nhận được 33 điểm khả nghi. Tuy nhiên những người có gene apolipoprotein E (APOE) ở trên nhiễm sắc thể số 19 sẽ có nguy cơ tăng cao. Ngoài ra nguy cơ có thể thay đổi qua sự tương tác giữa gene và môi trường.
Căn nguyên của bệnh 

Alzheimer là do những vẩy (plaques) chung quanh tế bào não, tương tự như vẩy đóng trong mạch máu. Khác với vẩy cholesterol trong máu, những vẩy trong não này được tạo thành bởi chất protein. Những vẩy protein như những chất cách điện, hệ quả là những tín hiệu được truyền đi từ một tế bào thần kinh nầy đến tế bào khác bị ngăn chặn. Hiện tượng cách ly này không chỉ xảy ra giữa tế bào này với tế bào khác mà còn ở ngay trong tế bào thần kinh, như những chùm tơ nhện, gọi là “tangles of Tau protein”. 
Ngoài việc cách ly sóng điện, những vẩy protein còn tiết ra chất độc để hủy diệt tế bào thần kinh, vì thế não bộ dần dần teo nhỏ lại.
Hiện tượng đóng vẩy không xảy ra qua đêm mà kéo dài có khi cả chục năm trước khi triệu chứng đầu tiên xuất hiện. Nói cho dễ hiểu, “người thường” không có bệnh Alzheimer cũng bị đóng vẩy trong não chút đỉnh khi… già yếu. Nhưng đối với người có bệnh, tốc độ suy sụp, đổ dốc sẽ rất nhanh.
Dĩ nhiên, triệu chứng mấu chốt của bệnh mất trí nhớ phải là sự mất khả năng tư duy, khả năng nhớ, nhưng những triệu chứng khác do sự suy yếu của não bộ đưa đến, ví dụ như khả năng nói và vệ sinh cá nhân sẽ xảy ra cùng lúc, chứ không theo thứ tự.
Như thế, sự suy yếu xảy ra một cách toàn bộ, từ trí nhớ, đến suy yếu thị giác và khả năng giữ thăng bằng. 
Khi bệnh càng nặng, người bệnh sẽ mất khả năng tư duy, không còn nhận biết người quen, không nhớ những chuyện mới xảy ra gần như tức thì. 
Họ sẽ có vấn đề hiểu câu hỏi, sử dụng từ ngữ để diễn tả hay tốn nhiều thì giờ để trả lời một câu hỏi có khi rất đơn giản. Khuôn mặt như khờ đi, không biểu lộ được cảm xúc. 
Họ mất khái niệm về thời gian và không gian. 
Tâm tính của người bị mất trí nhớ cũng thay đổi, có khi họ trở nên trầm cảm, cô đơn nhưng có lúc hung dữ, bướng bĩnh vì trong tư duy hạn hẹp, 
không ai hiểu được họ. 
Cuối cùng là mất luôn khả năng vệ sinh cá nhân như tiểu tiện và đại tiện. 
Người bệnh chỉ nhận biết được một vài người thân săn sóc cho họ. 
Khi thiếu những người này, hay khi phải rời xa những môi trường quen thuộc, thường sẽ bị kích động những cơn sợ khủng hoảng tinh thần, gọi là panic attacks, làm cho họ cứng người đi, càng dễ bị té ngã thêm.

Trong phạm vi bài viết này, tôi không đi sâu vào việc chẩn bệnh và thuốc chữa trị. Tuy nhiên, dựa trên những kiến thức cơ bản ở trên, tôi hy vọng bạn đọc có thể phát hiện ra bệnh tình của người thân và đưa họ đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt. 
Nên nhớ tất cả các loại “thuốc chữa” hiện nay không có khả năng chữa dứt bệnh mà chỉ làm cho tốc độ phát triển của bệnh chậm đi. Và nếu thuốc chữa càng sớm thì chất lượng đời sống của bệnh nhân cũng như của người thân săn sóc cho bệnh nhân sẽ đỡ khổ hơn nhiều.

image.png

Nói chung, mọi người khi lớn tuổi đều có nguy cơ bị mất trí nhớ. Để giảm bớt nguy cơ bị mất trí nhớ, một số biện pháp cần thực thi ngay từ bây giờ:
Trước hết, bạn phải có cach ăn uống cân bằng, điều độ, nhiều rau trái, tập thể dục đều đặn, như đi bộ ba tới năm giờ mỗi tuần, và ngủ đủ tám tiếng mỗi ngày. Ngủ đêm không đủ thì tranh thủ ngủ ngày! Những người ngủ đầy đủ và có ngủ trưa thường sống lâu và ít bị mất trí nhớ.

1. Học khiêu vũ:
Ta nói nôm na là tập… “nhảy đầm”. Nghiên cứu đăng trên tờ New England Journal of Medicine năm 2003 cho biết khiêu vũ vừa là một môn thể dục thể thao, vừa là một trò chơi đòi hỏi suy nghĩ, tiến thoái trong mỗi bước. Khi khiêu vũ, lượng máu không những chỉ dồn về bắp thịt mà còn đổ về phía não bộ nhiều hơn vì khiêu vũ đòi hỏi cả thể lực lẫn trí tuệ.

2. Học chơi một thứ nhạc cụ hoặc nghe nhạc:
Nhiều nghiên cứu cho thấy người chơi nhạc cụ trên 10 năm sẽ có trí nhớ tốt hơn một người không chơi nhạc. Trong trường hợp bạn không có đủ thời giờ hay năng khiếu âm nhạc, nên tập nghe và thưởng thức âm nhạc.

3. Học một ngôn ngữ khác:
Một nghiên cứu đăng trên tờ Neurology năm 2013 cho biết những người nói thông thạo hai thứ tiếng, khả năng bị mất trí nhớ chậm đi bốn năm rưỡi so với người chỉ biết một thứ tiếng.

4. Học đánh cờ hay chơi video game:
Một nhiên cứu của Pháp năm 2013 cho thấy những ai chơi cờ, hay chơi các loại game như bingo, xì lát, poker… (nhưng đừng ghiền quá, và cũng tránh “ngồi computer” hay TV nhiều nhé), khả năng bị mất trí nhớ giảm đi 15%.

5. Đọc sách:
Không cần phải đọc nhiều, nhưng khi đọc sách nên bỏ thì giờ suy nghĩ, nghiền ngẫm nội dung của sách, truyện. 
Đọc truyện mới lạ có lợi hơn là đọc chuyện cũ đã biết. Đừng đọc Thiên Long Bát Bộ hay Tam Quốc Chí đến lần thứ 10!

6. Chú tâm làm một việc cho xong, đừng ôm đồm nhiều thứ vô một:
Người chú tâm làm xong một việc ít bị lãng trí hay mất trí nhớ hơn người làm hai ba việc cùng một lúc. Ví dụ khi ăn thì đừng xem TV! Ngoài ra nên biết dùng thời giờ một cách hữu hiệu.

7. Học đan, may vá, hay làm vườn:
Khảo sát thống kê năm 2013 cho biết những người có những thú vui kể trên, trí óc minh mẫn hơn những người không có “thú vui” để tiêu khiển.

8. Sống có mục đích: 
Sống lạc quan, yêu đời và có giao thiệp với bạn bè người thân làm bớt tình trạng cô độc, sầu muộn.

9. Tập viết:
Viết văn, viết truyện, viết thơ cho bạn bè, viết nhật ký, viết hồi ký… làm giảm khả năng mất trí nhớ về sau.

10. Cuối cùng, tập làm việc nhà:
Những người làm lụng chân tay, làm việc trong nhà ít bị mất trí nhớ hơn người ngồi một chỗ xem TV hay nhìn “bóng câu qua khung cửa sổ”.

Nói chung là phải tích cực động não. Tất cả các hoạt động trên đây nên bắt đầu từ hôm nay, bất kỳ ở lứa tuổi nào. Không nên đợi tới 60, 70 mới lo ngăn ngừa mất trí nhớ!

Bác sĩ Hồ Ngoc Minh

Hoang Pham chuyem

BẢN TIN MỚI NHẤT

Mỹ điều tàu tuần duyên đến Biển Đông đối phó với lực lượng dân quân biển Trung Quốc

Chuyến đi của tàu Tuần duyên Mỹ tới khu vực được cho biết là lần đầu tiên sau 7 năm qua.

Xem Thêm

Cần trừng trị tập đoàn Huawei cố tình xuyên tạc tiếng Việt là của Trung Quốc

Tập đoàn Huawei của Trung Quốc bán điện thoại sang Philipines. Tại đây họ có ghi rằng tiếng Việt là của Trung Quốc trên sản phẩm của mình. Đây là một hành động cố tình rất ác ý

Xem Thêm

MÙA NÀY. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Lá chưa vàng bao la Rơi trên đường đưa tiễn

Xem Thêm

“Tự sướng”… bằng tay hay bằng gậy?

Khoảng hơn 20 năm về trước, sẽ là điều phạm đến “thuần phong mỹ tục” và cũng là “không tưởng” khi ai đó đặt câu hỏi: “Tự sướng”… bằng tay hay bằng gậy?”.

Xem Thêm

Chính sách đưa sĩ quan an ninh vào vai trụ trì chùa

Chú sư nổi xung thiên, tóm ngay một cây gậy dài dựng trước cửa phòng, rượt ông Từ già chạy vòng quanh sân, mồm tụng tiếp: “ĐM, tao đập chết mẹ mày!”

Xem Thêm

Điểm Tin Chủ Nhật 16/6/2019

Quán bún Sài Gòn nổi tiếng ‘cấm khựa’, ‘không bán nước’ bị cưỡng chế

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Trận Long Tranh Hổ Đấu : Giang hồ và Công An

Hết thuốc chữa...!!. Một đất nước vô k̉ỷ luật..!!.Đây cũng là hậu qủa mà CA chơi với Giang Hồ, dùng họ làm lực lượng trừ bị để đàm ãp dân...Đến khi chúng phản là buà hết thiêng....Lần này mới là cảnh cáo sơ sơ....!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Trận Phước Long 1975: Qua Hồi Ký… Nguyễn Quang Duy

Da 44 nam troi qua,nhung moi lan nghe nhac den,doc duoc nhung but ky,hoi ky,nhung tran danh bao ve dat nuoc,bao ve tu do cho VNCH,tuong chung nhu van con dau day mui thuoc sung,mui tu khi bao trum va long nguoi cuu linh van hung huc lua dau thuong uat han.Den nay,toc da bac,rang da rung nhieu,tri nho khong con minh man nhung moi tran danh,moi thuoc dat van tran day trong long nguoi linh VNCH.

Xem Thêm

Đề bài :Thông Báo

Cam on ong : Trinh van Toan,da rat can dam khi duong cao thong bao nay cho bon bo vang,bo xanh,It ra,phai vay,phai co nguoi can dam dam do cao khau hieu,dam thach do cong san,de lam dung hien phap ma bon no ve ra.Biet rang rat nguy hiem va mat mang nhu choi,vao tu nhu an chuoi,nhung tu nhung buoc khoi dau,tu nhung kho khan de thuc duc long nguoi yeu nuoc, dan toc moi bung sang va dung len.Xin on tren phu ho va anh linh giong noi LAC VIET luon bao ve ong.Than Kinh !

Xem Thêm

Đề bài :33 tấm hình mà Triều Tiên không bao giờ muốn thế giới trông thấy

Doi voi chung ta,nhung nguoi viet song trong long xa nghia cua mien bac VN (VNDCCH) va mien nam VN(VNCH)bi xam lang va chiem doat,chung ta khong la lung gi nhung hinh anh nay,va no van am anh kinh hoanh vao tam tri cua moi nguoi chung ta.Nhung doi voi nhung nuoc tu do chua he biet den Cong san,ho khong the tin rang,co nhung noi nhu the nay,noi con nguoi khong co nhan pham,noi khong co mot luat phap nao ro rang cho bang luat cua nguoi CS,Luat rung,no muon noi luat,thi da la luat.va vi khong the tin va biet ve xa hoi man ro nay,nen ho rat ngay tho va vo tinh tro thanh nguoi ung ho va tin tuong ve dep thien duong cua cs,VIEN THUOC DOC , BOC DUONG,nhin thi dep,khong rac ruoi,ban thiu,nhung ho co biet dau,dan chung khong co rac de ma xa,khong co dan dum,khong tham vieng than nhan,ban be vi di dau cung bi dom ngo va luon luon o trang thai DOI AN thi lay gi ma di tham?

Xem Thêm

Đề bài :Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan và Huế trong Mậu Thân 1968

Cai sai lam lon nhat trong chien tranh chong ngoai xam cua VNCH : * Qua yeu kem ve Tam Ly chien - Tuyen truyen - Thong tin dai chung. * Qua tin tuong vao vai tro cua cac thong tin vien - Ky gia - ngoai quoc Rut duoc kinh Nghiem cay dang cua VNCH,thua tran tai Thu do D.C,ong Bush bo da khong cho mot ky gia ,mot thong tin vien nao duoc phep thap tung doan quan va duoc phep buoc vao phong hoi hop hanh quan.Vi vay,quan da tien,da danh thang moi cho ky gia,thong tin vien biet tin tuc.Nho vay,moi bi mat hanh quan...Duoc giu kin va bao mat toi da.

Xem Thêm

Đề bài :Thương chiến Mỹ Trung: VN lợi trước mắt chứ không lâu dài

Vietnam hay nhin xa hon,rong rai hon la cu suy nghi cai kieu nho nhen " mat mat luc nao hay luc do " My ho da tuyen bo,ho dep CNXH va ho da danh thang vao cai dau cua cs,Bac han ke la da xong,Cuba cung da dong lai nhung nguon loi khong dang duoc huong.va VN,cu de cho tau no tuon may moc,cac hang xuong...va khi da chin mui,lai giong nhu bac han va cuba ma thoi.So phan nghiet nga cua nhung dua ngu muoi cam dau dat nuoc,khong co van hoa,u li thay tau lam sao,bat chuoc y lam vay.Dan chung bi kiem kep riet,cung dam ra u li chai san.Biet la nguy nhung khong phai viec cua minh,do viec cua ai do.va ho cho doi phep la tu tren troi roi xuong,nhu thang luoi nam cho sung rung.Chi biet keu gao,nhung khong he biet dung day.HAY DUNG DAY,roi nguoi ta moi phu giup nang do.Hay la chieu tro van con 19 ty ngoai hoi,ong coc so ! Ngu vua vua thoi,khong thay rang My da canh cao khi danh vao cong nghe nail? cong nghe ket hon ? va tau tan tai san,an tro cap khong co tai san ma cu di di,ve ve vay thi chi co cach la duong su da vao nha bank an trom ma thoi.Ho da bat dau hanh dong,lieu than hon nhung dua an gian noi doi.My no ngu,no ngu ma no lai dung dau the gioi?Minh gioi lai phai lam cu-li cho no ! Hay nhin tau cong-Nhat ban-Anh quoc khi don T.T My nhu the nao,hay nho lai khi ho ghe tham VN,da don ho nhu the nao.Nguoi khon lai trai tham don ke ngu,vay moi tai.

Xem Thêm

Đề bài :Nước Pháp ăn năn - Hà Thượng Thủ

Bay ! Bay ! Bay het suc,toan la nhung luan dieu cua bon phan dong,that xung dang mang ra toa an dau to.Sach vo+dang cong san+nhan chung...deu khang dinh chac nhu dinh dong cot rang thi la :'nguoi bon ba ra nuoc ngoai de tim duong cuu nuoc" The cac ong kiem dau ra duoc cai hinh nay hay the nhi ? Vay ra la chung to noi sai a ? con cai nao hay hay nua mang ra trinh lang,trinh xa cho rong duong xu an !

Xem Thêm

Đề bài : KHU NGƯỜI VIỆT CỘNG RỬA TIỀN THAM NHŨNG TẠI TEXAS

Doc xong,buon te tai nhu ong T.T nao da tuyen bo:" Tien My lai tro ve MY nao tu do-nao dan chu-nao tu ban-nao cong san....va Nao made in china...nao bon con rong a chau ….Than phan nhuoc tieu, go chieu nao,phat theo chieu do,phat nguoc go nhu T.T VNCH Ngo d DIEM,nhu Kennedy buom nhi ? Bon antichrist sap hop hanh nua day,.....

Xem Thêm

Đề bài :Hiệu ứng Domino với Huawei

Trom cap-lua gat-hang gia-hang nhai-thuoc dai bo thai nhi...etc... Deu la kiet tac cua cac che do cong san.Khong chiu lam an luong thien,chi lam le trom cap cac nuoc,lay cua ho lam phat minh cua minh,cho day la sang tao theo kieu lenin-stalinin-kar mark-cua ho...Tom lai,the luc cua MA QUI-cua SATAN-cua SU DU va noi chon cua chung la ho lua am phu lua chang he tat.

Xem Thêm

TIN MỚI

MÙA NÀY. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Lá chưa vàng bao la Rơi trên đường đưa tiễn

Xem Thêm

“Tự sướng”… bằng tay hay bằng gậy?

Khoảng hơn 20 năm về trước, sẽ là điều phạm đến “thuần phong mỹ tục” và cũng là “không tưởng” khi ai đó đặt câu hỏi: “Tự sướng”… bằng tay hay bằng gậy?”.

Xem Thêm

Chính sách đưa sĩ quan an ninh vào vai trụ trì chùa

Chú sư nổi xung thiên, tóm ngay một cây gậy dài dựng trước cửa phòng, rượt ông Từ già chạy vòng quanh sân, mồm tụng tiếp: “ĐM, tao đập chết mẹ mày!”

Xem Thêm

Điểm Tin Chủ Nhật 16/6/2019

Quán bún Sài Gòn nổi tiếng ‘cấm khựa’, ‘không bán nước’ bị cưỡng chế

Xem Thêm

Chuyện quê nhà - Việt Nhân

(HNPĐ) Xứ xã nghĩa chuyện thâu tóm bất động sản, cùng đất đai hôm nay

Xem Thêm

Tại Sao Cấm Chó?

Một thắc mắc rất nên … đọc cho vui! Bài đọc thêm sau tạp văn của Cánh Cò, “Người TQ không còn xấu xí”.

Xem Thêm

SẦU BINH LỬA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bao nhiêu dấu tích nơi biên ải Giữ mãi trong tim, gửi bốn phương

Xem Thêm

Trung Cộng ‘dán mác’ Made-in-Vietnam lên hàng hóa để tránh thuế Mỹ

Các quan chức Việt Nam nói rằng Trung Cộng cố tình dán mác “Made in Vietnam” lên hàng hóa của họ để tránh bị áp thuế quan của Mỹ

Xem Thêm

Trận Long Tranh Hổ Đấu : Giang hồ và Công An

Trong quán, lúc đi vệ sinh thì có xảy ra va chạm (thông tin ban đầu một khách nhậu say hình như ói trúng một người phe công an khi đang đái).

Xem Thêm

Công dân Mỹ Michael Nguyễn sắp bị VN xử tội ‘lật đổ chính quyền’

Công dân Mỹ Michael Phương Minh Nguyễn sẽ bị chính quyền Việt Nam đưa ra xét xử vào ngày 24 và 25 tháng 6 với cáo buộc “lật đổ chính quyền nhân dân,” theo tin từ gia đình.

Xem Thêm