Trung Quốc ngày 29/1 thi hành án với 11 người liên quan đến hoạt động lừa đảo trực tuyến, gần 4 tháng sau khi họ bị tòa án ở thành phố Ôn Châu tuyên án tử với các tội danh cố ý giết người, cố ý gây thương tích, giam giữ người trái pháp luật, lừa đảo và tổ chức đánh bạc. Các vụ tử hình khác ở Trung Quốc thường được thi hành sau khi tuyên án khoảng 1-2 năm.

Hãng thông tấn Xinhua cho biết các bản án tử hình được Tòa án Nhân dân Tối cao tại Bắc Kinh phê chuẩn, nơi đã kết luận rằng bằng chứng đưa ra về các tội ác mà những người này gây ra từ năm 2015 là "thuyết phục và đầy đủ".

Trong nhóm người mới bị tử hình có các "thành viên chủ chốt" của gia tộc tội phạm khét tiếng họ Minh, những người bị cáo buộc đã gây ra cái chết của 14 công dân Trung Quốc và khiến nhiều người khác bị thương trong quá trình điều hành ổ lừa đảo ở Myanmar.

Gia tộc họ Minh là một trong "tứ đại gia tộc" tội phạm lừa đảo ở miền bắc Myanmar, cùng với gia tộc họ Bạch, Lưu và Ngụy. Họ là các nhóm tội phạm có tổ chức bị cáo buộc điều hành hàng trăm trung tâm lừa đảo trực tuyến, mại dâm và sản xuất ma túy tại các khu vực biên giới giữa Myanmar với Trung Quốc.

Minh Học Xương (Ming Xuechang), người đứng đầu gia tộc họ Minh, từng giữ chức ủy viên ủy ban lãnh đạo khu tự trị Kokang và là một cựu quan chức quân sự địa phương.

Gia tộc họ Minh từ lâu gắn liền với khu phức hợp tai tiếng Ngọa Hổ Sơn Trang tại thị trấn Laukkaing, thủ phủ của Kokang, vùng tự trị ở biên giới Myanmar - Trung Quốc. Lúc đỉnh điểm, gia tộc này có tới 10.000 lao động làm các công việc lừa đảo và hành vi phạm tội khác tại khu phức hợp, theo CCTV.

Ngọa Hổ Sơn Trang bị coi là "địa ngục trần gian" ở Laukkaing, nơi hàng chục nghìn lao động, chủ yếu là người Trung Quốc, bị lừa tới đây bằng lời hứa "việc nhẹ lương cao", rồi bị giam giữ và phải thực hiện các hoạt động lừa đảo trực tuyến.

Sau nhiều khiếu nại từ thân nhân của những lao động bị lừa vào các trung tâm cùng với sự chú ý ngày càng tăng từ truyền thông quốc tế, Trung Quốc đã khởi động chiến dịch trấn áp những khu phức hợp lừa đảo ở Myanmar vào năm 2023.

Sự sụp đổ của Ngọa Hổ Sơn Trang và gia tộc họ Minh bắt nguồn từ một sự kiện đẫm máu vào ngày 20/10/2023. Tờ Irrawady của Myanmar cho biết trong quá trình chuyển giao lao động tại ổ lừa đảo này, bảo vệ của gia tộc họ Minh đã nổ súng vào đám đông, khiến hàng chục người thiệt mạng. Thông tin này đã gây phẫn nộ trong dư luận Trung Quốc thời điểm đó.

Tháng 11 năm đó, Bộ Công an Trung Quốc phát lệnh truy nã đặc biệt với Minh Học Xương và các thành viên gia tộc họ Minh với các cáo buộc lừa đảo, giết người, buôn người. Bắc Kinh còn treo thưởng 14.000-70.000 USD cho việc bắt giữ các thành viên gia tộc lừa đảo này.

Tộc trưởng Minh Học Xương đã tự sát sau khi bị bắt trong chiến dịch truy quét khi đó, truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết. Con trai ông ta là Minh Quốc Bình, từng là chỉ huy lực lượng biên phòng Kokang, cùng cháu gái Minh Trân Trân nằm trong số những người bị tử hình tuần này.

Giới chức Trung Quốc cho hay gia tộc họ Minh cũng cấu kết với thủ lĩnh của một tổ chức khác tên là Ngô Hoành Minh (Wu Hongming), người đã cố ý giết hại, gây thương tích và giam giữ trái phép các đồng hương, dẫn đến cái chết của 14 công dân Trung Quốc. Ngô Hoành Minh cũng đã bị tử hình trong vụ án.

Khi được hỏi về các vụ thi hành án ngày 29/1, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết Bắc Kinh sẽ tiếp tục tăng cường nỗ lực "xóa sổ tệ nạn cờ bạc và lừa đảo".

"Bằng việc thi hành án tử với các thủ lĩnh gia tộc họ Minh, Bắc Kinh gửi đi thông điệp rõ ràng tới các băng nhóm hoạt động tại Đông Nam Á, đó là Trung Quốc sẽ truy quét, dẫn độ và trừng phạt nghiêm khắc những kẻ điều hành mạng lưới lừa đảo", Stephen N. R., phó tổng biên tập Gulf News, nhận xét.

Theo Viện Hòa bình Mỹ, các băng nhóm lừa đảo ở Đông Nam Á chiếm đoạt hơn 43 tỷ USD từ các nạn nhân mỗi năm. Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm hồi tháng 4/2025 cảnh báo ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến đang lan rộng khắp thế giới, gồm cả Nam Mỹ, châu Phi, Trung Đông, châu Âu và một số đảo ở Thái Bình Dương.

Liên Hợp Quốc ước tính có hàng trăm nghìn người đang làm việc tại các trung tâm lừa đảo trên toàn cầu. Tại Myanmar, các khu phức hợp lừa đảo được che chắn bởi tình trạng tham nhũng và vô luật pháp ở vùng biên giới.

Trung Quốc đã coi các băng nhóm lừa đảo là mối đe dọa an ninh quốc gia, theo Stephen. Bắc Kinh cũng tăng cường sức ép với các chính phủ trong khu vực nhằm phá hủy mạng lưới này.

Thái Lan và Campuchia gần đây đã hợp tác dẫn độ hai doanh nhân người Trung Quốc bị cáo buộc điều hành các đế chế lừa đảo gồm Xa Trí Giang và Trần Trí. Bắc Kinh cũng đã đưa hàng chục nghìn công dân Trung Quốc từng làm việc trong các khu phức hợp lừa đảo về nước để xét xử.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo bất chấp những biện pháp trấn áp mạnh tay, ngành lừa đảo trực tuyến hiện khó có thể xóa sổ.

"Nhiều băng nhóm lừa đảo đã chuyển địa bàn sang những nơi có năng lực thực thi pháp luật yếu hơn để tiếp tục duy trì hoạt động", Stephen nhận định.

Thanh Tâm (Theo BBC, CNN, China Daily, Gulf News)