Tổng thống Ba Lan tố Thủ tướng thâu tóm Tòa Hiến pháp

Tổng thống Nawrocki cáo buộc chính quyền Thủ tướng Tusk dàn dựng cuộc chiếm quyền Tòa Hiến pháp sau khi đình chỉ Chánh án.

"Trật tự công cộng tại Ba Lan đã bị xâm phạm và một cơ quan hiến định bị chiếm giữ bằng vũ lực", Tổng thống Karol Nawrocki phát biểu sáng nay, sau khi hủy chuyến thăm Senegal giữa chừng.

Ông đã đến thẳng trụ sở Tòa Hiến pháp, nơi cảnh sát chống bạo động được triển khai đông đảo để đối phó với hàng trăm người biểu tình yêu cầu phục chức cho Chánh án Bogdan Swieczkowski, đồng minh của Tổng thống Nawrocki. Ông Nawrocki cũng kêu gọi tiến hành các cuộc tham vấn chính trị khẩn cấp.

Tòa Hiến pháp Ba Lan tối 30/10 thông báo thẩm phán có thâm niên lâu nhất là Anna Korwin-Piotrowska đã đình chỉ chức vụ của Chánh án Swieczkowski và nắm quyền điều hành cơ quan này. Ông Swieczkowski được bổ nhiệm dưới thời người tiền nhiệm có đường lối cánh hữu cứng rắn của Thủ tướng Donald Tusk.

Tài khoản X của Tòa Hiến pháp Ba Lan cho biết đã xảy ra "cuộc đảo chính", trong khi một số người biểu tình chỉ trích Thủ tướng Tusk là "kẻ phản bội" và tìm cách vượt qua hàng rào bảo vệ. Tomasz Zaleski, một người tham gia biểu tình, cáo buộc Thủ tướng Tusk "chà đạp lên các quyền hiến định của người dân".

Cảnh sát đã bắt 3 người biểu tình quá khích.

Thủ tướng Tusk khẳng định chính phủ của ông đang nỗ lực khôi phục pháp quyền. "Quá trình này rất khó khăn, đôi khi đầy đau đớn và đòi hỏi những hành động quyết đoán. Không còn con đường nào khác", ông nói.

Trong nhiều tuần qua, chính phủ của Thủ tướng Tusk được cho là đã tìm cách buộc các thẩm phán Tòa Hiến pháp từ chức. Những người này được bổ nhiệm dưới thời đảng PiS cầm quyền giai đoạn 2015-2023. Liên minh châu Âu (EU) từng cáo buộc chính quyền của đảng PiS làm suy yếu pháp quyền.

Sau khi Thủ tướng Tusk lên nắm quyền năm 2023, liên minh của ông đã cam kết khôi phục tinh thần thượng tôn pháp luật và cải cách tòa án. Tuy nhiên, Tổng thống Nawrocki, đồng minh của đảng PiS, đã cản trở các nỗ lực này kể từ khi đắc cử năm 2025.

Đầu năm nay, ông Nawrocki từ chối làm lễ tuyên thệ nhậm chức cho 3 trong 6 thẩm phán do quốc hội đề cử. Ông Swieczkowski, cựu thứ trưởng tư pháp dưới thời chính quyền đảng PiS, cũng không chấp nhận bổ nhiệm các thẩm phán được đa số nghị sĩ đương nhiệm bầu chọn.

Quyết định đình chỉ Chánh án Swieczkowski được thẩm phán Korwin-Piotrowska cho là cần thiết để khôi phục thượng tôn pháp luật.

Bộ trưởng Tư pháp Waldemar Zurek, đồng thời là Viện trưởng Viện Kiểm sát Ba Lan, đã yêu cầu tước bỏ quyền miễn trừ tư pháp của ông Swieczkowski cùng cấp phó Bartlomiej Sochanski. "Tòa án đã biến thành tài sản tư, chúng ta phải khôi phục lại hoạt động đúng đắn của nó", ông nói.

Đại sứ Mỹ tại Ba Lan Tom Rose cảnh báo các bên không nên thực hiện những hành động có thể kích động bạo lực hoặc khiến căng thẳng leo thang. "Ba Lan lúc này không nên có một cuộc đối đầu vượt tầm kiểm soát và dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng hơn", ông viết trên X.

Thanh Tâm (Theo Reuters, AFP)

Brazil đã triệu tập nhà ngoại giao hàng đầu của Argentina tại nước này đến để giải trình về việc ông Flavio Bolsonaro, ứng viên cánh hữu đã rời Brazil sang Argentina, rồi tới Mỹ sau khi thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống.

Theo hãng tin Al Jazeera, Bộ Ngoại giao Brazil hôm 30/10 đã triệu tập bà Maria Emilia Cortes, Đại biện lâm thời Argentina tại Brazil. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Argentina Pablo Quirno phủ nhận thông tin chính phủ nước này đã nhận được yêu cầu chính thức giải trình việc ông Bolsonaro sang Argentina vào tối 27/10.

Những diễn biến xung quanh việc ông Bolsonaro rời Brazil có nguy cơ khiến quan hệ giữa Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva, người vừa tái đắc cử và người đồng cấp Argentina Javier Milei thêm căng thẳng.

Sau cuộc bầu cử tổng thống Brazil ngày 25/10, ông Bolsonaro được yêu cầu giao nộp hộ chiếu trước thời hạn nhất định. Các nhà chức trách cũng ra lệnh cấm ông Bolsonaro rời Brazil trong khuôn khổ một vụ án đang được điều tra.

Ông Bolsonaro là một trong những nhân vật liên quan đến cuộc điều tra đang diễn ra về một đường dây rửa tiền, được biết đến với tên gọi vụ bê bối Banco Master. Các nhà điều tra đang làm rõ khoản tiền trị giá hàng triệu USD mà ông Bolsonaro nhận từ ông Daniel Vorcaro, cựu lãnh đạo Banco Master. Khoản tiền này được cho là nhằm tài trợ cho một bộ phim về cha ông - cựu Tổng thống Jair Bolsonaro. 

Ông Bolsonaro phủ nhận mọi hành vi sai trái và cho rằng vụ việc mang động cơ chính trị. Trong buổi phát trực tiếp trên Instagram hôm 30/10, ông Bolsonaro tuyên bố: "Tôi không rời bỏ Brazil, tôi ra đi vì Brazil". Chính khách này đồng thời cáo buộc Thẩm phán Tòa án tối cao Alexandre de Moraes đưa ra những cáo buộc sai sự thật nhằm vào ông.

Ông Bolsonaro cùng vợ và hai con gái đã di chuyển từ Brazil qua miền bắc Argentina, rồi lên một chiếc máy bay thuê riêng bay qua Ecuador để đến Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và ông Milei đã công khai ủng hộ gia đình ông Bolsonaro.

Nga chặn 'âm mưu khủng bố tại Moskva' sau tin báo của Mỹ

An ninh Nga nhận được thông tin từ phía Mỹ về âm mưu tấn công khủng bố nhắm vào Moskva và đã triển khai các biện pháp phù hợp.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) hôm nay xác nhận đã nhận được thông tin về "âm mưu tấn công vào thủ đô Moskva" thông qua các kênh đối tác chính thức với Mỹ. "Các biện pháp nghiệp vụ phù hợp đang được tiến hành", FSB cho hay.

Đại sứ quán Mỹ tại Nga cho biết "đã nắm được thông tin đáng tin cậy về nguy cơ xảy ra sự việc gây thương vong hàng loạt" tại Khu bảo tàng - khu bảo tồn Tsaritsyno ở thủ đô Moskva trong hôm nay. Cơ quan này thêm rằng chính phủ Mỹ đang phối hợp với cơ quan chức năng Nga để ứng phó mối đe dọa, song không đưa ra thông tin chi tiết.

Hãng thông tấn RIA Novosti dẫn lời các cơ quan hành pháp Nga cho biết bảo tàng "đã đóng cửa, chỉ cho phép người bên trong đi ra" và lực lượng an ninh đã có mặt tại hiện trường.

Đại sứ quán Mỹ ở Nga cùng ngày phát cảnh báo trên trang web, khuyến nghị công dân Mỹ tránh xa khu vực rủi ro, chú ý quan sát, luôn mang theo điện thoại đã sạc đầy và giấy tờ tùy thân.

Khu bảo tàng - khu bảo tồn Tsaritsyno là quần thể cung điện và công viên ở phía nam thủ đô Moskva. Đây là điểm tham quan nổi tiếng, đặc biệt là vào cuối tuần.

Mỹ từng cảnh báo Nga về các âm mưu tấn công khủng bố, trong đó có cảnh báo khoảng vài tuần trước khi các tay súng IS-K tấn công nhà hát ở Moskva hồi đầu năm 2024, khiến hơn 100 người thiệt mạng.

Thanh Tâm (Theo RIA Novosti, AFP, Reuters)

Những cử tri gốc Latin vỡ mộng với ông Trump

Từng góp phần giúp ông Trump đắc cử, nhiều cử tri gốc Latin nay quay lưng với ông vì thất vọng trước tình hình lạm phát và chiến dịch truy quét người nhập cư.

Hai năm trước, Fernando Nunez đã đi gõ cửa từng nhà dưới cái nóng như thiêu như đốt để giúp ứng viên đảng Cộng hòa Donald Trump giành chiến thắng tại bang Arizona trong cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng khi bỏ phiếu bầu cử giữa kỳ vào tuần tới, anh sẽ không chọn các ứng viên được Tổng thống Trump ủng hộ.

"Ông Trump đã phản bội chúng tôi. Ông ấy quay 180 độ luôn rồi", Nunez, 22 tuổi, sinh ra trong gia đình người Mỹ gốc Mexico, chia sẻ.

Nunez từng bị thu hút bởi các cam kết ông Trump đưa ra khi vận động tranh cử, như giảm chi phí sinh hoạt, chấm dứt các cuộc chiến tranh ở nước ngoài và công khai toàn bộ tài liệu trong vụ điều tra tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein.

Giờ đây, anh vô cùng tức giận trước sự thiếu minh bạch của chính quyền về Epstein, cũng như cuộc chiến Iran, một trong những nguyên nhân khiến giá xăng tăng vọt và đẩy lạm phát lên cao hơn.

"Xăng, bảo hiểm, thực phẩm, cái gì cũng tăng và đắt đỏ hơn bao giờ hết", Nunez, nhân viên bán hàng với mức thu nhập 1.600 USD một tháng, than phiền. "Chúng ta không nên phát động chiến tranh với Iran. Chúng ta sa lầy vào cuộc chiến này chỉ vì Israel".

Nunez cho biết vào ngày 3/11, anh sẽ bỏ phiếu cho các ứng viên độc lập không thuộc đảng Cộng hòa hay Dân chủ.

Quận Yuma, nơi Nunez sinh sống, là minh chứng rõ nét cho sự dịch chuyển sang cánh hữu trong cộng đồng người Mỹ gốc Latin, xu hướng từng góp phần quan trọng vào chiến thắng của ông Trump năm 2024. Tại đây, nơi bức tường biên giới giữa Mỹ và Mexico sừng sững ở đường chân trời, ông Trump đã giành chiến thắng với khoảng cách áp đảo tới 20 điểm phần trăm trước đối thủ Harris của đảng Dân chủ.

Tại Somerton, thị trấn nông nghiệp với dân số gần như toàn bộ là người gốc Latin và vốn có truyền thống ủng hộ đảng Dân chủ, khoảng 40% cư dân đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024.

Thị trưởng Gerardo Anaya cho rằng điều này xảy ra là do người dân phẫn nộ trước tình trạng lạm phát vượt tầm kiểm soát dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, cũng như làn sóng hàng nghìn người nhập cư tràn vào mỗi ngày.

"Đó đơn thuần là một phiếu bầu phản đối chính quyền Biden", ông nhận định.

Tuy nhiên, Anaya cho rằng những người gốc Latin từng bỏ phiếu cho ông Trump đang phải trải qua "sự vỡ mộng phũ phàng".

Tại bãi đậu xe của siêu thị duy nhất trong thị trấn nhỏ này, những người dân trò chuyện với phóng viên AFP đều tỏ ra phẫn nộ trước giá món thịt nướng carne asada, món ăn truyền thống của Mexico, và giá dầu diesel lên cao. Chi phí nhiên liệu cũng làm cho trò giải trí ưa thích của cư dân địa phương là lái xe địa hình trên sa mạc trở nên đắt đỏ hơn.

Hình tượng doanh nhân tỷ phú của ông Trump cũng không còn duy trì được sức hút. "Tôi cứ nghĩ là một doanh nhân, ông ấy sẽ giải quyết được mọi chuyện, nhưng giờ thì chịu rồi. Tôi không muốn dính dáng gì đến ông ấy nữa", một người làm nghề làm vườn giấu tên chia sẻ.

Dù số lượng người nhập cư tại biên giới đã giảm mạnh, người làm vườn gốc Mexico này cho biết ông không thể chấp nhận các cuộc truy quét nhập cư quy mô lớn và gay gắt đang diễn ra trên khắp nước Mỹ, trong đó một số người không có tiền án tiền sự cũng bị trục xuất.

"Tổng thống Trump nói rằng chính quyền ông ấy sẽ săn lùng những người nhập cư phạm tội, nhưng thực tế đâu diễn ra như vậy", ông nói. "Ông ấy phân biệt chủng tộc, chính là như thế".

Các cuộc khảo sát trên toàn quốc cho thấy cảm giác thất vọng này đang lan rộng trong cử tri gốc Latin, mang lại hy vọng cho đảng Dân chủ rằng họ có thể tận dụng cơ hội để giành lại quyền kiểm soát ít nhất một viện của Quốc hội vào tuần tới.

Cuộc thăm dò được Wall Street Journal công bố hôm 28/10 cho thấy 53% cử tri gốc Latin chọn ứng viên đảng Dân chủ vào quốc hội thay vì ứng viên đảng Cộng hòa. Chỉ có 26% người gốc Latin ủng hộ hiệu quả công việc của ông Trump, trong khi 68% phản đối. Tỷ lệ ủng hộ chung với ông Trump trong toàn bộ cử tri ở Mỹ là 37%.

Tuy nhiên tại Somerton, sự bất mãn với ông Trump không nhất thiết đồng nghĩa với việc quay sang ủng hộ các đối thủ của ông. Người làm vườn nói trên dự định sẽ tẩy chay cuộc bầu cử lần này bằng cách không đi bỏ phiếu.

Jaime Sanchez, chủ một tiệm cắt tóc, vẫn chưa quyết định. Người đàn ông 52 tuổi này ban đầu chọn ông Trump vì đồng tình với quan điểm phản đối phá thai và cam kết bảo vệ "các giá trị gia đình" của ông.

Dù vậy, Sanchez thừa nhận bản thân cảm thấy trăn trở trước chính sách nhập cư của chính quyền, điều có thể dẫn đến nguy cơ nhiều người bị trục xuất dù chấp hành tốt pháp luật và bị chia cắt với những đứa con sinh ra tại Mỹ.

"Khi một gia đình không được đoàn tụ, nguy cơ sẽ lớn hơn, nhiều băng đảng hơn, nhiều ma túy hơn, vì không có ai làm tấm gương để định hướng", ông nói.

Jose Manuel Castro, một mục sư Tin Lành ở thị trấn San Luis lân cận, cho biết ông ghi nhận nhiều ý kiến bất bình. Vị mục sư 75 tuổi theo phong cách bảo thủ này dự đoán các giáo dân của ông sẽ bỏ phiếu phản đối ứng viên Cộng hòa trong kỳ bầu cử lần này.

Tuy nhiên về lâu dài, ông tin rằng sự dịch chuyển của cử tri gốc Latin hướng về đảng Cộng hòa chỉ mới bắt đầu. Ông cho biết nhiều người gốc Latin, vốn sùng đạo, cảm thấy không thoải mái với phe Dân chủ ở Mỹ vì họ cổ vũ phá thai và ủng hộ quyền của người chuyển giới.

"Đảng Dân chủ thúc đẩy những điều đi ngược lại với các nguyên tắc trong lời răn của Chúa", ông nói.

Hồng Hạnh (Theo AFP)