Lễ ký thỏa thuận chế tạo lưới phòng không chống thiết bị bay không người lái (drone) mang tên San được tổ chức tại cơ sở quốc phòng gần thủ đô Warsaw của Ba Lan hôm 30/1, với sự góp mặt của Thủ tướng Donald Tusk và Bộ trưởng Quốc phòng Wladysław Kosiniak-Kamysz.

"Chúng tôi sẽ chế tạo hệ thống trước nay chưa từng có và hiện đại nhất thuộc loại này", Thủ tướng Tusk nói.

Lưới phòng không San sẽ được chế tạo bởi liên danh quốc tế do tập đoàn quốc phòng nhà nước Ba Lan PGZ dẫn đầu. Các thành viên còn lại gồm công ty tư nhân Ba Lan APS và hãng Kongsberg tại Na Uy.

Bộ trưởng Kosiniak-Kamysz cho biết San bao gồm 18 khẩu đội chống drone và 700 phương tiện. Truyền thông Ba Lan nói lưới phòng không có giá ước tính gần 15 tỷ zloty (khoảng 4,2 tỷ USD). Chương trình dự kiến kéo dài khoảng hai năm.

Thủ tướng Tusk nhấn mạnh dự án có ý nghĩa then chốt trong nỗ lực củng cố an ninh ở biên giới phía đông Ba Lan, nơi giáp với Nga và Belarus. Ông cho biết lưới phòng không San sẽ giúp nước này đối phó các mối đe dọa từ trên không "hiệu quả, rẻ và thông minh hơn" so với sử dụng tiêm kích hay tên lửa.

"Ở châu Âu hiện không có hệ thống thông minh tích hợp, với chức năng chính là chống drone như vậy", lãnh đạo Ba Lan tuyên bố.

Ông nhắc lại vụ 19 máy bay không người lái (UAV) xâm nhập lãnh thổ Ba Lan hồi tháng 9/2025, nhấn mạnh sự việc đã phơi bày những hạn chế của các phương pháp phòng không truyền thống. "Những trải nghiệm đầu tiên về hành động gây hấn bằng UAV cho thấy công cụ như tiêm kích hay tên lửa không đủ hiệu quả", Thủ tướng Tusk nói.

Phần lớn UAV khi đó rơi ở tỉnh miền đông Lubelskie, song hai chiếc bay tới địa điểm cách biên giới hơn 300 km. Lực lượng phòng không Ba Lan và các đơn vị đồn trú của NATO đã bắn hạ ít nhất 4 phi cơ, những chiếc còn lại dường như tự rơi sau khi cạn nhiên liệu.

Phản ứng của NATO được đánh giá là kém hiệu quả hơn nhiều so với Ukraine, quốc gia thường tuyên bố đạt tỷ lệ đánh chặn UAV Nga lên tới 80-90%, dù đối mặt với số lượng phi cơ lớn hơn nhiều.

San sẽ được tích hợp vào lưới phòng không nhiều lớp của Ba Lan, bao gồm các tổ hợp Patriot do Mỹ sản xuất, tên lửa tầm ngắn do Anh chế tạo theo chương trình Narew và hệ thống phòng không tầm rất ngắn Pilica.

Phạm Giang (Theo Kyiv Post, PAP)

"Những kẻ bạo loạn đã tấn công cảnh sát, trụ sở chính quyền, cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, ngân hàng, giáo đường và đốt kinh Koran. Đó giống như một cuộc đảo chính, nhưng cuộc đảo chính này đã bị chặn đứng", lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei phát biểu trước người dân tại thủ đô Tehran hôm nay.

Biểu tình bùng phát ở Iran từ cuối tháng 12/2025 do giới thương nhân không hài lòng với tình hình kinh tế và đồng rial mất giá. Biểu tình ban đầu diễn ra ôn hòa, nhưng sau đó leo thang thành bạo lực chết người.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần đề cập khả năng hỗ trợ người biểu tình, không loại trừ kịch bản ra lệnh tập kích Iran. Ông sau đó từ bỏ ý tưởng này do cảnh báo từ các đồng minh, song vẫn ra lệnh triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay tới Trung Đông.

"Mỹ nên biết rằng nếu họ khơi mào xung đột thì lần này sẽ là chiến tranh khu vực. Ông Trump thường xuyên nói đã điều tàu đến. Iran sẽ không sợ hãi trước những lời lẽ như vậy, người dân Iran cũng sẽ không bị kích động bởi lời đe dọa đó. Chúng tôi không phải bên châm ngòi và cũng không muốn tấn công quốc gia nào, nhưng Iran sẽ giáng đòn mạnh vào bất kỳ ai tấn công và quấy nhiễu chúng tôi", ông Khamenei nhấn mạnh.

Hải quân Mỹ hiện duy trì ít nhất 10 tàu chiến ở Trung Đông, gồm tàu sân bay USS Abraham Lincoln và 3 chiến hạm hộ tống, cùng 3 tàu khu trục và 3 tàu tác chiến ven bờ. Không quân Mỹ cũng điều động hàng loạt khí tài, trong đó có máy bay trinh sát tín hiệu RC-135V/W và các tổ hợp phòng không Patriot, đến những căn cứ đồn trú ở khu vực.

Iran tuyên bố nếu bị tấn công, họ sẽ đáp trả bằng cách tập kích tên lửa vào căn cứ và chiến hạm Mỹ cũng như đồng minh của nước này, đặc biệt là Israel.

Giải pháp ngoại giao vẫn khả thi khi Tehran tuyên bố sẵn sàng đàm phán về vấn đề hạt nhân nếu hoạt động này không đề cập đến năng lực tên lửa và phòng thủ của họ. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm 31/1 điện đàm với người đồng cấp Ai Cập, nói rằng "chiến tranh xảy ra sẽ không có lợi cho Iran, Mỹ hay khu vực".

Ông Trump ngày 31/1 cho biết Mỹ đang đối thoại với Iran, song không nêu chi tiết. Ali Larijani, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho hay "trái với những gì bị thổi phồng về nguy cơ nổ ra xung đột, các thỏa thuận về khuôn khổ đàm phán đang tiến triển".

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)

"Người sử dụng dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Ukraine đã thấy những biện pháp đối phó đầu tiên mà SpaceX thực hiện theo yêu cầu của Bộ Quốc phòng Ukraine", Serhiy Beskrestnov, chuyên gia tác chiến điện tử kiêm cố vấn cho Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, cho biết hôm 31/1.

Ông Beskrestnov từ chối công khai những biện pháp đã được tiến hành hoặc dự kiến triển khai trong tương lai. Quan chức Ukraine nói rằng SpaceX đang triển khai "các biện pháp khẩn cấp mang tính tạm thời", sẽ thay thế bằng hệ thống toàn diện và được thiết kế cẩn thận hơn, nhưng thừa nhận điều này "sẽ mất thời gian".

"Đã tới lúc cần thu thập thông tin toàn diện về cách quân đội Ukraine sử dụng dịch vụ của SpaceX. Nỗ lực này đã được triển khai, song nhiều binh sĩ ngần ngại báo cáo về thiết bị đầu cuối Starlink mà họ sở hữu hoặc được tình nguyện viên chuyển cho, vì sợ bị thu lại hoặc lý do khác", ông Beskrestnov nói.

Chưa rõ hiệu quả thực tế của những biện pháp mà SpaceX đang áp dụng.

Theo các trang tin quân sự có liên hệ với quân đội Nga, SpaceX đã áp hạn chế với tốc độ của phương tiện lắp bộ thu phát Starlink hoạt động tại Ukraine. Nếu phương tiện di chuyển nhanh hơn 90 km/h, kết nối vệ tinh sẽ bị ngắt. Tuy nhiên, các máy bay không người lái (UAV) di chuyển dưới tốc độ này vẫn có thể sử dụng Starlink.

"Starlink đang phải trực tiếp xác định tọa độ và tốc độ của phương tiện thông qua hệ thống vệ tinh, song đơn vị phát triển tin rằng sẽ tìm ra giải pháp mới theo thời gian", trang tin RusVesna cho biết.

Biện pháp hạn chế hiện tại cũng ảnh hưởng tới những thiết bị mà quân đội Ukraine sử dụng, trong đó có bộ thu phát lắp trên UAV và xuồng không người lái. Starlink cũng không thể xác định tài khoản nào đang được Nga dùng để điều khiển UAV trong thời gian ngắn.

Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov ngày 29/1 cho biết nước này đã hợp tác với SpaceX để ngăn lực lượng Nga sử dụng hệ thống Starlink. Tỷ phú Elon Musk, ông chủ SpaceX, sau đó đáp lại "rất hân hạnh".

Ukraine phụ thuộc rất nhiều vào Starlink, do hạ tầng viễn thông bị thiệt hại nặng nề trong xung đột. Nó được dùng cho cả lĩnh vực dân sự lẫn quân sự, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo liên lạc giữa các đơn vị Ukraine, hỗ trợ điều khiển thiết bị không người lái ở khoảng cách xa.

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở tại Mỹ, cho biết Nga từng lắp bộ thu phát Starlink cho UAV tự sát Geran và Molniya-2 lần lượt từ tháng 9/2024 và tháng 12/2025, gần đây là mẫu BM-35 với tầm bay 500 km. Kết nối Starlink giúp UAV Nga duy trì liên lạc tốt hơn với người vận hành và khó bị Ukraine gây nhiễu.

Những chiếc BM-35 trang bị Starlink tuần qua đã tập kích hàng loạt mục tiêu ở sâu trong hậu phương Ukraine, trong đó có hai tiêm kích hạng nặng Su-27 và hai mô hình học cụ F-16, cũng như bay trinh sát suốt nhiều giờ trên bầu trời Kiev hôm 26/1 mà không bị bắn hạ.

Nguyễn Tiến (Theo Reuters, RBC Ukraine, AFP)