Tin nóng trong ngày

Cỡ chữ

Tin Tức ngày 02 tháng 4 -2026

xxx

**********

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(AFP) – Chính quyền Philippines đổi tên hơn 100 thực thể địa lý thuộc quần đảo Trường Sa. Theo một sắc lệnh của tổng thống Ferdinand Marcos Jr., được công bố hôm qua, 31/30/2026, « hơn 100 địa điểm thuộc quần đảo Kalayaan ( Trường Sa theo tên Philippines, có nghĩa là « tự do »), kể từ giờ sẽ mang tên Philippines (thay vì tên quốc tế như trước đây) nhằm tăng cường việc quản lý, điều hành và khẳng định chủ quyền của đảo Palawan và vùng Biển Tây Philippines (phần phía đông của Biển Đông) ». Manila đã bắt đầu chỉ đạo đổi tên một số thực thể địa lý trên Biển Đông vào năm 2012 vào thời tổng thống Benigno Aquino, đặc biệt là khi một số khu vực của Biển Đông, gần bờ biển Philippines, được chính thức đặt tên là « Biển Tây Philippines ». Nhiều đảo được đổi tên lần này nằm ở các khu vực mà Trung Quốc đòi chủ quyền.

(AFP) – Afghanistan và Pakistan đàm phán hòa bình tại Trung Quốc. Hai quan chức Pakistan tại Islamabad hôm nay, 01/04/2026, cho biết các cuộc đàm phán đang diễn ra tại Trung Quốc nhằm chấm dứt cuộc xung đột từ nhiều tháng nay giữa Pakistan với Afghanistan. Một quan chức an ninh cấp cao của Pakistan, xin ẩn danh, cho biết phái đoàn của bộ Ngoại Giao nước này đang có mặt tại Urumqi, khu tự trị Tân Cương, để thương thuyết với phái đoàn Taliban Afghanistan.

(AP) - Người tị nạn Rohingya ở Bangladesh bị cắt giảm viện trợ lương thực. Khoảng 1,2 triệu người Rohingya, thiểu số theo Hồi Giáo, chạy tị nạn sang Bangladesh, cho tới nay được cấp khoảng 12 đô la/tháng. Số tiền ít ỏi này sẽ bị cắt giảm triệt để kể từ ngày 01/04/2026. Chỉ một phần ba số người được xếp vào nhóm « cực kỳ thiếu an ninh lương thực », ví dụ các gia đình mà chỉ có trẻ em, sẽ tiếp tục nhận được 12 đô la. Theo hệ thống phân phối mới của Chương trình Lương thực Thế giới của Liên Hiệp Quốc, khoảng 17% dân số chỉ nhận được 7 đô la/tháng. Số tiền trợ cấp ít ỏi này làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng ngày càng tuyệt vọng.

(AFP) - Mỹ : Một thẩm phán ra lệnh đình chỉ xây phòng khiêu vũ ở Nhà Trắng. Trong phán quyết ngày 31/03/2026, thẩm phán liên bang Richard Leon nhấn mạnh « tổng thống Hoa Kỳ là người bảo vệ Nhà Trắng cho những thế hệ gia đình tổng thống tiếp theo, chứ không phải là chủ sở hữu ! ». Mọi công trình cải tạo cần phải được Quốc Hội chấp thuận. Thẩm phán Richard Leon cho rằng « vẫn chưa muộn để xin phép Quốc Hội cho phép tiếp tục việc xây dựng với ngân sách tư nhân ». Phán quyết này được cho là một thất bại khiến tổng thống đảng Cộng Hòa tức giận, bởi ông Trump rất muốn để lại dấu ấn riêng trên các công trình của Mỹ.

Quảng cáo

(AFP) - Hoa Kỳ : Donald Trump lý sắc lệnh hạn chế quyền bầu qua bưu điện. Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hôm qua, 31/03/2026, đã ký một sắc lệnh nhằm siết chặt việc quản lý hình thức bỏ phiếu qua thư, mà ông cho là nguyên nhân dẫn đến gian lận bầu cử dù không đưa ra được bằng chứng. Sắc lệnh này lập ra danh sách công dân cấp liên bang và yêu cầu Bưu điện Hoa Kỳ chỉ chuyển phiếu bầu qua thư cho những người có tên trong danh sách đó. Đảng Cộng Hòa cũng nhiều lần tuyên bố muốn kiểm soát chặt chẽ hơn các phòng phiếu trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, vốn là trách nhiệm của các bang chứ không phải chính phủ liên bang.

(AFP) - Pháp chính thức cấm sử dụng gói và các sản phẩm kẹo chứa nicotine. Nghị định được công bố hồi đầu tháng 9 năm ngoái và chính thức có hiệu lực hôm nay, 01/04/2026, theo đó các gói nicotine, kẹo cao su, viên ngậm hoặc dung dịch nicotine sẽ bị cấm sử dụng, buôn bán, sở hữu, hoặc nhập khẩu. Các sản phẩm này bị lên án vì độc tính và gây nghiện, đặc biệt là đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

**********

Ngày 31/03/2026, Pakistan và Trung Quốc đưa ra đề xuất 5 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông và kêu gọi khẩn trương đối thoại. Sáng kiến này được đưa ra nhân chuyến công du Bắc Kinh của ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar sau khi chính quyền Islamabad đứng ra làm trung gian đối thoại giữa Mỹ và Iran trong hai ngày 29-30/03.

Đề xuất « tái lập hòa bình và ổn định », đồng thời cũng nhằm hạn chế tác động về kinh tế do cuộc khủng hoảng gây ra đã được ngoại trưởng hai nước Trung Quốc và Pakistan công bố sau cuộc hội đàm tại Bắc Kinh. Theo nhật báo Mỹ Wall Street Journal, sáng kiến này bao gồm : ngừng bắn ngay lập tức, mở các cuộc đàm phán hòa bình, chấm dứt tấn công vào các mục tiêu phi quân sự như nhà máy điện, đảm bảo an ninh hàng hải ở eo biển Hormuz và tôn trọng Hiến Chương Liên Hiệp Quốc.

Ngoại trưởng hai nước cũng tuyên bố Mỹ, Israel và Iran cần bắt đầu đàm phán hòa bình, không « đe dọa dùng vũ lực », để đi đến mục tiêu cuối cùng là « đạt được một thỏa thuận thiết lập một khuôn khổ hòa bình toàn diện và một nền hòa bình lâu dài ». Ngoài ra, theo trang Global Times ngày 01/04, Trung Quốc và Pakistan cũng nhấn mạnh chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, độc lập và an ninh của Iran và các nước vùng Vịnh cần được tôn trọng. Đối thoại và ngoại giao là con đường khả thi duy nhất để giải quyết xung đột.

Về eo biển Hormuz, Trung Quốc và Pakistan kêu gọi tất cả các bên bảo đảm an toàn cho các tàu thuyền và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt trong eo biển, nhanh chóng sắp xếp cho các tàu dân sự và thương mại được lưu thông an toàn, và khôi phục hoạt động hàng hải bình thường trong eo biển càng sớm càng tốt.

Pakistan nổi lên làm nhà trung gian giữa Mỹ và Iran trong cuộc chiến ở Trung Đông trong khi những nỗ lực của Ai Cập, Oman và một số nước khác cho đến nay vẫn không mang lại kết quả. Việc ngoại trưởng Pakistan đến Bắc Kinh được cho là nhằm kéo Trung Quốc - đối tác lớn của Iran - tham gia làm trung gian. Những đề xuất của hai nước được giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Afghanistan thuộc Đại học Lan Châu, nhận định với với trang Global Times là « làm nổi bật tính chất đặc biệt của quan hệ Trung Quốc-Pakistan và mức độ tương đồng cao trong lập trường của hai nước ».

Quảng cáo

Vận động Hội Đồng Bảo An cho phép mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực

Nhật báo Mỹ The Wall Street Journal hôm qua, 31/03/2026, trích dẫn một số giới chức Ả Rập, cho biết Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đang vận động Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc thông qua nghị quyết cho phép Mỹ và các đồng minh mở lại eo biển Hormuz bằng vũ lực.

Về phần mình, Qatar cũng khẳng định không thể để Iran tiếp tục kiểm soát tàu thuyền qua lại eo biển chiến lược này sau khi xung đột chấm dứt. Thông tín viên Nicolas Falez tường trình từ Doha :

« Eo biển Hormuz hiện đang bị đóng cửa do một chiến dịch quân sự ». Người phát ngôn của bộ Ngoại Giao Qatar nhấn mạnh như trên khi được hỏi về mức phí mà Iran muốn áp đặt lên tàu thuyền ra vào Vịnh Ba Tư. Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Qatar, Majed Al Ansari, khẳng định « tương lai của eo biển này liên quan đến toàn bộ khu vực », Qatar phụ thuộc vào tuyến hàng hải này để xuất khẩu dầu khí, và « không ai có thể quyết định thay mặt cho tất cả ».

Người phát ngôn của bộ Ngoại Giao Qatar nhắc nhở eo biển Hormuz không nằm trong lãnh hải của một quốc gia duy nhất và kết luận : « Quyết định về tương lai của eo biển Hormuz phải được tất cả các bên liên quan chấp thuận, sau khi tình hình leo thang hiện tại chấm dứt và an ninh trong khu vực được khôi phục ».

Qatar tỏ ra cứng rắn, nhưng hiện giờ chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran rõ ràng đang nắm quyền kiểm soát tuyến đường chiến lược này và do đó kiểm soát một phần đáng kể nguồn cung dầu khí toàn cầu.

Về mặt chính thức, các quốc gia quân chủ dầu mỏ đang thể hiện sự đoàn kết trong việc tìm kiếm giải pháp giảm leo thang, nhưng sự đoàn kết này sẽ kéo dài bao lâu ? Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết đang xem xét tham gia một sáng kiến quốc tế nhằm mở lại eo biển Hormuz. »

Cuộc họp đầu tiên của 35 nước tham gia khôi phục an ninh tại eo biển Hormuz

Anh sẽ tổ chức cuộc họp đầu tiên với 35 nước sẵn sàng tham gia khôi phục an ninh tại eo biển Hormuz, theo thông báo của thủ tướng Anh sáng nay. Cuộc họp dự kiến diễn ra vào cuối tuần, do ngoại trưởng Anh Yvette Cooper chủ trì, với nội dung chính là xem xét « các biện pháp ngoại giao và chính trị khả thi » có thể giúp khôi phục tự do hàng hải, đảm bảo an toàn cho các tàu và thủy thủ bị mắc kẹt, và nối lại vận tải hàng hóa thiết yếu. Các thảo luận sau đó của nhóm 35 nước sẽ diễn ra ở cấp độ « quân sự », nhằm xem xét việc bảo đảm cho eo biển được an toàn sau khi chiến tranh kết thúc.

Thủ tướng Anh cũng nhấn mạnh NATO là « liên minh quân sự hiệu quả nhất mà thế giới từng biết đến », « đã đảm bảo an ninh của chúng ta trong nhiều thập kỷ ».

Mỹ để ngỏ khả năng rút khỏi NATO

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington có thể xem xét lại mối quan hệ với NATO sau khi chiến tranh chống Iran kết thúc. Ít giờ sau, trả lời nhật báo Anh Telegraph hôm nay, 01/04/2026, về việc Mỹ có cần xem xét việc tiếp tục là thành viên của NATO sau khi kết thúc xung đột ở Trung Đông, tổng thống Donald Trump khẳng định « [khả năng đó] đã được xem xét rồi ». Ông Trump nói thêm « NATO chỉ là con hổ giấy và Putin cũng biết điều đó ».

Trong cuộc phỏng vấn này, tổng thống Trump một lần nữa chỉ trích thủ tướng Keir Starmer về việc Anh từ chối yểm trợ Mỹ trong cuộc chiến chống Iran và tỏ ra coi thường quân đội Anh.

Về tình hình chiến sự, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho biết, một tàu chở dầu mang cờ Koweit đêm qua đã bị tấn công bằng drone, cách cảng Dubai khoảng 31 hải lý về phía tây bắc, gây hỏa hoạn, nhưng 24 thành viên thủy thủ đoàn của tàu đều an toàn.

**********

Tổng thống Emmanuel Macron ca ngợi sự "ổn định và dễ dự đoán" của châu Âu, ngầm chỉ trích cách hành xử khó lường của Mỹ khi bị ông Trump nhận xét Pháp là quốc gia "rất không hữu ích".

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 1-4 đã ca ngợi sự "ổn định và dễ dự đoán" của châu Âu trong chuyến thăm Nhật Bản, đồng thời ngầm chỉ trích những quốc gia "có thể gây tổn hại mà không hề báo trước" - phát biểu được cho là nhắm tới Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bối cảnh căng thẳng giữa hai bên gia tăng vì chiến sự Iran.

Theo Hãng tin AFP, phát biểu tại Tokyo trước các lãnh đạo doanh nghiệp và nhà đầu tư Nhật Bản, ông Macron thừa nhận châu Âu đôi khi bị coi là "chậm hơn" so với các khu vực khác, nhưng nhấn mạnh giá trị của sự nhất quán trong chính sách.

"Sự dễ dự đoán có giá trị riêng của nó. Chúng tôi đã chứng minh điều đó trong suốt những năm qua, thậm chí là trong những tuần gần đây: chúng tôi đi theo hướng mà bạn có thể biết trước", ông nói. "Trong thời điểm như hiện nay, điều đó không phải là điều tệ, hãy tin tôi".

Nhà lãnh đạo Pháp cũng chỉ trích những quốc gia tuyên bố hành động "nhanh hơn" đồng minh nhưng lại thiếu ổn định, khi "không ai biết liệu vài ngày tới họ có còn giữ lập trường đó hay không, hay liệu họ có đưa ra quyết định gây tổn hại mà không báo trước hay không".

Phát biểu này được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Trump công khai chỉ trích Pháp là "rất không hữu ích" trong cuộc chiến với Iran và cảnh báo Washington sẽ "ghi nhớ điều đó".

Văn phòng Tổng thống Pháp sau đó cho biết Paris "bất ngờ" trước chỉ trích này, khẳng định lập trường của nước này không thay đổi kể từ đầu xung đột.

Trước đó, quân đội Pháp đã tuyên bố không cho phép sử dụng các căn cứ trên lãnh thổ nước này để phục vụ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhưng vẫn để ngỏ khả năng hỗ trợ "tạm thời" nếu các hoạt động nhằm bảo vệ đồng minh của Pháp trong khu vực.

Theo ông Macron, cuộc chiến ở Iran đã gây ra những "tác động nghiêm trọng" đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là với các quốc gia phụ thuộc vào nguồn cung Trung Đông như Nhật Bản. Được biết Tokyo phụ thuộc tới 95% nguồn dầu nhập khẩu từ khu vực này.

Việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển phần lớn dầu nhập khẩu của Tokyo - đã buộc Nhật Bản phải sử dụng nguồn dự trữ chiến lược để đối phó với giá nhiên liệu tăng cao.

Trước khi diễn ra cuộc gặp với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, ông Macron khẳng định châu Âu sẽ đứng về phía Nhật Bản, đồng thời nhấn mạnh lập trường ủng hộ luật pháp quốc tế, đàm phán và giải pháp ngoại giao.

Điện Elysee cho biết khủng hoảng Trung Đông sẽ là trọng tâm thảo luận giữa hai bên, bên cạnh các vấn đề hợp tác an ninh, không gian và năng lượng hạt nhân.

***********

Những điểm chính từ phiên tranh luận tại Tòa án Tối cao về nỗ lực của Trump nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh
John Fritze, Tierney Sneed, Devan Cole
13–16 phút đọc

Nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm chấm dứt việc tự động cấp quyền công dân theo nơi sinh đã vấp phải sự hoài nghi từ Tòa án Tối cao vào thứ Tư, khi cả các thẩm phán cấp tiến lẫn bảo thủ đều đặt ra những câu hỏi khó về việc thay đổi cách hiểu quyền công dân đã tồn tại hơn một thế kỷ tại Mỹ.

Trong hơn hai giờ tranh luận, với việc chính Trump có mặt khoảng 75 phút, các thẩm phán liên tục chất vấn lập luận của luật sư chính phủ – Tổng biện lý D. John Sauer – về việc liệu những người soạn thảo Tu chính án thứ 14 có thực sự muốn loại trừ con cái của một bộ phận lớn người nhập cư, hợp pháp lẫn bất hợp pháp, khỏi quyền công dân chỉ vì được sinh ra trên đất Mỹ hay không.

Nếu Trump hy vọng sự hiện diện của mình sẽ ảnh hưởng đến các thẩm phán, điều đó dường như không xảy ra.

Nếu phán quyết phản ánh các lập luận tại tòa, đây sẽ là chính sách lớn thứ hai của chính quyền Trump bị bác bỏ bởi một Tòa án Tối cao có đa số bảo thủ – trong đó 3/9 thẩm phán do chính ông bổ nhiệm. Trước đó, tòa cũng đã bác bỏ chính sách thuế quan toàn cầu khẩn cấp của ông trong năm nay.

Những điểm chính từ phiên tranh luận:

Chánh án John Roberts mở đầu bằng việc đặt câu hỏi khó cho phía Trump, khi ông hỏi làm thế nào những trường hợp “đặc biệt” trước đây – vốn được mọi người đồng ý là không được hưởng quyền công dân theo nơi sinh – lại có thể áp dụng cho một nhóm lớn hơn nhiều như cách Trump đang lập luận.

Trump và Sauer cho rằng sắc lệnh nhằm chấm dứt “du lịch sinh con”, nhưng Roberts đặt câu hỏi làm sao những người soạn thảo Tu chính án 14 có thể dự đoán khái niệm này, vốn không tồn tại vào thời điểm đó.

“Chúng ta đang ở trong một thế giới mới,” Sauer nói, cho rằng với 8 tỷ người trên thế giới, “chỉ cần một chuyến bay là có thể sinh con là công dân Mỹ.”

“Đúng, là thế giới mới,” Roberts đáp lại. “Nhưng Hiến pháp vẫn như cũ.”

Thẩm phán cấp tiến Elena Kagan cáo buộc chính quyền dựa vào “những nguồn khá mơ hồ” để lập luận. Trong khi đó, Thẩm phán Neil Gorsuch – người do Trump đề cử – chất vấn liệu cách hiểu về “nơi cư trú lâu dài” (domicile) của Trump có hợp lý trong thế kỷ 19, khi Tu chính án được ban hành, đặc biệt khi các hạn chế nhập cư hiện nay chưa tồn tại.

Thẩm phán Amy Coney Barrett cũng đặt câu hỏi về lập luận dựa trên “lòng trung thành” của cha mẹ. Bà nêu ví dụ về con cái của những người nô lệ vừa được giải phóng: nhiều người trong số họ có thể vẫn có liên hệ với quê hương gốc ở châu Phi. Vậy tại sao Tu chính án vẫn áp dụng cho họ nếu tiêu chí “lòng trung thành” như Trump đề xuất tồn tại?

Sauer lập luận rằng vào thời điểm đó, nô lệ được coi là có nơi cư trú tại Mỹ.

Một số thẩm phán bảo thủ, bao gồm Gorsuch và Brett Kavanaugh, cho rằng vụ việc có thể được giải quyết mà không cần đụng đến các vấn đề hiến pháp lớn. Lý do là sau khi Tu chính án 14 được thông qua, Quốc hội đã ban hành luật với ngôn ngữ tương tự.

Lập luận ở đây là: nếu Quốc hội muốn diễn giải khác, họ đã không lặp lại cùng ngôn ngữ trong luật.

“Nếu bạn là Quốc hội vào năm 1940 hay 1952 và muốn loại bỏ sự mơ hồ, tại sao lại dùng cùng một ngôn từ thay vì chọn cách khác?” Kavanaugh hỏi.

Sauer đáp rằng Quốc hội chỉ đang thiết lập một “chuẩn cơ bản”, không phải giải quyết mọi ngoại lệ.

Tuy nhiên, cuộc trao đổi này đáng chú ý vì nó trùng với lập luận của ACLU: nếu Quốc hội không muốn áp dụng cho người nhập cư, họ đã nói rõ.

Gorsuch dường như đồng tình phần nào, nói rằng đã có “rất nhiều thay đổi theo thời gian” giữa Tu chính án và luật.

Ông dường như gợi ý rằng chính quyền có thể “thua hẹp” dựa trên luật thay vì Hiến pháp – điều vẫn khiến sắc lệnh bị bác bỏ nhưng cho phép thay đổi luật trong tương lai. Nếu tòa phán dựa trên Hiến pháp, tác động sẽ lâu dài hơn nhiều.

Khi luật sư Cecillia Wang của ACLU trình bày, rõ ràng bà gặp ít sự hoài nghi hơn từ các thẩm phán.

“Hỏi bất kỳ người Mỹ nào về quy tắc công dân, họ sẽ nói: ai sinh ra ở đây đều là công dân,” bà nói.

Tuy nhiên, bà vẫn bị chất vấn về án lệ US v. Wong Kim Ark (thế kỷ 19), trong đó nhấn mạnh yếu tố “nơi cư trú lâu dài”.

Chánh án Roberts lưu ý từ “domicile” xuất hiện tới 20 lần trong phán quyết, và hỏi liệu đó có phải điều đáng quan tâm.

Gorsuch gọi sự bất đồng pháp lý sau vụ án đó là “hỗn loạn”, khi nhiều học giả vẫn coi đây là vấn đề chưa ngã ngũ.

Ngay cả Kagan cũng hỏi: “20 lần nhắc đến ‘domicile’ đó để làm gì?”

Wang giữ vững lập trường rằng yếu tố này không phải trọng tâm của phán quyết.

Sự xuất hiện hiếm có của Trump tại tòa

Chỉ vài tuần sau khi chỉ trích tòa án, Trump đã trực tiếp đến tham dự – điều chưa từng có tiền lệ với một tổng thống đương nhiệm.

Ông ngồi ở hàng ghế đầu dành cho khách mời đặc biệt và rời đi sau phần trình bày của Sauer.

Sau đó, ông đăng trên mạng xã hội: “Chúng ta là quốc gia DUY NHẤT đủ NGỐC để cho phép quyền công dân theo nơi sinh!”

Tác động thực tế ít được bàn tới

Phần lớn tranh luận xoay quanh lịch sử và ý nghĩa của Tu chính án 14, trong khi tác động thực tế ít được đề cập.

Theo ước tính, khoảng 255.000 trẻ sinh ra mỗi năm tại Mỹ có thể không được cấp quốc tịch nếu chính sách này được áp dụng. Điều này ảnh hưởng không chỉ người nhập cư trái phép mà cả những người cư trú hợp pháp như người nhận DACA.

Ngay cả công dân Mỹ cũng có thể phải trải qua thủ tục phức tạp hơn để xác nhận quốc tịch cho con.

Chỉ có Thẩm phán Ketanji Brown Jackson tập trung mạnh vào vấn đề này, đặt câu hỏi liệu các bà mẹ có phải chứng minh ý định cư trú lâu dài hay không.

“Có phải khi em bé sinh ra, người ta phải xuất trình giấy tờ ngay tại phòng sinh không?” bà hỏi.

Barrett cũng cảnh báo việc áp dụng quy định này có thể “rất rối rắm”, đặc biệt với trẻ bị bỏ rơi hoặc không rõ cha mẹ.

Sauer đáp rằng trên thực tế sẽ không phức tạp vì quy định dựa trên yếu tố “có thể xác minh khách quan” là tình trạng nhập cư.

Tình trạng pháp lý hiện tại

Tất cả các tòa án đã xem xét đều bác bỏ sắc lệnh của Trump. Trong vụ hiện tại, tòa liên bang tại New Hampshire đã chặn việc thực thi với các trẻ bị ảnh hưởng.

Trump đã kháng cáo trực tiếp lên Tòa án Tối cao trước khi tòa phúc thẩm xem xét.

Dự kiến Tòa án Tối cao sẽ ra phán quyết vào cuối tháng 6.

CNN’s Austin Culpepper cũng đóng góp cho bài viết này.

********

Theo Hãng tin Reuters, ngày 1-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ có mặt tại trụ sở Tòa án tối cao Mỹ, ngồi dự phiên tranh tụng miệng về việc xem xét sắc lệnh hạn chế quyền công dân theo nơi sinh do chính ông ban hành.

Sự có mặt bất ngờ, lịch sử

Tháp tùng ông có Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi...

Ông Trump được ghi nhận mặc vest đen, thắt cà vạt đỏ, ngồi hàng ghế đầu khu vực dành cho công chúng. Ông chỉ theo dõi và không tham gia vào quá trình tranh tụng.

Ông Trump ở lại hơn một tiếng rưỡi rồi rời đi, không lâu sau khi luật sư phía chính quyền kết thúc phần trình bày.

Sự có mặt của Tổng thống Mỹ được cho là khoảnh khắc lịch sử. Theo bà Clare Cushman, nhà sử học thường trú của Hiệp hội Lịch sử Tòa án tối cao, đây là lần đầu tiên một Tổng thống đương nhiệm có mặt tại phiên tranh tụng của tòa.

Trước đây, một số Tổng thống tại nhiệm trong thế kỷ 19 như các ông John Quincy Adams hay Benjamin Harrison từng tranh tụng trước tòa này, nhưng đều là sau khi rời nhiệm sở.

Hiến pháp Mỹ đã trao quyền công dân cho bất kỳ trẻ sơ sinh nào sinh ra trên đất Mỹ, bất chấp quốc tịch của cha mẹ trẻ. Quyền này được quy định trong Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp, thông qua vào năm 1868.

Văn bản này nêu rõ: "Tất cả những người sinh ra hoặc nhập tịch tại Mỹ và chịu sự quản lý của Mỹ đều là công dân của Mỹ và của tiểu bang nơi họ cư trú".

Tuy nhiên ngay ngày đầu tiên của nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai vào tháng 1-2025, ông Trump đã ký sắc lệnh hành pháp, chỉ đạo các cơ quan liên bang không công nhận quốc tịch Mỹ cho trẻ sinh trên lãnh thổ Mỹ nếu cha mẹ đều không phải công dân hoặc thường trú nhân.

Sắc lệnh này đã bị tòa án liên bang bác bỏ, cho rằng nó vi phạm Tu chính án thứ 14. Chính quyền ông Trump lập tức kháng cáo và đưa vụ việc lên Tòa án tối cao phân xử.

Tổng biện lý D. John Sauer, người đại diện Nhà Trắng tranh tụng trước tòa, mở đầu bằng lập luận rằng việc cấp quyền công dân theo nơi sinh mà không có bất kỳ hạn chế nào "đi ngược thông lệ của đại đa số các quốc gia hiện đại" và tạo động lực cho nhập cư trái phép.

Các thẩm phán ngờ vực tính pháp lý

Ở chiều ngược lại, cả chín thẩm phán tối cao, bất kể quan điểm cấp tiến hay bảo thủ, đều đặt nhiều câu hỏi hóc búa cho ông Sauer.

Chánh án tối cao John Roberts nhận xét lập luận trên của phía chính quyền là "kỳ quặc" khi cố áp dụng những ngoại lệ, vốn chỉ áp dụng cho con cái các nhà ngoại giao nước ngoài hoặc quân chiếm đóng thù địch, sang toàn bộ người nhập cư bất hợp pháp.

Thẩm phán Sonia Sotomayor, mang tư tưởng cấp tiến, trích dẫn biên bản Quốc hội vào thời điểm Tu chính án 14 được thông qua, chỉ ra rằng chính lý thuyết pháp lý mà chính quyền Trump đang viện dẫn đã bị bác bỏ tại thời điểm đó.

Thẩm phán Elena Kagan thì cho rằng cách giải thích của chính quyền không được chính văn bản tu chính án hỗ trợ.

Ngay cả thẩm phán Neil Gorsuch, nổi tiếng với tư tưởng bảo thủ, cũng tỏ ra nghi ngờ trước lập luận của ông Trump và các cộng sự.

Ông cho rằng lập luận của chính quyền khó lòng đứng vững trước án lệ Wong Kim Ark năm 1898. Phán quyết lịch sử này đã xác lập rằng Tu chính án 14 trao quốc tịch cho trẻ sinh ra trên đất Mỹ, kể cả con của người nước ngoài.

Đây là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách siết chặt nhập cư của ông Trump. Tòa án tối cao với thế đa số bảo thủ 6-3 dự kiến ra phán quyết trước cuối tháng 6.

Trong thời gian gần đây, tòa đã nhiều lần ủng hộ các chính sách nhập cư cứng rắn của ông Trump, bao gồm cho phép mở rộng biện pháp trục xuất hàng loạt trong khi các vụ kiện vẫn đang được xem xét.

*******

Bàn ra tán vào (0)

Comment

Name:

Title:
Email:

Mã Captcha:

Refresh
Input symbols
Contents

Các tin đã đăng