Chiến dịch lội ngược dòng của Ukraine ở Donbass

Chiến dịch phản công Vivaldi ở bắc Donetsk giúp Ukraine chặn đà tiến quân của Nga, giành lại một phần lãnh thổ và thế chủ động tại Donbass.

Hồi tháng 5, Nga tập trung lực lượng lớn để tấn công, gây sức ép với tuyến phòng thủ cuối cùng ở Donetsk, khu vực được đánh giá là quan trọng nhất trên chiến tuyến dài 1.200 km của Ukraine. Chiến dịch này đã đẩy ba thành phố vành đai pháo đài ở Donetsk gồm Slovyansk -Kramatorsk - Druzhkovka vào tình thế nguy hiểm chưa từng thấy.

Các đơn vị tiền phương của Nga có thời điểm cách sân bay ở ngoại ô phía đông thành phố Kramatorsk khoảng 5,5 km, áp sát khu dân cư Nikolayevka, điểm phòng thủ cuối cùng của Ukraine ở phía đông thành phố Slovyansk.

"Tình hình rất nghiêm trọng và sẽ tiếp tục xấu đi trong thời gian tới nếu Ukraine không thể phản công", AMK Mapping, tài khoản mạng xã hội X chuyên theo dõi chiến sự Ukraine, khi đó cảnh báo.

Đúng vào thời điểm đó, Quân đoàn 3 Ukraine lặng lẽ phản công ở bắc Donetsk, điểm giao tranh khốc liệt nhất vùng Donbass. Khác với những lần phản công khác, "Chiến dịch Vivaldi" này được quân đội Ukraine giữ bí mật hoàn toàn, dù đã tích cực chuẩn bị từ nhiều tháng trước.

Khoét vào sườn quân đội Nga đang tiến từ Lyman về Sloviansk, lực lượng do chuẩn tướng Andriy Biletsky dẫn đầu đã vượt qua làng Nove rồi thọc sâu xuống phía nam, cắt đứt tuyến hậu phương của tập đoàn quân 20 và 25 Nga. Chiến dịch mật tập này đã buộc lực lượng Moskva phải rút lui để tránh nguy cơ bị bao vây.

Đến khi công bố "Chiến dịch Vivaldi" hồi cuối tháng 9, Quân đoàn 3 thông báo đã giành lại ít nhất 176 km2 lãnh thổ tại khu vực chiến lược này, chấm dứt tình thế bị bao vây và chuyển sang thế chủ động tấn công.

Bằng cách đánh bật quân Nga về bên kia sông Zherebets, Ukraine đã xóa bỏ thành quả 18 tháng tiến quân của đối phương hướng về Sloviansk, giúp lực lượng đồn trú tại đô thị pháo đài này có thêm thời gian chuẩn bị cho những trận chiến sắp tới.

Cú lội ngược dòng của Ukraine đã phá vỡ thế giằng co trên chiến trường vốn đóng băng suốt nhiều tháng qua. Theo George Barros, chuyên gia cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), Mỹ, "Chiến dịch Vivaldi" đã chứng minh các lực lượng cơ giới vẫn có thể tác chiến hiệu quả trên một chiến trường ngập tràn drone nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng, dù Kiev cũng phải mất nhiều tháng chỉ để giành lại một phần nhỏ diện tích.

Chiến dịch '4 mùa'

Tên gọi "Chiến dịch Vivaldi" được đặt theo tác phẩm nổi tiếng nhất của nhà soạn nhạc Antonio Vivaldi, ngụ ý 4 "mùa" tương ứng với 4 giai đoạn tác chiến của chiến dịch.

Thời điểm lực lượng Nga tiến quân về phía đông, nhắm vào các thành phố pháo đài Sloviansk và Kramatorsk, đồng thời ép sát Kostiantynivka từ phía nam, Ukraine đã âm thầm chuẩn bị một cuộc phản công ở hướng bắc.

Theo phóng viên chiến trường David Axe, người đã có cơ hội theo chân Quân đoàn 3, yếu tố bí mật giữ vai trò sống còn. Ukraine kiên quyết không đăng tải những video phô trương chiến tích như thường lệ. Việc này dường như khiến giới chỉ huy quân sự Nga bị bất ngờ và không kịp điều thêm viện binh ứng cứu.

Đến khi Quân đoàn 3 công khai chiến dịch phản công sau 4 tháng, lực lượng Nga dường như đã không còn cơ hội thay đổi tình hình.

Ukraine chuẩn bị cho chiến dịch bằng việc nhắm vào hệ thống hậu cần Nga, tăng cường tập kích nhằm vào các tuyến đường bộ và đường sắt vốn dùng để tiếp viện quân cùng khí tài ra chiến trường. Đại tá Petro Horbatenko thuộc Quân đoàn 3 Ukraine, đơn vị dẫn đầu cuộc phản công, cho hay nhờ nỗ lực này, họ đã phá hủy một đường ống dẫn dầu, cắt đứt nguồn nhiên liệu mà Moskva cần để vận hành các thiết bị trinh sát.

Kiev cũng tập trung triệt hạ các đội vận hành drone, tận dụng tình báo vô tuyến để định vị và vô hiệu hóa các hầm trú ẩn cùng vị trí đóng quân của đối phương. Tại những nơi Nga dùng drone cáp quang, trinh sát Ukraine sẽ lần theo các sợi dây cáp trên mặt đất để truy ra tận bệ phóng.

Mắt xích quan trọng khác trong khâu chuẩn bị nằm ở các bãi mìn, theo đại tá Horbatenko. Một mặt, Ukraine tung các robot rà phá mìn tối tân để dọn đường cho bộ binh tiến lên, mặt khác, họ dùng drone rải mìn bịt chặt các tuyến tiếp viện của Nga.

Khi mọi công tác chuẩn bị hoàn tất, Ukraine phát động chiến dịch phản công. Theo lời các chỉ huy quân sự, ở phía sau tiền tuyến, các robot mặt đất được Ukraine thả từ trên không sẽ khai hỏa súng máy và kích hoạt thuốc nổ, nhằm gây hỗn loạn hậu phương quân đội Nga. Cùng lúc, lực lượng Ukraine dùng xe thiết giáp càn quét dọc tuyến tiền tiêu, nhắm vào từng hầm trú ẩn của đối phương.

Các dòng xe thiết giáp, vốn ít xuất hiện trên chiến trường thời gian qua do dễ thành mục tiêu cho drone, được bảo vệ bằng giáp phản ứng nổ cải tiến. Loại giáp này kích nổ có kiểm soát để đánh bật các đợt tấn công từ drone.

Binh sĩ Ukraine cho biết phía Nga do bị bất ngờ nên thường điều quân chi viện đến những khu vực mà Kiev đã kiểm soát, khiến các đơn vị tăng viện này liên tục rơi vào thế trận phục kích.

Ở phía nam Donbass, trước khi "Chiến dịch Vivaldi" diễn ra, biến động lớn nhất trên chiến tuyến là đợt tiến công của quân đội Nga hồi năm ngoái. Trong mùa xuân và mùa hè năm 2025, Nga đã chọc thủng các phòng tuyến của Ukraine quanh Pokrovsk, rồi tiến sâu hàng km về phía tây, hướng tới Dobropillia.

Đà tiến công này đe dọa cắt đứt đường tiếp viện huyết mạch của Ukraine, đồng thời khép chặt vòng vây từ hướng tây nam đối với "vành đai pháo đài". Để ngăn chặn nguy cơ vỡ phòng tuyến, Ukraine đã nhanh chóng điều các lữ đoàn tinh nhuệ nhất đến ứng cứu.

Đầu năm nay, Nga kiểm soát Pokrovsk. Trong những tháng sau đó, họ tiếp tục tiến chậm về phía bắc. Tuy nhiên, theo các binh sĩ và giới phân tích quân sự Ukraine, lực lượng Ukraine cuối cùng đã ổn định được phòng tuyến, ngăn đối phương đạt được những mục tiêu chiến lược.

Một số chỉ huy Ukraine cho hay Nga quyết tâm giành lại thế chủ động và liên tục điều hàng trăm quân tham gia các đợt giao tranh mỗi ngày. Giữa vòng xoáy tấn công và phản công giằng co liên miên, nơi đây vẫn là một trong những chảo lửa ác liệt nhất trên toàn chiến tuyến.

Trung tá Kyrylo Dubrovskyi, chỉ huy thuộc Quân đoàn số 1 Vệ binh Quốc gia Ukraine, còn gọi là Quân đoàn Azov, đơn vị chủ lực bám tuyến tại khu vực, cho biết việc tích hợp hệ thống quản lý chiến trường kỹ thuật số Delta đóng vai trò then chốt giúp chặn đà tiến của Nga.

Theo ông, phần mềm này giúp "tổ chức trao đổi thông tin theo thời gian thực, từ đó giúp lực lượng Ukraine kịp thời phát hiện và áp chế các nhóm xung kích của đối phương".

Mykola Bielieskov, nhà phân tích tại Come Back Alive, quỹ tài trợ quân sự lớn hàng đầu Ukraine, nhận định các công nghệ mới, năng lực sản xuất drone đại trà cùng khả năng phối hợp tác chiến tốt hơn đã góp phần nâng cao hiệu quả phòng thủ. Đáng chú ý nhất trong số những tiến bộ công nghệ là các robot mặt đất, vốn đã được Kiev triển khai trong hàng chục nghìn nhiệm vụ khắp mặt trận.

Trong khi đó, đà tiến quân của Nga phụ thuộc lớn vào chiến thuật thâm nhập. Các toán binh sĩ nhỏ hoặc từng tay súng riêng lẻ phải vượt qua "vùng tử địa", dải đất rộng nhiều cây số ken đặc các dòng drone trinh sát và tự sát. Khi đã lọt qua tuyến công sự của Ukraine, lực lượng này sẽ hội quân, ém mình chờ thời cơ rồi tung đòn tập kích.

Chuyên gia quân sự Barros đánh giá Nga đã đẩy thuật tác chiến trên tới giới hạn cực đại trong bối cảnh "vùng tử địa" ngày càng mở rộng, vượt quá sức chịu đựng của con người.

Chiến thuật thâm nhập này tạo ra những "vùng xám" ngày càng trải rộng, nơi không phe nào kiểm soát hoàn toàn. Đại tá Oleksandr Rashevsky, lữ đoàn trưởng Lữ đoàn Đột kích "Liut" thuộc Cảnh sát Quốc gia Ukraine, cho biết hai bên giằng co từng rặng cây, căn nhà, con đường và tuyến vận tải hậu cần.

"Tại Donbass, hiện không có ranh giới chiến tuyến rõ ràng nào để có thể gạch một đường trên bản đồ rồi tuyên bố: 'Đến đây là vùng do bên này kiểm soát, còn qua đó thuộc về phe bên kia'", đại tá Rashevsky nhấn mạnh.

Dù vậy, Tổng thống Vladimir Putin hồi tuần trước vẫn khẳng định Moskva sẽ kiểm soát các khu vực còn lại do Kiev nắm giữ tại tỉnh Donetsk sớm hơn nhiều so với dự đoán của cả Ukraine và các nước châu Âu.

"Các quan chức cấp cao ở Ukraine tuyên bố họ sẽ giữ 11% diện tích còn lại của Donetsk trong một năm rưỡi nữa. Tại châu Âu, họ cho rằng Ukraine sẽ trụ được trong hai năm. Chúng tôi tin việc Nga sẽ sớm kiểm soát phần diện tích còn lại, xét theo đà tiến quân của lực lượng chúng tôi", ông Putin tuyên bố.

Vũ Hoàng (Theo CEPA, AP, AFP, Reuters)

Ông Trump muốn biến sân golf Florida thành 'Trại David mới'

Ông Trump muốn biến sân golf của mình tại Florida thành nơi nghỉ dưỡng chính thức cho các tổng thống Mỹ, tương tự Trại David.

"Nơi này chỉ cách sân bay khoảng hai phút di chuyển và họ có thể dành thời gian cuối tuần tại đó để nghỉ ngơi, giống một khu nghỉ dưỡng, một kiểu Trại David", Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu ngày 7/10, đề cập về ý tưởng biến sân golf của ông tại Florida thành nơi nghỉ dưỡng dành cho các tổng thống.

Ông Trump gọi đây là "ý tưởng tuyệt vời" và cho rằng sân golf này sẽ được sử dụng thường xuyên, thêm rằng "có vẻ như tất cả tổng thống đều chơi golf". Ông cũng cho biết đề xuất này đến từ Sở Mật vụ Mỹ.

Theo ông Trump, bên quản lý sân golf sẽ tự chi trả chi phí xây dựng khu nghỉ dưỡng như một "món quà" dành tặng người dân Mỹ, đồng thời cấp thẻ thành viên miễn phí cho các tổng thống tương lai, cũng như nơi lưu trú cho các quan chức cấp cao nước ngoài đến thăm.

Đại diện sân golf của ông Trump ở Florida, luật sư Harvey Oyer, trước đó cũng gửi thư tới giới chức địa phương cho biết ông đang đề nghị nơi này được công nhận là "Sân golf Tổng thống Mỹ" để "tất cả các đời tổng thống Mỹ cũng như nguyên thủ nước ngoài đến thăm được sử dụng".

"'Sân golf Tổng thống Mỹ' tại Palm Beach cũng sẽ nổi tiếng toàn câu như Trại David, lâu đài Windsor hay Điện Elysee", ông Oyer viết trong thư.

Ông Joseph Abruzzo, lãnh đạo hành chính ở Palm Beach, cho biết rằng giới chức địa phương rất hào hứng tìm hiểu xem "cơ hội mang tính lịch sử" này có thể mang lại ý nghĩa gì cho cộng đồng.

"Điều này nhiều khả năng sẽ củng cố hơn nữa vị thế của Palm Beach trên quốc gia và quốc tế cho các thế hệ mai sau", ông Abruzzo nhận định.

Nếu kế hoạch này thành hiện thực, khu sân golf được cải tạo của ông Trump sẽ mang diện mạo hoàn toàn khác biệt so với Trại David, vốn là cơ sở biệt lập nằm giữa rừng cây.

Các đời tổng thống Mỹ trước đây thường sử dụng Trại David làm nơi nghỉ ngơi cuối tuần và địa điểm tổ chức các cuộc họp cấp cao. Ông Trump dành ít thời gian hơn tại đây và thường chọn lui tới các cơ ngơi riêng của mình, như các sân golf ở Florida, New Jersey và Virginia.

Tổng thống Trump đã nỗ lực củng cố di sản của mình thông qua các thay đổi tại Nhà Trắng, như thêm các chi tiết dát vàng trong Phòng Bầu dục, phá dỡ Cánh Đông và xây dựng một phòng đại tiệc tại đây. Ông cũng đang thúc đẩy kế hoạch dựng khải hoàn môn tại Washington.

Ngọc Ánh (Theo Reuters, BBC)

Tử tù Mỹ có thể đi lại sau vụ tiêm thuốc độc bất thành

Christa Pike có thể tự đi lại trong phòng bệnh, sau khi sống sót qua hai lần tiêm thuốc độc trong buổi hành quyết bất thành tại bang Tennessee.

"Tình trạng của Christa Pike đến cuối ngày 6/10 đã khá ổn. Theo những gì tôi được biết, Pike đang gặp khá nhiều vấn đề về thể chất. Hai cánh tay bà ấy bị thương nặng và gần như không thể cử động", Stephen Ferrell, một luật sư của nữ tử tù, nói với BBC ngày 7/10.

Pike, 50 tuổi, là người phụ nữ đầu tiên bị thi hành án tử hình tại Tennessee trong hơn 200 năm. Pike không chết sau khi được tiêm hai mũi pentobarbital với liều lượng gây tử vong tại nhà tù Nashville ngày 30/9 và được đưa đến bệnh viện cấp cứu.

"Lần đầu tiên từ khi tỉnh lại, bà ấy có thể đứng dậy và đi lại, nhưng chỉ quanh phòng và không đi được xa", Ferrell mô tả về khả năng vận động của Pike.

Về trạng thái tinh thần, Ferrell cho rằng "tình hình vừa tốt vừa xấu" và đội ngũ pháp lý muốn Pike được hỗ trợ tâm lý, vì điều đó "rõ ràng là cần thiết vào lúc này".

"Bà ấy khá tỉnh táo, nhưng cũng có phần mơ hồ. Bà ấy có thể dễ dàng mất mạch suy nghĩ và quên mình đang đi đâu. Tôi cho rằng tình trạng của Pike sẽ tiếp tục cải thiện, nhưng có thể có một số tổn thương vĩnh viễn", Ferrell tiếp tục.

Theo Trung tâm Thông tin về Án tử hình, tổ chức công bố dữ liệu và phân tích về án tử hình tại Mỹ, Pike là tù nhân đầu tiên sống sót sau khi được tiêm những liều thuốc gây tử vong được sử dụng trong các vụ hành quyết. Pike bị kết án tử hình vì tham gia tra tấn và sát hại Colleen Slemmer, 19 tuổi, bạn học tại chương trình Job Corps ở Knoxville, Tennessee, năm 1995.

Nhân viên hành quyết được cho là gặp khó khăn khi tìm đường truyền tĩnh mạch để đưa thuốc vào cơ thể Pike. Sau liều tiêm đầu tiên, Pike có dấu hiệu nghẹt thở và vật lộn trong khoảng một giờ. Liều thứ hai cũng không khiến Pike tử vong và tử tù được đưa tới bệnh viện, đặt máy thở trong tình trạng nguy kịch.

Các luật sư của Pike ngày 7/10 cho rằng nữ tử tù đã phải chịu đựng quá nhiều và đề nghị Thống đốc Tennessee Bill Lee giảm án tử hình xuống tù chung thân không ân xá. Một thẩm phán ở Nashville yêu cầu giới chức bang Tennessee bảo toàn toàn bộ bằng chứng liên quan đến vụ hành quyết bất thành.

Những người ủng hộ án tử hình tại Tennessee đề xuất sử dụng phương pháp khác với Pike. "Hãy đưa ghế điện trở lại", Marsha Blackburn, ứng viên thống đốc Tennessee của đảng Cộng hòa, nói.

Luật pháp bang Tennessee đã cho phép sử dụng ghế điện nếu cơ quan chức năng không thể thực hiện tiêm thuốc độc dù đã nỗ lực hết sức. Luật của bang cũng cho phép những người phạm tội trước năm 1999 được quyền lựa chọn hình thức xử tử bằng ghế điện.

Khi được hỏi giới chức Tennessee có dự định lên lịch lại vụ hành quyết Pike hay không, Tổng chưởng lý Jonathan Skrmetti ngày phản hồi rằng ông "chưa có câu trả lời".

Như Tâm (Theo BBC, AFP)