« Trục tội ác » tái hiện trong khung cảnh Iran

Trong bài xã luận « Trục tội ác không còn trả lời nữa », L’Express nhận định vụ tấn công vào Teheran hôm 28/02 đã bộc lộ những hạn chế của một liên minh chủ yếu bằng những lời hùng biện, có lợi ích khác nhau. Việc Trung Quốc và Nga không giúp Iran là bằng chứng.

Cụm từ « trục tội ác » ban đầu được nhắc đến trong cuộc họp các cố vấn của ông George W. Bush sau các vụ khủng bố ngày 11 tháng Chín.  Trong bài diễn văn về tình trạng Liên bang vào tháng Giêng, tổng thống Hoa Kỳ xếp các nước đã hỗ trợ Ben Laden và quân Hồi giáo vào « trục tội ác » : Iran, Irak và Bắc Triều Tiên. Khái niệm mượn từ Đệ nhị Thế chiến được dùng cho cuộc chiến chống lại cái ác của phe tân bảo thủ Mỹ trước chiến tranh Iran 2003, sau đó rơi vào quên lãng cho đến khi Nga xâm lăng Ukraina năm 2022.

Lần này trục tội ác đã rõ : Các chế độ độc tài chống phương Tây của Vladimir Putin, Tập Cận Bình, Ali Khamenei và Kim Jong Un – bốn khuôn mặt của ngày tận thế nắm tổng cộng 84 năm quyền lực. Giáo sư Guillaume Lasconjarias của đại học Sorbonne cho rằng đây chỉ là khái niệm đạo đức của Mỹ chứ trên thực tế không có trục này. Không có tổ chức, liên minh quân sự lẫn thư ký thường trực, thậm chí không có cả mục đích chung. Nhưng Bình Nhưỡng, Bắc Kinh, Teheran và Matxcơva rất tâm đầu ý hợp vì có cùng sự căm ghét các giá trị phương Tây.

Tuy nhiên khi các hỏa tiễn của Israel và Mỹ xuyên thủng bầu trời Teheran, Iran chẳng hề nhận được sự trợ giúp của đồng minh nào, ngoài những bài diễn văn lên án. Nga quá bận rộn với Ukraina không giữ lời hứa với đối tác chiến lược, Trung Quốc thì chỉ lo mất nguồn cung dầu thô.

Israel hưởng lợi chính, Trump gánh rủi ro

Cũng theo L’Express, Benjamin Netanyahou là người hưởng lợi nhiều nhất : vừa tống khứ được mối đe dọa tồn vong, vừa duy trì được tương lai chính trị. Hai năm sau cái ngày đen tối nhất trong lịch sử Nhà nước Do Thái, 07/10/2023, thành tích của quân đội Israel và Mossad thật đáng nể : Hamas bị chôn vùi, thủ lãnh Hezbollah bị tiêu diệt, nhà độc tài Syria Bachar Al Assad lưu vong sang Matxcơva. Nhưng Bibi Netanyahou vừa có được chiến lợi phẩm quý giá là cái chết của Khamenei. Quá kiêu ngạo, nhà lãnh đạo Shia không nghĩ rằng thủ tướng Israel thuyết phục được tổng thống Mỹ tung ra đòn sấm sét này.

Ông Donald Trump gánh lấy nhiều rủi ro. Được bầu lên với lời hứa chấm dứt những cuộc « chiến tranh liên miên », cử tri MAGA của ông không ưa những cuộc phiêu lưu quân sự, và giá dầu tăng ảnh hưởng đến đời sống. Về địa chính trị, các đồng minh Ả Rập hào phóng đầu tư để được bảo vệ, nay bị Iran tấn công. Netanyahou không có những mối lo này. Đại đa số dân Israel sẵn sàng hy sinh nhiều thứ để đổi lấy việc chấm dứt mối họa tồn vong. Cựu thủ tướng Yair Lapid, đối thủ chính trị hung hăng nhất hoan nghênh « một cuộc chiến chính đáng ».

Nếu diệt trừ hẳn được mối nguy Iran, Benjamin Netanyahou sẽ là nhà lãnh đạo uy tín nhất kể từ khi Israel độc lập. Hezbollah lại vừa tặng thêm món quà cho ông khi bắn pháo vào Israel – cơ hội bằng vàng để Tsahal lại tấn công nam Liban. Israel cũng có thể nhắm vào mắt xích cuối cùng của « trục kháng chiến » là phe Houthi ở Yemen. Việc Teheran oanh kích các nước vùng Vịnh đã giúp tạo nên liên minh không chính thức giữa Israel, Hoa Kỳ, Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất và Ả Rập Xê Út – điều mà hiệp ước Abraham không làm được trong thời bình.

Châu Âu lúng túng trước cơ hội lịch sử

Về phía châu Âu, L’Express cho rằng bên cạnh nghĩa vụ đạo đức là giúp người Iran đuổi được chế độ toàn trị, còn là việc bảo vệ những lợi ích thiết yếu. Tuần báo cho rằng châu Âu đã không phản ứng đúng với tầm vóc cần có trong hồ sơ Iran.

Sững sờ trước cuộc can thiệp quân sự của Mỹ và Israel, các nhà lãnh đạo châu Âu tỏ ra lúng túng. Tây Ban Nha lên án, một số nước hoan nghênh, đa số tránh tỏ thái độ. Donald Trump không phải là tổng thống Mỹ đầu tiên không quan tâm đến Hiến chương Liên Hiệp Quốc. Nhưng đây là cơ hội lịch sử để chống lại và rất có thể là loại trừ được một chế độ độc ác đã giao rắc khủng hoảng từ nửa thế kỷ qua tại Cận Đông và xa hơn nữa.

Một chế độ coi phương Tây là mục tiêu tấn công, nhất quyết muốn xóa bỏ Israel trên bản đồ thế giới, nhiều lần khủng bố châu Âu đặc biệt là Pháp. Thần quyền Shia xúc tiến Hồi giáo cực đoan nhất, đàn áp phụ nữ, hỗ trợ Nga xâm lăng Ukraina. Vì tất cả những lý do trên, các nhà lãnh đạo châu Âu đã vuột mất cơ hội bày tỏ sự ủng hộ Hoa Kỳ và Israel thay vì cứ kêu gọi xuống thang. Lẽ ra phải công khai vui mừng khi đại giáo chủ Ali Khamenei, đao phủ của chính dân tộc ông ta bị trừ khử.

Bên cạnh đó là nguy cơ khủng bố Hồi giáo lại nổi lên, người tị nạn từ Iran, giá năng lượng tăng, tự do hàng hải, an ninh của các nước đối tác ở Cận Đông. Dù muốn dù không, châu Âu không thể tránh né được cuộc chiến này. Đức, Pháp, Anh ra thông cáo chung sẵn sàng tiến hành các hành động phòng vệ, nhưng như vậy chưa đủ. Chiến tranh Iran là cú sốc mới cho châu Âu, sau Ukraina, về địa chính trị, di dân, sự lệ thuộc năng lượng, khiếm khuyết quân sự. Tốt nhất là nay nên giúp đỡ Mỹ xử trí tốt nhất việc chuyển tiếp để Iran không trở thành một hố đen khổng lồ ở sườn phía đông nam ; và không nên đứng ngoài làm khán giả.

Đòi hỏi luật pháp quốc tế hay diệt trừ cái ác ?

Le Point cũng có cùng ý kiến, cho rằng nước Nga của Vladimir Putin lại mất đi một đồng minh nhưng sẽ cố tỏ ra ôn hòa trong cuộc chiến Iran để đối lấy việc Mỹ thôi hỗ trợ Ukraina. Trung Quốc đã âm thầm giúp Teheran về tình báo, vũ khí và kinh tế, lợi dụng nguy cơ hỗn loạn ở Trung Đông để chứng tỏ là một cực ổn định đối với các nước phương Nam.

Châu Âu vốn luôn tách rời khỏi Lịch sử và thực tế, tự làm trò cười khi kêu gọi kềm chế, xuống thang. Hoa Kỳ vừa nhắc nhở với thế giới trong đó có Trung Quốc và Nga, chỉ có vũ lực là quan trọng trong kỷ nguyên của các đế chế ; và Mỹ vẫn là đại cường toàn cầu duy nhất. Hơn bao giờ hết, thế kỷ 21 tuân theo châm ngôn của La Fontaine : « Sức mạnh tạo nên lẽ phải ».

Xã luận của tuần báo cánh hữu Le Point viết, chúng ta không ưa tổng thống Mỹ vì đủ mọi lý do - như tính cách và thói con buôn của ông, nhưng không phải vì vậy mà không ghi điểm khi ông xứng đáng. Đành rằng chiến dịch « Cơn thịnh nộ kinh hoàng » và « Sư tử gầm » không phải là một cuộc dạo chơi, cần phải chấm dứt sớm. Nhưng như lịch sử đã nhắc nhở, chế độ thần quyền không hề học được gì từ những thất bại. Sớm hay muộn, Teheran sẽ đe dọa hòa bình thế giới với vũ khí nguyên tử. Tại Pháp, không ít chính khách, đặc biệt là cực tả, nhân danh « luật pháp quốc tế » để lên án chiến dịch. Bên Mỹ nhiều người tử chối chấp nhận một quyết định mà họ sẽ hoan nghênh nếu đó là do Biden, Obama hay Clinton.

Khamenei, người bảo vệ cuối cùng của một cuộc cách mạng ma

Ngược lại tuần báo thiên tả Le Nouvel Obs lo ngại, Trump sẽ còn đi đến đâu trong cuộc phiêu lưu nguy hiểm này ? Ông có thực sự muốn triệt hại chế độ thần quyền, hay biến thành chư hầu theo kiểu Venezuela sau khi giơ cao chiếc thủ cấp của Khamenei ? Điều đáng lo nhất là bản thân Donald Trump dường như cũng không biết. Một lần nữa ông xử sự như một sê-ríp thô bạo với tầm nhìn ngắn hạn. Phải chăng Trump bị lây nhiễm từ Netanyahou, mà những cuộc chiến không hồi kết đã trở thành phương cách để duy trì quyền lực ?

Courrier International dịch bài viết của The Atlantic « Khamenei, người bảo vệ cuối cùng của một cuộc cách mạng ma », nhận định cái chết của người đã khép kín Iran là một bước ngoặt. Chế độ Khamenei khống chế cuộc sống của 90 triệu người dân, chỉ định họ có quyền thích ai, uống thức uống nào, phụ nữ phải quàng khăn kiểu nào, có tỉ lệ hành quyết thuộc loại cao nhất thế giới chỉ sau Trung Quốc. Khamenei có nhiệm vụ phải giữ gìn ngọn lửa cách mạng do Khomeyni truyền lại, vốn được thắp lên cho một thế giới không còn tồn tại nữa. Rốt cuộc con người luôn kêu gào « Mỹ phải chết ! », « Israel phải chết ! » đã mất mạng dưới cú đòn khủng khiếp của Donald Trump và Benjamin Netanyahou.

Hoàng hôn của chế độ thần quyền Iran

Trong « Hồ sơ đen của các giáo sĩ », Le Point nhận định cái chết của đại giáo chủ Khamenei báo trước hoàng hôn của một chế độ dựa trên khủng bố, tham nhũng và cưỡng bức. Năm đầu tiên, sấm sét giáng xuống những cán bộ thời chế độ cũ của quốc vương (chah) cùng với gia đình họ, kể cả những người cộng sản đã liên kết. Một khuôn mặt nổi bật là Sadeg Khalkhali, lãnh đạo các « tòa án cách mạng », biệt danh « Đao phủ » hay « Thẩm phán chuyên treo cổ ». Từng là bệnh nhân tâm thần, ông ta cho phá hủy nhiều di tích lịch sử. Sau thất bại của chiến dịch giải cứu con tin ở đại sứ quán Teheran thời tổng thống Jimmy Carter tháng 11/1979, Khalkhali đã trưng ra trước ống kính thi thể của các quân nhân Mỹ.

Cuối 1979, một bức màn sắt ụp xuống đồng thời với việc ép buộc phụ nữ choàng khăn, bằng Hiến pháp đặt cuộc sống người dân dưới sự kiểm soát của luật Hồi giáo. Năm 1988, giáo chủ Khomeyni đặt ra « fatwa », ra lệnh hành quyết tất cả các thành viên Moudjahidine Nhân dân (OMPI) bị bắt, một phong trào chủ trương xã hội chủ nghĩa theo kiểu Iran. Trong hai tuần, 8.000 nam, nữ, trẻ em bị treo cổ kể cả công khai, đôi khi trên các cần cẩu. Vệ binh Cách mạng được thành lập. Theo Mohsen Sazagara, một trong những người sáng lập nay đang lưu vong, thì đó là một con quái vật bảy đầu : quân sự, đàn áp, mafia, khủng bố, tài chánh, hỏa tiễn cùng với nguyên tử, và liên kết với mafia Nga. Quái vật này tạo thành một nghiệp đoàn tội phạm nắm giữ phân nửa nguồn lực và tổng sản phẩm nội địa Iran, đứng đầu là ông trùm : đại giáo chủ Ali Khamenei.

Vệ binh Cách mạng trở thành doanh nhân, chế độ thần quyền thành mafia, chuyển tiền bạc chiếm đoạt được sang Các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, Venezuela…Thế hệ có học ban đầu nhường chỗ cho giới bình dân. Setad, tập đoàn ban đầu quản lý tài sản của những người ủng hộ cựu vương, nay tịch biên tất cả nhân danh đại giáo chủ. Thu nhập ước tính 100 đến 200 tỉ đô la không bị Quốc hội kiểm soát. Gieo gió gặt bão, cảnh Israel hành quyết từ xa phe nhóm của Khamenei chứng tỏ họ quá tự mãn, ngỡ rằng không có một thế lực bên ngoài nào nắm được chiếc chìa khóa để đưa họ xuống địa ngục.

Bernard-Henri Lévy : Chiến tranh ở Iran là chính nghĩa

Triết gia Bernard-Henri Lévy trên Le Point đánh giá « Cuộc chiến tranh ở Iran là chính nghĩa », theo mọi tiêu chí, từ thánh Augustin đến thánh Thomas và nay là giáo sư Michael Walzer. Về tiêu chí phải có mối đe dọa trước mắt, thì không phải ông Trump mà ngoại trưởng của chính quyền Joe Biden là Tony Blinken hôm 19/07/2024 đã nói Iran chỉ trong đường tơ kẽ tóc (« một hoặc hai tuần nữa ») sẽ vượt qua ngưỡng để làm ra quả bom nguyên tử. Một thảm họa được báo trước ? Từ 47 năm qua Iran của các giáo sĩ vẫn lặp đi lặp lại và đặc biệt những năm gần đây càng nhấn mạnh, rằng kho hỏa tiễn của họ và trong tương lai là các đầu đạn hạt nhân sẽ xóa sạch trên Trái Đất ít nhất một quốc gia là Israel.

Và tất cả mọi phương cách nhất là ngoại giao đều đã được tận dụng : chính quyền Mỹ đã nỗ lực nhiều tuần lễ trước khi tấn công hôm thứ Bảy, và đến Chủ nhật các giáo sĩ vẫn còn nói rằng họ không muốn thương lượng. Cuối cùng, chiến tranh là chính nghĩa khi nào thiệt hại thấp hơn những gì mà nó ngăn được (hủy diệt có tổ chức một quốc gia, tấn công dữ dội các nước xung quanh, và chắc chắn là việc thảm sát thường dân Iran sẽ còn tiếp tục). Xét theo tất cả tiêu chí này, cuộc chiến của Trump ở Iran là chính đáng. Có thể cho rằng Trump rất sai đối với nền dân chủ Mỹ, nhưng cần vui mừng trước khả năng thay đổi chế độ ở Iran.

Cuộc chiến tranh này nếu đi đến cùng có thể sẽ dài, tốn hao sinh mạng lính Mỹ, nhưng Lịch sử sẽ mang lại công lý cho ông, và ngược lại, sẽ không tha thứ cho việc quay lui. Còn lại là vấn đề luật pháp. Những người đã làm ngơ khi 30.000 người Iran bị thảm sát chỉ trong 48 giờ, nay lại đòi hỏi. Đối với Hoa Kỳ, họ đã lầm vì tổng thống chỉ phải thông báo cho Quốc hội trong hai ngày và nếu bị đòi hỏi thì phải thu quân về trong 90 ngày. Về luật pháp quốc tế, sẽ logic nếu Nhà Trắng có được nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

Nhưng người ta đã làm gì tại Kosovo năm 1999, Syria năm 2018, Afghanistan năm 2001, Mali năm 2013 ? Ai cũng biết rằng sẽ bị phủ quyết, và từ 2005 đã phải dựa vào các nguyên tắc « mối đe dọa tức thời », « đáp trả tập thể giữa đồng minh » và « trách nhiệm bảo vệ ». Đây là một loại thông lệ quốc tế sau khi Liên Hiệp Quốc không ngăn nổi những vụ thảm sát, diệt chủng. Một ngày nào đó nếu các nước có can đảm sẽ phải chỉnh đốn lại một tổ chức có xu hướng bảo vệ các đao phủ, các dân tộc không biết cầu cứu với ai. Nhưng hiện thời đang là chuyện khẩn cấp, cần hỗ trợ để cứu giúp dân tộc Iran.

Cuba : Hồi kết của một giấc mơ cộng sản

Một dân tộc khác cũng đang lâm vào cảnh khốn khó là Cuba. Courrier International dành hồ sơ thứ hai bên cạnh chiến tranh Iran cho « Cuba, hồi kết của một thế giới ». Nhiều người Cuba tin vào giấc mơ cách mạng, nhưng nay họ buồn rầu nhận ra thất bại, tương lai tàn lụi và những hy sinh đã trở thành vô nghĩa. Courrier International trích dịch bài viết của The Guardian, tác giả nói về cuộc sống của chính gia đình bên vợ. Người cha vợ là Felix Valdés Garcia chỉ mới 9 tuổi khi những người cách mạng đến đặt chất nổ phá tan vườn cây của gia đình. Vào đầu thập niên 70, chế độ cộng sản trưng thu nông trại trong cuộc « tiến công cách mạng » nhằm thu được 10 triệu tấn mía đường, nhằm bảo đảm độc lập tài chánh.

Nhưng đảo quốc cộng sản chưa bao giờ độc lập được về mặt này, kể từ khi kết thúc thời kỳ thuộc địa. Ngày nay đời sống của người Cuba càng ngặt nghèo hơn, kể cả so với sau khi Liên Xô sụp đổ. Điện cúp thường xuyên, siêu lạm phát, bất bình đẳng xã hội…Lẽ ra Cuba đã có cơ hội mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân, sau khi Obama tỏ ra cởi mở, nhưng chính quyền đã chọn siết chặt chính sách. Cộng đồng hải ngoại quan sát những gì đang diễn ra trên hòn đảo, tất cả đều cho rằng hồi kết đã đến.

"Người đó sẽ phải được chúng tôi chấp thuận. Nếu không được chúng tôi chấp thuận, người đó sẽ không trụ lâu", ông Trump nói với đài ABC News ngày 8-3.

Theo Đài Al Jazeera, phát biểu của ông Trump được đưa ra ngay sau khi Hội đồng Chuyên gia - cơ quan chịu trách nhiệm chọn lãnh tụ tối cao mới - được cho đã bỏ phiếu và sắp công bố tên người được chọn.

Ngay trước đó, Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz đã tuyên bố xung đột lần này ở Trung Đông sẽ "xóa sổ mối đe dọa mà Iran gây ra cho khu vực suốt 47 năm qua".

Phát biểu trên đài NBC, ông Waltz đánh giá các mục tiêu quân sự đạt được sau một tuần chiến sự là “phi thường”.

Đồng thời liệt kê một số thành tựu đã Washington công bố, bao gồm phá hủy không quân Iran, gần như vô hiệu hóa hoàn toàn hệ thống phòng không, đánh chìm "hơn 40 tàu (Hải quân Iran) xuống đáy đại dương".

Israel xác nhận tiêu diệt tướng cấp cao Iran

Tối 8-3 (giờ địa phương), IDF khẳng định đã tiêu diệt ông Abolghasem Babaeian, thư ký quân sự của lãnh tụ tối cao Iran, trong chưa đầy một giờ sau khi nhận được thông tin tình báo về địa điểm của ông này.

Cụ thể, tiêm kích của Không quân Israel cất cánh hướng về Iran ngay khi thông tin "tin tình báo nóng theo thời gian thực" và chỉ trong vòng 50 phút kể từ khi nhận tin, máy bay đã phóng vũ khí tiêu diệt mục tiêu.

Ông Babaeian bị ám sát chỉ ít ngày sau khi được bổ nhiệm làm thư ký quân sự của lãnh tụ tối cao - vai trò đứng đầu cơ quan quân sự của lãnh tụ tối cao - dù chiếc ghế của người đứng đầu Tehran vẫn đang bỏ trống.

Ngoài chức vụ thư ký trên, ông Babaeian còn là tham mưu trưởng Bộ chỉ huy trung tâm Khatam-al Anbiya, tức bộ chỉ huy khẩn cấp quân sự của Iran.

IDF cho biết đây là nhân vật "chịu trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan trong chế độ để thúc đẩy các hành động chống Israel và vận hành các cơ chế khẩn cấp".

IRGC cảnh báo trả đũa nếu Mỹ-Israel tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng

Ngày 8-3, người phát ngôn IRGC tuyên bố lực lượng này sẽ trả đũa nếu Mỹ và Israel tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Trong tuyên bố được truyền thông nhà nước Iran đăng tải, đại diện IRGC cáo buộc Mỹ và Israel nhắm vào dân thường cùng các cơ sở nhiên liệu và năng lượng, đồng thời khẳng định IRGC "đã kiềm chế không thực hiện hành động tương tự".

IRGC cảnh cáo các nước vùng Vịnh nên yêu cầu Mỹ và Israel dừng tay, nếu không "các hành động tương tự sẽ được thực hiện trong khu vực".

"Nếu các ông chịu nổi giá dầu hơn 200 USD/thùng thì cứ tiếp tục trò chơi này", người này thách thức.

Tuyên bố trên được đưa ra một ngày sau khi Israel tấn công 4 kho dầu của Iran ở Tehran, gây ra nhiều đám cháy lớn tại thủ đô Iran.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright sau đó tuyên bố Israel chịu hoàn toàn trách nhiệm cho cuộc tấn công này, nhấn mạnh Washington sẽ không tấn công bất kỳ cơ sở năng lượng nào của Iran.

Mỹ tuyên bố không nhắm vào ngành năng lượng Iran, cam kết "xóa sổ mối đe dọa" từ Tehran

Ngày 8-3, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright khẳng định Washington sẽ không đánh vào hạ tầng năng lượng của Iran.

"Mỹ không nhắm vào bất kỳ cơ sở hạ tầng năng lượng nào. Không có kế hoạch tấn công ngành dầu mỏ, khí đốt hay bất cứ thứ gì liên quan đến ngành năng lượng của Iran", ông Wright nói với CNN.

Tuyên bố được đưa ra ngay sau khi Israel không kích các kho chứa dầu ở Tehran và vùng phụ cận, trở thành tấn công đầu tiên nhắm vào cơ sở năng lượng Iran kể từ khi chiến sự bùng phát.

Trong bối cảnh giá dầu tăng mạnh, ông Wright trấn an rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung sẽ chỉ kéo dài ngắn, "tệ nhất là vài tuần, không phải vài tháng".

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Iran chiếm khoảng 4% sản lượng dầu thế giới. Dù chịu lệnh trừng phạt quốc tế, Tehran vẫn xuất khẩu một phần dầu, chủ yếu sang Trung Quốc.

Israel tấn công trụ sở lực lượng không gian IRGC

Ngày 8-3, quân đội Israel thông báo đã không kích trúng "trụ sở lực lượng không gian"của IRGC ngay tại thủ đô Tehran.

Theo tuyên bố của IDF, cơ sở này là trung tâm thu phát tín hiệu và nghiên cứu của Cơ quan Vũ trụ Iran, một đơn vị trực thuộc bộ máy quân sự nước này. Bên trong có trung tâm chỉ huy điều khiển vệ tinh “Khayyam”.

Đây là vệ tinh do Nga chế tạo dưới sự giám sát của Iran, được Nga phóng lên quỹ đạo hồi năm 2022.

Israel cáo buộc vệ tình này được Iran sử dụng để do thám lãnh thổ và công dân Israel, trong khi Tehran bác bỏ, khẳng định vệ tinh chỉ phục vụ mục đích giám sát biên giới, quản lý tài nguyên thiên nhiên và nông nghiệp.

Ngoài trụ sở lực lượng không gian, quân đội Israel còn khẳng định tấn công nhiều mục tiêu khác tại Tehran, bao gồm khoảng 50 boong-ke chứa đạn dược, một căn cứ của lực lượng bán quân sự Basij và một tổ hợp thuộc lực lượng mặt đất của IRGC.

Truyền thông nhà nước Iran xác nhận nhiều vụ nổ lớn đã vang lên tại nhiều khu vực ở thủ đô Tehran.

Ukraine cử chuyên gia về drone sang giúp Trung Đông

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết các chuyên gia về drone của Kiev sẽ "có mặt tại thực địa" Trung Đông trong "tuần tới".

Tuyên bố đưa ra ngày 8-3, sau khi ông Zelensky đề nghị hỗ trợ Mỹ và Trung Đông về mặt kinh nghiệm và thiết bị chống drone, đổi lại là một phần tên lửa phòng không của các nước này.

Tổng thống Ukraine tự tin rằng loại phương tiện đánh chặn drone do nước này phát triển có giá thành rẻ nhưng lại hiệu quả hơn khí tài phương Tây.

Các chuyên gia trên được kỳ vọng sẽ hỗ trợ các nước Trung Đông trong việc đối phó với các drone của Iran trong các cuộc tấn công của Tehran nhắm vào căn cứ quân sự và cơ sở của Mỹ tại Vùng Vịnh.

Trong nhiều năm qua, Ukraine thường xuyên cáo buộc Iran cung cấp các mẫu drone cảm tử Shahed cho Nga để tấn công nước này. Do đó, Kiev định vị bản thân là lực lượng giàu kinh nghiệm nhất trong việc tác chiến chống drone Iran.

Khi được hỏi cụ thể về vấn đề trên, tổng thống Ukraine cho biết: "Còn quá sớm để nói thêm điều gì ở giai đoạn này. Tôi nghĩ tuần tới, khi các chuyên gia của chúng tôi đến thực địa, họ sẽ đánh giá tình hình và hỗ trợ. Chúng tôi rất mong đây sẽ là cơ hội cho cả hai bên".

Ukraine đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt đạn phòng không PAC-3 đắt đỏ, dùng cho hệ thống phòng không Patriot của Mỹ. Kiev lo ngại việc cuộc chiến ở Trung Đông kéo dài có thể làm gián đoạn nguồn cung dòng tên lửa này thêm nữa.

Hôm 5-3, ông Zelensky khẳng định Mỹ và các nước Trung Đông dùng đến 800 tên lửa Patriot chỉ trong 3 ngày đầu chiến sự ở đây, nhiều hơn số lượng Kiev được dùng trong suốt 4 năm qua.

IRGC tuyên bố phá hủy 4 hệ thống phòng không Mỹ trong 24 giờ

Cùng ngày, IRGC tuyên bố đã phá hủy 4 đài radar liên kết với hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD của Mỹ tại Trung Đông chỉ trong vòng 24 giờ qua.

Theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, các đài radar này bị tiêu diệt bằng tên lửa dẫn đường chính xác, là một phần nỗ lực tấn công hạ tầng phòng thủ tên lửa của Mỹ.

THAAD (Hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối) là một trong những nền tảng phòng thủ tên lửa chủ lực của Mỹ, có khả năng phát hiện và đánh chặn tên lửa đạn đạo.

Cùng thời điểm, quân đội Israel thông báo đã phát hiện nhiều tên lửa được phóng từ Iran về phía lãnh thổ nước này.

Theo tuyên bố của quân đội Israel, các hệ thống phòng không đang hoạt động để đánh chặn.

Iran phủ nhận chuyện bầu lãnh đạo bị nước ngoài can thiệp

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi vừa bác bỏ mọi can thiệp từ bên ngoài vào việc lựa chọn lãnh tụ tối cao mới của nước này.

Chia sẻ với Đài NBC, ông Araghchi nhấn mạnh đây là vấn đề nội bộ của Iran.

Ông cho biết các thể chế chính trị Iran vẫn hoạt động bình thường và một lãnh tụ tối cao mới sẽ sớm được Hội đồng Chuyên gia bầu chọn. Trong khi đó, tổng thống, nội các và quốc hội đều tiếp tục hoạt động như bình thường.

Phát biểu này được cho là nhắm thẳng vào tuyên bố cách đây ít ngày của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người yêu cầu phải có tiếng nói trong việc chọn ra lãnh đạo mới của Iran.

"Việc bầu chọn lãnh đạo mới là quyền của người dân Iran. Đây là việc của riêng người dân Iran và không phải việc của bất kỳ ai khác", ông Araghchi nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ngoại trưởng Mỹ cũng tuyên bố các cuộc tấn công của Tehran nhắm vào các mục tiêu của Mỹ tại Trung Đông là hành động tự vệ hợp pháp trước cuộc chiến do Mỹ và Israel "áp đặt".

"Đây không phải cuộc chiến chúng tôi lựa chọn. Nó bị áp đặt lên chúng tôi bởi Mỹ và Israel", ông khẳng định, đồng thời nhấn mạnh việc Washinton và Tel Aviv tấn công Tehran là "không bị khiêu khích, không có cơ sở và bất hợp pháp".

Ngoài ra, ông Araghchi cũng khẳng định quan hệ hợp tác quân sự giữa Tehran và Moscow không phải điều gì mới và sẽ tiếp tục.

"Chúng tôi có quan hệ đối tác chiến lược với Nga. Hợp tác quân sự giữa Iran và Nga không phải điều mới mẻ, không phải bí mật. Nó đã có trong quá khứ, vẫn đang diễn ra và sẽ tiếp tục trong tương lai", ông tuyên bố.

Khi được hỏi liệu Nga có giúp Iran xác định vị trí các mục tiêu của Mỹ hay không, ông Araghchi cho biết không nắm thông tin quân sự chi tiết nhưng nhấn mạnh: "Theo những gì tôi biết, chúng tôi có quan hệ đối tác rất tốt với Nga. Họ đang hỗ trợ chúng tôi trên nhiều phương diện khác nhau".

Thụy Sĩ: 'Mỹ - Israel đánh Iran là vi phạm luật pháp quốc tế'

Theo Hãng tin Reuters, ngày 8-3, Bộ trưởng Quốc phòng kiêm thành viên Hội đồng Liên bang Thụy Sĩ Martin Pfister khẳng định trước báo chí rằng Mỹ và Israel đã vi phạm luật pháp quốc tế khi tấn công Iran.

"Hội đồng Liên bang (tức nội các liên bang) cho rằng cuộc tấn công vào Iran cấu thành hành vi vi phạm luật pháp quốc tế. Theo quan điểm của chúng tôi, đây là hành vi vi phạm lệnh cấm sử dụng vũ lực", ông Pfister giải thích, đồng thời kêu gọi tất cả các bên liên quan ngừng giao tranh để bảo vệ dân thường.

Bộ trưởng Quốc phòng Thụy Sĩ cũng nhấn mạnh ông đề cập đến tất cả các quốc gia không tuân thủ lệnh cấm sử dụng vũ lực, bao gồm cả Mỹ, Israel và Iran.

"Mỹ và Israel đã tấn công Iran từ trên không. Khi làm vậy, giống như Iran, họ đã vi phạm luật pháp quốc tế", ông Pfister nói.

UAE bác tin đồn tấn công Iran

Theo Times of Israel, UAE vừa bác bỏ thông tin nước này đã tiến hành cuộc tấn công trả đũa tượng trưng nhắm Iran.

Chủ tịch Ủy ban Quốc phòng, nội vụ và đối ngoại thuộc Hội đồng quốc gia liên bang UAE, ông Rashid Al Nuaimi, viết trên X: "Đây là tin giả. Khi chúng tôi làm điều gì đó, chúng tôi có đủ can đảm để công bố nó".

Một nguồn tin UAE khác chia sẻ với Times of Israel: "Chúng tôi bác bỏ hoàn toàn thông tin vô nghĩa này. Nếu UAE làm điều gì đó hoặc thực hiện hành động gì, chúng tôi sẽ công bố công khai".

Nguồn tin này nhấn mạnh rằng việc các quan chức Israel nói thay cho UAE và phát tán tin đồn về hành động hay ý định của nước này là "không phù hợp", đồng thời khẳng định UAE không đưa ra tuyên bố về hành động hay ý định của các quốc gia khác và mong đợi quan chức nước khác cũng làm như vậy.

Trước đó, truyền thông Israel dẫn lời một số quan chức giấu tên của nước này, cho rằng UAE đã tấn công một nhà máy khử mặn ở Iran sau khi tham vấn với phía Israel.

Cũng trong chiều tối 8-3, Bộ Quốc phòng UAE thông báo hệ thống phòng không nước này đang đánh chặn tên lửa và máy bay không người lái (drone) từ Iran, cảnh báo các tiếng nổ mà người dân nghe được là kết quả của quá trình đánh chặn.

Phóng viên AFP sau đó ghi nhận nhiều tiếng nổ vang lên tại thủ đô Abu Dhabi - nơi đã hứng chịu các đợt tấn công liên tục từ Iran suốt hơn một tuần qua, nhắm vào các căn cứ quân sự hoặc lợi ích khác của Mỹ tại Vùng Vịnh.

Theo Bộ Quốc phòng UAE, các cuộc không kích của Iran đã khiến 4 người thiệt mạng, gồm các công dân Pakistan, Nepal, Bangladesh và làm 112 người bị thương.

UAE khẳng định đã bắn hạ 16 trong tổng số 17 tên lửa đạn đạo từ Iran trong ngày qua, quả còn lại thì xuống biển. 113 trong tổng số 117 drone Iran bị phát hiện đã bị phòng không nước này đánh chặn.

Israel xác nhận 2 binh sĩ thiệt mạng

Ngày 8-3, quân đội Israel cho biết 2 binh sĩ nước này đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công của Hezbollah tại miền nam Lebanon vào sáng sớm cùng ngày. Đây là hai binh sĩ Israel được xác nhận tử vong đầu tiên kể từ khi giao tranh giữa Israel và Hezbollah tái bùng phát hồi đầu tuần.

Một trong hai binh sĩ thiệt mạng được xác nhận là Trung sĩ Maher Khatar, 38 tuổi, đảm nhiệm việc vận hành máy móc hạng nặng thuộc đơn vị công binh chiến đấu của Sư đoàn khu vực 91 “Galilee”. Danh tính binh sĩ thứ hai sẽ được công bố sau.

Theo kết quả điều tra sơ bộ của IDF, vụ việc xảy ra gần một đồn quân sự ở miền nam Lebanon, ngay bên kia biên giới đối diện khu dân cư Manara của Israel.

Sự việc bắt đầu khi một xe bọc thép chở quân Puma mắc kẹt. IDF đã điều thêm một xe bọc thép Puma và hai xe ủi bọc thép D9 đến giải cứu.

Sau đó, một trong hai xe ủi D9 bị trúng đạn, bốc cháy khiến 2 binh sĩ thiệt mạng, một sĩ quan khác bị thương nhẹ.

Israel tố Iran dùng bom chùm

Theo Times of Israel, chiều 8-3, Lực lượng phòng vệ Israel (IDF) thong báo đã phát hiện tên lửa được phóng từ Iran và các hệ thống phòng thủ đang hoạt động để đánh chặn mối đe dọa.

Ngay sau đó, cơ quan cứu hộ Israel (Magen David Adom) thông báo đã tiếp nhận 3 người bị thương do mảnh đạn tại hai địa điểm bị trúng hỏa lực Iran ở miền trung Israel.

Đáng chú ý, cảnh sát Israel khẳng định nhiều địa điểm va chạm ghi nhận phạm vi chịu ảnh hưởng lớn, cho thấy tên lửa đạn đạo Iran có khả năng mang đầu đạn bom chùm.

IDF cho biết đã điều binh sĩ tìm kiếm cứu nạn đến các hiện trường và đang điều tra tình hình.

Đến chiều tối, IDF thông báo phát hiện thêm một đợt tấn công tên lửa đạn đạo mới từ Iran. Còi báo động đã vang lên tại khu vực miền trung Israel và Jerusalem.

Tổng thống Iran khẳng định quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 8-3 quả quyết nước này sẽ bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, và rằng người dân Iran sẽ không cho phép bất kỳ lực lượng nào xâm phạm lãnh thổ dù "chỉ một tấc đất".

Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, Tổng thống Pezeshkian đưa ra thông điệp trên trong cuộc gặp Bộ trưởng Y tế Mohammad-Reza Zafarghandi tại thủ đô Tehran.

Ông Pezeshkian nhấn mạnh Iran luôn coi trọng quan hệ “tốt đẹp và hữu nghị” với các nước láng giềng nhưng vẫn cảnh báo nếu Mỹ hoặc Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ lãnh thổ của quốc gia khác, Tehran sẽ đáp trả.

Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Iran cũng nói rõ điều này không đồng nghĩa với việc Tehran có căng thẳng với các quốc gia đó hay người dân của họ.

Tổng thống Mỹ đưa ra những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào Thủ tướng Anh Keir Starmer vì "sự chậm trễ" trong việc ủng hộ cuộc chiến tại Iran.