Theo Reuters, ngày hôm qua 07/09, Iran cảnh báo Mỹ về một cuộc “chiến tranh kinh tế”, đồng thời tuyên bố đã sử dụng tên lửa tiên tiến nhằm vào các tàu chiến Mỹ, làm gia tăng lo ngại xung đột Trung Đông tiếp tục leo thang.

Giới chức Iran mô tả tên lửa Qassem Basir là một bước ngoặt trong chiến lược quốc phòng. Tên lửa được cho là có tầm bắn ít nhất 1.200 km, độ chính xác cao hơn và mang đầu đạn nặng khoảng nửa tấn.

Hãng thông tấn Nhà nước Iran dẫn lời ông Mohsen Rezaei, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, nói rằng một tên lửa mới đã được “thử nghiệm” nhằm vào một tàu chiến Mỹ. Tuy nhiên, chưa rõ loại tên lửa được thử nghiệm có phải Qassem Basir hay không.

Căng thẳng diễn ra chỉ vài ngày sau khi Mỹ tấn công ba tàu chở dầu của Iran. Trong khi đó, lực lượng Houthi được Teheran hậu thuẫn đã tấn công nhiều thành phố của  Ả Rập Xê Út, khiến 73 người bị thương.

Iran cũng đe dọa thiết lập một “khu vực loại trừ hàng hải” trên Vịnh Ba Tư, kéo dài tới vùng quân đội Mỹ hiện đang  phong tỏa.

Trong khi đó, số tàu qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh trong tuần qua. Bất ổn tại tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục gây lo ngại cho các nước vùng Vịnh và thị trường năng lượng toàn cầu.

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cảnh báo không một quốc gia nào được kiểm soát eo biển Hormuz. Liên đoàn Ả Rập cũng tuyên bố sẽ không chấp nhận để các tuyến hàng hải trở thành “lá bài mặc cả” trong tính toán của các bên.

Mặc dù các cuộc tấn công của Mỹ đã làm suy yếu đáng kể lực lượng quy ước của Iran và các biện pháp trừng phạt đang gây sức ép lên nền kinh tế nước này, Teheran vẫn duy trì năng lực tên lửa và drone.

Trong khi đó, tổng thống Donald Trump vẫn tuyên bố chiến thắng trong cuộc xung đột với Iran, sẽ khiến giá dầu tại Mỹ giảm mạnh. Tuy nhiên, các mục tiêu mà Washington đặt ra, trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và làm suy yếu chính quyền Teheran, đến nay vẫn chưa đạt được.

Chính quyền Iran vẫn tồn tại  và tuyên bố muốn bước ra khỏi cuộc chiến với vị thế mạnh hơn trước.

Từ New York, thông tín viên Gwendal Lavina cho biết thêm một số thông tin:

Washington muốn củng cố học thuyết Monroe, theo đó Mỹ Latinh được coi là khu vực có tầm ảnh hưởng đặc biệt của Hoa Kỳ. Nhất là trong bối cảnh lực lượng cánh hữu dân túy, tự nhận có quan hệ gần gũi với tổng thống Mỹ, vừa lên nắm quyền tại nhiều nước trong khu vực.

Chặng dừng chân đầu tiên trong chuyến công du  Rubio là Barranquilla, Colombia. Tại đây, ông Marco Rubio sẽ gặp tổng thống Abelardo de la Espriella,  mới nhậm chức cách đây một tháng.

Ngoại trưởng Mỹ dự kiến đề cập tới sự hỗ trợ của Washington đối với công cuộc tái thiết Colombia sau trận động đất ngày 10 tháng 8 vừa qua, khiến hơn 330 người thiệt mạng.

Một vấn đề nóng khác là cuộc chiến chống các nhóm vũ trang và buôn bán ma túy.

Kể từ khi lên nắm quyền, tổng thống mới của Colombia đã tỏ ra cương quyết trong các hồ sơ này  và có thể sẽ nhận được thêm những cam kết hỗ trợ từ Washington.

Tại Ecuador, cuộc chiến chống các nhóm vũ trang và hoạt động buôn bán ma túy cũng được dự kiến là trọng tâm trong các cuộc thảo luận. Quito từ lâu đã là một đối tác của Washington, với hai bên thường xuyên tiến hành các chiến dịch phối hợp.

Cuối cùng, tại Peru, ông Marco Rubio sẽ gặp bà tổng thống Keiko Fujimori, vừa  nhậm chức vào cuối tháng 7. Hai bên dự kiến tập trung thảo luận việc tăng cường quan hệ thương mại giữa hai nước. Một số hợp đồng có thể được ký nhân chuyến thăm này.

Theo WANA, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei ngày 8/9 đã cáo buộc Canada "đồng lõa" với chính sách gây sức ép kinh tế của Mỹ, đồng thời chỉ trích lập trường của Ottawa về những diễn biến ở eo biển Hormuz.

"Canada không thể tự nhận là bên 'bảo vệ hòa bình' nếu họ ủng hộ các hành vi bóp méo sự thật của Mỹ trong khu vực. Trong khi Tổng thống Mỹ phớt lờ chủ quyền và độc lập của Canada, thì các quan chức nước này lại một lần nữa nhượng bộ", ông Baghaei cho biết.

Bình luận của quan chức ngoại giao Iran được đưa ra nhằm đáp trả tuyên bố mới đây của Canada, khi Ottawa cáo buộc Iran có những hành động "đe dọa hòa bình, an ninh toàn cầu và tự do hàng hải tại eo biển Hormuz". Ngoài ra, Bộ Ngoại giao và Bộ Tài chính Canada cũng ủng hộ việc tiếp tục gây sức ép kinh tế đối với Tehran.

"Nếu thực sự coi tự do hàng hải là vấn đề, thì Canada nên kêu gọi chấm dứt xung đột. Việc Ottawa ủng hộ các hành động quân sự và 'khủng bố kinh tế' của Washington không phải là dấu hiệu của ngoại giao hay quản trị có trách nhiệm, mà là bằng chứng của sự hỗn loạn. Cách tiếp cận như vậy sẽ khiến Canada ngày càng dễ bị tổn thương trước sức ép và các yêu cầu của Mỹ", ông Baghaei lập luận.

Iran bác bỏ yêu cầu của IAEA

Theo Al Jazeera, phái đoàn Iran tại Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tối 7/9 đã bác bỏ các phát biểu của Tổng Giám đốc IAEA Rafael Grossi liên quan đến hoạt động thanh sát các cơ sở hạt nhân của Tehran.

"Ông Grossi trước hết nên kêu gọi Mỹ và Israel chấm dứt việc tấn công hoặc đe dọa tấn công các cơ sở hạt nhân của chúng tôi. Việc yêu cầu Iran thực hiện vô điều kiện các biện pháp bảo đảm an toàn hạt nhân của IAEA trong hoàn cảnh nguy hiểm hiện nay là vô nghĩa", phái đoàn Iran nhấn mạnh.

Cũng theo phía Iran, cho đến khi IAEA và Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc hoàn thành các trách nhiệm tương ứng của mình, Tehran sẽ thực hiện mọi biện pháp để bảo vệ lợi ích quốc gia.

Về phía IAEA, Tổng Giám đốc Grossi khẳng định việc Iran cho phép cơ quan này tiếp cận các cơ sở hạt nhân trọng yếu sẽ mang lại những tác động tích cực. Trước đợt không kích của Mỹ hồi tháng 6/2025, IAEA ước tính Iran sở hữu khoảng 440kg urani làm giàu ở mức 60%, gần với ngưỡng 90% cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân.

Anh và Mỹ đồng loạt siết trừng phạt Iran, nhắm vào hệ thống tài chính, thương mại và ngành hàng không nước này.