Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/10 cho biết đã chọn Katie Zacharia, một nhà bình luận theo quan điểm bảo thủ, nhân vật mà ông gọi là "người hâm mộ trung thành" làm thư ký báo chí Nhà Trắng.

Theo báo Guardian, bà Zacharia đã được bổ nhiệm vào vị trí phát ngôn viên nổi bật nhất của chính quyền Trump. Bà Zacharia sẽ thay thế bà Karoline Leavitt, người đã rời vị trí vào cuối tháng 8 sau khi sinh con thứ hai.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump viết: “Tôi vô cùng vinh dự khi vừa bổ nhiệm Katie Zacharia làm thư ký báo chí. Cô ấy có hồ sơ ủng hộ hoàn hảo, luôn là người ủng hộ trung thành và xuất sắc ngay từ đầu. Cô ấy cũng là một người hâm mộ cuồng nhiệt và thành viên của phong trào MAGA!”. Ông Trump nhắc đến khẩu hiệu “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại”.

Quyết định trên đã đưa bà Zacharia vào vị trí trung tâm trong nỗ lực định hình dư luận của Nhà Trắng về nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump. Việc này diễn ra trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump giảm xuống mức thấp kỷ lục và đảng Cộng hòa đang nỗ lực duy trì quyền kiểm soát Quốc hội trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng tới.

Ông Trump đã kêu gọi những người ủng hộ đi bầu như thể tên ông có trên lá phiếu, biến cuộc bầu cử thành cuộc trưng cầu ý kiến về nhiệm kỳ tổng thống của mình giữa lúc người dân bất bình về tình hình kinh tế và cuộc xung đột với Iran.

Bà Zacharia từng làm phát ngôn viên cho Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) và hiện là cố vấn truyền thông tại Tập đoàn Trump Media & Technology Group, công ty sở hữu mạng xã hội Truth Social được ông Trump sử dụng để chính thức công bố quyết định bổ nhiệm bà.

Quyết định này phần nào gây bất ngờ tại Washington sau nhiều tuần xuất hiện đồn đoán về người sẽ thay thế bà Leavitt. Một số nguồn tin cho rằng Scott Jennings, nhà bình luận truyền hình bảo thủ, là ứng viên sáng giá. Tuy nhiên, những người hoài nghi nhận định việc ông Jennings từng chỉ trích tổng thống có thể trở thành trở ngại.

Bà Zacharia đã tham gia các hoạt động của đảng Cộng hòa trong nhiều năm. Bà học tại Đại học Pepperdine và từng giữ chức Chủ tịch tổ chức Sinh viên Cộng hòa tại trường. Trong thời gian ông George W. Bush làm Tổng thống Mỹ, bà Zacharia từng thực tập tại Văn phòng Các vấn đề chính trị của Nhà Trắng, đồng thời thực tập tại Ủy ban quốc gia của đảng Cộng hòa. 

Bà Zacharia nhận bằng luật tại Đại học Pepperdine vào năm 2011. Bà Zacharia thường xuyên xuất hiện với tư cách khách mời bình luận trên đài Fox News, nhiều lần quảng bá hoặc bảo vệ các chính sách của ông Trump, đồng thời chỉ trích gay gắt đảng Dân chủ.

Bà kết hôn với nhà sản xuất phim Tyler Zacharia và có 4 người con.

'Sóng đỏ ngược dòng' đe dọa đảng Cộng hòa

Tâm lý mệt mỏi, bất mãn đang khiến nhiều cử tri Cộng hòa quay lưng với bầu cử giữa kỳ, kích hoạt "sóng đỏ ngược dòng" đe dọa đảng này.

Tại vùng nông thôn phía tây nam bang Michigan, nơi được coi là thành trì lâu đời của đảng Cộng hòa, những tấm biển quảng cáo nông sản còn xuất hiện nhiều hơn cả biển cổ động tranh cử, dù cuộc bầu cử giữa kỳ định đoạt cục diện tại quốc hội Mỹ sắp diễn ra.

Một số cử tri Cộng hòa từng ủng hộ Tổng thống Donald Trump tại Michigan cho hay họ đã không còn chú ý tới cuộc bầu cử. "Mọi người giờ chỉ lo cho cuộc sống thường nhật", Lindsay Kronemeyer, 35 tuổi, người mẹ hai con theo đạo Cơ Đốc bảo thủ đang làm trong ngành xây dựng, nói.

"Tôi không còn nghe thấy các thành viên đảng Cộng hòa ở đây bàn tán 'ông Trump thế này, ông Trump thế kia' nữa. Ông ấy không còn tồn tại trong đầu tôi", Kronemeyer cho biết thêm.

Charlie Cook, người sáng lập tổ chức phân tích chính trị độc lập Cook Political Report tại Washington, cho hay các cuộc thăm dò cho thấy ngày càng nhiều địa phương ở Mỹ nghiêng về phía đảng Dân chủ khi cuộc bầu cử giữa kỳ đến gần. Ở những nơi ông Trump từng thắng với tỷ lệ cách biệt, các ứng viên Cộng hòa giờ đây đang gặp nhiều khó khăn.

Một số thành viên đảng Dân chủ bắt đầu nói về "làn sóng xanh" có thể giúp họ chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ. "Điều này có thể đến từ chính những cử tri Cộng hòa quyết định không đi bỏ phiếu vì thất vọng với Tổng thống Trump. Hiện tượng này được gọi là 'sóng đỏ ngược dòng'", Cook viết.

Jim Pasek, công nhân nghỉ hưu sống tại thị trấn nhỏ Gobles, bang Michigan, từng hai lần bỏ phiếu cho ông Trump. Nhưng giờ đây, ông không khỏi hoang mang trước loạt chính sách của Tổng thống.

"Tôi thấy không thể hiểu nổi ông ấy", Pasek, 80 tuổi, cho hay. "Vì thế, tôi đâm ra chán nản rồi ngó lơ luôn".

Theo nhà phân tích chính trị Cook, "sóng đỏ ngược dòng" có thể giúp đảng Dân chủ chiến thắng, không phải do uy tín từ các ứng viên của họ, mà do thương hiệu Trump đang suy yếu. "Hệ quả là một dòng nước ngược sẽ nhấn chìm không ít chính trị gia Cộng hòa", Cook nhấn mạnh.

"Ông Trump bảo 'hãy bầu như thể có tên tôi trên phiếu', nên tôi làm đúng như vậy, tôi không đi bầu", Brandon Tremaine, cử tri 24 tuổi từng ủng hộ Tổng thống Trump năm 2020, nói. "Bạn không thể cam kết hòa bình rồi lại lao vào các cuộc chiến, đẩy người dân vào khó khăn còn lính Mỹ thì bỏ mạng nơi xứ người".

"Mọi người quá mệt mỏi với chiêu bài chia rẽ của ông Trump", Al Pscholka, cựu nghị sĩ Cộng hòa bang Michigan, nhận định.

Dấu hiệu đáng báo động tại các 'thành trì an toàn'

Nỗi lo mất cử tri lan sang cả những nơi được coi là thành trì vững chắc nhất của đảng Cộng hòa. Hạ nghị sĩ Bill Huizenga, người từng 4 lần thắng áp đảo tại khu vực bầu cử ở tây Michigan, đang phải căng mình đối đầu với đối thủ Dân chủ có nguồn lực tài chính dồi dào.

Nancy DeBoer, nữ hạ nghị sĩ Cộng hòa bang Michigan, cũng đang đối mặt cuộc đua cam go trước Joseph McClusky, cựu sinh viên Đại học Hope, ngôi trường tư thục Cơ Đốc giáo bảo thủ tại thị trấn Holland.

"Thật không thể tin nổi là cậu ấy lại làm tốt đến thế", Rob Pocock, giảng viên trường Hope, người từng dạy McClusky, nói. Ông cho biết tại hạt Ottawa, số lượng biển cổ động cho đảng Dân chủ dựng trước sân nhà người dân đang bùng nổ chưa từng thấy.

Dù vậy, những cuộc bầu cử gần đây cho thấy các cuộc thăm dò chưa chắc phản ánh đúng thực tế. Nhóm cử tri trung thành với ông Trump thường phớt lờ khảo sát, và những người bất mãn với đảng Cộng hòa có thể sẽ đi bỏ phiếu vào phút chót nếu nhận thấy phe Dân chủ sẽ thắng thế.

Số liệu hiện chưa quá chênh lệch, khi các cuộc thăm dò cho thấy 61% cử tri Dân chủ chắc chắn đi bỏ phiếu, so với mức 56% của phe Cộng hòa. Nhưng tại các khu vực giằng co, cách biệt nhỏ này cũng đủ xoay chuyển cục diện.

Tây Michigan, quê hương cựu tổng thống Gerald Ford, có thể đang chứng kiến sự suy giảm của phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA). Các thành viên phong trào bảo thủ này từng giành tới 8 trên 11 ghế tại Hội đồng hạt Ottawa và chiếm thế áp đảo trong bộ máy đảng Cộng hòa bang Michigan.

Giờ đây, phe MAGA chỉ còn giữ được 3 ghế tại Hội đồng hạt Ottawa. Họ cũng liên tiếp đánh mất các vị trí then chốt tại hạt Berrien và Kent.

"Tôi nghĩ nội bộ đảng Cộng hòa đang quay về với thực tế, rằng chúng tôi vẫn cần lực lượng truyền thống", Kronemeyer nói.

Kronemeyer từng tranh cử nghị sĩ bang năm 2022 và xông xáo gõ cửa từng nhà vận động cho ông Trump suốt các năm 2016, 2020. Tuy nhiên, gần đây, cô thừa nhận không còn thiết tha theo dõi Tổng thống nữa.

Cạn kiệt năng lượng

Đã 10 năm trôi qua kể từ ngày ông Trump khuấy đảo chính trường Mỹ với các thông điệp dân túy kinh tế, đánh trúng tâm lý người dân và lôi kéo hàng triệu cử tri thuộc tầng lớp lao động.

"Ông ấy từng là cả một nguồn năng lượng bùng nổ", Pasek nhớ lại. "Ai cũng cảm nhận được. Ai cũng thấy rõ điều đó".

Giờ đây, Pasek lại bất bình khi chứng kiến Tổng thống khơi mào cuộc chiến với Iran, kéo theo giá xăng tăng vọt, dù ông từng cam kết chỉ mang lại hòa bình và thịnh vượng cho người dân Mỹ.

"Giữa lúc người dân đang chao đảo vì chi phí tiêu dùng leo thang, ông ấy lại say mê nói về mấy phòng đại tiệc xa hoa hay khải hoàn môn hoành tráng", Pasek cho hay. "Rõ ràng, Tổng thống đã rời xa tầng lớp bình dân rồi".

Ngồi nói chuyện với Pasek trong một nhà hàng, Jeff Gilbert, cử tri bảo thủ ở Michigan, thừa nhận đã bỏ theo dõi thời sự, dành nhiều thời gian dắt chó đi dạo. Dù vậy, ông khẳng định vẫn ủng hộ ông Trump, tin rằng Tổng thống đã có kế hoạch đối phó với Iran.

"Lúc nào cũng tuyên bố có kế hoạch, nhưng có bao giờ nói rõ ra đâu. Ông ấy bảo rằng vài đồng lẻ không thấm vào đâu, nhưng nó đang bóp nghẹt dân thường đấy!", Pasek phản bác, đề cập tới tình trạng giá nhiên liệu tăng cao tại Mỹ.

Ông kể mỗi lần lái xe vào thị trấn lại thấy có người phải sống lay lắt trong ôtô ở bãi đỗ. Ông lo cho cô cháu gái 28 tuổi, dù đã tốt nghiệp đại học bang Michigan và làm một lúc ba công việc nhưng vẫn không thể mua nhà.

Bầu không khí chán nản lan rộng ngay trong nội bộ đảng ở địa phương. Doug Koopman, ủy viên ban chấp hành đảng Cộng hòa hạt Kent, cho biết họ đang chật vật tìm lực lượng nòng cốt cho bầu cử giữa kỳ. Không còn tình nguyện viên nào mặn mà nhận tờ rơi đi gõ cửa từng nhà, khiến các túi tài liệu chất đống, nằm phủ bụi ngay tại trụ sở.

"Đảng Cộng hòa đang cạn sạch năng lượng", ông nói.

Sebastian Covey, 24 tuổi, nhân viên làm vườn, vẫn còn nhớ thời điểm Tổng thống Trump từng "làm mưa làm gió" khắp các bảng tin mạng xã hội của anh. Chưa từng đi bầu trước năm 2024, nhưng đúng vào năm đó, anh hạ quyết tâm bỏ phiếu cho ông.

Hiện tại, ưu tiên của Covey hoàn toàn thay đổi. Anh phải sống cách chỗ làm tại Hudsonville, khu ngoại ô sầm uất phía tây thành phố Grand Rapids, bang Michigan, hơn một giờ đi xe chỉ vì giá thuê nhà rẻ hơn. Tuy nhiên, giá xăng leo thang khiến quãng đường đi làm trở thành ác mộng.

Anh đành đổi chiếc bán tải sang ôtô con, nhưng người đồng nghiệp đi chung xe để chia tiền xăng lại vừa chuyển việc. Covey cùng bạn gái đang ráo riết tìm thuê nhà gần chỗ làm hơn nhưng chưa thể tìm được vì giá quá đắt đỏ.

Covey thừa nhận mình thậm chí còn chưa tính đến chuyện có đi bầu cử hay không. "Đáng lẽ tôi phải quan tâm hơn, nhưng giờ duy trì cuộc sống thôi đã hụt hơi rồi", anh nói.

Bob Harrison, 76 tuổi, ủy viên hội đồng hạt Berrien, cho rằng lực lượng trung thành cốt lõi vẫn không lay chuyển, nhưng đảng Cộng hòa "đã đánh mất ủng hộ từ những người trung lập như tôi, những cử tri biết suy tính, cân nhắc và sẵn sàng chia đều phiếu bầu cho cả hai bên".

Warren Stewart, 69 tuổi, thợ phục chế nhà cũ tại Stevensville, Michigan, cũng không khỏi hoài nghi. Ông từng tin Tổng thống Trump đang nỗ lực "cải tổ" đất nước, nhưng giờ lại lung lay.

"Rốt cuộc Tổng thống có thực sự biết mình đang làm gì không?", ông nói. Stewart tuyên bố sẽ không bầu cho đảng Dân chủ, nhưng việc tiếp tục bỏ phiếu cho đảng Cộng hòa cũng khiến ông đắn đo.

"Tôi vừa tốn tới 60 USD cho những món tạp hóa mà bình thường chỉ có giá 30 USD, giờ thì chuẩn bị đi đổ xăng với giá 1,32 USD mỗi lít", ông cho hay. "Cảm giác như họ đang đưa sức chịu đựng của người dân ra làm thí nghiệm vậy".

Vũ Hoàng (Theo AFP, Reuters, AP)

Putin chuyển 'quan điểm hòa bình của Iran' cho ông Trump

Tổng thống Putin thảo luận về Iran với người đồng cấp Trump, truyền đạt ý kiến của Tehran về thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Washington.

"Tổng thống Vladimir Putin đã phối hợp với Tổng thống Iran và truyền đạt quan điểm của Tehran cho Tổng thống Donald Trump về một giải pháp khả thi đối với xung đột", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm nay cho biết, đề cập nội dung cuộc điện đàm giữa lãnh đạo Nga và Mỹ trước đó một ngày.

Ông Peskov không nêu cụ thể thông điệp của Iran, cũng như phản hồi của Tổng thống Trump.

Yuri Ushakov, cố vấn chính sách đối ngoại của Tổng thống Putin, cho biết cuộc điện đàm kéo dài một tiếng rưỡi, trong đó tình hình Iran là một trong các nội dung được trao đổi. "Lãnh đạo Nga đặc biệt nhấn mạnh rằng các giải pháp ngoại giao liên quan vấn đề Iran vẫn chưa cạn kiệt. Có khả năng đạt được thỏa thuận với Tehran thông qua đàm phán và nên tận dụng điều này", ông nói.

Tổng thống Putin còn nói với người đồng cấp Trump rằng đề xuất "Nga tiếp nhận uranium làm giàu của Iran" vẫn còn hiệu lực. Theo ông Ushakov, lãnh đạo Nga và Mỹ đều không muốn cúp máy trước và làm điều này "cùng một lúc".

Tổng thống Putin hôm 8/10 gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bên lề hội nghị thượng đỉnh Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS) ở Turkmenistan, cho biết sẽ "làm mọi thứ có thể" để giúp chấm dứt xung đột Trung Đông và đánh giá Iran đã thực hiện "những nỗ lực thật sự" nhằm kết thúc cuộc chiến.

"Chúng tôi đang tham gia đối thoại, nhưng cứ đàm phán với Mỹ thì họ lại tấn công", ông Pezeshkian phát biểu trong cuộc gặp.

Lãnh đạo Iran cho biết Tehran muốn thấy "khuôn khổ cuối cùng" để chấm dứt chiến sự, cáo buộc Washington tìm cách áp đặt quan điểm và chính sách của mình lên mọi quốc gia. "Nếu Mỹ kiên quyết theo đuổi cách tiếp cận đơn phương thì không thể đạt được giải pháp", ông nói.

Tổng thống Pezeshkian ngày 9/10 tuyên bố hòa đàm chỉ có thể thành công khi không có sức ép hay đe dọa. "Đàm phán được tiến hành dưới cái bóng của vũ lực không phải là đàm phán, mà là áp đặt và cưỡng ép", ông cho hay, nhấn mạnh các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran sẽ gây ảnh hưởng đến thương mại, kết nối, năng lượng và trật tự trong khu vực.

Nỗ lực ngoại giao nhằm kết thúc xung đột Trung Đông đã bị đình trệ từ mùa hè. Hai nước hồi tháng 6 đạt được bản ghi nhớ về khuôn khổ chấm dứt xung đột, nhưng thỏa thuận nhanh chóng đổ vỡ do tranh cãi về quyền kiểm soát eo biển Hormuz và các đợt tấn công qua lại giữa hai bên.

Mỹ gần đây giảm bớt hoạt động quân sự để tập trung vào gây sức ép về kinh tế và chưa tập kích Iran kể từ ngày 1/9. Dù vậy, các cuộc đối thoại gián tiếp vừa qua bên lề phiên họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc không đạt được đột phá nào.

Phạm Giang (Theo AFP, TASS)