Đài CNN dẫn tin từ giới chức địa phương cho biết tàu chở khách Virgo Transport 8 mất liên lạc khi đang di chuyển từ Đông Java tới Nam Kalimantan trên đảo Borneo.

Văn phòng Tìm kiếm và Cứu nạn tại Banjarmasin, thủ phủ tỉnh Nam Kalimantan cho biết đã nhận được thông báo tàu Virgo Transport 8 gặp sự cố liên lạc khi đang trên đường từ Surabaya, thành phố lớn thứ hai của Indonesia, tới Banjarmasin.

Thông tin ban đầu cho thấy vị trí cuối cùng được xác định của con tàu nằm trên biển Java, cách một cầu cảng ở Banjarmasin khoảng 148km. Theo danh sách hành khách, tàu chở tổng cộng 241 người.

Hiện chưa có thông tin về thương vong.

Arianto Ardi, trưởng bộ phận điều hành của cơ quan cứu hộ Banjarmasin xác nhận tàu mất liên lạc và lực lượng cứu hộ đã được điều tới khu vực. “Chúng tôi đã lập sở chỉ huy cứu hộ tại Trisakti”, ông Arianto nói.

Nhà chức trách Indonesia cho hay đơn vị vận hành con tàu báo cáo sự cố sau khi nhận được thông tin tàu gặp thời tiết xấu.

Theo thông tin cập nhật mới nhất, lực lượng cứu hộ Indonesia đã tìm thấy 103 người, trong đó có 1 người đã tử vong. Hiện vẫn còn 140 người mất tích.

Indonesia, đất nước có khoảng 17.000 hòn đảo, thường phụ thuộc nhiều vào tàu và phà để di chuyển giữa các đảo do chi phí đi lại bằng đường biển rẻ hơn và phương tiện này phổ biến hơn so với đường hàng không. Tuy nhiên, các tiêu chuẩn an toàn không phải lúc nào cũng được thực thi nghiêm ngặt, dẫn đến tỷ lệ tai nạn tương đối cao.

Washington đã chuyển các khí tài không quân và phòng không đến căn cứ xa biên giới Iran, nhưng Tehran rốt cuộc đã phát hiện "gót chân Achilles” của mạng lưới Không quân Mỹ.

Thế gọng kìm của Iran và Houthi với hai huyết mạch năng lượng thế giới

Việc Houthi chiếm eo biển Bab el-Mandeb có thể giúp Iran phong tỏa hai "yết hầu" năng lượng toàn cầu, đẩy kinh tế thế giới vào nguy cơ khủng hoảng nghiêm trọng.

Một đường ống dẫn dầu chủ lực ra biển Đỏ của Arab Saudi hôm 10/9 phải ngừng hoạt động sau khi chịu "hàng loạt cuộc tấn công", truyền thông nước này cho hay. Cùng lúc, lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen tuyên bố giành thắng lợi lớn khi đánh chiếm đảo Perim, qua đó kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb, nơi được ví như "yết hầu biển Đỏ".

Arab Saudi không nêu đích danh bên đứng sau các đòn tấn công vào đường ống dẫn dầu. Dù vậy, Tehran cùng các lực lượng trong "Trục Kháng chiến" do Iran dẫn đầu, trong đó có Houthi tại Yemen và các nhóm dân quân ở Iraq, từ lâu đã liên tục đe dọa an ninh của Riyadh.

Arab Saudi cùng nhiều quốc gia xuất khẩu dầu mỏ khác trong khu vực đang ngày càng phụ thuộc vào các đường ống trên bộ và tuyến hàng hải thay thế nhằm hạn chế đi qua vùng Vịnh. Kể từ khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát, tàu thuyền đi qua tuyến xuất khẩu truyền thống này liên tục bị tập kích tại eo biển Hormuz.

Việc Houthi tuyên bố kiểm soát cửa ngõ eo biển Bab el-Mandeb hướng ra biển Đỏ đồng nghĩa Iran cùng các lực lượng ủy nhiệm giờ đây hoàn toàn có thể đe dọa, thậm chí phong tỏa toàn bộ dòng chảy năng lượng lẫn hàng hóa qua hai huyết mạch giao thông hàng hải tối quan trọng của thế giới.

Một quan chức Yemen giấu tên cho hay các tay súng Houthi, nhận chỉ đạo trực tiếp từ Iran, dường như đã âm thầm chuẩn bị cho chiến dịch tấn công suốt nhiều tháng.

"Houthi giờ đây đủ sức siết chặt một trong những lối thoát hiểm hiếm hoi của thị trường năng lượng vốn đang bị bóp nghẹt tại eo biển Hormuz", Brett Erickson, chuyên gia tư vấn rủi ro thị trường năng lượng, nhận xét. "Khi hai tuyến hàng hải sống còn cùng lúc bị phong tỏa, thế giới sẽ phải đối mặt nguy cơ nghẽn dòng chảy năng lượng vốn là nguồn sống của nền kinh tế toàn cầu".

Đòn đánh vào 'lối thoát hiểm' của Arab Saudi

Từ cuối tháng 2, thời điểm Iran bắt đầu phong tỏa Hormuz, Bab el-Mandeb đã trở thành tuyến hàng hải ngày càng then chốt đối với vận tải toàn cầu, đặc biệt là hoạt động xuất khẩu dầu của Arab Saudi.

Khoảng 10% lưu lượng hàng hải toàn cầu đi qua Bab al-Mandeb. Giới chuyên gia vốn tin rằng tuyến đường biển chật hẹp này có thể là chìa khóa khôi phục thương mại dầu mỏ và hàng hóa về mức trước khi xung đột Mỹ - Iran bùng phát hồi tháng 2.

Việc Houthi kiểm soát Bab el-Mandeb "đang tạo ra thêm một cuộc khủng hoảng mới", Ami Daniel, đồng sáng lập kiêm tổng giám đốc nền tảng hàng hải Windward, đánh giá. "Tuyến đường đó là huyết mạch vô cùng quan trọng. Muốn gỡ rối lúc này cần tới hai giải pháp chứ không chỉ một".

Theo Daniel, dữ liệu giám sát hàng hải cho thấy lượng tàu chở dầu neo đậu nằm chờ tại khu vực này đã tăng 40% do các công ty phải tính toán lại rủi ro. "Họ đang phải đình trệ mọi thứ lại để nghe ngóng", ông nói.

Việc đường ống dẫn dầu Đông - Tây bị tấn công cũng là đòn giáng với Arab Saudi. Đường ống này chạy ngang lãnh thổ Arab Saudi ra cảng biển Đỏ thuộc vùng Madinah, vốn là tuyến huyết mạch thay thế giúp Riyadh bơm dầu qua kênh đào Suez vào Địa Trung Hải mà không cần đi qua eo biển Hormuz hay Bab el-Mandeb.

Hãng thông tấn nhà nước Arab Saudi dẫn nguồn tin Bộ Năng lượng cho biết đợt tấn công khiến nhiều người bị thương, song không đưa ra lịch trình sửa chữa hay khôi phục hoạt động đường ống.

Ahmed Nagi, chuyên gia phân tích cấp cao về Yemen tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), trụ sở tại Brussels, Bỉ, nhận định các bước tiến mà Houthi đạt được sẽ giúp Iran nắm trong tay "đòn bẩy gây áp lực lên các lợi ích cốt lõi của Mỹ tại Bab el-Mandeb và những khu vực xung quanh", nhất là khi Djibouti, nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ ở châu Phi, chỉ cách eo biển khoảng 32 km.

Giai đoạn 2015-2022, xung đột giữa Houthi và chính phủ Yemen được quốc tế công nhận - với sự hậu thuẫn từ Arab Saudi - đã đẩy quốc gia này vào nạn đói và cướp đi sinh mạng của hàng trăm nghìn người. Thỏa thuận ngừng bắn năm 2022 giúp Houthi giữ quyền kiểm soát miền bắc, nhưng lực lượng này những năm qua ngày càng bất mãn trước các lệnh phong tỏa kinh tế do Riyadh áp đặt.

Những ngày gần đây, chiến dịch trên bộ đã giúp Houthi kiểm soát các thành phố cảng chiến lược ven biển Đỏ, trong đó có Mocha hôm 10/9.

Housam al-Assad, thành viên ban chính trị Houthi, tuyên bố mục tiêu của lực lượng này là "xóa bỏ vòng vây siết chặt lên chúng tôi cũng như người dân địa phương". "Lệnh phong tỏa của Arab Saudi đang gieo rắc đói khổ và đau thương", al-Assad nói.

Iran đã bày tỏ ủng hộ lực lượng Houthi, Bộ Ngoại giao nước này kêu gọi xóa bỏ cuộc "phong tỏa phi pháp" mà Arab Saudi thực hiện suốt nhiều năm qua.

Tuyên bố do truyền thông nhà nước Iran đăng tải kêu gọi "lập tức khôi phục đối thoại", đồng thời lên án "hành vi đàn áp và bành trướng chưa từng có của chính quyền Israel, được tiếp tay bởi Mỹ".

Dù không trực tiếp thừa nhận Houthi đứng sau vụ tấn công đường ống dầu của Arab Saudi, al-Assad tuyên bố đối phương đánh tới đâu, Houthi sẽ đáp trả tới đó. "Mỗi đòn bắn phá của Arab Saudi vào lãnh thổ Yemen đều sẽ phải trả giá bằng các trận tập kích tương tự vào lòng nước này", ông cho hay.

"Houthi đang thừa thắng xông lên", Adam Baron, chuyên gia nghiên cứu về Yemen tại Viện New America, nhận định. "Vì vậy, họ sẽ thừa cơ ép đối phương nhượng bộ theo đúng điều kiện của mình. Một khi Houthi đạt được mục đích, cục diện đó nhiều khả năng cũng có lợi cho Iran".

Vũ Hoàng (Theo Washington Post, AFP, Reuters)

Lời hứa tặng 5.000 USD của ông Trump khả thi đến đâu?

Kế hoạch tặng 5.000 USD cho mỗi người dân Mỹ của Tổng thống Trump có nguy cơ khó thành hiện thực trước rào cản ngân sách và bóng ma lạm phát.

"Nếu đảng Cộng hòa giành chiến thắng tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ, nhờ sức mạnh to lớn và những thành công vượt trội của chúng tôi về kinh tế, tôi sẽ chi khoản tiền 5.000 USD cho mỗi công dân trưởng thành", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/9 nói tại đại hội toàn quốc đảng Cộng hòa ở thành phố Dallas, bang Texas, gọi đây là "Cổ tức Trump".

Tuyên bố trên lập tức làm dậy sóng chính trường Mỹ, không chỉ vì giá trị số tiền mà còn vì những hệ lụy mà nó có thể kéo theo.

Việc chính phủ tặng tiền cho người dân không phải là chưa từng có tiền lệ. Trong một đạo luật được lưỡng đảng thông qua, quốc hội Mỹ đã chấp thuận một đợt chi trả vào đầu năm 2020 nhằm giúp người dân vượt qua những gián đoạn kinh tế do đại dịch Covid-19.

Các nghị sĩ tiếp tục ủng hộ đợt chi trả thứ hai với mức 600 USD vào tháng 12/2020. Thời điểm đó, ông Trump và cả đảng Dân chủ muốn chi số tiền lên tới 2.000 USD nhưng không được thông qua.

Đảng Dân chủ sau đó đưa ra đề xuất hỗ trợ 1.400 USD vào chiến dịch tranh cử bổ sung tại Georgia, nhờ vậy giành quyền kiểm soát Thượng viện vào đầu năm 2021. Đến tháng 3 cùng năm, họ biến lời hứa này thành nội dung cốt lõi trong đạo luật khôi phục kinh tế. Nhiều chuyên gia nhận định chính khoản chi trả trên đã góp phần đẩy lạm phát sau đại dịch tăng vọt.

Phát tiền để lôi kéo cử tri là chiến thuật chính trị quen thuộc tại một số quốc gia đang phát triển hoặc do các chính quyền dân túy lãnh đạo. Những năm gần đây, chính phủ các nước như Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ hay Hungary từng tung ra nhiều ưu đãi, từ miễn giảm thuế, trợ cấp xăng dầu đến phát tiền mặt ngay trước kỳ bầu cử, nhằm tranh thủ ủng hộ từ người dân.

Song Tổng thống Trump đưa ra ý tưởng không phải dưới dạng một gói kích thích kinh tế, mà coi đó như phần thưởng dành cho công chúng trước những thành tựu của ông.

"Giống như một doanh nghiệp làm ăn phát đạt chia tiền cho cổ đông, Cổ tức Trump có được là nhờ Tổng thống Trump", Nhà Trắng khẳng định.

Những hệ lụy

Việc tặng 5.000 USD cho mỗi người Mỹ trưởng thành sẽ là một chương trình khổng lồ dưới bất kỳ góc độ nào. Tổng số tiền chi ra thậm chí còn lớn hơn cả ba đợt phát tiền mà chính phủ đã chi trả cho người dân trong đại dịch Covid-19 cộng lại.

Mỹ hiện có khoảng 270 triệu người từ 18 tuổi trở lên, phần lớn là công dân nước này. Việc tặng 5.000 USD cho mỗi công dân ước tính sẽ tốn hơn một nghìn tỷ USD. Năm ngoái, Mỹ thu khoảng 5,25 nghìn tỷ USD ngân sách, nghĩa là số tiền này chiếm tới 1/5 tổng thu cả năm của chính phủ.

Dù ông Trump không nêu chi tiết, một số người cho rằng chính phủ sẽ dùng nguồn thu từ đòn thuế quan mà Tổng thống áp lên các nước để chi trả cho kế hoạch. Tuy nhiên, số tiền phải chi vẫn vượt xa tiền thuế thu được.

Mỹ từng dự kiến thu khoảng 400 tỷ USD tiền thuế trong năm tài khóa 2026, trước khi Tòa án Tối cao tuyên bố nhiều khoản thuế quan của Tổng thống Trump là bất hợp pháp. Theo Tax Foundation, viện nghiên cứu chính sách độc lập có trụ sở tại Washington, đến năm sau, với các chính sách hiện hành, nguồn thu thuế quan sẽ chỉ còn khoảng 125 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với chi phí cho đề xuất phát tiền 5.000 USD.

Mặt khác, nguồn thu từ thuế nhập khẩu cũng không được tách riêng hay cất sẵn một chỗ để chờ chi tiêu. Thực chất, khoản thu này chỉ đang bù vào phần ngân sách hụt đi do các chính sách giảm thuế của đảng Cộng hòa.

Ngay cả khi không có khủng hoảng hay tình trạng khẩn cấp, Mỹ hiện vẫn đối mặt mức thâm hụt ngân sách hàng năm cao bất thường. Bất kỳ chương trình chi tiêu phát sinh nào cũng buộc chính phủ phải vay nợ thêm, làm trầm trọng hơn gánh nặng nợ công vốn sắp chạm đỉnh lịch sử.

"Dư địa tài khóa cho một chương trình như vậy là vô cùng hạn hẹp", Donald Rissmiller, nhà kinh tế trưởng tại Baird Strategas, tổ chức nghiên cứu chiến lược đầu tư và tư vấn tài chính hàng đầu tại Mỹ, nhận xét.

Ngoài ra, việc phát một lúc số tiền lớn cho người dân có thể khiến lạm phát nhảy vọt và lãi suất bị đẩy lên cao. Một số người có thể gửi tiết kiệm hoặc đầu tư một phần khoản tiền. Nhưng nhiều người chắc chắn sẽ mang đi mua sắm. Đây là lý do trong các đợt suy thoái, những gói kích cầu giúp vực dậy nền kinh tế bằng cách bù đắp phần thu nhập bị mất của những người thất nghiệp.

Tuy nhiên, hiện nay, thị trường lao động Mỹ khá vững vàng với tỷ lệ thất nghiệp ở mức tương đối thấp, chỉ 4,1%. Khoản tiền hỗ trợ sẽ làm ví tiền dân Mỹ dày lên, nhưng xét trong ngắn hạn, chúng không giúp tăng thêm khả năng sản xuất hàng hóa hay dịch vụ của nền kinh tế.

"Mối lo ngại lớn nhất là hiệu ứng lấn át và hiện tượng nền kinh tế tăng trưởng quá nóng", Emi Nakamura, chuyên gia kinh tế tại Đại học California, Berkeley, nói. "Nền kinh tế lúc này khó tăng thêm sản lượng được nữa".

Cầu tăng mà cung không tăng sẽ đẩy giá cả lên cao, nhất là trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang lo ngại về tình trạng lạm phát tăng nóng. Theo lý thuyết, giới chức Fed sẽ phải phản ứng bằng cách nâng lãi suất lên đủ mạnh để dập tắt áp lực lạm phát này. Đây là kịch bản nhiều khả năng sẽ khiến Tổng thống Trump bực bội, bởi ông luôn gay gắt phản đối mức lãi suất mà ông cho là đã quá cao hiện nay.

Đảng Dân chủ đã ngay lập tức phản đối kế hoạch Tổng thống Trump nêu ra. "5.000 USD miễn phí! Ông Trump cho rằng người dân Mỹ thực sự nhẹ dạ và sẽ tin vào những lời dối trá của ông ấy ư?", hạ nghị sĩ Dân chủ Lloyd Doggett nói. "Khi ngày càng nhiều người nhận ra các trò lừa gạt này, hãy chờ xem ông Trump sẽ còn trở nên tuyệt vọng đến mức nào".

Dù nhiều nghị sĩ Cộng hòa tại quốc hội luôn nghe theo Tổng thống, với thế đa số mong manh, những quyết định của họ ở cả lưỡng viện lại phụ thuộc vào một nhóm nhỏ các nhà lập pháp ôn hòa, những người quan tâm đến nguy cơ thâm hụt ngân sách phình to cùng các mối rủi ro khác hơn là sợ làm ông Trump phật lòng.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)