Báo cáo dài 73 trang nêu rõ chỉ riêng trong năm 2025, chương trình lao động nước ngoài của Bắc Triều Tiên ước tính đã mang về từ 450 đến 800 triệu đô la cho chế độ. Số tiền này được Bình Nhưỡng sử dụng một phần để mua vũ khí và tài trợ cho các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Theo MSMT, tổng số lao động Bắc Triều Tiên ở nước ngoài có thể vượt quá 100 ngàn người, trải rộng ở khoảng 17 quốc gia, bao gồm sáu nước ở châu Á, Nga và mười nước châu Phi như Guinea Xích Đạo, Guinea và Nigeria. Tuy nhiên, phần lớn lao động Triều Tiên tập trung ở Trung Quốc từ 20 đến 70 ngàn người. Nếu như giai đoạn 2023-2025 chứng kiến việc hồi hương tạm thời từ 10 đến 20 ngàn lao động, nhưng trong vòng một năm từ tháng 01/2025 đến tháng 01/2026, có khoảng 10 ngàn lao động mới đến Trung Quốc. Con số này được dự báo sẽ tiếp tục tăng lên trong thời gian tới.

MSMT cũng nhận thấy Nga đang trở thành trung tâm tiếp nhận lao động Triều Tiên ngày càng quan trọng. Tính đến cuối năm 2025, có khoảng từ 15-30 ngàn người sang Nga làm việc tại các công trường xây dựng, nhà máy hoặc trang trại. Nhiều người trong số này còn tham gia sản xuất drone quân sự tại nhà xưởng ở Alabuga, thuộc Cộng hòa Tatarstan.

Những người này được đưa sang Nga theo một chương trình thị thực sinh viên nhằm che giấu sự hiện diện của lao động Bắc Triều Tiên. Mức lương trung bình được trả cho mỗi lao động Triều Tiên là khoảng 7500 đô la một năm. Các ước tính cũng cho thấy mức thu nhập hàng tháng của lao động Bắc Triều Tiên ở Nga có thể cao gấp đến 5 lần so với ở Trung Quốc, tùy thuộc vào từng ngành nghề.

Tuy nhiên, báo cáo nêu rõ là những người này phải làm việc trong những điều kiện ngặt nghèo, gần như bị bóc lột, trong thời gian dài. Ngoài ra, chế độ Bình Nhưỡng thu giữ từ 80% đến 90% tiền lương mà các lao động Triều Tiên kiếm được ở nước ngoài.

Bắc Triều Tiên cũng áp đặt một cơ chế kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt đối với việc đi lại và tiếp xúc với người nước ngoài nhằm ngăn chặn các vụ đào tẩu. Việc lao động quyết định đào tẩu có nguy cơ khiến các thành viên gia đình còn ở lại trong nước phải gánh lấy những biện pháp trả đũa từ chính quyền.

Theo đề xuất của Hoa Kỳ và Hàn Quốc, MSMT được thành lập vào tháng 10/2024 với sự đồng thuận của 11 thành viên Liên Hiệp Quốc (Đức, Úc, Canada, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Pháp, Ý, Nhật Bản, New Zeland, Hà Lan và Anh Quốc) nhằm giám sát việc thực thi các trừng phạt theo các nghị quyết của Liên Hiệp Quốc.

Theo điều tra của báo Mỹ The New York Times, có khả năng quyết định xuất phát từ cánh diều hâu, với lập trường cực đoan nhất, trong cỗ máy quyền lực ở Teheran. Phe này luôn thiên về một giải pháp quân sự để đòi Washington nhượng bộ và ngay từ đầu đã chống đối thỏa thuận khung với « Quỷ dữ Satan » là Hoa Kỳ.

Chuyện gì đã xảy ra ngày 07/07/2026 vào lúc tổng thống Iran, Massoud Pezeshkian, đang có mặt tại Irak, tổ chức tang lễ cho giáo chủ Ali Khamenei ?

Căn cứ vào các nguồn thạo tin trong hàng ngũ các quan chức cao cấp và cựu lãnh đạo Iran cũng như từ phía một số thành viên thuộc Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Hồi Giáo, báo The New York Times cho biết hôm 07/07/2026 tức là hơn ba tuần sau thỏa thuận khung giữa Mỹ và Iran, ba tàu thương mại bị tấn công, một tàu chở khí đốt của Qatar ở eo biển Hormuz bị phóng hỏa. Tổng thống Massoud Pezeshkian hôm đó đã thực sự bị bất ngờ. Ông lên án một hành động « vô trách nhiệm » và đòi một lời giải thích.

Massoud Pezeshkian lập tức liên lạc với tổng tư lệnh Lực Lượng Vệ Binh Hồi Giáo, tướng Ahmad Vahidi. Nhân vật này giải thích ông không phải là người ra lệnh cho vụ oanh kích này hôm đó và đã « không được thông báo trước » về hành vi này. Tại Teheran, Hội Đồng Tối Cao An Ninh Quốc Gia, một trong những cơ quan quyền lực nhất, điều phối các chiến dịch quân sự và tiến trình đàm phán, cũng được cho là đã bị « gạt ra bên ngoài » quyết định tấn công hôm 07/07/2026.  

Vậy thì ai ra lệnh nhắm vào các tàu thương mại và đốt tàu chở khí hóa lỏng của Qatar ?

Vẫn theo nhật báo Mỹ có khả năng cấp chỉ huy trên thực địa đã được lệnh tấn công mọi tàu bè vi phạm quyền kiểm soát của Iran tại eo biển Hormuz mà không cần phải hỏi ý của bộ chỉ huy trung ương của Vệ Binh Cách Mạng.

Theo ghi nhận của The New York Times, quyền hạn của « các chỉ huy trên thực địa có thể đã được mở rộng và họ được tự chủ hơn ». Mehrzad Boroujerdi chuyên gia về Iran thuộc Đại Học Khoa Học và Cộng Nghệ ở Missouri -Hoa Kỳ, cho rằng trong bối cảnh chiến tranh, « nhiều viên chỉ huy trên thực địa đã được quyền tự đưa ra quyết định trong trường hợp Iran bị tấn công ». Thế nhưng khai hỏa với nguy cơ phá vỡ một thỏa thuận vừa ký kết với Mỹ là một quyết định mang tính rủi ro quá lớn, « vượt quá thẩm quyền của những viên chỉ huy ở cấp địa phương ». Lệnh nhắm vào tàu bè ở eo biển Hormuz ba tuần sau thỏa thuận khung chấm dứt xung đột « phải do một cấp cao hơn » đưa ra.

Theo ba trong số các nguồn thạo tin được báo Mỹ trích dẫn, rất có thể lệnh khai hỏa đó xuất phát từ giáo sĩ Hossein Taeb, cựu lãnh quan tình báo của Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng Iran. Ngay từ đầu nhân vận này mạnh mẽ phản đối hiệp định khung với Hoa Kỳ. Đứng đầu ngành tình báo trong 20 năm, Hossein Taeb được cho là đã thuyết phục được tân lãnh tụ Iran, Mojtaba Khamenei rằng chấm dứt chiến tranh hồi tháng 6/2026 là một « sai lầm ».

Nắm trong tay ngành tình báo, Hossein Taeb còn có ảnh hưởng rất lớn trong bộ máy an ninh. Gần đây ông này được bổ nhiệm lãnh đạo Basij lực lượng dân quân với nhiệm vụ trấn áp các cuộc biểu tình trong nước. Dường như cũng Hossein Taeb đã có tiếng nói quyết định trong việc chọn con trai cố giáo chủ Khamenei là Mojtabar Khamenei vào chức vụ lãnh đạo tối cao Iran.

Song vẫn theo quan điểm của giáo sư Mehrzad Boroujerdi, đành rằng Hossein Taeb là chính khách quyền lực bậc nhất lãnh trong hậu trường nhưng cũng không chắc ông này là người duy nhất dám đưa ra quyết định phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn với Hoa Kỳ và rất có khả năng Taelb đã phối hợp với tướng Vahidi cùng nhiều quan chức cao cấp khác khi ra lệnh cho cuộc oanh kích hôm 07/07/2026.   

Hamidreza Azizi, nhà phân tích cấp cao chuyên về Iran thuộc trung tâm nghiên cứu về các cuộc khủng hoảng quốc tế, International Crisis Group, cũng đưa ra phân tích với tất cả sự thận trọng tương tự : « Rất khó để tin là một quyết định có thể mang theo nguy cơ chiến tranh lại bùng nổ, lại được đặt trong tay một cá nhân ». Nói cách khác, các chuyên gia nêu lên trách nhiệm « tập thể » của những thành phần cứng rắn nhất trong chế độ, « trong bộ máy an ninh của Iran ».

Trên bàn cờ chính trị Iran, có dấu hiệu tổng thống Massoud Pezeshkian bị « gạt qua một bên » trong những quyết định then chốt của đất nước, do nhân vật này bị coi là « nhu nhược » quá dễ nghe lời đường mật của kẻ thủ. Tổng thống Pezeshkian lại là một thành viên Hội Đồng Tối Cao An Ninh cho nên định chế này đôi khi cũng không bắt buộc phải được thông báo tất cả những quyết định quan trọng nhất.  

Thêm vào đó là sự chia rẽ sâu rộng không kém ngay trong hàng ngũ Lực Lượng Vệ Binh Cách Mạng : Một bên là phe chủ trương chấm dứt chiến tranh bằng đối thoại với Hoa Kỳ và bên kia thì chỉ tin vào sức mạnh quân sự.

Chủ tịch Quốc Hội Iran, người đồng chủ trì phái đoàn đàm phán với Mỹ, Mohammed Bagher Galibaf tuy cũng là thành viên Vệ Binh Cách Mạng nhưng lại được coi là một chính trị gia ôn hòa. Ông quan niệm đàm phán để giảm nguy cơ một cuộc đối đầu quân sự với Hoa Kỳ và dỡ bỏ hay giảm nhẹ chính sách cấm vận đang bóp ngạt kinh tế Iran là ưu tiên. Ở góc đài bên kia, thành phần cứng rắn nhất cho rằng chính áp lực và một sự leo thang có chừng mực mới có thể buộc Washington phải nhượng bộ.

Báo The New York Times bình luận : Trong toàn cảnh rạn nứt này, chỉ có lãnh tụ tối cao Iran mới có thể xoa dịu tình hình. Hiềm nỗi từ tháng 3/2026 khi chính thức được chỉ định kế vị cha là giáo chủ Ali Khamenei, thì Mojtaba Khamenei đến nay chưa từng xuất hiện trước công chúng. Ngay cả những lãnh đạo cao cấp nhất ở Teheran hiện nay cũng không biết có bao nhiêu người từng được gập tân lãnh đạo Iran, trực tiếp trao đổi hay nhận lệnh từ Mojtaba Khamenei.

Chuyên gia về Iran đại học Hoa Kỳ Missouri nói đến một sự « trống vắng trên phương diện chính trị ở Teheran » và điều này nguy hiểm ở chỗ, bất kỳ một nhà lãnh đạo nào cũng có thể đưa ra một quyết định nhân danh ông.

Quyền lực tại Teheran hiện nay theo báo The New York Times đang trong tay nhóm tướng lĩnh « cực kỳ bảo thủ » và dường như cũng chính nhóm này đã lên kế hoạch « gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào những lợi ích của Hoa Kỳ và đồng minh của Mỹ trong khu vực, với sự hỗ trợ của lực lượng Houthi tại Yemen và các nhóm vũ trang Hồi Giáo Shia tại Irak ».

Vấn đề đặt ra là quyền lực do cánh bảo thủ Iran nắm giữ không chỉ làm đảo lộn thế cân bằng trên bàn cờ chính trị tại quốc gia Hồi Giáo này mà còn đe dọa an ninh và ổn định của cả vùng Vịnh và Trung Đông cũng như đến toàn thế giới. Các đợt tấn công lực lượng Houthi tại Yemen đã tiến ở Hồng Hải, drone của các nhóm vũ trang Shia từ Irak nhắm vào các đường ống dẫn dầu phía tây Ả Rập Xê Út là những bằng chứng cụ thể nhất chứng minh điều này. 

Theo Al Jazeera, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 18/9 đã thông báo về việc tấn công một tàu chở dầu treo cờ Togo đang tìm cách lưu thông "trái phép" ở eo biển Hormuz.

"Tàu trở dầu mang tên Trend đã bị tấn công và không thể tiếp tục hoạt động vì hỏa hoạn. Con tàu sau đó đã bị bắt giữ vào cuối ngày 17/9. Mọi động thái di chuyển trái phép qua eo biển Hormuz sẽ phải đối mặt với nguy cơ lớn", phía IRGC cho hay.

Cùng ngày, Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cũng thông báo về một tàu chở dầu bị trúng "vật thể bay chưa xác định” ở eo biển Hormuz. Vụ tập kích gây hỏa hoạn trên tàu, song đám cháy đã được dập tắt sau đó. Hiện chưa rõ IRGC và UKMTO có đề cập đến cùng một phương tiện hay không.

Trong tuyên bố ngày 18/9, IRGC khẳng định Iran sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ đối với tuyến đường thủy huyết mạch ở eo biển Hormuz. Trước đó, một cố vấn của Lãnh tụ tối cao Iran thậm chí còn tuyên bố rằng eo biển Hormuz sẽ đóng cửa cho tới khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rời khỏi nhiệm sở.

Iran cáo buộc Mỹ 'trốn tránh trách nhiệm'

Theo WANA, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 18/9 đã chỉ trích mạnh mẽ việc Mỹ chính thức rút khỏi Hội đồng Nhân quyền Liên Hợp Quốc.

"Lịch sử sẽ không quên những sự việc xảy ra tại Minab và Lamerd. Đó là tội ác chiến tranh, không phải lỗi trong hoạt động tác chiến. Mỹ không thể trốn tránh trách nhiệm bằng cách rút khỏi Hội đồng Nhân quyền", ông Gharibabadi nhấn mạnh.

Vào ngày 17/9, Mỹ đã chính thức chấm dứt tư cách thành viên Hội đồng Nhân quyền, ngay sau khi một phái bộ điều tra sự thật độc lập của Liên Hợp Quốc cho biết có cơ sở để tin rằng cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào một trường học ở Minab có thể cấu thành tội ác chiến tranh.

"Washington chính thức rút khỏi hội đồng nhân quyền vì cơ quan này đang thúc đẩy luận điệu chống Mỹ, đồng thời tỏ ra quá nhân nhượng đối với các chính quyền bị cáo buộc đàn áp người dân", Bộ Ngoại giao Mỹ thông tin.

Trước đó, Iran đã cáo buộc Mỹ phóng tên lửa vào một trường học ở thành phố Minab vào ngày 28/2, khiến ít nhất 168 học sinh thiệt mạng. Phía Lầu Năm Góc sau đó tuyên bố sẽ tiến hành điều tra các cáo buộc liên quan đến vụ việc này.