TIN TỔNG HỢP - RFI

(Reuters) - Tình báo Mỹ : Trung Quốc không dự trù thôn tính Đài Loan bằng quân sự vào năm 2027. Tuy nhiên, theo báo cáo được tình báo Mỹ công bố hôm 18/03/2026, điều đó không có nghĩa là Trung Quốc đã từ bỏ tham vọng sáp nhập vùng lãnh thổ này vào Hoa lục. Bắc Kinh đã lập tức phản ứng và kêu gọi Washington ngừng thổi phồng lập luận « Trung Quốc là một mối đe dọa ». Khác với thẩm định từng được đưa ra cách nay một năm, « giới lãnh đạo Trung Quốc hiện thời không dự trù xâm lược Đài Loan vào năm 2027 và Bắc Kinh cũng không ấn định một lịch trình để thực hiện mục tiêu thống nhất hòn đảo này ». Tài liệu của Mỹ giải thích thêm : trước khi quyết định xâm chiếm Đài Loan, Trung Quốc « sẽ cân nhắc nhiều yếu tố, trong đó có mức độ sẵn sàng của quân đội, tình hình chính trị trên hòn đảo này và quan trọng hơn là khả năng Mỹ can thiệp yểm trợ Đài Loan ».

(Reuters) - Bắc Kinh đề nghị hợp tác với các nước  Đông Nam Á giải quyết khủng hoảng dầu hỏa do chiến tranh Iran. Trung Quốc là nước có khả năng lọc dầu bậc nhất thế giới. Trong cuộc họp báo sáng 19/03/2026, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Lâm Kiếm đánh giá : « Diễn biến ở Trung Đông đã làm gián đoạn an ninh năng lượng toàn cầu (…) » cho nên « Trung Quốc sẵn sàng tăng cường điều phối và hợp tác với các nước Đông Nam Á để cùng giải quyết các vấn đề an ninh năng lượng ». Đầu tháng 3, khi chiến sự tại Trung Đông vừa bùng nổ, Bắc Kinh đã cấm xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay. Nhiều nước Đông Nam Á, nhất là Philippines, Thái Lan hay Cam Bốt, đang trong tình trạng thiếu nhiên liệu nghiêm trọng. Trong tuần, bộ trưởng Năng lượng Philippines Sharon Garin đã gặp đại sứ Trung Quốc tại Philippines để thảo luận về hợp tác năng lượng. 

(AP/RFI) - Tàu sân bay USS Gerald R. Ford của Mỹ phải quay về Địa Trung Hải để sửa chữa do hỏa hoạn và tắc nhà vệ sinh. Là tàu sân bay lớn nhất và hiện đại nhất của Hải quân Hoa Kỳ, tàu này hiện hoạt động ở Hồng Hải, là nơi xuất phát của các chiến đấu cơ Mỹ tấn công Iran. USS Gerald R. Ford rời, Washington nay chỉ còn một tàu sân bay trong khu vực. Một quan chức quân sự cho biết có thể một tàu sân bay khác là USS George Bush sẽ được cử đến thay thế. Tuần trước, một vụ cháy đã xảy ra trên tàu khiến 100 giường ngủ bị hư hại và làm bị thương hai thủy thủ. Ngoài ra tàu này cũng gặp vấn đề nghiêm trọng về hệ thống vệ sinh, đặc biệt là tắc nghẽn các toilet. Theo báo cáo năm 2020 của chính phủ, các đường ống dẫn chất thải của tàu cần phải được làm sạch thường xuyên bằng axit, mỗi lần tốn 400.000 đô la.

(AFP) - Tàu sân bay thế hệ tiếp theo của Pháp được đặt tên là « France Libre » (Nước Pháp Tự do). Theo tuyên bố hôm 18/03/2026 của tổng thống Pháp Emmanuel Macron, tên gọi « Nước Pháp Tự Do » là nhằm tôn vinh tinh thần kháng cự của Pháp mà tướng Charles de Gaulle là hiện thân. Tàu sân bay « Nước Pháp Tự Do », chạy bằng năng lượng hạt nhân, sẽ được thử nghiệm trên biển từ năm 2036 và đến năm 2038 sẽ chính thức hoạt động, với thời gian sử dụng dự kiến 45 năm. Dài 310m, rộng 90m, tàu sân bay « Nước Pháp Tự Do » có kích cỡ lớn hơn 40% so với tàu sân bay Charles de Gaulle, chở được 30 máy bay chiến đấu, 2 máy bay cảnh báo sớm trên không, 6 máy bay trực thăng và nhiều drone. Thủy thủ đoàn sẽ gồm 2000 người. 

(AFP) - Costa Rica thông báo đóng cửa đại sứ quán ở La Habana, đồng thời trục xuất các nhà ngoại giao Cuba khỏi Costa Rica. Thông báo của tổng thống Costa Rica được đưa ra hôm 18/03/2026. Ông kêu gọi « loại trừ Cộng Sản » khỏi khu vực. Tổng thống Rodrigo Chaves, cánh hữu, vốn là một đồng minh của nguyên thủ Mỹ Donald Trump, khẳng định chính phủ Costa Rica « không công nhận tính hợp pháp của chế độ Cộng Sản Cuba, xét đến sự ngược đãi, đàn áp và điều kiện sống thiếu nhân phẩm mà người dân trên hòn đảo tuyệt vời này phải gánh chịu ».

(AFP) - Chuyến hàng viện trợ nhân đạo quốc tế đầu tiên đến Cuba đã cập cảng La Habana với 5 tấn vật tư y tế. Số hàng này bắt đầu được phân phối đến các bệnh viện ở thủ đô Cuba từ hôm qua 18/03/2026. Chương trình viện trợ quốc tế, được đặt tên là « Nuestra América» ​​(Châu Mỹ của chúng ta), do một liên minh quốc tế gồm các phong trào, thành viên công đoàn, nghị sĩ, tổ chức nhân đạo và các nhân vật nổi tiếng, tổ chức, sẽ vận chuyển 20 tấn hàng viện trợ đến Cuba bằng đường hàng không và đường biển. Theo truyền thông Cuba, các chuyến hàng khác cũng đã rời Santiago, Chile, vào hôm 18/03, với một lô hàng « thuốc men, vật tư và thực phẩm để giúp đỡ Cuba ». Một nhóm 140 người dự kiến ​​bay từ Miami, Mỹ đến Cuba vào thứ Sáu 20/03 để tham gia chiến dịch cứu trợ. Một đoàn tàu khác từ Mêhicô cũng dự kiến ​​sẽ đến La Habana vào cuối tuần này.

(AFP) - Hoa Kỳ muốn tăng cường quan hệ đối tác với Brazil để đa dạng hóa nguồn cung đất hiếm. Brazil có trữ lượng đất hiếm nhiều thứ hai thế giới, chỉ sau Trung Quốc. Một quan chức cấp cao của Mỹ, xin ẩn danh, hôm 18/03/2026 tiết lộ Washington đã ký một bản ghi nhớ hợp tác tại Sao Paulo với bang Goiás, miền trung-tây của Brazil. Quan chức này cho biết thêm Mỹ coi Brazil là một quốc gia có tiềm năng đầu tư hàng tỷ đô la và đã đạt được những tiến bộ đáng kể, với 600 triệu đô la được đầu tư vào 2 dự án ở bang Goiás và 1 dự án ở bang Piauí, miền đông bắc Brazil. Tuy nhiên, chính phủ của tổng thống cánh tả Brazil, Lula da Silva, cho đến nay vẫn chưa công bố lập trường chính thức về liên minh các quốc gia về đất hiếm do Donald Trump đề xuất, nhưng đã ký 1 thỏa thuận với Ấn Độ.

(AFP) - Mỹ bổ sung danh sách các quốc gia mà công dân phải đặt cọc 15.000 đô la để nhập cảnh vào Hoa Kỳ. Theo thông báo được bộ Ngoại Giao Mỹ đưa ra hôm 18/03/2026, các công dân đến từ 12 quốc gia, trong đó bao gồm Cam Bốt và Tunisia, khi xin visa sang Mỹ kể từ ngày 02/04, theo diện kinh doanh và du lịch, sẽ phải đặt cọc số tiền trên. Trước đó, danh sách này đã bao gồm 38 quốc gia. Đây là biện pháp nhằm hạn chế nạn nhập cư bất hợp pháp và tình trạng ở lại Mỹ quá thời hạn thị thực. Khoản tiền cọc sẽ được hoàn trả nếu người giữ thị thực trở về nước trong thời gian quy định hoặc nếu họ không đi. Chi phí trục xuất một người nhập cư trái phép tốn khoảng 18.000 đô la.

(AFP) - Mức độ tự do tại Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong hơn nửa thập kỷ. Theo thông báo hôm 19/03/2026 của tổ chức phi chính phủ Freedom House, mức độ tự do trên thế giới đã suy giảm trong năm 2025, đánh dấu « cột mốc đáng buồn » trong năm thứ 20 liên tiếp. Mỹ vẫn được xếp hạng là nước « tự do », nhưng điểm số đã giảm xuống còn 81/100, mức thấp nhất kể từ khi bảng chỉ số này được công bố lần đầu vào năm 1972. Nguyên nhân được cho là do « sự rối loạn trong hoạt động của cơ quan lập pháp, và sự lấn áp của nhánh hành pháp, gây áp lực cho quyền tự do ngôn luận của công dân ». Mỹ đã rơi xuống mức thấp hơn so với một số đồng minh châu Âu, cũng như Hàn Quốc và Panama.

Quân Mỹ tiến sâu hơn vào không phận Iran để săn lùng UAV

Lầu Năm Góc yêu cầu thêm 200 tỷ USD cho chiến dịch tấn công Iran

6 nước sẵn sàng hỗ trợ đảm bảo an ninh ở eo biển Hormuz

6 nước, trong đó có 5 quốc gia châu Âu, tuyên bố sẵn sàng đóng góp vào nỗ lực đảm bảo an toàn đi lại ở eo biển Hormuz.

"Chúng tôi hoan nghênh cam kết của các nước đang tham gia công tác lập kế hoạch chuẩn bị", nhóm 6 nước gồm Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Italy và Hà Lan cho biết trong tuyên bố chung hôm nay, đồng thời "lên án một cách mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công gần đây của Iran nhằm vào tàu thương mại không vũ trang ở vịnh Ba Tư".

23 tàu thương mại, trong đó có 10 tàu chở dầu, đã bị tấn công hoặc gặp sự cố tại eo biển Hormuz từ khi xung đột Trung Đông bùng phát. Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hôm 18/3 ước tính gần 20.000 thủy thủ và khoảng 3.200 tàu đang mắc kẹt tại vùng biển này.

"Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc về xung đột leo thang. Chúng tôi kêu gọi Iran lập tức chấm dứt hành động đe dọa, rải thủy lôi, tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa, cũng như các nỗ lực khác nhằm phong tỏa eo biển đối với hoạt động vận chuyển thương mại", tuyên bố chung có đoạn.

Theo 6 quốc gia, tự do hàng hải là nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bao gồm cả Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển. "Hậu quả từ hành động của Iran sẽ ảnh hưởng đến người dân trên toàn thế giới, đặc biệt là những người dễ bị tổn thương nhất", tuyên bố chung nêu thêm.

Giới chức Iran chưa bình luận về tuyên bố chung.

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây kêu gọi các cường quốc trên thế giới và NATO giúp mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại, song bị từ chối.

"Mức độ rủi ro lớn đến mức không nhiều quốc gia sẵn sàng đưa tàu chiến tới khu vực nguy hiểm đó vào thời điểm này. Chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các đồng minh, đối tác về những gì có thể làm và đóng góp khi tình hình cho phép", một quan chức quốc phòng Anh cho hay.

Người này lưu ý rằng Anh đã cử nhóm nhỏ các nhà hoạch định quân sự đến Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, để "hỗ trợ lập kế hoạch và xây dựng phương án cho mọi kịch bản có thể xảy ra ở eo biển Hormuz".

Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới, gần như vẫn bị Iran phong tỏa, khiến giá năng lượng leo thang và làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Một số tàu dầu gần đây đã đi qua eo biển an toàn, dường như nhận được "đặc cách" từ phía Iran, nhưng số lượng thấp hơn nhiều so với trước khi chiến sự bùng phát.

Chủ tịch quốc hội Iran Bagher Ghalibaf hôm 17/3 nói rằng hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz sẽ "không thể trở lại trạng thái như trước xung đột". Tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cũng khẳng định "đòn bẩy phong tỏa eo biển Hormuz chắc chắn phải được sử dụng".

Các nước vùng Vịnh và phương Tây chỉ trích Tehran mạnh mẽ, trong khi giới chức Iran đáp trả rằng tình trạng hiện nay là do "Mỹ - Israel sử dụng vũ lực và gây hấn quân sự phi pháp".

Huyền Lê (Theo AFP)

Iran tuyên bố chỉ mới sử dụng 'một phần' sức mạnh