Bộ trưởng Quốc phòng Anh Luke Pollard ngày 20/2 nói với BBC rằng động thái loại cựu hoàng tử Andrew Mountbatten-Windsor khỏi danh sách kế vị ngai vàng là điều "đúng đắn cần làm", bất kể kết quả cuộc điều tra về mối quan hệ giữa ông này và tỷ phú ấu dâm Mỹ Jeffrey Epstein ra sao.

Theo Bộ trưởng Pollard, chính phủ Anh hoàn toàn hợp tác với Điện Buckingham về kế hoạch ngăn chặn cựu hoàng tử "có khả năng tiến sát ngai vàng". Chính phủ Anh được cho là đang xem xét đệ trình dự luật để chính thức gạt ông Andrew khỏi danh sách kế vị.

Ông Andrew đang bị cảnh sát Anh điều tra với cáo buộc có hành vi sai trái khi đảm nhận chức vụ công. Những thông tin mới công bố trong hồ sơ về Epstein cho thấy ông Andrew dường như đã gửi cho tỷ phú ấu dâm những tài liệu mật của chính phủ trong thời gian làm đặc phái viên thương mại Anh.

Ông Andrew vẫn đứng thứ tám trong danh sách kế vị ngai vàng Anh, mặc dù đã bị tước bỏ tất cả tước hiệu.

Việc loại ông Andrew khỏi danh sách kế vị cần một đạo luật được quốc hội Anh thông qua. Động thái này cũng có thể cần sự chấp thuận từ các nước thành viên trong Khối Thịnh vượng chung, bởi Vua Anh đóng vai trò là nguyên thủ quốc gia của các quốc gia trong khối.

Andrew, 66 tuổi, là con trai thứ hai của Nữ hoàng Elizabeth II, từng giữ nhiều chức vụ quan trọng và mang quân hàm chuẩn đô đốc trong hải quân Anh. Năm 2019, ông bị yêu cầu dừng thực hiện nhiệm vụ hoàng gia, khi vấp phải phản ứng dữ dội do tình bạn với Epstein.

Virginia Giuffre, một nạn nhân của Epstein, năm 2015 nói rằng cô bị ép phải quan hệ tình dục với Andrew vào năm 2001, khi mới 17 tuổi. Andrew phủ nhận cáo buộc và nói chưa bao giờ gặp Giuffre. Andrew bị tước quân hàm và danh xưng hoàng gia năm 2022, trước khi dàn xếp vụ kiện với Giuffre cùng năm.

Ông tuyên bố từ bỏ các tước hiệu của hoàng gia Anh hồi tháng 10/2025, luôn phủ nhận mọi hành vi sai trái liên quan đến Epstein và bày tỏ hối tiếc về tình bạn giữa hai bên. Tuy nhiên, Andrew không trả lời các yêu cầu bình luận kể từ khi Bộ Tư pháp Mỹ công bố hơn 3 triệu trang tài liệu trong hồ sơ Epstein hồi cuối tháng 1.

Cảnh sát Anh sáng 19/2 bắt ông Andrew nhằm mở đường cho giới chức khám xét các địa điểm ở Berkshire và Norfolk. Ông được tại ngoại và rời đồn cảnh sát ở Norfolk vào khoảng 19h cùng ngày để trở về nhà riêng ở Wood Farm, Sandringham.

Ngọc Ánh (Theo BBC, NBC, Yahoo News)

Tòa án Hàn Quốc ngày 19/2 tuyên bố cựu tổng thống Yoon Suk-yeol đã phạm tội khi huy động quân đội và cảnh sát trong "nỗ lực bất hợp pháp nhằm chiếm giữ quốc hội, bắt các chính trị gia và thiết lập quyền lực tuyệt đối trong thời gian dài" hồi tháng 12/2024.

Ông bị kết án chung thân và lao động khổ sai vì tội danh trên. Phán quyết này đã gây nhiều tranh cãi và khiến cả những người ủng hộ lẫn phe phản đối ông Yoon thất vọng.

Nhiều người biểu tình thuộc phe bảo thủ ủng hộ ông Yoon tập trung bên ngoài tòa án đã gọi phán quyết này là "phiên tòa chính trị". Một số bật khóc nức nở, số còn lại hô khẩu hiệu ủng hộ cựu tổng thống và vẫy cờ Hàn Quốc cùng cờ Mỹ.

Lim Seong-ja, một phụ nữ ngoài 60 tuổi, tin rằng hội đồng xét xử đã "quỳ gối trước chính trị", thêm rằng "nền pháp trị ở Hàn Quốc đã chết". Moon Soo-jin, 27 tuổi, nói rằng việc tòa tuyên án chung thân, thay vì tha bổng cho ông Yoon, là "rất khó chấp nhận".

Nhóm luật sư của ông Yoon phản đối phán quyết, cho rằng các thẩm phán đã "phớt lờ sự thật" và "khuất phục trước thế lực chính trị muốn thanh trừng kẻ thù". Họ tuyên bố sẽ "chiến đấu đến cùng" để bảo vệ cựu tổng thống.

"Thật không thể tin nổi", Kim Sook-min, người phụ nữ ngoài 60 tuổi ủng hộ ông Yoon, nói, bày tỏ phẫn nộ với phán quyết. "Tôi không thể nói nên lời".

Ngay cả những người phản đối cựu tổng thống Yoon cũng bày tỏ thất vọng và phẫn nộ với phán quyết này, khi cho rằng ông Yoon đáng lẽ phải bị tuyên án tử hình thay vì chung thân.

Án tù chung thân hay tử hình về cơ bản là như nhau ở Hàn Quốc, quốc gia chưa thi hành án tử nào kể từ năm 1997, song nhiều người vẫn coi đây là bản án "quá nhẹ" đối với cựu tổng thống.

Một nhóm hoạt động ở Gwangju gọi bản án là "sự thất bại trong việc mang lại công lý tối thiểu". Nhiều nhóm nhân quyền, tổ chức dân sự và các đảng phái chính trị của Hàn Quốc cũng đã đưa ra tuyên bố bày tỏ sự thất vọng. Lãnh đạo đảng Dân chủ Jung Chung-rae, người đã chuẩn bị bài phát biểu ăn mừng án tử hình cho ông Yoon, cho rằng phán quyết này là "một bước thụt lùi rõ ràng".

Theo giới quan sát, nỗi phẫn nộ của một bộ phận người Hàn Quốc dường như bắt nguồn từ những vụ giới tinh hoa nước này được miễn trừng phạt, cũng như mức độ nghiêm khắc của hình phạt, chứ không phải từ mong muốn ông Yoon bị kết án tử hình.

Năm 1996, ông Chun Doo-hwan bị kết án tử hình vì lãnh đạo cuộc đảo chính năm 1979 và vụ thảm sát sau đó ở Gwangju. Bản án của ông được giảm xuống tù chung thân sau khi kháng cáo. Sau đó, ông được ân xá và thả tự do vào năm 1997. Ông sống tự do cho đến khi qua đời vào năm 2021.

Trong phần tranh luận cuối cùng, các công tố viên cho rằng án tử hình trong hệ thống tư pháp hình sự của Hàn Quốc "không có nghĩa là hành quyết mà đúng hơn là thể hiện ý chí của cộng đồng trong việc đáp trả tội phạm".

Bộ luật hình sự Hàn Quốc chỉ quy định ba hình phạt cho những kẻ "cầm đầu nổi loạn" gồm tử hình, tù chung thân kèm lao động khổ sai hoặc tù chung thân không kèm lao động. Bản án của ông Yoon cho phép ông được ân xá sau 20 năm. Một bản án tử hình, không có cơ hội được ân xá, sẽ gửi đi thông điệp mạnh mẽ hơn rằng những hành vi như vậy không thể được giảm nhẹ.

Thẩm phán Jee Kui-youn đã viện dẫn một số tình tiết giảm nhẹ với ông Yoon như kế hoạch của ông dường như không được lên tỉ mỉ, ông đã cố gắng hạn chế việc sử dụng vũ lực và hầu hết các kế hoạch của ông đều thất bại. Ông cũng không có tiền án tiền sự, đã phục vụ lâu năm trong các cơ quan nhà nước và tương đối lớn tuổi.

Tuy nhiên, những người phản đối lại coi các tình tiết giảm nhẹ trên là bất hợp lý. Họ cho rằng việc ông Yoon làm công chức lâu năm phải là tình tiết tăng nặng, không phải giảm nhẹ. Họ cũng lưu ý cuộc đảo chính bị ngăn chặn bởi sự kháng cự của người dân cùng sự can thiệp của quốc hội, chứ không phải do bản thân ông Yoon biết kiềm chế.

Trước ông Yoon, Hàn Quốc từng kết án 4 cựu tổng thống, nhưng họ sau đó đều được ân xá. Ông Chun Doo-hwan và Roh Tae-woo được ân xá năm 1997. Cựu tổng thống Park Geun-hye và Lee Myung-bak cũng được ân xá sau khi thụ án vài năm. Do đó nhiều người lo ngại án tù chung thân sẽ khiến việc ân xá trong tương lai dễ thực hiện hơn.

Sau khi bị kết án, cựu tổng thống Yoon khẳng định việc ban bố thiết quân luật là "vì quốc gia và nhân dân", ông cũng vô cùng hối lỗi trước những khó khăn và bất hạnh mà người dân phải gánh chịu do sự thiếu sót của bản thân ông. Ông không tỏ ra hối hận về hành động này, gọi đó là "quyết định để cứu đất nước".

Ông cũng đặt câu hỏi liệu việc kháng cáo có đáng giá hay không, cáo buộc ngành tư pháp thiếu tính độc lập. Tuy nhiên, đội ngũ luật sư của ông đã làm rõ rằng tuyên bố này không có nghĩa là ông từ bỏ khả năng kháng cáo. Ông Yoon còn kêu gọi những người ủng hộ: "Cuộc đấu tranh của chúng ta chưa kết thúc. Chúng ta phải đoàn kết và vùng lên".

Ngọc Ánh (Theo Guardian, Reuters, AFP)