Iran mất dần huyết mạch giao thương

Sau đường biển và đường không, các tuyến giao thương đường bộ của Iran cũng bị siết chặt, đẩy nền kinh tế vào tình cảnh khó khăn hơn.

Sau khi hoạt động vận tải biển và đường không bị gián đoạn nghiêm trọng do lệnh phong tỏa cảng biển và các biện pháp trừng phạt ngành hàng không do Mỹ áp đặt, Iran tiếp tục đối mặt sức ép trên các tuyến giao thương đường bộ.

Iraq ngày 21/10 đã đóng cửa khẩu Sheeb, nơi kết nối các tỉnh sản xuất dầu lớn nhất của nước này với Iran, với lý do thắt chặt việc kiểm soát nạn buôn lậu.

Cuối tuần trước, Pakistan cũng chặn xe tải đến từ Iran tại hai cửa khẩu biên giới then chốt Gabd và Taftan để "đảm bảo an ninh". Các cửa khẩu này vốn là tuyến vận tải đường bộ quan trọng, giúp Iran duy trì giao thương và kết nối với cảng biển lớn nhất ở miền đông nước này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Pakistan Sajjad Haider Khan ngày 23/10 cho biết "là một thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, Pakistan tuân thủ và sẽ tiếp tục tuân thủ mọi chế độ trừng phạt đang áp dụng theo đúng pháp luật quốc tế và trong nước".

Bình luận được đưa ra khi ông trả lời các câu hỏi về việc liệu các hạn chế mới có liên quan đến áp lực từ phía Mỹ hay không. Ông Khan cũng nhấn mạnh mối quan hệ "đối tác chiến lược bền chặt và đa dạng" của Islamabad với Washington.

Đầu tháng này, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông đang làm việc với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ để cắt đứt các tuyến đường bộ của Iran. Ông nói tại Hội nghị Chính sách Newsmax rằng Mỹ đang tăng cường các biện pháp trừng phạt tài chính để thực thi "chiến dịch cô lập tuyệt đối" chống lại Iran.

Một quan chức Bộ Tài chính Mỹ tháng trước cho biết bộ này đang xem xét đưa các đơn vị cung cấp kho bãi và trung tâm phân phối vào danh sách đen nhằm chặn đứng dòng lưu chuyển hàng hóa qua các biên giới đường bộ của Iran.

AFP ngày 22/10 đưa tin Mỹ đang gây áp lực buộc các nước láng giềng của Iran đóng cửa khẩu biên giới.

Cửa khẩu Bazargan, thuộc tỉnh Tây Azerbaijan, là cửa ngõ đường bộ rất quan trọng của Iran để giao thương với Thổ Nhĩ Kỳ và tiếp cận thị trường châu Âu. Thổ Nhĩ Kỳ vốn là đối tác thương mại lớn thứ ba của Iran, với kim ngạch thương mại song phương chính thức và phi chính thức ước tính 23-30 tỷ USD.

Trong những tháng gần đây, truyền thông Iran đưa tin về tình trạng xe tải phải xếp hàng chờ tới 20 ngày tại Bazargan mới được lưu thông qua cửa khẩu này. Mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ có khả năng tiếp nhận 1.000 xe tải Iran mỗi ngày, hiện chỉ 200-300 xe được phép đi qua, trong khi có khoảng 600 xe tải Thổ Nhĩ Kỳ tiến vào Iran mỗi ngày.

Maryam Sinaiee, nhà bình luận của Iran International, nhận định tình trạng ùn tắc đang đe dọa một tuyến vận tải thay thế quan trọng cho các tuyến hàng hải bị hạn chế của Iran, ngay cả khi biên giới Thổ Nhĩ Kỳ chưa chính thức đóng cửa.

Gần đây, hàng trăm tài xế xe tải phải xếp hàng dài tại các cửa khẩu Pakistan. Hiệp hội các nghiệp đoàn vận tải và tài xế trên khắp Iran hôm 20/10 cho biết một số người buộc phải bỏ lại những lô trái cây và nông sản khác đã bị hư hỏng.

Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết việc Pakistan đóng cửa khẩu cũng khiến hơn 4.500 tấn gas đóng bình mắc kẹt ở phía Iran. Đây là một trong những mặt hàng năng lượng cuối cùng Tehran còn có thể xuất khẩu.

Miad Maleki, cựu quan chức phụ trách trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ, cho rằng lệnh phong tỏa cảng biển buộc Iran chuyển một phần hoạt động thương mại sang những tuyến đường bộ hạn chế và tốn kém hơn. Việc một số cửa khẩu bị đóng có thể tiếp tục gây bất ổn cho nền kinh tế nước này.

"Tình trạng này làm ùn tắc nghiêm trọng hơn, tăng chi phí vận chuyển, kéo dài thời gian nhập nguyên liệu và hàng thiết yếu, qua đó kìm hãm sản xuất và đặc biệt là làm giảm nguồn thu thuế", ông nói.

Hamid Hosseini, thành viên ban lãnh đạo Phòng Thương mại Iran - Iraq tại Tehran, nhận định việc đóng cửa các cửa khẩu với Iraq là kết quả của chiến dịch cô lập Iran do Mỹ tiến hành.

Trong khi đó, Peyman Sanandaji, người đứng đầu ủy ban vận tải thuộc Phòng Thương mại Tehran, nói với hãng tin Mehr rằng hoạt động xuất khẩu của Iran sang Pakistan bị đình chỉ do các lệnh trừng phạt ngân hàng.

Sanandaji cho biết Islamabad hiện yêu cầu các nhà nhập khẩu Pakistan đăng ký thông tin tài khoản ngân hàng phục vụ giao dịch với Iran, song việc này gặp khó khăn do các hạn chế áp đặt lên hệ thống tài chính Tehran.

Fadahossein Maleki, người đứng đầu Nhóm nghị sĩ hữu nghị Iran - Pakistan, cũng quy trách nhiệm cho Mỹ. "Chúng tôi không ngờ những người bạn Pakistan lại hành động như vậy, cũng không nghĩ họ sẽ phải chịu sức ép từ Mỹ", Maleki, thành viên Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của quốc hội Iran, nói.

Trong nhiều tháng qua, hải quân Mỹ phong tỏa các cảng Iran để đáp trả các cuộc tấn công của Tehran ở eo biển Hormuz. Động thái này đã khiến xuất khẩu dầu ngừng trệ và nhập khẩu, kể cả lương thực, của Iran bị gián đoạn nghiêm trọng. Dù hàng cứu trợ được miễn trừ trừng phạt, nhiều hãng vận tải vẫn ngại đưa hàng đến Iran vì sợ bị chặn.

Lượng dầu Iran dự trữ bên ngoài vùng phong tỏa của Mỹ, vốn giúp nước này duy trì bán dầu suốt nhiều tháng, đã cạn kiệt.

Bộ Tài chính Mỹ cũng trừng phạt các ngân hàng giao dịch với Tehran và ngành hàng không Iran, khiến phần lớn hoạt động giao thương với các đối tác như Iraq và Oman bị gián đoạn.

Xung đột và tình trạng cô lập khiến kinh tế Iran tê liệt. Theo cơ quan thống kê nước này, sức mua của các hộ gia đình đã giảm 90% trong năm qua, trong khi giá thực phẩm tăng 128%. Hôm 22/10, đồng rial tiếp tục mất giá, xuống mức thấp kỷ lục 2,74 triệu rial đổi một USD.

Một quan chức chính quyền Tổng thống Donald Trump nói với WSJ rằng chiến dịch siết gọng kìm kinh tế của Mỹ "đang cô lập chính quyền Iran đến mức tuyệt vọng".

Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei thừa nhận trong cuộc phỏng vấn với Drop Site đăng ngày 22/10 rằng đất nước sẽ phải gánh chịu hậu quả từ cuộc phong tỏa kéo dài.

"Các gia đình sẽ phải gánh chịu hậu quả, đầu tư sẽ bị ảnh hưởng và việc duy trì hoạt động của một số ngành kinh tế sẽ trở nên khó khăn hơn", ông nói.

Tuy nhiên, Rezaei cho rằng khó khăn kinh tế không đồng nghĩa với thất bại chiến lược, đồng thời nhận định Washington đã sai khi tin rằng tình hình ngày càng tồi tệ sẽ buộc Tehran chấp nhận các yêu cầu của Mỹ.

Thanh Tâm (Theo WSJ, Iran International, Reuters)

Hơn 800.000 người biểu tình khắp nước Pháp

Biểu tình diễn ra tại Paris và nhiều thành phố nhằm phản đối vật giá leo thang, giữa lúc chính phủ siết chặt an ninh đề phòng bạo lực tái diễn.

Cảnh sát Paris ngày 24/10 ước tính khoảng 110.000 người tham gia các cuộc tuần hành tại thủ đô, trong khi các tổ chức công đoàn ước tính con số này lên đến 250.000 người.

Trên phạm vi toàn quốc, AFP dẫn ước tính từ các tổ chức công đoàn Pháp xác định khoảng 800.000 người đã tham gia biểu tình, vượt xa con số hơn nửa triệu người xuống đường trong đợt tuần hành tuần trước. Trong khi đó, con số này theo ước tính của Bộ Nội vụ Pháp chỉ vào khoảng 410.000.

Các cuộc biểu tình trong làn sóng lần này giảm mức độ bạo lực so với một tuần trước, dù các vụ đụng độ lẻ tẻ vẫn xảy ra tại một số thành phố, theo ghi nhận của truyền thông.

Cảnh sát Paris đánh giá tình hình thủ đô tương đối ổn định, với hơn 3.000 trường hợp bị kiểm tra và 65 người bị bắt giữ. Văn phòng công tố Paris thông báo 64 người bị bắt và 40 người bị tạm giữ để phục vụ điều tra, chủ yếu vì mang theo vũ khí hoặc có xu hướng kích động bạo lực, phá hoại tài sản.

Tại Nantes, hàng nghìn người đã vượt qua hàng rào cảnh sát để tiến vào trung tâm thành phố. Lực lượng chức năng đã sử dụng hơi cay và vòi rồng để ngăn đám đông, trong khi một số người ném vật thể và bắn pháo về phía cảnh sát.

Ở Lyon, cảnh sát dùng hơi cay giải tán khoảng 1.000 người tập trung tại phía nam thành phố. Đụng độ cũng xảy ra ở Marseille, nơi các nhóm thanh niên trùm đầu đối đầu với cảnh sát.

Bộ trưởng Nội vụ Laurent Nunez cho biết 135 người đã bị bắt trên cả nước tính đến đầu giờ chiều 24/10. Cảnh sát thu giữ nhiều vật dụng có thể được sử dụng làm vũ khí, gồm pháo hoa, ná cao su, bi kim loại, vũ khí tự chế, kiếm katana và súng bắn đạn nhựa. Ông nhấn mạnh chính quyền sẽ không dung thứ bất kỳ hành vi bạo lực hoặc gây rối trật tự công cộng nào.

Khoảng 70.000 cảnh sát và hiến binh đã được triển khai trên toàn quốc, nhiều hơn 10.000 người so với ngày 17/10, khi biểu tình biến thành một trong những đợt bạo loạn nghiêm trọng nhất tại Pháp trong nhiều năm. Khoảng 3.000 cửa hàng và cơ sở kinh doanh bị phá hoại hoặc cướp phá trong đợt bạo loạn tuần trước, với mức thiệt hại hàng trăm triệu euro.

Tại Paris, chính quyền chuyển tuyến tuần hành cấp phép sang khu vực phía đông nam thành phố, tránh xa trung tâm. Cảnh sát cho biết tuyến đường ban đầu đi qua những khu vực tập trung nhiều cửa hàng, tương tự các địa điểm bị tấn công tuần trước.

Nhiều ga tàu điện ngầm ở trung tâm Paris đóng cửa, trong khi các cửa hàng đóng kín hoặc gia cố mặt tiền để đề phòng cướp phá. Bảo tàng Louvre, Orsay, Picasso, Grand Palais và Nhà hát Opera Paris cũng ngừng đón khách. Một số khu vực được áp lệnh giới nghiêm đến ngày 26/10.

Các biện pháp hạn chế biểu tình của chính quyền vấp phải phản ứng từ công đoàn và người tham gia tuần hành. Họ cho rằng việc cấm một số cuộc biểu tình không do công đoàn tổ chức và giới hạn lộ trình là hành vi xâm phạm quyền tự do biểu đạt.

Lạm phát, đặc biệt là chi phí nhiên liệu, tăng mạnh kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát hồi tháng 2, góp phần làm gia tăng bất mãn trong xã hội Pháp. Lãnh đạo cánh tả Jean-Luc Melenchon tham gia tuần hành tại Paris và tuyên bố các cuộc biểu tình sẽ tái diễn hàng tuần nếu Tổng thống Emmanuel Macron không giải quyết những bất mãn xã hội.

Thanh Danh (Theo AFP, Reuters, AP)

Tổng thống Trump đã có những động thái nhằm hỗ trợ các ứng viên của đảng Cộng hòa ở Alaska và Maine trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Theo tờ Washington Post (WP), Tổng thống Mỹ Donald Trump này 23/10 đã xác nhận việc chỉ đạo Bộ Tư pháp nộp đơn kiện yêu cầu tòa án xem xét lại kết quả bầu cử ở bang Alaska trong trường hợp ứng viên đảng Cộng hòa thất cử, viện dẫn lý do cử tri bỏ phiếu nhầm.

"Tôi đã chỉ đạo Bộ Tư pháp làm như vậy. Việc có thêm một ứng viên họ Sullivan đột ngột tham gia tranh cử là một chiêu trò, có thể là do đảng Dân chủ can thiệp", ông Trump cho biết.

Tại bang Alaska, ứng viên chính của đảng Cộng hòa trong cuộc đua vào Thượng viện là thượng nghị sĩ Dan Sullivan, nhưng bất ngờ lại có một ứng viên khác mới đăng ký làm thành viên đảng Cộng hòa tên Dan J. Sullivan cũng tham gia. Theo đó, Bộ Tư pháp Mỹ yêu cầu tòa án xem lại kết quả nếu ông Dan Sullivan thua ứng viên đảng Dân chủ Mary Peltola với cách biệt phiếu bầu nhỏ hơn số phiếu mà ứng viên thứ 3 là ông Dan J. Sullivan nhận được.

"Có thể xảy ra những trường hợp cử tri ủng hộ nghị sĩ Sullivan sẽ bầu nhầm cho ông Dan J. Sullivan", phía Bộ Tư pháp giải thích.

Khi được hỏi về vấn đề này, Cơ quan bầu cử Alaska cho biết họ sẽ xem xét đơn kiện, đồng thời tập trung vào việc điều hành cuộc bầu cử sắp tới.

Cùng ngày 23/10, Tổng thống Trump đã ra lệnh dỡ bỏ thuế suất 50% đối với một số sản phẩm của Canada, một động thái nhằm hỗ trợ Thượng nghị sĩ Susan Collins của đảng Cộng hòa tại Maine.

"Thượng nghị sĩ Susan Collins đã kêu gọi Nhà Trắng dỡ bỏ thuế suất đối với các sản phẩm đang ảnh hưởng doanh nghiệp và nông dân tại Maine. Tổng thống sau đó đã ký sắc lệnh miễn thuế cho các mặt hàng bao gồm ván ép, một số sản phẩm giấy, một số loại máy móc và thiết bị làm lạnh, thùng và hộp đóng gói, cũng như rong biển của Canada. Các thay đổi này bắt đầu có hiệu lực từ ngày 30/10, 4 ngày trước cuộc bầu cử giữa kỳ", truyền thông Mỹ cho hay.

Theo giới quan sát, việc chính quyền Tổng thống Trump có thể nối lại hoạt động quân sự chống lại Iran hay không phụ thuộc vào kết quả bầu cử giữa kỳ sắp tới. Trong trường hợp đảng Dân chủ giành được đa số ở Thượng viện hoặc Hạ viện Mỹ, ông Trump sẽ khó thực thi chương trình nghị sự của mình trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ.

Iran khẳng định không để tàu chiến Mỹ tiến vào Vùng VịnhIran tuyên bố sẽ không để bất kỳ tàu chiến nào của Mỹ tiến vào Vùng Vịnh, cảnh báo tấn công các tuyến cáp thông tin liên lạc dưới biển nếu bị Mỹ và Israel gây hấn.