Tổng thống Trump trong buổi nói chuyện với một số dân biểu đảng Cộng Hòa hôm qua đã quả quyết rằng Iran đang đàm phán. Ông thậm chí còn nói thẳng là một số các lãnh đạo ở Teheran muốn đối thoại với Washington nhưng « phải im lặng » vì lo sợ cho tính mạng của chính họ.

Họp báo tại Nhà Trắng, phát ngôn viên của phủ tổng thống Hoa Kỳ, bà Karoline Leavitt, vừa đe dọa và đòi Iran thừa nhận thất bại quân sự, vừa phủ nhận tính xác thực của một số nội dung trong kế hoạch 15 điểm mà Washington đề xuất.

Trong khi đó, tại Teheran, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi một lần nữa bác bỏ giải pháp ngoại giao. Trên đài truyền hình Nhà nước, ông chỉ công nhận « đôi khi đã có những thông điệp được trao đổi » với phía Mỹ, « nhưng trong mọi trường hợp, đấy không phải là đối thoại hay đàm phán » .

Thông tín viên Vincent Souriau từ Washington tường thuật về cuộc họp báo hôm qua của phát ngôn viên phủ tổng thống Hoa Kỳ :

Karoline Leavitt thừa nhận đã có một kênh đối thoại giữa Iran với Hoa Kỳ. Ngược lại, bà không xác nhận tính xác thực của kế hoạch được cho là do Washington đề nghị và từng được nhiều phương tiện truyền thông đăng tải.

Phát ngôn viên của Nhà Trắng tuyên bố : Tôi khuyến khích các phóng viên có mặt trong căn phòng này, tránh truyền tải những kế hoạch mang tính suy đoán do các nguồn tin nặc danh cung cấp. Nhà Trắng chưa bao giờ xác nhận toàn bộ nội dung kế hoạch nói trên. Một số yếu tố trong văn bản này có thể chính xác, nhưng nhiều bài viết tôi đã đọc được không hoàn toàn chính xác.

Tương tự như vậy bà Leavitt cũng đã thận trọng khi đề cập đến các vòng đàm phán. Theo những tin đồn được nhắc đến nhiều nhất, thương lượng giữa Mỹ và Iran có thể diễn ra ngay trong tuần này tại Pakistan.

Nhưng cho đến lúc này, Karoline Leavitt đã gạt bỏ khả năng nói trên. Bà nói : Về điểm này cũng vậy, có rất nhiều đồn đoán về các cuộc thảo luận diễn ra ngay trong tuần này, nhưng không có thông báo của Nhà Trắng, thì không thể xem đấy là những thông tin chính thức. Tôi sẽ không hấp tấp nói đến đàm phán trong tuần nếu như tin đó không trực tiếp do chính chúng tôi cung cấp.

Phát ngôn của tổng thống Mỹ kết thúc cuộc họp báo bằng một lời đe dọa. Bà nói, Donald Trump không đùa. Nếu như chế độ tại Iran không thừa nhận thất bại quân sự và buộc phải đàm phán, thì Mỹ sẽ gia tăng cường các đợt tấn công với cường độ cao chưa bao giờ thấy.

Tình hình chiến sự

Bộ trưởng Quốc Phòng Israel Israël Katz hôm nay thông báo đã « triệt hạ » Alireza Tangsir, lãnh đạo hải quân của Lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Iran, tại Bandar Abbas, miền nam nước này.

Israel cho biết đã thực hiện cuộc tấn công trên diện rộng nhắm vào Iran, trong đó có Ispahan, miền trung nước này. Tổng thống Trump, trước đó, đã tuyên bố rằng các lãnh đạo Iran phụ trách đàm phàn để chấm dứt cuộc chiến « có khả năng đã bị sát hại bởi chính người Iran ».

Tại eo biển Hormuz, Iran đã cho phép các tàu chở dầu Malaysia đi qua sau khi đàm phàn với các lãnh đạo trong khu vực, theo tuyên bố từ Kuala Lumpur.

Còn tại Liban, Nhà Nước Do Thái, trong một thông cáo, cho biết đã phá hủy khoảng « 200 hạ tầng thuộc về nhóm Hồi giáo Hezbollah » đồng minh của Iran, và khẳng định tiếp tục cuộc tấn công tại miền nam nước này.

Sau khi quân đội Israel cho biết Chuẩn đô đốc Alireza Tangsiri, người đứng đầu lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã thiệt mạng trong một cuộc không kích mới của các lực lượng Tel Aviv, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu hôm nay (26/3) cho biết: “Chúng tôi đang tiếp tục tấn công mạnh mẽ các mục tiêu của chế độ Iran. Đêm qua, chúng tôi đã tiêu diệt tư lệnh hải quân IRGC. Người đàn ông này đã gây ra rất nhiều tội ác. Ông ta cũng là người phụ trách việc đóng cửa eo biển Hormuz”.

Ông Netanyahu mô tả việc hạ sát tư lệnh hải quân IRGC Tangsiri là “một ví dụ khác về sự hợp tác giữa Israel và người bạn Mỹ, hướng tới mục tiêu chung là đạt được các mục đích của cuộc xung đột”.

Theo báo Times of Israel, cả Mỹ và Iran đều chưa lên tiếng bình luận về các thông tin trên.

Ông Trump chỉ trích NATO

Trong một bài đăng toàn chữ in hoa trên mạng xã hội Truth Social hôm 26/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai chỉ trích các đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì không trợ giúp Washington trong chiến dịch quân sự chống Iran.

“Các quốc gia NATO hoàn toàn không làm gì để giúp đỡ xử lý Iran, quốc gia điên rồ, đang bị tàn phá về mặt quân sự. Mỹ không cần gì từ NATO, nhưng ‘không bao giờ quên’ thời điểm rất quan trọng này!”, ông Trump viết.

Theo báo Guardian, mặc dù NATO không trực tiếp can thiệp vào cuộc xung đột đang leo thang ở Trung Đông, nhưng liên minh quân sự này đã bắn hạ các tên lửa của Iran nhắm vào Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nước thành viên đã cam kết “nỗ lực thích đáng” để khôi phục hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz.

Phần lớn các đồng minh NATO đã từ chối lời kêu gọi của Tổng thống Mỹ Trump về hành động quân sự để bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz, một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua trước xung đột. Các nước NATO nhìn chung đã tỏ ra e ngại khi tham gia vào một cuộc xung đột mà họ không được tham vấn.

Một số quốc gia NATO thậm chí đã lên án quyết định tấn công Iran của Mỹ và Israel, trong đó Đức là nước lên tiếng mạnh mẽ nhất. “Cuộc xung đột này vi phạm luật pháp quốc tế. Không còn nghi ngờ gì nữa, trong bất kỳ trường hợp nào, lý do biện minh rằng ‘một cuộc tấn công nhắm vào Mỹ sắp xảy ra’ là không có cơ sở”, Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier phát biểu hôm 24/3.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã cố gắng xoa dịu căng thẳng, bày tỏ rằng ông hiểu sự tức giận của Tổng thống Mỹ Trump. Ông Rutte cũng nhấn mạnh các nước châu Âu đang “hợp tác” để giúp bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz.

Theo Yonhap, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ngày 25/3 đã có bài phát biểu tại buổi lễ bàn giao lô tiêm kích KF-21 đầu tiên. Đây là loại máy bay chiến đấu do Hàn Quốc tự sản xuất sau nhiều năm phát triển và thử nghiệm nguyên mẫu.

"Chúng ta cuối cùng đã có thể sở hữu các loại vũ khí để bảo vệ hòa bình bằng công nghệ tự phát triển, không chỉ trên bộ, trên biển mà cả trên không. Các tiêm kích KF-21 là hiện thân cho khát vọng tự chủ quốc phòng mà chúng ta đã theo đuổi suốt hơn nửa thế kỷ. Chúng ta sẽ tận dụng thành công của KF-21 để đưa Hàn Quốc lọt vào nhóm 4 cường quốc quân sự hàng đầu", ông Lee cho biết.

Trong phát biểu của mình, Tổng thống Lee cũng khen ngợi các hệ thống vũ khí khác như pháo tự hành K9 và tên lửa phòng không Cheongung, nhấn mạnh rằng các loại khí tài này đã giúp Hàn Quốc chứng minh được năng lực quốc phòng "đẳng cấp thế giới". Ngoài ra, ông Lee cũng cam kết chia sẻ kinh nghiệm phát triển quốc phòng với các đối tác trên toàn cầu.

KF-21 Boramae (Diều hâu trong tiếng Hàn) là tiêm kích nội địa thế hệ 4,5 do Korea Aerospace Industries (KAI) phát triển. Máy bay này có chiều dài 16,9m, sải cánh 11,2m, tốc độ tối đa Mach 1.8 (khoảng 2.200 km/h), tầm hoạt động 1.000km. Tiêm kích này có thể mang theo 7,7 tấn vũ khí, từ tên lửa không đối không cho tới bom dẫn đường.

KF-21 được cho là lấy nhiều cảm hứng từ thiết kế đuôi kép của F-22 và F-35, nhưng nó không có khả năng "tàng hình" toàn diện như 2 tiêm kích của Mỹ. Mục đích sản xuất của KF-21 là lấp vào khoảng trống giữa F-35 và F-16 về khả năng tác chiến, nhưng rẻ hơn F-35, vốn rất tốn kém trong việc sản xuất và vận hành.

Với khoảng 90% lượng dầu thô của Iran đi qua hòn đảo nhỏ này, Kharg không chỉ là mục tiêu quân sự, mà còn là đòn bẩy kinh tế then chốt trong cuộc xung đột lần này.

Trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá năng lượng toàn cầu chao đảo và các bên chưa tìm được lối thoát ngoại giao, Washington đang đứng trước một loạt lựa chọn khó khăn: chiếm, phá hủy hay phong tỏa Kharg - với mỗi phương án đều đi kèm rủi ro lớn về quân sự và kinh tế.

Những kịch bản khả thi

Trong các kịch bản đang được cân nhắc, việc kiểm soát đảo Kharg được xem là phương án mang lại đòn bẩy mạnh nhất cho Mỹ. Nếu chiếm được hòn đảo này, Washington gần như có thể bóp nghẹt nguồn thu chủ lực của Iran mà không cần phá hủy cơ sở hạ tầng, từ đó buộc Tehran phải mở lại eo biển Hormuz và xuống thang.

Chính quyền Tổng thống Trump đã không loại trừ khả năng triển khai bộ binh, với các đơn vị viễn chinh thủy quân lục chiến và lính dù tinh nhuệ được điều động tới khu vực.

Về mặt quân sự, nhiều chuyên gia cho rằng Mỹ hoàn toàn có khả năng chiếm đảo nhờ ưu thế áp đảo về không quân và hải quân.

Tuy nhiên vấn đề không nằm ở việc "chiếm được" đảo Kharg, mà là làm sao để "giữ được" nó. Hòn đảo này nằm sát bờ biển Iran, trong tầm bắn của tên lửa, pháo binh và drone.

Đài CNN cho biết Iran cũng đã nhanh chóng tăng cường phòng thủ, triển khai hệ thống tên lửa phòng không vác vai và gài mìn quanh đảo, biến nơi này thành một "bãi mìn" thực sự đối với bất kỳ lực lượng đổ bộ nào.

Ngay cả khi chiến dịch diễn ra nhanh và thành công, việc duy trì kiểm soát đảo sẽ đòi hỏi một chuỗi tiếp tế dài và dễ bị tấn công liên tục. Điều này làm dấy lên nguy cơ Mỹ bị kéo vào một cuộc chiến tiêu hao, tương tự những gì từng xảy ra tại Iraq hay Afghanistan.

Một lựa chọn khác ít rủi ro hơn là phong tỏa Kharg từ xa, sử dụng hải quân để ngăn tàu chở dầu tiếp cận mà không cần đưa quân lên đảo. Phương án này vẫn có thể gây áp lực kinh tế lên Iran, đồng thời hạn chế thương vong cho lực lượng Mỹ.

Trong khi đó, kịch bản phá hủy hoàn toàn cơ sở dầu trên đảo - điều ông Trump từng ám chỉ - lại mang tính "đánh nhanh" nhưng đầy hệ lụy.

Việc phá hủy mạch máu kinh tế của Iran có thể kích hoạt phản ứng mạnh mẽ từ Tehran, bao gồm tấn công vào hạ tầng năng lượng trên toàn khu vực vùng Vịnh.

Đẩy xung đột leo thang

Dù lựa chọn phương án nào, điểm chung của chúng đều là rất dễ đẩy xung đột leo thang. Iran đã phát tín hiệu rõ ràng rằng bất kỳ nỗ lực chiếm đóng nào cũng sẽ vấp phải phản ứng mạnh, không chỉ nhằm vào lực lượng Mỹ mà còn cả các quốc gia trong khu vực Trung Đông có hỗ trợ Washington.

Một trong những lo ngại lớn nhất là nguy cơ xung đột lan rộng sang lĩnh vực năng lượng. Nếu đảo Kharg bị tấn công hoặc phá hủy, Iran có thể đáp trả bằng cách nhắm vào các cơ sở dầu khí tại các nước vùng Vịnh - nơi cung cấp khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày cho thị trường toàn cầu, theo báo Financial Times.

Trong bối cảnh giá dầu đã vượt ngưỡng 100 USD/thùng, bất kỳ cú sốc nguồn cung nào cũng có thể đẩy thị trường vào trạng thái hỗn loạn. Các chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể leo lên tới 200 USD/thùng trong kịch bản xấu nhất, kéo theo nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng đảo Kharg không phải nơi xuất khẩu dầu duy nhất của Iran. Trong nhiều năm, Tehran đã xây dựng các tuyến xuất khẩu thay thế, bao gồm các cảng nhỏ, mạng lưới vận chuyển ẩn và các đường ống tránh eo biển Hormuz. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi Kharg bị vô hiệu hóa, Iran vẫn có thể duy trì một phần xuất khẩu.

Về mặt chính trị, quyết định tấn công Kharg cũng đặt ra rủi ro cho chính quyền ông Trump trong nước. Một cuộc chiến kéo dài, giá xăng tăng cao và bất ổn kinh tế có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định cử tri Mỹ, đặc biệt khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần.

Quan trọng hơn, việc phá hủy cơ sở hạ tầng của Iran có thể khiến Washington mất đi cơ hội xây dựng một trật tự hậu chiến ổn định, khi những lực lượng ôn hòa bị suy yếu và phe cứng rắn có thêm lý do để leo thang.