Ít ai ngờ những dấu hiệu sốt, mệt mỏi tưởng chừng vô hại lại có thể là khởi đầu của viêm não mô cầu. Ảnh minh họa: Việt Linh.

Bé gái 11 tuổi không qua khỏi chỉ sau vài giờ nhập viện vì viêm não mô cầu - căn bệnh được ví như "sát thủ thầm lặng" có thể cướp đi sinh mạng trong chưa đầy 24 giờ. Trường hợp này không phải cá biệt, khi nhiều địa phương trên cả nước trước đó từng ghi nhận ca bệnh diễn tiến rất nhanh, khởi đầu chỉ bằng những triệu chứng dễ bị bỏ qua như sốt, mệt mỏi hay đau đầu.

Não mô cầu diễn tiến thần tốc

Em T.H.N.Y. (11 tuổi, học sinh lớp 5, Trường Tiểu học Dương Đông 4, Phú Quốc, An Giang), được đưa đến bệnh viện vào khoảng 6h ngày 16/3 trong tình trạng nguy kịch, tím tái, nổi ban toàn thân.

Theo người nhà, trước đó vài ngày, trẻ có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu. Tuy nhiên, gia đình cho rằng đây chỉ là sốt thông thường nên chưa đưa đi khám. Đến khi trẻ sốt cao, xuất hiện ban lan rộng kèm tím tái, khó thở, tình trạng đã chuyển nặng, gia đình mới vội đưa đến bệnh viện.

Ban xuất huyết trên cơ thể người bệnh. Ảnh: BVCC.

Ngay khi tiếp nhận, các bác sĩ đã tiến hành hồi sức tích cực theo đúng phác đồ của Bộ Y tế. Dù vậy, do bệnh diễn tiến quá nhanh và thời điểm nhập viện đã muộn, bệnh nhi không qua khỏi.

Chiều 19/3, đại diện Sở Y tế An Giang cho biết kết quả xét nghiệm từ Viện Pasteur TP.HCM xác định nguyên nhân không qua khỏi là viêm não mô cầu nhóm B.

Không chỉ riêng trường hợp trên, gần đây, nhiều tỉnh, thành trên cả nước cũng ghi nhận các ca mắc viêm não mô cầu với diễn tiến nặng.

Tại Cần Thơ, một phụ nữ 47 tuổi nhập viện trong tình trạng "nghìn cân treo sợi tóc". Ban đầu, bệnh nhân chỉ sốt cao, mệt mỏi, đau nhức toàn thân và tự điều trị tại nhà vì nghĩ là cảm cúm. Chỉ sau một ngày, tình trạng đột ngột trở nặng. Khi nhập viện, bệnh nhân được chẩn đoán sốc nhiễm trùng nặng, suy đa cơ quan, rối loạn đông máu.

Tại Vĩnh Long, ngày 6/3 ghi nhận một trường hợp rơi vào sốc nhiễm trùng nặng kèm ban xuất huyết hoại tử - biểu hiện điển hình của thể tối cấp.

Nhận biết sớm để tránh "trở tay không kịp"

Theo PGS.TS Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, viêm não mô cầu là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra.

Vi khuẩn này thường cư trú ở vùng hầu họng và lây truyền qua đường giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện gần. Bệnh dễ bùng phát ở những nơi đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại quân đội hay khu tập thể.

Đáng lo ngại, có khoảng 5-20% dân số mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, cao nhất ở nhóm thanh thiếu niên (tới 23,7%). Đây chính là "ổ chứa" âm thầm, có thể phát tán mầm bệnh ra cộng đồng mà người mang hoàn toàn không hay biết.

Các hành vi như hút thuốc lá, hôn, tụ tập đông người, sinh hoạt tại bar, pub… làm tăng nguy cơ lây lan bệnh.

"Viêm não mô cầu được đánh giá là một trong những bệnh nhiễm trùng có tốc độ diễn tiến nhanh nhất. Bệnh có thể gây viêm màng não, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng và suy đa tạng. Trong nhiều trường hợp, bệnh có thể cướp đi mạng sống người bệnh chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời", PGS Cường nhấn mạnh.

Ngay cả khi được cứu sống, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với nhiều di chứng nặng nề như điếc, co giật, tổn thương thần kinh vĩnh viễn.

Kết quả soi có song cầu gram âm hình hạt cà phê - dấu hiệu đặc trưng của vi khuẩn não mô cầu. Ảnh: BVCC.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), cũng cho biết các triệu chứng ban đầu của bệnh thường dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Người bệnh có thể xuất hiện sốt, đau họng, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ. Một số dấu hiệu cảnh báo sớm cần đặc biệt lưu ý gồm: xuất hiện nốt ban bất thường trên da, ban xuất huyết, chấm đỏ, hoặc xuất huyết kết mạc mắt.

Trong bối cảnh có yếu tố dịch tễ như tiếp xúc với người bệnh, sống trong môi trường đông người hoặc vừa đi bơi, nếu xuất hiện các triệu chứng trên, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Giới chuyên gia cho hay vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó phổ biến nhất là B, A, C, Y và W. Đây cũng là các nhóm gây bệnh chủ yếu tại Việt Nam và trên thế giới.

Tiêm vaccine được xem là biện pháp hiệu quả nhất để phòng bệnh. Hiện có các loại vaccine như Bexsero (phòng nhóm B) và Menactra (phòng các nhóm A, C, Y, W-135).

Bên cạnh đó, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh cơ bản như rửa tay thường xuyên, vệ sinh răng miệng, giữ môi trường sống thông thoáng, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để tăng sức đề kháng.

Khi xuất hiện ca bệnh trong cộng đồng, cần đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần, thực hiện khử khuẩn môi trường để ngăn chặn lây lan. Những người tiếp xúc gần cần được uống kháng sinh dự phòng theo chỉ định, như rifampicin, ciprofloxacin hoặc azithromycin; phụ nữ mang thai có thể sử dụng ceftriaxone.

Theo các chuyên gia, nguy cơ lây nhiễm cao nhất thường trong tuần đầu sau khi tiếp xúc với người bệnh. Thời gian theo dõi an toàn thường kéo dài khoảng 10 ngày.

Chân gà được đồ đầy dưới sàn nhà, bên cạnh là dụng cụ dọn vệ sinh. Ảnh: CCTV.

Công ty Thực phẩm Mingyang tại Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên (tây nam Trung Quốc) là đơn vị vừa bị phát hiện có những vấn đề nghiêm trọng về an toàn thực phẩm, theo SCMP. Toàn bộ sai phạm đều được phát sóng trong chương trình Ngày Quyền lợi Người tiêu dùng thường niên do đài truyền hình CCTV sản xuất hôm 15/3. Sự việc gây rúng động Trung Quốc những ngày qua.

Hình ảnh được chụp tại hiện trường trong một phóng sự điều tra bí mật của cơ quan truyền thông cho thấy khu xưởng sản xuất bốc mùi hôi, sàn nhà đọng nước thải và thiết bị sản xuất phủ đầy dầu mỡ bẩn. Chân gà chờ xử lý được chất đống trên nền đất ướt và bẩn, ngay cạnh các dụng cụ vệ sinh.

Trước khi được chế biến, chân gà được tẩy màu bằng dung dịch hydrogen peroxide. Loại hóa chất trên thường được sử dụng cho mục đích khử trùng. Theo SCMP, Trung Quốc cấm sử dụng chất này trong sản xuất thực phẩm vì ảnh hưởng giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và có thể gây hại cho sức khỏe nếu tiêu thụ trong thời gian dài.

Công nhân tại nhà máy thừa nhận bản thân họ cũng chưa từng ăn món chân gà do chính mình sản xuất, đồng thời còn khuyên phóng viên không nên ăn.

Sau khi bê bối bị phanh phui, Cục Quản lý Giám sát Thị trường tỉnh Tứ Xuyên đã mở cuộc điều tra đối với Công ty Thực phẩm Mingyang, đồng thời tiến hành một đợt rà soát an toàn thực phẩm quy mô rộng hơn.

Vụ việc xảy ra ngay sau khi cơ quan quản lý thị trường tại Tuyên Thành, tỉnh An Huy (miền trung Trung Quốc) thông báo đang điều tra hành vi sai phạm tại Công ty Thực phẩm Nanjiang.

Công ty nói trên bị đài truyền hình Giang Tô phanh phui vì nướng bánh gạo giòn gần lót giày và găng tay bẩn. Loại bánh gạo giòn này, được gọi là guo ba trong tiếng Trung, đã được bán ra thị trường từ lâu trước khi vụ bê bối bị phát hiện.

Trung Quốc nổi tiếng với nhiều món ăn vặt đường phố độc lạ. Ảnh: Shutterstock.

Đầu tháng này, một tòa án tại Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang (miền Đông Trung Quốc), đã tuyên phạt tù một chủ nhà hàng đồ nướng với thời hạn không được tiết lộ vì thay thế thịt bò và thịt cừu bằng thịt vịt trong các món ăn. Theo tòa án, doanh thu từ việc bán thịt giả lên tới 190.000 nhân dân tệ (khoảng 724 triệu đồng).

Năm 2024, một nhà hàng ở Thượng Hải bị phạt 50.000 nhân dân tệ (khoảng 191 triệu đồng) vì cho nitrit (chất ức chế vi khuẩn, tạo màu tươi) vào món ăn.

Các bê bối thực phẩm khác bao gồm vụ sử dụng thịt ôi thiu tại căng tin của Trường Trung học Changfeng do tư nhân điều hành ở Côn Minh, tỉnh Vân Nam (tây nam Trung Quốc) vào năm 2024. Phụ huynh đã tổ chức một cuộc biểu tình lớn sau khi phát hiện vụ việc.

Hiệu trưởng nhà trường sau đó bị cách chức, nhiều quan chức ngành giáo dục bị đình chỉ công tác, trong khi đơn vị vận hành căng tin bị phạt 5,8 triệu nhân dân tệ (khoảng 19 tỷ đồng).

Trước đó, một vụ việc khác gây chú ý xảy ra năm 2023 tại căng tin của một trường cao đẳng ở Nam Xương, tỉnh Giang Tây (miền Đông Trung Quốc), khi đầu chuột được sử dụng trong món ăn nhưng lại được gọi là cổ vịt. Công ty vận hành căng tin bị phạt 7 triệu nhân dân tệ (khoảng 26,6 tỷ đồng), và hai lãnh đạo nhà trường bị cách chức.

Liu Junhai, giáo sư luật tại Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng các vấn đề an toàn thực phẩm xảy ra thường xuyên là do mức xử phạt chưa đủ sức răn đe và lợi nhuận khổng lồ từ việc vi phạm.

"Tôi đề nghị các cơ quan chức năng tăng mức xử phạt đối với những vi phạm này", ông Liu nói với tờ Legal Daily. Học giả này cũng cho rằng cơ quan quản lý cần áp dụng thái độ "không khoan nhượng".

Ngoài các hình phạt hành chính, chính phủ có thể cân nhắc tăng mức bồi thường dân sự và chế tài hình sự để buộc những người vi phạm phải trả giá đắt, ông Liu nói.