Hành vi của Tĩnh và 9 đồng phạm được VKSND thành phố Hà Nội nêu trong cáo trạng mới ban hành, truy tố về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Hàng trăm người đã đầu tư vào hai cổ phiếu ảo BLI và CWE được quảng bá sinh lời khủng, nhận thưởng vàng, xe, bất động sản. Thế nhưng phía sau các hội thảo hào nhoáng và lời hứa hẹn ấy là một kịch bản được Vũ Đức Tĩnh và đồng phạm dàn dựng lên tinh vi.

Để có tiền chi tiêu cá nhân, từ tháng 11/2021 đến 12/2022, Tĩnh đã chỉ đạo thành lập 3 pháp nhân gồm công ty cổ phần tập đoàn Bankland, công ty Cawiho và công ty GBF. Trên thực tế 3 công ty trên không có hoạt động sản xuất kinh doanh, chỉ vận hành theo hình thức đa cấp, huy động tiền của các nhà đầu tư sau để trả lãi cho người trước.

Dù không đứng tên trong danh sách cổ đông các công ty nhưng Tĩnh tự nhận là "cố vấn cấp cao", điều hành mọi hoạt động. Dựa vào 3 pháp nhân này, Tĩnh cho tổ chức các hội thảo, đưa ra thông tin gian dối để dụ nhà đầu tư góp vốn, mua cổ phiếu chưa được niêm yết trên thị trường chứng khoán, cáo trạng nêu.

Lập sàn riêng và dựng niềm tin đầu tư

Theo cáo trạng, công ty Bankland mới hoạt động được hơn một năm, chưa kê khai thuế, chưa được các cơ quan quản lý nhà nước cấp phép cho phát hành cổ phiếu. Thế nhưng, ngày 1/6/2022, Quản Văn Dương, người được Tĩnh giao làm Chủ tịch HĐQT công ty Bankland đã ký thông báo thành lập sàn giao dịch cổ phiếu điện tử Banklandexxchange tại website banklandexchange.info.

Bankland sau đó tự phát hành 10.000 tỷ cổ phiếu với mã là BLI và định giá khởi điểm là 0,0001 USD một cổ phiếu. Qua đó tạo ra 10 gói trái phiếu từ 100 USD đến 10 triệu USD. Bankland cho các nhà đầu tư sở hữu cổ phiếu BLI giao dịch mua bán cổ phiếu với nhau và sử dụng cổ phiếu này để đăng ký mua bất động sản tại sàn giao dịch của công ty.

Đồng thời, Bankland liên tục đưa ra các chương trình "khuyến mại kích cầu" nhằm thu hút nhà đầu tư nộp tiền để mua các gói cổ phiếu. Nhà đầu tư nộp tiền được hứa hẹn cho nhận các phần thưởng, quà tặng gồm tiền mặt, vàng, bất động sản, ôtô, xe máy SH, điện thoại iPhone, chuyến du lịch.

Tuy nhiên, tất cả chỉ là "bánh vẽ" do Tĩnh và đồng phạm tạo ra. Về bản chất đây là một "đồng tiền ảo" do Bankland tự tạo ra, hoàn toàn không có giá trị thanh khoản trên thị trường.

VLS đánh giá, hoạt động chào bán cổ phiếu đã vi phạm quy định Luật Chứng khoán 2019, quy định về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Theo quy định, đơn vị chào bán cổ phiếu phải có hoạt động kinh doanh của 2 năm liên tục liền trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồng thời không có lỗ lũy kế tính đến năm đăng ký chào bán.

Kết quả xác minh tại Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cho thấy, Công ty Bankland chưa đăng ký công ty đại chúng, không đăng ký chào bán, phát hành chứng khoán. Tài liệu tra soát tại trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam cũng thể hiện mã cổ phiếu BLI là do Công ty CP Bảo hiểm Bảo Long phát hành, không phải của Bankland.

Nhiều nhà đầu tư đã "mù quáng tin tưởng" vào dự án cổ phiếu không có thật trên của nhóm Tĩnh để xuống tiền. Từ tháng 12/2021 đến tháng 9/2022, Tĩnh và đồng phạm đã chiếm đoạt được gần 16 tỷ đồng của 535 bị hại.

Quá trình điều tra xác định, công an đã ghi lời khai của 83/535 bị hại. Họ đề nghị Tĩnh phải trả lại toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt.

Tự phát hành 3.000 tỷ cổ phiếu ảo để quảng cáo là 'cổ phiếu điện tử nội bộ'

Tại Công ty Cawiho, doanh nghiệp này cũng hoạt động chưa được một năm, không được các cơ quan quản lý nhà nước cấp phép phát hành cổ phiếu. Nhưng ngày 1/7/2022, Tĩnh vẫn chỉ đạo Tạ Văn Cương với tư cách là Chủ tịch HĐQT thông báo thành lập sàn giao dịch cổ phiếu điện tử nội bộ Cawiho tại website là cawihoexchange.com.

Tĩnh sau đó bàn bạc, thống nhất với Cương để tự phát hành ra cổ phiếu nội bộ của Cawiho có mã là CWE. Sau đó phát hành ra 3.000 tỷ cổ phiếu và tự định giá khởi điểm là 0,0003 USD một cổ phiếu, quy đổi 1 USD = 24.000 đồng.

Chủ tịch Tĩnh còn dự kiến biên độ cổ phiếu tăng trưởng từ 0,003 USD/cổ phiếu đến 5,6 USD/cổ. Nhà đầu tư có thể mua cổ phiếu trực tiếp và người mua đầu tiên sẽ được hưởng mức giá ưu đãi.

Theo cơ quan điều tra, để thu hút nhiều "con mồi", Tĩnh và Cương liên tục đưa ra các chương trình khuyến mãi "hợp tác cổ đông chiến lược" để kích cầu, dẫn dụ xuống tiền. Kèm theo đó là các quà tặng là phiếu điện tử nội bộ với mức giá ưu đãi, số lượng lớn tại thời điểm hợp tác.

Song về bản chất, đây là "cổ phiếu ảo" do Tĩnh và Cương tự tạo ra, không có giá trị thanh khoản trên thị trường. Hoạt động chào bán cổ phiếu này bị VKS đánh giá đã vi phạm Luật Chứng khoán 2019, quy định về điều kiện chào bán và đăng ký chào bán cổ phiếu.

Vì sao nhiều người tin và xuống tiền?

Tại cơ quan điều tra, các bị hại trình bày, thông qua bạn bè và được Công ty Cawiho mời chào qua mạng xã hội để đầu tư. Doanh nghiệp này giới thiệu đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực như tài chính, bất động sản, công nghệ và có cổ phiếu nội bộ điện tử, liên kết các ngân hàng để kinh doanh ngoại hối, bất động sản.

Khi tham gia đầu tư vào công ty, họ sẽ được hưởng mức lãi suất cao và hứa hẹn sẽ được rút 100% số tiền đã đầu tư. Các nhà đầu tư được hướng dẫn truy cập vào website Cawiho.com.vn để tải ứng dụng Cawiho về điện thoại, thiết lập tài khoản cá nhân cùng mật khẩu đăng nhập. Ứng dụng sẽ hiển thị số tiền nhà đầu tư đã nộp. Người nào nộp tiền mặt tại công ty hoặc chuyển khoản thì sẽ nhận được phiếu thu.

Qua xác minh tại Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), không có mã cổ phiếu CWE. Trang thông tin điện tử của Sở Giao dịch chứng khoán tại Hà Nội và TP HCM cũng không có mã cổ phiếu CWE.

Với thủ đoạn nêu trên, từ tháng 11/2021 đến tháng 8/2022, nhóm của Tĩnh đã chào bán cổ phiếu CWE, huy động được 32,7 tỷ đồng của 13 nhà đầu tư. Sau đó, nhóm này trả 15,9 tỷ đồng tiền hoa hồng nên còn lại đã chiếm đoạt 16,7 tỷ đồng của 13 bị hại.

Chào bán dự án bất động sản 'ma'

Ngoài phát hành cổ phiếu, nhóm Tĩnh còn bị cáo buộc lừa đảo bằng cách chào bán các dự án bất động sản không có thật.

Theo cáo trạng, để tạo lòng tin, Công ty Bankland thường xuyên tổ chức hội nghị, sự kiện mở bán dự án, thu hút hàng nghìn người tham gia; đồng thời mở 4 văn phòng để đón khách, kèm các lời hứa tặng đất, vàng, ôtô.

Doanh nghiệp này quảng cáo sở hữu nhiều dự án ở vị trí đắc địa, nhưng thực tế chỉ nắm giữ đất nông nghiệp chưa chuyển đổi mục đích, chưa được cấp phép đầu tư.

Để tăng độ tin cậy, Bankland tổ chức sự kiện mở bán dự án phân lô tại thôn Cẩm Cơ, xã Hồng Vân (Hà Nội), giới thiệu là "đất vàng thương mại - du lịch - dịch vụ tổ hợp Hồng Vân", đồng thời vẽ thêm dự án 29 lô đất nền. Nhà đầu tư muốn tham gia phải đặt cọc từ 50 triệu đồng, nộp tiền dưới dạng "phiếu đặt cọc thiện chí".

Xác minh tại địa phương cho thấy khu đất này là đất trồng cây lâu năm, chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng, chưa được cấp phép dự án.

Với thủ đoạn trên, nhóm Tĩnh đã chiếm đoạt 2,3 tỷ đồng của 20 người; sau đó hoàn cọc 560 triệu đồng cho 12 người, hiện còn chiếm đoạt 1,8 tỷ đồng

Từ tháng 8/2022, Bankland đóng cửa, dừng hoạt động và trốn tránh việc đòi tiền của nhà đầu tư. Bằng các thủ đoạn dụ góp đầu tư, mua cổ phiếu, đặt cọc dự án bất động sản, Tĩnh đã thông qua Bankland chiếm đoạt 479 tỷ đồng của 5.291 bị hại.

Số tiền thu được, Bankland dùng để chi hoa hồng, trả lương và các chi phí, đồng thời đặt cọc, mua đất tại Phú Quốc và biệt thự ở Hạ Long.

Tĩnh còn nhờ người khác đứng tên ký hợp đồng mua 4 căn hộ với Công ty TNHH Mặt trời Phú Quốc, tổng trị giá hơn 24 tỷ đồng. Cơ quan điều tra đã đề nghị doanh nghiệp này phối hợp thanh lý hợp đồng, chuyển tiền về phục vụ xử lý vụ án nhưng chưa nhận được phản hồi.

Ngoài ra, Tĩnh nhờ lái xe đứng tên mua 2 căn hộ tại dự án Sun Harbor Plaza Hạ Long. Một căn đã thanh lý, Công ty CP Bất động sản Mặt trời 2 phải hoàn trả 8,6 tỷ đồng; cơ quan điều tra đã đề nghị chuyển số tiền này nhưng đến nay chưa thực hiện.

VKS cáo buộc, Tĩnh và đồng phạm dùng 3 pháp nhân huy động hơn 572 tỷ đồng của nhà đầu tư rồi chiếm đoạt, hiện chưa khắc phục hơn 497 tỷ đồng cho 5.368 người.

Phạm Dự

James Broadnax, 37 tuổi, sẽ bị hành quyết bằng tiêm thuốc độc vào ngày 30/4, vì tội giết hai người vào năm 2008.

Vụ án của Broadnax đang thu hút sự chú ý trên toàn nước Mỹ vì theo lời các luật sư bào chữa, đây là phiên tòa không công bằng, các công tố viên đã loại bỏ gần như tất cả bồi thẩm viên da màu và sử dụng chính lời bài hát rap của Broadnax để chống lại anh ta. Các luật sư bào chữa lập luận trong hồ sơ gửi lên Tòa án Tối cao rằng "sự thể hiện nghệ thuật của Broadnax đã bị biến thành bản án tử hình".

Trong bản kiến nghị gửi lên Tòa án Tối cao vào tháng trước, rapper nổi tiếng Travis Scott lập luận rằng nhạc rap ngày càng bị sử dụng làm bằng chứng buộc tội bị cáo "theo cách khai thác và củng cố các định kiến".

"Vì là nghệ thuật, lời rap không nên được hiểu theo nghĩa đen. Vệc đưa lời rap làm bằng chứng chống lại các bị cáo khiến bồi thẩm đoàn dễ áp những định kiến hay quan điểm của họ về thể loại này lên chính người đang bị xét xử, từ đó dẫn tới nguy cơ trừng phạt một cá nhân vì sự biểu đạt nghệ thuật không liên quan đến tội danh đang được xem xét", bản kiến nghị nêu.

Rapper Killer Mike cũng bày tỏ những suy nghĩ tương tự trong bản kiến nghị. Những nhân vật quyền lực khác trong ngành giải trí như các rapper Young Thug và Fat Joe, giám đốc điều hành hãng thu âm Kevin Liles, diễn viên Anthony Anderson cũng tham gia đệ trình kiến nghị.

Trong khi đó, các công tố viên Texas bảo vệ cả việc truy tố Broadnax và việc sử dụng lời rap của anh ta làm bằng chứng, lập luận rằng lời rap cho bồi thẩm đoàn thấy "thái độ lạnh lùng, thản nhiên của bị cáo trước các vụ giết người và quy trình tư pháp".

"Bên công tố giữ lại lời rap được Broadnax viết trong tù khi chờ xét xử, để sử dụng trong giai đoạn tuyên án nhằm cho bồi thẩm đoàn thấy sự thiếu đồng cảm, thiếu ăn năn và thiếu trách nhiệm tột độ của Broadnax", công tố viên cho biết.

Từ lời rap đến án tử

Theo hồ sơ tòa án, khoảng 1h ngày 19/6/2008, thi thể của hai nhà sản xuất nhạc Stephen Swan, 26 tuổi và Matthew Butler, 28 tuổi, được người qua đường phát hiện bên ngoài phòng thu âm ở Garland, Texas.

Cuối ngày hôm đó, Broadnax và người anh em họ tên Demarius Cummings đã đến nhà một thành viên trong gia đình bằng xe của Swan. Broadnax trưng bằng lái xe của Swan và khoe khoang đã "chôm được món lớn". Sau khi hai anh em lái xe đi, một người bạn của gia đình đã báo cảnh sát khi xem bản tin về vụ giết người kép.

Cảnh sát chặn xe của Broadnax vào tối cùng ngày và bắt giữ anh ta. Broadnax thú nhận đã cùng Cummings lái xe đến Garland để tìm mục tiêu cướp, hai nạn nhân do một mình anh ta giết.

Trên phiên tòa xét xử, công tố viên chủ yếu dựa vào lời thú tội của Broadnax, nhưng giai đoạn tuyên án lại tập trung nhiều hơn vào lời rap mà Broadnax viết trong sổ tay. Lời bài hát, bao gồm câu "Tôi chôm được món lớn, nhưng tôi bị bắt vì bọn mách lẻo", cho thấy Broadnax là một kẻ nguy hiểm và có khả năng gây ra nhiều vụ bạo lực hơn nếu không bị xử tử, các công tố viên nói với bồi thẩm đoàn.

Bồi thẩm đoàn đã yêu cầu xem lời rap hai lần trong quá trình thảo luận về hình phạt dành cho Broadnax và đưa ra phán quyết trong cùng ngày. Họ tuyên án tử hình.

Trong khi đó, Cummings gần đây khai nhận chính mình mới là người nổ súng đêm đó. Cummings cho biết lý do duy nhất Broadnax thú nhận là vì anh ta không có tiền án tiền sự đáng kể, họ nghĩ rằng Broadnax sẽ được xử khoan hồng hơn. Cummings đang thụ án tù chung thân không được ân xá.

Tranh cãi trước ngày thi hành án

Trọng tâm trong các lập luận xin hoãn thi hành án của Broadnax xoay quanh những lời rap được dùng để chống lại anh ta trong giai đoạn tuyên án.

Các luật sư của Broadnax và những nghệ sĩ đã gửi kiến nghị lên Tòa án Tối cao lập luận rằng lời rap đó được bảo vệ bởi quyền tự do ngôn luận và không liên quan gì đến tội ác. Họ cho rằng cách chúng được trình bày trước một bồi thẩm đoàn gần như toàn người da trắng mang tính định kiến bất lợi, bởi nhạc rap "thường gợi lên những định kiến chủng tộc tiêu cực về đàn ông da màu trong nhận thức của bồi thẩm viên và thẩm phán".

Nhưng theo các công tố viên quận Dallas, lời rap trong sổ tay của Broadnax có liên quan và được chấp nhận làm bằng chứng, không chỉ để cho thấy mối liên hệ hoặc sự quan tâm của bị cáo với băng nhóm, mà còn cho thấy các chủ đề về sự vô pháp, bạo lực và ma túy - dù mang tính hư cấu hay không - luôn chiếm giữ thời gian và suy nghĩ của bị cáo.

Các chuyên gia cho biết, nhạc rap đã được sử dụng để chống lại các bị cáo hình sự kể từ khi thể loại này trở nên phổ biến vào những năm 1980 và xu hướng đó ngày càng gia tăng trong những năm gần đây. Một số bang của Mỹ, gồm California, Maryland và Louisiana, đã thông qua các đạo luật nhằm hạn chế việc sử dụng lời rap làm chứng cứ.

Nhiều vụ xét xử gần đây có yếu tố lời rap được đưa vào hồ sơ. Năm 2025, rapper Tay-K bị kết án 80 năm tù vì tội giết người. Năm 2023, rapper Young Thug nhận tội với các cáo buộc vi phạm Đạo luật chống tội phạm có tổ chức RICO và phải ngồi tù 2 năm. Sắp tới, rapper Lil Durk bị xét xử về tội thuê giết người.

"Những vụ án gây chú ý này đã làm nổi bật nguy cơ lời rap bị sử dụng làm bằng chứng phạm tội hoặc để tăng nặng hình phạt cho bị cáo. Không có gì ngạc nhiên khi nguy cơ đó khiến các nghệ sĩ rap e ngại biểu đạt", rapper Travis Scott lập luận trong đơn kiến nghị gửi Tòa án Tối cao.

"Trí tưởng tượng của tôi không nên bị coi là cáo trạng buộc tội. Sự sáng tạo của tôi không nên bị xem là tội ác, tác phẩm nghệ thuật của tôi không nên bị dùng làm bằng chứng", giám đốc điều hành hãng thu âm Kevin Liles nói.

Trong khi đó, gia đình hai nạn nhân bày tỏ ủng hộ đối với việc hành quyết Broadnax. Họ gọi những lập luận gần đây của phía Broadnax là "sự xúc phạm và gây tổn thương".

Các luật sư bào chữa đã đưa ra nhiều phương án khác nhau để ngăn chặn việc thi hành án tử hình đối với Broadnax vào ngày 30/4. Họ có nhiều đơn kháng cáo đang chờ xử lý tại Tòa án Tối cao, Hội đồng Ân xá và Tạm tha bang Texas đang xem xét vụ việc, các luật sư của Broadnax cũng đang lên kế hoạch trình bày khiếu nại lên thống đốc.

Tuệ Anh (theo USA Today, Guardian)