Kinh Đời

Con đường sống chậm ở Sài Gòn.

Anh Hải là dân kinh doanh thiết bị điện, ở quận Tân Phú nhưng anh đến phố Kiều “như cơm bữa”. Do nghề nghiệp nên anh cũng mê sưu tập đèn điện, trước là thỏa đam mê, sau là phục vụ công việc.

 

Một người bạn gọi điện bảo rằng anh sắp mở quán cà phê, rủ tôi ra Lê Công Kiều kiếm vài món đồ cũ về trang trí quán. Tôi hỏi lại “đồ cũ hay đồ cổ?”. Anh cười xòa: “Ngoài ấy đồ nào mà chẳng có, nhưng anh chỉ có tiền mua đồ cũ thôi!”.

Đọc E-paper

 

 

Dĩ nhiên là tôi nhận lời, bởi lang thang ngắm đồ cổ (và cả đồ cũ) ở con phố này là thú vui một thời sinh viên của tôi. Tôi đã từng nhặt được khối thứ hay ho ở con phố này mà lâu nay vì công việc, tôi quên bẵng đi…

 

Phố sống chậm

 

Lang thang phố là một thú vui khi có thể bắt gặp một món hàng yêu thích từ những cửa hàng vỉa hè như thế này
Nếu như Hà Nội xưa có 36 phố phường thì Sài Gòn từ lâu cũng có kiểu “buôn có bạn”. Dù là buôn kiểu gì thì nhịp sống của thành phố này cũng rất trẻ trung, sôi động, đặc trưng của kinh tế thị trường là “có cung ắt có cầu”.

Tuy vậy, muốn tìm một con đường mang dấu ấn hoài cổ ở Sài Gòn cũng không khó. Khác xa sự huyên náo, đông đúc thường thấy nơi phố thị, con đường Lê Công Kiều nằm ngay trung tâm thành phố nhưng lại khoác lên mình vẻ mơ màng, sang trọng kín đáo như nét đẹp của những cô thiếu nữ xưa.

Nhiều người gọi đây là phố đồ cổ, bởi từ vỉa hè cho đến nhà phố đều bày bán những mặt hàng được phân loại theo thời gian. Nhưng với tôi, sau nhiều lần lang thang “dòm ngó”, tôi gọi con đường mang tên vị anh hùng thời kháng Pháp này là con đường sống chậm ở Sài Gòn. Bạn sẽ thắc mắc vì sao ư? Tất nhiên, vì nhiều lẽ… 

Anh bạn hẹn 10g sáng Chủ nhật cùng ra phố Kiều, tôi tưởng anh tự thưởng cho mình được ngủ nướng sáng cuối tuần nhưng anh bảo, anh tất bật với công việc, thời gian đâu mà ngủ… như tôi?! Ở đây hơn 9g mới mở cửa hàng, ra sớm thì mua bán với ai. Thì ra là vậy. Mở cửa trễ nhưng 5g chiều có nơi đã rục rịch dọn hàng, trễ lắm 7g tối là đóng cửa.

Chỉ cách vài trăm mét với các con đường kế cận bên ngoài mà không gian con phố này vắng vẻ, yên ắng đến lạ lùng. Từ đầu đường đã nhìn thông thống đến cuối đường, vì đường ngắn mà ít có xe cộ qua lại, đặc biệt là không có ngõ hẻm ngang dọc như các con đường khác ở Sài Gòn. Trên vỉa hè chỉ có vài người khách người nước ngoài đang đi bộ, dừng lại nhìn ngắm cửa hàng hoặc hỏi mua vài món hàng vặt lưu niệm.

Chúng tôi rảo một vòng quanh các cửa hàng, hầu như cửa hiệu chỉ đánh số, ít có bảng tên sáng loáng bắt mắt khách. Nơi thì người bán thong thả đọc báo, người thì nhẹ tay lau dọn, sắp xếp đồ đạc hay chỉ ngồi trước cửa ngắm bâng quơ phố xá…

Có chỗ ngoài hiên nhà tụ tập vài quý ông vây quanh bàn cờ tướng, kiên nhẫn làm quan sát viên. Ai cũng thư thái, nhàn nhã, không có vẻ gì là vội vã. Vừa có cảm giác nhịp sống ồn ào của Sài Gòn dừng chân ở ngoài con phố này thì tiếng rao hàng rong cất lên từ cuối đường, giọng trầm đục nhắc tôi về cuộc mưu sinh chưa bao giờ là dễ dàng với biết bao người khốn khó.

 

Con phố ngắn, từ đầu đường nhìn đến cuối đường
Có lẽ thấy chúng tôi không phải là khách muốn mua đồ cổ, cũng chẳng ra dáng khách hàng tiềm năng nên khi chúng tôi vào, người bán không mời chào vồn vã. Chúng tôi cũng tự ngắm nghía xong rồi đi. Chỉ có chị bán trên vỉa hè hỏi khi chúng tôi đến “Tìm gì vậy em, nói chị lấy cho?”.

Anh bạn tôi thích thú khi moi ra được cái chân nến bằng đồng hình cô gái. Chị bán hàng nói, có người muốn mua hai cái nhưng chị có một cái thôi nên mới còn. Sợ chúng tôi cũng đổi ý như khách trước, chị tiếp lời thuyết phục: “Mua đồ cổ chứ có phải đồ mới đâu mà muốn bao nhiêu cũng có. Không phải ai cũng mua được đâu, là do có duyên hết đó em ạ”.

Anh bạn tôi phát hiện, hầu như chủ tiệm trên con phố này đều là người Bắc. Anh Vũ Xuân Trung – cư dân ở đây xác nhận đúng như thế. Anh quê Nam Định, từng là dân sưu tập tranh, khi chọn phố Kiều làm nơi an cư vào năm 1990, anh kiêm luôn buôn bán đồ cổ, nhưng mảng tranh vẫn được anh ưu ái hơn cả, nhất là tranh sơn mài.

Anh Trung giới thiệu pha với sự hãnh diện: “Ở đây an ninh, trật tự tốt lắm. Nhiều chính khách như Tổng thống Mỹ, Nữ hoàng Đan Mạch đến TP. Hồ Chí Minh đều ghé thăm con phố này”.

Anh Lê Mỹ Hảo, chủ cửa hàng số 48 là người Hà Tây, vào miền Nam sống và kinh doanh ở đây từ năm 1992 cho biết, thời cực thịnh của thị trường đồ cổ là từ năm 2006-2010. Thời đó nhờ địa ốc, chứng khoán được mùa, nhiều người phất lên thành đại gia.

Để nâng tầm văn hóa, nhiều người chọn cách… chơi cổ ngoạn, sưu tập cho mình hoặc mua làm quà tặng. Thế nên mới có cảnh đại gia đánh xế hộp đi gom đồ cổ, chỉ cần ưng mắt hàng xịn là chồng tiền cái rụp, chẳng cần “cò kè bớt một thêm hai”. 

Hơn ba năm nay tình hình kinh tế khó khăn, thị trường đồ cổ cũng đi xuống theo, trầm lắng hẳn. Hầu hết các cửa hàng ở phố này tồn tại được là nhờ khách quen, chứ khách vãng lai thì không đáng kể. 

 

Anh Hảo cho biết, phần lớn cửa hàng là nhà “chính chủ”, không phải thuê mướn mới duy trì được, vì có khi cả ngày chẳng bán được món nào. Có khi cả tháng chỉ cần bán được một vài món là sống khỏe. Bởi ai cũng biết giá trị đồ cổ rất vô chừng, tùy thuộc vào độ hiếm và độc đáo mà có giá càng cao. “Buôn bán mặt hàng này nó thế, có muốn sống nhanh cũng không được” – anh Hảo cười.

Con phố ngắn nên ai cũng biết mặt, tên tuổi, quê quán của nhau cả. Anh Hảo kể vanh vách, anh Tâm (số 11), anh Xương (số 20), anh Hùng tàu (số 22), chị Thủy (số 58), anh Tuân đèn (số 62)… Cũng có vài chủ tiệm người miền Nam như anh Thọ (số 15), anh Sáu Thạnh (số 5).

 Ở con phố này mọi người đối với nhau rất tình cảm không vì “nhất cận lân” mà còn vì tình đồng hương nên gắn bó, san sẻ nhau, không cạnh tranh kiểu mạnh ai nấy bán. Cùng đồng hương với anh Hảo còn có anh Kim (số 68), anh Tài cao (số 70), hay người Nam Định có anh Trung (số 17), anh Trường (số 72), anh Thắng – Kim Anh…

Phố lạc xoong trở thành phố đồ cổ

Dân cố cựu của Sài Gòn hãy còn nhớ Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh ngày nay cùng với những dãy phố xung quanh, trong đó có đường Lê Công Kiều nằm trên khu đất vàng vốn từng là sở hữu của chú Hỏa – một trong những “đại gia” giàu nhất Sài Gòn vào những năm nửa đầu của thế kỷ trước.

Khởi nghiệp từ gánh ve chai rồi trở thành “trùm” bất động sản, người đàn ông gốc Hoa này cũng để lại mối duyên công việc có liên quan đến nghề thu mua từ ve chai, đồ cũ, đồ cổ cho cư dân của phố Lê Công Kiều.

 

Ông chủ cửa hàng vui vẻ chuyện trò trong lúc vắng khách
Sau giải phóng, trải qua nhiều biến thiên, đây là nơi tập kết, trung chuyển đồ cổ, đồ giả cổ, hàng lưu niệm cao cấp… ra những cửa hàng lớn ở khu Đồng Khởi, Nguyễn Huệ, Mạc Thị Bưởi… Đến khoảng năm 1990, do việc thuê mặt bằng gặp khó khăn nên một số chủ cửa hàng đã dời về bán tại nhà. 

Nằm nối giữa hai con đường Phó Đức Chính và Nguyễn Thái Bình, thuộc phường Nguyễn Thái Bình (quận 1), đường Lê Công Kiều chỉ dài hơn 200m nhưng lại là một con đường khá đặc biệt ở Sài Gòn, được nhiều người biết đến, nhất là trong giới chơi đồ cổ và những người thích sống chậm.

Họ đến đây không chỉ đơn thuần để mua bán mà còn để thưởng thức, tìm về hương sắc Sài Gòn xưa. Người bán kẻ mua dù làm nghề gì cũng có chung niềm đam mê, yêu thích đồ cổ, họ trân trọng từng lưu vật bé nhỏ của tiền nhân.

Đừng nghĩ đồ ở phố cổ đều to tát, lấp lánh, sơn son thếp vàng hay chạm rồng khắc phụng mà nhầm, bởi ở đây “thượng vàng hạ cám” kiểu gì cũng có. Từ những vật dụng hằng ngày của người dân như chiếc bát hương, chiếc hộp quẹt, đèn măng-sông, đến những vật chỉ có ở nhà quan hay người giàu như tấm hoành phi, liễn, câu đối…

Cả những vật tâm linh để thờ cúng, tượng Phật các loại. Cũng có thể tìm thấy cái nút áo đến chai rượu Tây, đồng tiền xu đến đồ nghệ thuật gốm sứ, đồ gỗ, tranh pháo… thuộc nhiều niên đại. Hàng có được từ nhiều nguồn, thu mua của dân, từ nước ngoài đều có.

Tôi có vài người bạn vong niên dù đã “cáo lão quy điền”, về ở ẩn ở những vùng xa trung tâm thành phố, nhưng hằng tuần đều đặn đến phố đồ cổ để uống ly cà phê lề đường, cùng bạn bè tán gẫu dăm ba câu chuyện vãn về thú chơi cổ vật.

Có khi chẳng mua bán gì cũng sà vào vài tiệm. Chủ và khách đã quá quen nhau nên chẳng cần mời mọc gì. Vì chủ đã biết rõ sở trường của khách chơi món gì, chỉ khi nào có đúng món ấy thì ưu tiên để dành cho khách “ruột” chọn trước. Khách cứ nhẩn nha xem ngắm.

 

Biết tôi có ý định viết bài về phố đồ cổ này, ông bạn già đăm chiêu nói: “Phố cũng như người, không phải tiếp xúc một ngày một buổi mà có thể hiểu hết được. Nhưng có điều này là chân lý: có yêu mới thấy đẹp, mới “chín bỏ làm mười”. Tôi lui đến đây đã 20 năm rồi, từ khi nó chỉ là nơi tập kết đủ thứ đồ cổ, đồ cũ, tôi thấy cái tình ở con phố này khó tìm được ở nơi nào khác”.

Tôi hiểu ý ông muốn nói gì. Đó là những chuyện không hay về buôn bán đồ cổ, một thời chuyện chảy máu cổ vật cũng xảy ra ở đây. Chuyện đồ cũ – mới, thật – giả lẫn lộn. Đã là chợ, không thể trách người mua hay người bán, chỉ có điều đồ cổ đẹp, tốt, có giá trị chỉ có thể đến tay người hiểu biết. Nghề chơi cũng lắm công phu là thế.

Khách đến đây đủ thành phần, từ cậu học sinh tập tành sưu tập tiền xu, anh thầy giáo trẻ mê máy hát đĩa cổ, anh kỹ sư mê đồng hồ… Hay như linh mục Nguyễn Hữu Triết, người nổi tiếng với bộ sưu tập đèn cũng là khách thường xuyên của phố này.

Một buổi trưa, tôi ghé cửa hàng nhỏ có vẻ cũ kỹ, bình dân của anh Xương chuyên bán đèn, hỏi anh dạo này buôn bán thế nào, có hàng độc dành cho khách quen không. Vừa đóng hàng vào giỏ, anh nói, lai rai thôi. Anh kể về vị khách đặc biệt của mình: “Cha Triết sưu tập đèn lâu rồi, ông có nhiều cái đẹp, quý lắm. Ở phố này ai cũng biết ông cả”.

Giờ đây, con phố này cũng là điểm tham quan không thể bỏ qua của du khách nước ngoài khi đến TP. Hồ Chí Minh. Bước vào con phố, khách không giấu vẻ ngạc nhiên thú vị khi từ đầu đường cho đến cuối đường, đồ cũ, đồ cổ được bày bán từ vỉa hè đến các cửa hàng sang trọng với đủ chủng loại. Anh Hảo cho biết, khách nước ngoài chiếm khoảng 50%, gồm cả khách buôn và khách du lịch. 

Chọn mua cũng được một vài món hay

 

Ngoài niềm đam mê đồ cổ, nhiều người còn là kỳ thủ nghiệp dư
Ở phố này không chỉ có các tiệm bán đồ lưu niệm, cổ vật, còn có một hiệu sửa máy ảnh nổi tiếng từ xưa, có góc vỉa hè sửa các loại máy xay sinh tố, nồi cơm điện, quạt máy…, giữa phố là một quán ăn, một trường học cũng khép mình bên con phố.

Gọi Lê Công Kiều là chợ đồ cổ chỉ là cách gọi truyền miệng, chứ theo giấy phép kinh doanh, những tiệm ở đây đều đăng ký buôn bán đồ gốm sứ, thủ công mỹ nghệ… Các tiệm tuy bày bán nhiều mặt hàng cho đa dạng, nhưng mỗi nơi đều có “đặc sản” riêng.

Khách cũng là chỗ thân quen thuộc diện ưu tiên nên hàng tốt ít khi còn để đến tay khách vãng lai. Vì vậy mà có người than phiền, ra phố Kiều là bị lừa, chỉ toàn đồ mới. Cũng không ai đi thanh minh, vì có khi “há miệng mắc quai”.

Các cửa hàng số 19, 21, 23 có nhiều hàng gốm sứ, đồ cổ các nước châu Á có các cửa hàng số 34, 38, 40. Muốn kiếm các loại bàn ghế, tủ, trường kỷ kiểu cổ, các cửa hàng số 15 và 36. Cửa hàng 48 bán đồ sơn mài, đồ gỗ, các bức hoành phi, câu đối, khắc gỗ… 

Anh Hải là dân kinh doanh thiết bị điện, ở quận Tân Phú nhưng anh đến phố Kiều “như cơm bữa”. Do nghề nghiệp nên anh cũng mê sưu tập đèn điện, trước là thỏa đam mê, sau là phục vụ công việc.

Những chiếc đèn bàn, đèn ngủ thời Pháp đã hư cũ, qua tay anh mày mò đã có thể sử dụng được. Lâu lâu săn lùng được cái nào còn mới nguyên là mừng như bắt được vàng. Anh còn mê đồ gỗ, đi đâu thấy đồ gỗ… sắp hư, bị người ta vứt bỏ là mang về, chế biến đủ kiểu sao cho hợp với đèn.

Làm được bộ nào ưng ý, anh chụp hình mang lên phố “khoe” với bạn. Anh nhận mình chỉ chơi “tài tử”, nhưng tôi biết nếu không đam mê, anh không thể chơi hồn nhiên như thế.

Không riêng vì việc mua đồ cổ ở phố Lê Công Kiều mà bất cứ nơi đâu, bao giờ cũng có phần phiêu lưu đòi hỏi người mua phải có con mắt nhà nghề, có kinh nghiệm lăn lộn trong việc săn tìm cổ vật.

Chị Tú Anh, người chơi lâu năm trong nghề chia sẻ, với chị, ra phố này là thú vui được lang thang trên con phố yên bình, được gặp gỡ, trò chuyện với những người bạn, người quen cùng sở thích. Có khi chịu khó lượm lặt cũng được nhiều món thú vị giá hời như tem, tiền xưa, huy hiệu, bàn ủi…

Đã thành chỗ thân quen từ lâu nên ai có đồ trang sức cổ đều dành cho chị. Vậy mà đôi khi chị vẫn phát hiện có đồ mới lẫn vào, khi ấy chị nhẹ nhàng nhắc khéo chủ tiệm về sự “nhầm lẫn”. Nói tóm lại, yên tâm ra phố Kiều mua đồ cũ, nhưng đồ cổ thì hãy cẩn thận.

Chơi có bạn bao giờ cũng vui hơn một mình nên với dân sưu tầm cổ vật, ra phố Lê Công Kiều là một địa điểm lý tưởng. Bên ly cà phê, ván cờ, những câu chuyện về đồ cổ không bao giờ cạn, chủ đề từ Nam ra Bắc, từ Đông sang Tây…

 

Họ ra đây như một thói quen, dù biết không có đồ để mua, chưa có gì mới để xem, hoặc không đủ tiền mua, nhưng nếu không ra lại thấy nhớ. Như mấy ông bạn vong niên của tôi, đàm luận chuyện đồ cổ xong lại… đâm lo, sợ mai đây lớp trẻ chỉ đam mê đồ hightech mà thờ ơ với cổ vật Việt, hay muốn xem cổ vật Việt phải ra nước ngoài!

Rồi lại lo đến sau này có khi chính người nước ngoài làm công việc tìm hiểu, giảng dạy về văn hóa Việt cho người Việt! Âu cũng là những nỗi lo gần của những người nặng lòng với văn hóa, cổ vật Việt.

Tôi không phải là người chơi đồ cổ, nhưng niềm xúc động, mối hoài cổ khi nhìn những cổ vật từ hàng trăm năm trước ở phố đồ cổ này vẫn nguyên vẹn như lần đầu vào bảo tàng xem triển lãm cổ vật.

 

Rồi đây có khi phải “đập cổ kính ra tìm lấy bóng…”, nghĩ đến phố đồ cổ và những giờ lang thang sống chậm giữa lòng Sài Gòn, thầm mong nơi này giữ được một nét duyên chấm phá cho thành phố.


THU NGÂN - Ảnh THANH AN, THẾ ANH/DNSGCT

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Con đường sống chậm ở Sài Gòn.

Anh Hải là dân kinh doanh thiết bị điện, ở quận Tân Phú nhưng anh đến phố Kiều “như cơm bữa”. Do nghề nghiệp nên anh cũng mê sưu tập đèn điện, trước là thỏa đam mê, sau là phục vụ công việc.

 

Một người bạn gọi điện bảo rằng anh sắp mở quán cà phê, rủ tôi ra Lê Công Kiều kiếm vài món đồ cũ về trang trí quán. Tôi hỏi lại “đồ cũ hay đồ cổ?”. Anh cười xòa: “Ngoài ấy đồ nào mà chẳng có, nhưng anh chỉ có tiền mua đồ cũ thôi!”.

Đọc E-paper

 

 

Dĩ nhiên là tôi nhận lời, bởi lang thang ngắm đồ cổ (và cả đồ cũ) ở con phố này là thú vui một thời sinh viên của tôi. Tôi đã từng nhặt được khối thứ hay ho ở con phố này mà lâu nay vì công việc, tôi quên bẵng đi…

 

Phố sống chậm

 

Lang thang phố là một thú vui khi có thể bắt gặp một món hàng yêu thích từ những cửa hàng vỉa hè như thế này
Nếu như Hà Nội xưa có 36 phố phường thì Sài Gòn từ lâu cũng có kiểu “buôn có bạn”. Dù là buôn kiểu gì thì nhịp sống của thành phố này cũng rất trẻ trung, sôi động, đặc trưng của kinh tế thị trường là “có cung ắt có cầu”.

Tuy vậy, muốn tìm một con đường mang dấu ấn hoài cổ ở Sài Gòn cũng không khó. Khác xa sự huyên náo, đông đúc thường thấy nơi phố thị, con đường Lê Công Kiều nằm ngay trung tâm thành phố nhưng lại khoác lên mình vẻ mơ màng, sang trọng kín đáo như nét đẹp của những cô thiếu nữ xưa.

Nhiều người gọi đây là phố đồ cổ, bởi từ vỉa hè cho đến nhà phố đều bày bán những mặt hàng được phân loại theo thời gian. Nhưng với tôi, sau nhiều lần lang thang “dòm ngó”, tôi gọi con đường mang tên vị anh hùng thời kháng Pháp này là con đường sống chậm ở Sài Gòn. Bạn sẽ thắc mắc vì sao ư? Tất nhiên, vì nhiều lẽ… 

Anh bạn hẹn 10g sáng Chủ nhật cùng ra phố Kiều, tôi tưởng anh tự thưởng cho mình được ngủ nướng sáng cuối tuần nhưng anh bảo, anh tất bật với công việc, thời gian đâu mà ngủ… như tôi?! Ở đây hơn 9g mới mở cửa hàng, ra sớm thì mua bán với ai. Thì ra là vậy. Mở cửa trễ nhưng 5g chiều có nơi đã rục rịch dọn hàng, trễ lắm 7g tối là đóng cửa.

Chỉ cách vài trăm mét với các con đường kế cận bên ngoài mà không gian con phố này vắng vẻ, yên ắng đến lạ lùng. Từ đầu đường đã nhìn thông thống đến cuối đường, vì đường ngắn mà ít có xe cộ qua lại, đặc biệt là không có ngõ hẻm ngang dọc như các con đường khác ở Sài Gòn. Trên vỉa hè chỉ có vài người khách người nước ngoài đang đi bộ, dừng lại nhìn ngắm cửa hàng hoặc hỏi mua vài món hàng vặt lưu niệm.

Chúng tôi rảo một vòng quanh các cửa hàng, hầu như cửa hiệu chỉ đánh số, ít có bảng tên sáng loáng bắt mắt khách. Nơi thì người bán thong thả đọc báo, người thì nhẹ tay lau dọn, sắp xếp đồ đạc hay chỉ ngồi trước cửa ngắm bâng quơ phố xá…

Có chỗ ngoài hiên nhà tụ tập vài quý ông vây quanh bàn cờ tướng, kiên nhẫn làm quan sát viên. Ai cũng thư thái, nhàn nhã, không có vẻ gì là vội vã. Vừa có cảm giác nhịp sống ồn ào của Sài Gòn dừng chân ở ngoài con phố này thì tiếng rao hàng rong cất lên từ cuối đường, giọng trầm đục nhắc tôi về cuộc mưu sinh chưa bao giờ là dễ dàng với biết bao người khốn khó.

 

Con phố ngắn, từ đầu đường nhìn đến cuối đường
Có lẽ thấy chúng tôi không phải là khách muốn mua đồ cổ, cũng chẳng ra dáng khách hàng tiềm năng nên khi chúng tôi vào, người bán không mời chào vồn vã. Chúng tôi cũng tự ngắm nghía xong rồi đi. Chỉ có chị bán trên vỉa hè hỏi khi chúng tôi đến “Tìm gì vậy em, nói chị lấy cho?”.

Anh bạn tôi thích thú khi moi ra được cái chân nến bằng đồng hình cô gái. Chị bán hàng nói, có người muốn mua hai cái nhưng chị có một cái thôi nên mới còn. Sợ chúng tôi cũng đổi ý như khách trước, chị tiếp lời thuyết phục: “Mua đồ cổ chứ có phải đồ mới đâu mà muốn bao nhiêu cũng có. Không phải ai cũng mua được đâu, là do có duyên hết đó em ạ”.

Anh bạn tôi phát hiện, hầu như chủ tiệm trên con phố này đều là người Bắc. Anh Vũ Xuân Trung – cư dân ở đây xác nhận đúng như thế. Anh quê Nam Định, từng là dân sưu tập tranh, khi chọn phố Kiều làm nơi an cư vào năm 1990, anh kiêm luôn buôn bán đồ cổ, nhưng mảng tranh vẫn được anh ưu ái hơn cả, nhất là tranh sơn mài.

Anh Trung giới thiệu pha với sự hãnh diện: “Ở đây an ninh, trật tự tốt lắm. Nhiều chính khách như Tổng thống Mỹ, Nữ hoàng Đan Mạch đến TP. Hồ Chí Minh đều ghé thăm con phố này”.

Anh Lê Mỹ Hảo, chủ cửa hàng số 48 là người Hà Tây, vào miền Nam sống và kinh doanh ở đây từ năm 1992 cho biết, thời cực thịnh của thị trường đồ cổ là từ năm 2006-2010. Thời đó nhờ địa ốc, chứng khoán được mùa, nhiều người phất lên thành đại gia.

Để nâng tầm văn hóa, nhiều người chọn cách… chơi cổ ngoạn, sưu tập cho mình hoặc mua làm quà tặng. Thế nên mới có cảnh đại gia đánh xế hộp đi gom đồ cổ, chỉ cần ưng mắt hàng xịn là chồng tiền cái rụp, chẳng cần “cò kè bớt một thêm hai”. 

Hơn ba năm nay tình hình kinh tế khó khăn, thị trường đồ cổ cũng đi xuống theo, trầm lắng hẳn. Hầu hết các cửa hàng ở phố này tồn tại được là nhờ khách quen, chứ khách vãng lai thì không đáng kể. 

 

Anh Hảo cho biết, phần lớn cửa hàng là nhà “chính chủ”, không phải thuê mướn mới duy trì được, vì có khi cả ngày chẳng bán được món nào. Có khi cả tháng chỉ cần bán được một vài món là sống khỏe. Bởi ai cũng biết giá trị đồ cổ rất vô chừng, tùy thuộc vào độ hiếm và độc đáo mà có giá càng cao. “Buôn bán mặt hàng này nó thế, có muốn sống nhanh cũng không được” – anh Hảo cười.

Con phố ngắn nên ai cũng biết mặt, tên tuổi, quê quán của nhau cả. Anh Hảo kể vanh vách, anh Tâm (số 11), anh Xương (số 20), anh Hùng tàu (số 22), chị Thủy (số 58), anh Tuân đèn (số 62)… Cũng có vài chủ tiệm người miền Nam như anh Thọ (số 15), anh Sáu Thạnh (số 5).

 Ở con phố này mọi người đối với nhau rất tình cảm không vì “nhất cận lân” mà còn vì tình đồng hương nên gắn bó, san sẻ nhau, không cạnh tranh kiểu mạnh ai nấy bán. Cùng đồng hương với anh Hảo còn có anh Kim (số 68), anh Tài cao (số 70), hay người Nam Định có anh Trung (số 17), anh Trường (số 72), anh Thắng – Kim Anh…

Phố lạc xoong trở thành phố đồ cổ

Dân cố cựu của Sài Gòn hãy còn nhớ Bảo tàng Mỹ thuật TP. Hồ Chí Minh ngày nay cùng với những dãy phố xung quanh, trong đó có đường Lê Công Kiều nằm trên khu đất vàng vốn từng là sở hữu của chú Hỏa – một trong những “đại gia” giàu nhất Sài Gòn vào những năm nửa đầu của thế kỷ trước.

Khởi nghiệp từ gánh ve chai rồi trở thành “trùm” bất động sản, người đàn ông gốc Hoa này cũng để lại mối duyên công việc có liên quan đến nghề thu mua từ ve chai, đồ cũ, đồ cổ cho cư dân của phố Lê Công Kiều.

 

Ông chủ cửa hàng vui vẻ chuyện trò trong lúc vắng khách
Sau giải phóng, trải qua nhiều biến thiên, đây là nơi tập kết, trung chuyển đồ cổ, đồ giả cổ, hàng lưu niệm cao cấp… ra những cửa hàng lớn ở khu Đồng Khởi, Nguyễn Huệ, Mạc Thị Bưởi… Đến khoảng năm 1990, do việc thuê mặt bằng gặp khó khăn nên một số chủ cửa hàng đã dời về bán tại nhà. 

Nằm nối giữa hai con đường Phó Đức Chính và Nguyễn Thái Bình, thuộc phường Nguyễn Thái Bình (quận 1), đường Lê Công Kiều chỉ dài hơn 200m nhưng lại là một con đường khá đặc biệt ở Sài Gòn, được nhiều người biết đến, nhất là trong giới chơi đồ cổ và những người thích sống chậm.

Họ đến đây không chỉ đơn thuần để mua bán mà còn để thưởng thức, tìm về hương sắc Sài Gòn xưa. Người bán kẻ mua dù làm nghề gì cũng có chung niềm đam mê, yêu thích đồ cổ, họ trân trọng từng lưu vật bé nhỏ của tiền nhân.

Đừng nghĩ đồ ở phố cổ đều to tát, lấp lánh, sơn son thếp vàng hay chạm rồng khắc phụng mà nhầm, bởi ở đây “thượng vàng hạ cám” kiểu gì cũng có. Từ những vật dụng hằng ngày của người dân như chiếc bát hương, chiếc hộp quẹt, đèn măng-sông, đến những vật chỉ có ở nhà quan hay người giàu như tấm hoành phi, liễn, câu đối…

Cả những vật tâm linh để thờ cúng, tượng Phật các loại. Cũng có thể tìm thấy cái nút áo đến chai rượu Tây, đồng tiền xu đến đồ nghệ thuật gốm sứ, đồ gỗ, tranh pháo… thuộc nhiều niên đại. Hàng có được từ nhiều nguồn, thu mua của dân, từ nước ngoài đều có.

Tôi có vài người bạn vong niên dù đã “cáo lão quy điền”, về ở ẩn ở những vùng xa trung tâm thành phố, nhưng hằng tuần đều đặn đến phố đồ cổ để uống ly cà phê lề đường, cùng bạn bè tán gẫu dăm ba câu chuyện vãn về thú chơi cổ vật.

Có khi chẳng mua bán gì cũng sà vào vài tiệm. Chủ và khách đã quá quen nhau nên chẳng cần mời mọc gì. Vì chủ đã biết rõ sở trường của khách chơi món gì, chỉ khi nào có đúng món ấy thì ưu tiên để dành cho khách “ruột” chọn trước. Khách cứ nhẩn nha xem ngắm.

 

Biết tôi có ý định viết bài về phố đồ cổ này, ông bạn già đăm chiêu nói: “Phố cũng như người, không phải tiếp xúc một ngày một buổi mà có thể hiểu hết được. Nhưng có điều này là chân lý: có yêu mới thấy đẹp, mới “chín bỏ làm mười”. Tôi lui đến đây đã 20 năm rồi, từ khi nó chỉ là nơi tập kết đủ thứ đồ cổ, đồ cũ, tôi thấy cái tình ở con phố này khó tìm được ở nơi nào khác”.

Tôi hiểu ý ông muốn nói gì. Đó là những chuyện không hay về buôn bán đồ cổ, một thời chuyện chảy máu cổ vật cũng xảy ra ở đây. Chuyện đồ cũ – mới, thật – giả lẫn lộn. Đã là chợ, không thể trách người mua hay người bán, chỉ có điều đồ cổ đẹp, tốt, có giá trị chỉ có thể đến tay người hiểu biết. Nghề chơi cũng lắm công phu là thế.

Khách đến đây đủ thành phần, từ cậu học sinh tập tành sưu tập tiền xu, anh thầy giáo trẻ mê máy hát đĩa cổ, anh kỹ sư mê đồng hồ… Hay như linh mục Nguyễn Hữu Triết, người nổi tiếng với bộ sưu tập đèn cũng là khách thường xuyên của phố này.

Một buổi trưa, tôi ghé cửa hàng nhỏ có vẻ cũ kỹ, bình dân của anh Xương chuyên bán đèn, hỏi anh dạo này buôn bán thế nào, có hàng độc dành cho khách quen không. Vừa đóng hàng vào giỏ, anh nói, lai rai thôi. Anh kể về vị khách đặc biệt của mình: “Cha Triết sưu tập đèn lâu rồi, ông có nhiều cái đẹp, quý lắm. Ở phố này ai cũng biết ông cả”.

Giờ đây, con phố này cũng là điểm tham quan không thể bỏ qua của du khách nước ngoài khi đến TP. Hồ Chí Minh. Bước vào con phố, khách không giấu vẻ ngạc nhiên thú vị khi từ đầu đường cho đến cuối đường, đồ cũ, đồ cổ được bày bán từ vỉa hè đến các cửa hàng sang trọng với đủ chủng loại. Anh Hảo cho biết, khách nước ngoài chiếm khoảng 50%, gồm cả khách buôn và khách du lịch. 

Chọn mua cũng được một vài món hay

 

Ngoài niềm đam mê đồ cổ, nhiều người còn là kỳ thủ nghiệp dư
Ở phố này không chỉ có các tiệm bán đồ lưu niệm, cổ vật, còn có một hiệu sửa máy ảnh nổi tiếng từ xưa, có góc vỉa hè sửa các loại máy xay sinh tố, nồi cơm điện, quạt máy…, giữa phố là một quán ăn, một trường học cũng khép mình bên con phố.

Gọi Lê Công Kiều là chợ đồ cổ chỉ là cách gọi truyền miệng, chứ theo giấy phép kinh doanh, những tiệm ở đây đều đăng ký buôn bán đồ gốm sứ, thủ công mỹ nghệ… Các tiệm tuy bày bán nhiều mặt hàng cho đa dạng, nhưng mỗi nơi đều có “đặc sản” riêng.

Khách cũng là chỗ thân quen thuộc diện ưu tiên nên hàng tốt ít khi còn để đến tay khách vãng lai. Vì vậy mà có người than phiền, ra phố Kiều là bị lừa, chỉ toàn đồ mới. Cũng không ai đi thanh minh, vì có khi “há miệng mắc quai”.

Các cửa hàng số 19, 21, 23 có nhiều hàng gốm sứ, đồ cổ các nước châu Á có các cửa hàng số 34, 38, 40. Muốn kiếm các loại bàn ghế, tủ, trường kỷ kiểu cổ, các cửa hàng số 15 và 36. Cửa hàng 48 bán đồ sơn mài, đồ gỗ, các bức hoành phi, câu đối, khắc gỗ… 

Anh Hải là dân kinh doanh thiết bị điện, ở quận Tân Phú nhưng anh đến phố Kiều “như cơm bữa”. Do nghề nghiệp nên anh cũng mê sưu tập đèn điện, trước là thỏa đam mê, sau là phục vụ công việc.

Những chiếc đèn bàn, đèn ngủ thời Pháp đã hư cũ, qua tay anh mày mò đã có thể sử dụng được. Lâu lâu săn lùng được cái nào còn mới nguyên là mừng như bắt được vàng. Anh còn mê đồ gỗ, đi đâu thấy đồ gỗ… sắp hư, bị người ta vứt bỏ là mang về, chế biến đủ kiểu sao cho hợp với đèn.

Làm được bộ nào ưng ý, anh chụp hình mang lên phố “khoe” với bạn. Anh nhận mình chỉ chơi “tài tử”, nhưng tôi biết nếu không đam mê, anh không thể chơi hồn nhiên như thế.

Không riêng vì việc mua đồ cổ ở phố Lê Công Kiều mà bất cứ nơi đâu, bao giờ cũng có phần phiêu lưu đòi hỏi người mua phải có con mắt nhà nghề, có kinh nghiệm lăn lộn trong việc săn tìm cổ vật.

Chị Tú Anh, người chơi lâu năm trong nghề chia sẻ, với chị, ra phố này là thú vui được lang thang trên con phố yên bình, được gặp gỡ, trò chuyện với những người bạn, người quen cùng sở thích. Có khi chịu khó lượm lặt cũng được nhiều món thú vị giá hời như tem, tiền xưa, huy hiệu, bàn ủi…

Đã thành chỗ thân quen từ lâu nên ai có đồ trang sức cổ đều dành cho chị. Vậy mà đôi khi chị vẫn phát hiện có đồ mới lẫn vào, khi ấy chị nhẹ nhàng nhắc khéo chủ tiệm về sự “nhầm lẫn”. Nói tóm lại, yên tâm ra phố Kiều mua đồ cũ, nhưng đồ cổ thì hãy cẩn thận.

Chơi có bạn bao giờ cũng vui hơn một mình nên với dân sưu tầm cổ vật, ra phố Lê Công Kiều là một địa điểm lý tưởng. Bên ly cà phê, ván cờ, những câu chuyện về đồ cổ không bao giờ cạn, chủ đề từ Nam ra Bắc, từ Đông sang Tây…

 

Họ ra đây như một thói quen, dù biết không có đồ để mua, chưa có gì mới để xem, hoặc không đủ tiền mua, nhưng nếu không ra lại thấy nhớ. Như mấy ông bạn vong niên của tôi, đàm luận chuyện đồ cổ xong lại… đâm lo, sợ mai đây lớp trẻ chỉ đam mê đồ hightech mà thờ ơ với cổ vật Việt, hay muốn xem cổ vật Việt phải ra nước ngoài!

Rồi lại lo đến sau này có khi chính người nước ngoài làm công việc tìm hiểu, giảng dạy về văn hóa Việt cho người Việt! Âu cũng là những nỗi lo gần của những người nặng lòng với văn hóa, cổ vật Việt.

Tôi không phải là người chơi đồ cổ, nhưng niềm xúc động, mối hoài cổ khi nhìn những cổ vật từ hàng trăm năm trước ở phố đồ cổ này vẫn nguyên vẹn như lần đầu vào bảo tàng xem triển lãm cổ vật.

 

Rồi đây có khi phải “đập cổ kính ra tìm lấy bóng…”, nghĩ đến phố đồ cổ và những giờ lang thang sống chậm giữa lòng Sài Gòn, thầm mong nơi này giữ được một nét duyên chấm phá cho thành phố.


THU NGÂN - Ảnh THANH AN, THẾ ANH/DNSGCT

BẢN TIN MỚI NHẤT

Phật giáo hiện nay suy đồi

Cho dù có chùa to, Phật lớn khắp nơi, tu sĩ rất nhiều,

Xem Thêm

Những Hậu Quả Tệ Hại Do Chủ Trương "Bỏ Phiếu Bằng Thư"

Trong những giấy tờ gửi tới gia đình tôi và gia đình ông cậu nhà tôi đã cho thấy ... đã cố tình loại bỏ tên TT Donald Trump và trên các phiếu bầu.

Xem Thêm

ĐỂ DÀNH. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ô hay em vẫn quan san Chưa nghe hơi thở anh than vãn buồn

Xem Thêm

Vì sao có khoảng cách cha mẹ Việt kiều và con ở Mỹ? = Lương Tạ

Bối cảnh xã hội nóng bỏng làm nổi bật sự khác biệt giữa một số đông của thế hệ trước được giáo dục qua trung học ở Việt Nam và thế hệ sau được giáo dục ở Mỹ gần đây.

Xem Thêm

Tại sao thế giới hờ hững với thành công Vắccine phòng chống Covid 19 của Nga - Mai Tú Ân

Hôm qua nước Nga đã tổ chức họp báo để cho thế giới biết nước Nga đã thành công khi chế ra Vắccin

Xem Thêm

Họa vần: RƯỢU THUỐC

Rượu thuốc mà ngâm với rễ nhàu. Uống vào nhức mỏi biến đi đâu

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Một bức ảnh, vạn lời nó

Joe vat vo da khang dinh : neu dac cu,y se thay doi the che..." the che nao thi y khong noi.Viec tau cong muon chiem nuoc My thi da ro rang co ke hoach han hoi tu 2005 va da duoc cong khai pho bien va moc quyet dinh : 2025 va 2050 de nam tron the gioi. Viec bau cu 11-2020 toi day,co the gia dinh nhu the nay : con Lua se pha roi bau cu,va vi mot ly do nao do,bau cu bat thanh va theo hien phap,T.T Trump se het hieu luc va phai ban giao chuc vu cho tan tong thong, ma tan T.T lai chua co vi truc trac phieu bau.Vay theo hien phap,nguoi thu 03 duoc quyen giu chuc vu T.T tam thoi la mu nancy va khi nancy lam T.T,cho du la t.t tam thoi,mu ta van co toan quyen hien dinh va khi do con lua tung hoang ngang doc.....buon qua,hau xet.

Xem Thêm

Đề bài : Chuyện cụ Biden

Đọc Vu Linh viết bài nào cũng có lý , qua đây mới biết bộ mặt thật của Joe biden đối với người tỵ nạm Việt , 33t làm tns có những kẻ ngu mới tin là ông ta thiếu suy nghĩ ? óc bã đậu . cám ơn VŨ LINH ....

Xem Thêm

Đề bài :Bàn về “Lói ngọng” Phạm Thị Hoài

Tôi sinh ra và lớn lên ở Hải dương, một nơi đã từng mang cái tên thơ mộng là Đông Thành. Từ hơn 60 năm trước, thời tiểu học của chúng tôi chưa từng có chuyện nói ngọng "nờ", "lờ" cả trong nhà trường và ngoài xã hội.. Bà bác tôi, cụ chủ hiệu bánh Bảo Hiên Rồng Vàng, lúc sinh thời đã từng khoe với bạn bè là: " Con cháu chúng tôi ăn nói lịch thiệp, đoan trang hơn cả người Hà nội...". Nói như vậy để thấy rằng: cái gọi là "ngữ âm vùng, miền" người ta đã du nhập vào Đông thành của chúng tôi từ năm 1954 và cả về sau này. Người Hải dương "chính cống" không bao giờ nói ngọng. Không biết ông Bộ trưởng Bộ Giáo dục có phải "đồng hương" không vậy ? Cảm ơn tác giả Phạm Thị Hoài đã viết lên cái khắc khoải về văn hóa vùng, miền của Người Hải Dương "chính cống"...

Xem Thêm

Đề bài :Bàn về “Lói ngọng” Phạm Thị Hoài

Tôi sinh ra và lớn lên ở Hải dương, một nơi đã từng mang cái tên thơ mộng là Đông Thành. Từ hơn 60 năm trước, thời tiểu học của chúng tôi chưa từng có chuyện nói ngọng "nờ", "lờ" cả trong nhà trường và ngoài xã hội.. Bà bác tôi, cụ chủ hiệu bánh Bảo Hiên Rồng Vàng, lúc sinh thời đã từng khoe với bạn bè là: " Con cháu chúng tôi ăn nói lịch thiệp, đoan trang hơn cả người Hà nội...". Nói như vậy để thấy rằng: cái gọi là "ngữ âm vùng, miền" người ta đã du nhập vào Đông thành của chúng tôi từ năm 1954 và cả về sau này. Người Hải dương "chính cống" không bao giờ nói ngọng. Không biết ông Bộ trưởng Bộ Giáo dục có phải "đồng hương" không vậy ? Cảm ơn tác giả Phạm Thị Hoài đã viết lên cái khắc khoải về văn hóa vùng, miền của Người Hải Dương "chính cống"... Hoàng Nguyễn

Xem Thêm

Đề bài :Bàn về “Lói ngọng” Phạm Thị Hoài

Bài viết phân tích tật nói ngọng của dàn lảnh đạo cao cấp VN hiện nay rất sâu sắc và hữu ích ,tuy nhiên bây giờ tật nói ngọng này đã ăn sâu thành lề lối nên khó thay đổi. Cái đáng nói đến là nguyên nhân ,từ xa xưa thời cách mạng tháng tám ,Đảng VC và cấp lảnh đạo có chủ trương nêu cao giai cấp tiên tiến là công nông ,còn giai cấp địa chủ tư sản là kẻ thù phải tiêu diệt giết sạch ,mà đại đa số thành phần cốt cán công nông là dân quê ,hoặc lao động chân tay cho nên tật nói ngọng rất phổ biến ,còn đám tiểu tư sản hay trí thức muốn sống sót thì bắt buộc phải cúi mình nương theo quần chúng nếu không muốn bị đem ra đấu tố ,mà trước hết là cố gắng hòa đồng bằng cách tập nói ngọng ,không còn kiểu ăn nói văn hoa lịch lãm ,từ đó phong trào nói ngọng trở thành biểu trưng của giai cấp cách mạng tiên tiến.Nhà nhà nói ngọng ,người người nói ngọng lâu dần không ai thấy khó chịu khi nghe người khác và ngay cả bản thân cùng gia đình cũng nói ngong.. niu..no !! Nếu tác giả sinh trong thời đó thì bây giờ có lẻ không có bài phân tích này .

Xem Thêm

Đề bài :Bản Tuyên Ngôn của Người Mỹ Gốc Việt ủng hộ Ứng Cử Viên Joe Bide

Một bài viết trào phúng đầy ý nghĩa ! Một bài viết "dành cho những người thông minh", không phải "cho những kẻ tầm thường". Cảm ơn tác giả.

Xem Thêm

Đề bài :Bản Tuyên Ngôn của Người Mỹ Gốc Việt ủng hộ Ứng Cử Viên Joe Bide

Toi la nguoi Vietnam ty nan tai My.Nhung toi KHONG ghi ten vao to chuc Vietnamese-Americans va toi khang dinh : Toi CHUA quyet dinh bau phieu cho ai ca.Xin dung loi dung va gom chung nhung nguoi Vietnam o My va cai hoi nay,vao hay khong la quyen tu do cua moi nguoi.Toi khang dinh va toi chiu trach nhiem ve su khang dinh nay./-

Xem Thêm

Đề bài :Khấn Người Tình Địch - Tràm Cà Mau

Có gì đâu ông bạn JUDO ! Tốt hơn hết mỗi khi thấy còm có tên DON VU thì coi như "bãi rác", tránh cho xa...Thế thôi !!!

Xem Thêm

Đề bài :Nữ dân biểu gốc Việt bị đồng hương chụp mũ vì ủng hộ BLM

Search these links below, please: https://www.vietbf.com/forum/showthread.php?t=1364608 https://www.nguoi-viet.com/little-saigon/cong-dong/ung-ho-blm-dan-bieu-goc-viet-bi-chup-than-cong-doanh-gia-goc-viet-bi-doa-giet/ http://www.vsam1040.com/vi-vn/tin-tuc/tin-nguoi-viet-hai-ngoai/nu-dan-bieu-goc-viet-bi-dong-huong-chup-mu-vi-ung

Xem Thêm

TIN MỚI

Phật giáo hiện nay suy đồi

Cho dù có chùa to, Phật lớn khắp nơi, tu sĩ rất nhiều,

Xem Thêm

Những Hậu Quả Tệ Hại Do Chủ Trương "Bỏ Phiếu Bằng Thư"

Trong những giấy tờ gửi tới gia đình tôi và gia đình ông cậu nhà tôi đã cho thấy ... đã cố tình loại bỏ tên TT Donald Trump và trên các phiếu bầu.

Xem Thêm

ĐỂ DÀNH. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ô hay em vẫn quan san Chưa nghe hơi thở anh than vãn buồn

Xem Thêm

Vì sao có khoảng cách cha mẹ Việt kiều và con ở Mỹ? = Lương Tạ

Bối cảnh xã hội nóng bỏng làm nổi bật sự khác biệt giữa một số đông của thế hệ trước được giáo dục qua trung học ở Việt Nam và thế hệ sau được giáo dục ở Mỹ gần đây.

Xem Thêm

Tại sao thế giới hờ hững với thành công Vắccine phòng chống Covid 19 của Nga - Mai Tú Ân

Hôm qua nước Nga đã tổ chức họp báo để cho thế giới biết nước Nga đã thành công khi chế ra Vắccin

Xem Thêm

Họa vần: RƯỢU THUỐC

Rượu thuốc mà ngâm với rễ nhàu. Uống vào nhức mỏi biến đi đâu

Xem Thêm

Kẻ qua sông an toàn lại đạp người sắp chết đuối - Nguyễn Dư

Người ta chắc chưa quên, trước đây trên mạng có phổ biến những hình ảnh chụp quan chức

Xem Thêm

Thủ tướng VN Rước đuốc Olympic China vào Thành Hồ ..- Nguyễn Bá Chổi.

(HNPD) Thủ tướng VN Rước đuốc Olympic China vào Thành Hồ ..- Nguyễn Bá Chổi.

Xem Thêm

Thế giới hôm nay: 12/08/2020

Hôm qua Nga cho biết họ đã phê duyệt vắc xin covid-19 do các nhà khoa học trong nước phát triển.

Xem Thêm

Không chó thì bắt mèo ăn phân - Lê Huy Trứ

Kamala không được đa số Mỹ đen lẫn Mỹ trắng, và đa số thiểu số ủng hộ.

Xem Thêm