Xe cán chó

Khôn Lỏi: Nét Văn Hóa Tệ Hại Trong Cách Ứng Xử Của Người Việt

Tâm lý khôn lỏi, khôn vặt của người Việt có lẽ xuất phát từ văn hóa tiểu nông, làng xã.


Tâm lý khôn lỏi, khôn vặt của người Việt có lẽ xuất phát từ văn hóa tiểu nông, làng xã. (Ảnh minh họa)


Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp”, lời khuyên này có lẽ luôn thích hợp.

Trong cách ứng xử của người Việt, không khó để chúng ta nhận ra một nét văn hóa đặc thù, đó chính là khôn lỏi. Nó phản ánh trong mọi ngóc ngách của đời sống, và đang trở thành mối nguy hại trong thời đại này.

Đứng xếp hàng ở quầy thanh toán siêu thị, có hai đứa trẻ đứng gần nhau. Người mẹ đứa trẻ đứng sau bảo nó chen lên tính tiền trước, nó không nghe lời và vẫn xếp hàng theo đúng thứ tự.
Khi ra ngoài, người mẹ ấy mắng con: “Mày ngu lắm, mua ít đồ thì giành tính trước cho nhanh. Chắc sau này ra đời toàn bị chúng nó ngồi trên đầu thôi!”. Đứa bé ngây thơ cúi gằm nhận lỗi.

Thái độ bực tức của bậc phụ huynh kia không phải là cá biệt. Xuất phát từ tâm lý lo sợ con mình bị thiệt thòi, con mình bị mất cơ hội tốt, nên một số cha mẹ Việt dạy con thói khôn lỏi, đi tắt, nhằm đạt được lợi ích một cách ngắn nhất, dễ dàng nhất mà không phải tốn nhiều công sức học hỏi, lao động.

Từ những câu tục ngữ xa xưa: “Khôn ăn người, dại người ăn”“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”“Ông đưa chân giò, bà thò chai rượu”… Đã phản ánh tư tưởng tiểu nông bao gồm những thói quen, tập quán, phong tục, hành vi và thái độ ứng xử của người Việt với phương thức sản xuất nhỏ và những điều kiện sinh hoạt phù hợp với bối cảnh nông nghiệp, nông thôn dẫn đến cách nghĩ của họ cũng hết sức vụn vặt, lẻ tẻ, không có tầm nhìn xa, không có tính chiến lược, thiếu khả năng khái quát tổng hợp.

Họ chỉ thấy lợi trước mắt, không thấy lợi lâu dài, chỉ thấy lợi ích cá nhân, không thấy lợi ích tập thể. “Bè ai người nấy chống/ Ruộng ai người ấy đắp bờ”. Sống trong một làng quây quần vài chục, nhiều thì trên trăm nóc nhà, nhà ai có việc gì thì chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn, chuyện xảy ra ở đầu làng, cuối làng đã biết.
Dư luận tạo ra tiếng tăm, tai tiếng, điều tiếng. Điều này làm nảy sinh tâm lý sĩ diện cá nhân, sống phụ thuộc rất nhiều vào điều tiếng bên ngoài. Người ta sống theo dư luận và tự mình điều chỉnh ứng xử theo dư luận đó.

Khi giáo dục con trẻ, họ cũng dựa vào thói quen, dựa vào kinh nghiệm, lo sợ con em mình “khôn nhà dại chợ”. Do đó tâm lý khó tiếp thu cái mới, ngại thay đổi để an phận thủ thừa, quen nín nhịn, nín nhịn cả với điều chướng tai, gai mắt bởi “một điều nhịn chín điều lành”, vì cái lợi của bản thân mà làm ngơ trước sự bất công xảy ra quanh mình.

Tư duy của ông bà cha mẹ Việt vẫn còn ảnh hưởng không nhỏ đến nhân cách của lớp trẻ hôm nay. Và nguy hại là, khôn lỏi, láu cá đôi lúc còn bị đánh đồng với văn hóa ứng xử, được cho là cách thức giao tiếp khôn khéo, nhạy bén, thức thời.

Có lẽ rõ nhất vẫn là ở nơi chốn cơ quan, công sở. Thói luồn lách, nịnh bợ cấp trên, để đón thời cơ, để giành suất “đi tắt đón đầu”mau chóng thăng quan tiến chức. Đội trên tất phải đạp dưới, họ chia bè phái để thu nạp người thân, họ hàng, đệ tử. Mặt khác lại thanh trừng những người có chính kiến đối lập, những người không xu nịnh, trung thực và cầu tiến.



Nhưng khi ra ‘biển lớn, sóng to’, thói khôn lỏi, ranh vặt khó phát huy tác dụng, thậm chí còn khiến người Việt mất điểm trước bạn bè quốc tế.

Còn nhớ những vụ ồn ào về chen lấn, xô đẩy, lấy quá nhiều thức ăn tự chọn trong các chuyến du lịch nước ngoài của một bộ phận du khách Việt Nam cho đến các thương vụ mua bán lớn bị phía nước ngoài phạt vì vi phạm các điều khoản hợp đồng, và đau xót hơn là bị lừa đảo vì thói “tham bát bỏ mâm” của chính người Việt với nhau.

Một vị tiến sĩ cho rằng: “Thương lái Trung Quốc đặt hàng trồng khoai lang rồi bỏ chạy, sau đó đến thu gom dứa, cau non, sầu riêng non, bông thanh long… và tiếp tục biến mất. Ý đồ của thương lái Trung Quốc như thế nào chưa bàn tới nhưng trước tiên là do người Việt ham lợi”.
Còn theo nhà nghiên cứu văn hóa Bùi Trọng Hiền: “Khôn lỏi thể hiện tầm phát triển của dân trí xã hội còn chứa đựng nhiều ‘bản năng tự nhiên’. Trong một xã hội văn minh, sự giành giật bản năng hoang dã luôn cần được kiểm soát bởi hệ thống luật pháp/đạo đức. Nếu không, nó sẽ kìm hãm xã hội ở dạng chậm phát triển, thậm chí không chịu phát triển. Cái sự khôn lỏi lan tràn trong xã hội ta, tôi cho đó là điều đáng buồn bởi nó sẽ chi phối cơ bản lòng tốt nói chung của con người”.

Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp” – Lời này có lẽ luôn thích hợp.  Hoang Pham chuyen

Bàn ra tán vào (1)

Linhngayxua
Nguoi VN Cong san dung gian gioi de lan ap ke khac. Chi co VN moi co chuyen xung la MTGP MN mac du da so la bo doi mien Bac, ho hao huu chien Mau Than de tong tan cong, vien co Pathet Lao de khong tra tu binh tai Ha Lao, ky HD Paris roi mot nam sau xoa bo, du do than nhan bo nha di kinhte moi de than nhan cai tao di ve som. Nguoi Bac Han, Dong Duc khong gian xao nhu nguoi Bac Viet nen ho khong chiem duoc am Han, Tay Duc nhu CSVN. Vi song gian doi nen mot so nguoi VN tuy thanh dat nhung khong thanh cong lon duoc. Tre con VN song o My duoc giao duc thanh that dao duc nen ho lon len tro thanh nguoi tot. Con nguoi VN du di qua My du hoc, ho van giu cai xau cua nguoi CS VN.

----------------------------------------------------------------------------------

Comment




  • Input symbols

Khôn Lỏi: Nét Văn Hóa Tệ Hại Trong Cách Ứng Xử Của Người Việt

Tâm lý khôn lỏi, khôn vặt của người Việt có lẽ xuất phát từ văn hóa tiểu nông, làng xã.


Tâm lý khôn lỏi, khôn vặt của người Việt có lẽ xuất phát từ văn hóa tiểu nông, làng xã. (Ảnh minh họa)


Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp”, lời khuyên này có lẽ luôn thích hợp.

Trong cách ứng xử của người Việt, không khó để chúng ta nhận ra một nét văn hóa đặc thù, đó chính là khôn lỏi. Nó phản ánh trong mọi ngóc ngách của đời sống, và đang trở thành mối nguy hại trong thời đại này.

Đứng xếp hàng ở quầy thanh toán siêu thị, có hai đứa trẻ đứng gần nhau. Người mẹ đứa trẻ đứng sau bảo nó chen lên tính tiền trước, nó không nghe lời và vẫn xếp hàng theo đúng thứ tự.
Khi ra ngoài, người mẹ ấy mắng con: “Mày ngu lắm, mua ít đồ thì giành tính trước cho nhanh. Chắc sau này ra đời toàn bị chúng nó ngồi trên đầu thôi!”. Đứa bé ngây thơ cúi gằm nhận lỗi.

Thái độ bực tức của bậc phụ huynh kia không phải là cá biệt. Xuất phát từ tâm lý lo sợ con mình bị thiệt thòi, con mình bị mất cơ hội tốt, nên một số cha mẹ Việt dạy con thói khôn lỏi, đi tắt, nhằm đạt được lợi ích một cách ngắn nhất, dễ dàng nhất mà không phải tốn nhiều công sức học hỏi, lao động.

Từ những câu tục ngữ xa xưa: “Khôn ăn người, dại người ăn”“Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”“Ông đưa chân giò, bà thò chai rượu”… Đã phản ánh tư tưởng tiểu nông bao gồm những thói quen, tập quán, phong tục, hành vi và thái độ ứng xử của người Việt với phương thức sản xuất nhỏ và những điều kiện sinh hoạt phù hợp với bối cảnh nông nghiệp, nông thôn dẫn đến cách nghĩ của họ cũng hết sức vụn vặt, lẻ tẻ, không có tầm nhìn xa, không có tính chiến lược, thiếu khả năng khái quát tổng hợp.

Họ chỉ thấy lợi trước mắt, không thấy lợi lâu dài, chỉ thấy lợi ích cá nhân, không thấy lợi ích tập thể. “Bè ai người nấy chống/ Ruộng ai người ấy đắp bờ”. Sống trong một làng quây quần vài chục, nhiều thì trên trăm nóc nhà, nhà ai có việc gì thì chỉ trong một khoảng thời gian rất ngắn, chuyện xảy ra ở đầu làng, cuối làng đã biết.
Dư luận tạo ra tiếng tăm, tai tiếng, điều tiếng. Điều này làm nảy sinh tâm lý sĩ diện cá nhân, sống phụ thuộc rất nhiều vào điều tiếng bên ngoài. Người ta sống theo dư luận và tự mình điều chỉnh ứng xử theo dư luận đó.

Khi giáo dục con trẻ, họ cũng dựa vào thói quen, dựa vào kinh nghiệm, lo sợ con em mình “khôn nhà dại chợ”. Do đó tâm lý khó tiếp thu cái mới, ngại thay đổi để an phận thủ thừa, quen nín nhịn, nín nhịn cả với điều chướng tai, gai mắt bởi “một điều nhịn chín điều lành”, vì cái lợi của bản thân mà làm ngơ trước sự bất công xảy ra quanh mình.

Tư duy của ông bà cha mẹ Việt vẫn còn ảnh hưởng không nhỏ đến nhân cách của lớp trẻ hôm nay. Và nguy hại là, khôn lỏi, láu cá đôi lúc còn bị đánh đồng với văn hóa ứng xử, được cho là cách thức giao tiếp khôn khéo, nhạy bén, thức thời.

Có lẽ rõ nhất vẫn là ở nơi chốn cơ quan, công sở. Thói luồn lách, nịnh bợ cấp trên, để đón thời cơ, để giành suất “đi tắt đón đầu”mau chóng thăng quan tiến chức. Đội trên tất phải đạp dưới, họ chia bè phái để thu nạp người thân, họ hàng, đệ tử. Mặt khác lại thanh trừng những người có chính kiến đối lập, những người không xu nịnh, trung thực và cầu tiến.



Nhưng khi ra ‘biển lớn, sóng to’, thói khôn lỏi, ranh vặt khó phát huy tác dụng, thậm chí còn khiến người Việt mất điểm trước bạn bè quốc tế.

Còn nhớ những vụ ồn ào về chen lấn, xô đẩy, lấy quá nhiều thức ăn tự chọn trong các chuyến du lịch nước ngoài của một bộ phận du khách Việt Nam cho đến các thương vụ mua bán lớn bị phía nước ngoài phạt vì vi phạm các điều khoản hợp đồng, và đau xót hơn là bị lừa đảo vì thói “tham bát bỏ mâm” của chính người Việt với nhau.

Một vị tiến sĩ cho rằng: “Thương lái Trung Quốc đặt hàng trồng khoai lang rồi bỏ chạy, sau đó đến thu gom dứa, cau non, sầu riêng non, bông thanh long… và tiếp tục biến mất. Ý đồ của thương lái Trung Quốc như thế nào chưa bàn tới nhưng trước tiên là do người Việt ham lợi”.
Còn theo nhà nghiên cứu văn hóa Bùi Trọng Hiền: “Khôn lỏi thể hiện tầm phát triển của dân trí xã hội còn chứa đựng nhiều ‘bản năng tự nhiên’. Trong một xã hội văn minh, sự giành giật bản năng hoang dã luôn cần được kiểm soát bởi hệ thống luật pháp/đạo đức. Nếu không, nó sẽ kìm hãm xã hội ở dạng chậm phát triển, thậm chí không chịu phát triển. Cái sự khôn lỏi lan tràn trong xã hội ta, tôi cho đó là điều đáng buồn bởi nó sẽ chi phối cơ bản lòng tốt nói chung của con người”.

Văn hóa ứng xử trong xã hội văn minh hội nhập là cả một quãng đường dài cần phải học hỏi, tiếp thu và không ngại phá bỏ những tư tưởng lạc hậu, hẹp hòi, bảo thủ. “Chân thành là sự khôn ngoan cao cấp” – Lời này có lẽ luôn thích hợp.  Hoang Pham chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Thuyền Trưởng Jeon Je Young,người hy sinh sự nghiệp và tương lai của mình

... để cứu sống 96 thuyền nhân Việt Nam vào năm 1985

Xem Thêm

TỪ TIỀN KIẾP - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bây giờ bỗng thấy trong mơ Bóng anh đang thả lưới tơ êm đềm

Xem Thêm

Vài Nét Về Hoạt Động Biệt Kích Dù Tại Bắc Việt - Tr/Tá Nguyễn Văn Vinh

VNCH đã giữ vững được cuộc sống tự do trong suốt 21 năm ngắn ngủi nhưng đầy gian truân, máu và nước mắt, đầy sự hy sinh của biết bao nhiêu người.

Xem Thêm

Hồi Ký: HẢI ĐẢO TRƯỜNG-SA - Ðoàn Xuyên Sơn

Để chào-mừng Hiệp-Định Paris, sau lễ thượng-kỳ lúc 8 giờ,mỗi chiến-hạm được lệnh kéo lên ba hồi còi dài.

Xem Thêm

TÂM THƯ KHÔNG NIÊM

Tôi là một cựu Hải Quân VNCH, thành viên của Ủy Ban Góp Ý (UBGY)

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Chia sẻ từ nội bộ ĐCSTQ: “Chúng tôi đã đến đường cùng” Tuyết Mai

Có đáng tin lắm không?Tôi vẫn ngần ngại tin vào những "tiết lộ cấp cao" này.Bằng chứng thực tế đã có quá nhiều về những thủ đoạn giả chết của Chệt cộng hoặc những "tin đồn",những "rò rĩ" mà báo chí phương Tây vội vàng chộp lấy,tíu tít bình luận gây nên những phản ứng vô cùng bất lợi cho các chính quyền Tây Phương.Mấy anh nhà báo và đám GS Dại Học Mỹ như thế nào chắc dân Mít nhà ta chẳng lạ,nhưng đám Mỹ lại vẫn cứ tin mới chết cho chính quyền.

Xem Thêm

Đề bài :Đức Giám mục Nguyễn Thái Hợp: "Quan hệ VN-Vatican nhiều hứa hẹn mà chưa tiến bước nào."

Tất cả trách nhiệm trong GH CGVN nằm trong tay HĐGMVN.Do đó,nói gì thì nói,HĐGMVN có 1 phần trách nhiệm cho tương lai ko chỉ GHCGVN mà còn cho cả dân tộc VN nữa. Lâu nay chỉ thấy HĐGMVN im lặng với rất nhiều v/đ quan trọng cửa đất nước.Chúng ta cũng chẳng thể tin tưởng hoàn toàn vào Vatican được.Là người CG,chúng ta chỉ cần giữ đức vâng lời GH khi nó liên quan trực tiếp đến tín lý CG,ngoài ra giáo dân ko buộc phải vâng lời Vatican khi nó liên quan đến đất nước và dân tộc.Chúng ta,người CG/VN cần phải tự lo cho chính vận mạng của chúng ta.

Xem Thêm

Đề bài :Thượng tọa Thích Nhật Từ phán xét: Alexandre de Rhodes ‘có tội nhiều hơn công với dân tộc Việt Nam’

Tên sư Quốc Doanh mập này ăn nhiều nên Lú lẫn..Không biết gì về lịch sử và công trạng của tiền nhân..Không bàn chuyên truyền đao của hai ngài, mà công trình tạo ra chữ Việt đã là ṃột kỳ công to lớn rồi..dân VN phải ghi ơn đồi đời...chứ không phải nhớ ơn TQ đời đời nhờ chém giết, như cán VC nói...Tên hai ngài không xứng để đật tên đường, chắc anh Từ muốn lắy tên Bùi Hiền và Huynh Ngọc Đại cho tên đường ...vì nó hơp tiêu chuẩn vừa hồng v̀a chuyên --Đúng quy Trình Dzỏm...Đỏ qúa Lố rồi anh Từ ạ...!!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Rất tội nghiệp cho tiếng Việt cuả vc

Hiện này trong các báo ,họ không dùng chữ trái cây mà người miền nam dùng mà họ sửa thanh chữ rau quả ,nghe ngượng nghịu và quê mùa làm sao !

Xem Thêm

Đề bài :Bằng dởm - Hà Thượng Thủ

Qúa đúng..hiện tượng bằng gỉa, bằng dỏm mà được làm lớn để phá họai đất nước chỉ có tại các nước Cộng Sản, mà CHXHCNVN là một bằng chứng cụ thể cho thế giới.... Khổ nỗi ở VN còn tệ hơn, đã sài bằng gỉa mà đạo đức cá nhân còn không có, nên ngồi chức cao chỉ có làm hai việc: giữ ghế và lạm quyên làm bậy... Đó là kế sách xử dụng người Hồng hơn Chuyên....Thời 5G mà dùng hạng người này thì dân chỉ có hưởng rau muống là chắc vì quan đỏ đã phán" ""một ký rau muống bổ ngang một ký thịt bò.."" dân cứ ăn và sản xuất rau muống cho nhiều là hạnh phũc...còn quan thì bay vù qua xứ tư bản ăn bơ thừa sữa căn...??? Thiên đường XHCN là vậy....!!!!!!????

Xem Thêm

Đề bài :Tội nghiệp nước Mỹ - Mặc Lâm

Bà mẹ ,,, dân xạo lồn. Đã biết Mỹ quá nghèo đói mà bọ VC và dân Vn cứ mơ ước đến Mỹ để sống. Lối tuyên truyền 3 xu...

Xem Thêm

Đề bài :Tội nghiệp nước Mỹ - Mặc Lâm

Bà mẹ ,,, dân xạo lồn. Đã biết Mỹ quá nghèo đói mà bọ VC và dân Vn cứ mơ ước đến Mỹ để sống. Lối tuyên truyền 3 xu...

Xem Thêm

Đề bài :Thích Trí Quang - Hà Thượng Thủ

Rất hay ! Cám ơn tác giả Nguyễn Bá Chổi

Xem Thêm

Đề bài :ĐI ĂN PHỞ - DODUYNGOC

Tác giả viết bài này có nhiều chi tiết chưa đúng lắm. Có lẽ vì ông chỉ nghe người ta nói. Tôi là người từng ở trong cái cư xá có tiệm phở này nên biết khá rõ về nó. Dậu là tên người con bà chủ tiệm đầu tiên. Gia đình bà ở trong cư xá này từ lâu chứ không phải ở nơi khác dọn đến. Khoảng đầu thập niên 1960, bà Dậu trúng số độc đắc nên sang lại tiệm phở và truyền nghề cho một người khác cũng ở trong cư xá và gia đình bà dọn ra khỏi cư xá nhưng cũng ở trên đường Công Lý. Bà chủ tiệm sau đã tiếp tục kế nghiệp bà Dậu bán phở mà ít ai biết nó đã đổi chủ cho đến khi bà đi định cư ở Mỹ theo diện ODP vào giữa thập niên 1990 và sang lại tiệm phở cho người con trai của bà chủ cũ (bà Dậu). Thế là tiệm phở Dậu nay lại châu về hiệp phố và khuếch trương lớn cho đến ngày nay.

Xem Thêm

TIN MỚI

Thuyền Trưởng Jeon Je Young,người hy sinh sự nghiệp và tương lai của mình

... để cứu sống 96 thuyền nhân Việt Nam vào năm 1985

Xem Thêm

TỪ TIỀN KIẾP - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bây giờ bỗng thấy trong mơ Bóng anh đang thả lưới tơ êm đềm

Xem Thêm

Vài Nét Về Hoạt Động Biệt Kích Dù Tại Bắc Việt - Tr/Tá Nguyễn Văn Vinh

VNCH đã giữ vững được cuộc sống tự do trong suốt 21 năm ngắn ngủi nhưng đầy gian truân, máu và nước mắt, đầy sự hy sinh của biết bao nhiêu người.

Xem Thêm

Hồi Ký: HẢI ĐẢO TRƯỜNG-SA - Ðoàn Xuyên Sơn

Để chào-mừng Hiệp-Định Paris, sau lễ thượng-kỳ lúc 8 giờ,mỗi chiến-hạm được lệnh kéo lên ba hồi còi dài.

Xem Thêm

TÂM THƯ KHÔNG NIÊM

Tôi là một cựu Hải Quân VNCH, thành viên của Ủy Ban Góp Ý (UBGY)

Xem Thêm

Mùa lũ đồng bằng sông Cửu Long

Lãnh đạo Bắc Kinh đã dùng chuỗi đập này để kiểm soát nguồn nước, ngăn chặn nguồn cá và phù sa do thiên nhiên cung cấp cho năm quốc gia ở hạ lưu Mekong là Myanmar,

Xem Thêm

VẼ LẠI TÌNH TA - CAO MỴ NHÂN

(hnpd) Để rồi tất cả phù vân Hỡi anh yêu dấu, trăm năm muộn màng

Xem Thêm

Việt Nam trên đường về địa ngục!

Thảm sát Mậu Thân do Bắc Việt gây ở Huế có thể chưa tới hoặc hơn 6000 người trong các ngôi mồ tập thể, nhưng Nhiệt Điện than mà VN đang phát triển sẽ là mồ chôn cả dân tộc VN.

Xem Thêm