Tham Khảo

Sau Thượng Hải, Sài Gòn, Hoa Kỳ còn thoái lui khỏi Tehran và Beirut

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.


Thượng Hải
Bản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionLực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải, tháng 5/1949

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.

Sau Sài Gòn còn có vụ Tehran năm 1979, khi chính quyền thân Phương Tây bị lật đổ và hàng chục người Mỹ bị phái cách mạng Hồi giáo Iran cầm giữ làm con tin.

Năm 1984, Hoa Kỳ phải đưa đơn vị thủy quân lục chiến cùng lực lượng quốc tế (Anh, Pháp, Ý) rút khỏi Beirut, để lại một Lebanon tiếp tục hỗn loạn.

Tháo lui khỏi Thượng Hải

Chiến dịch 'Giải phóng Thượng Hải' năm 1949, theo cách gọi của phe Mao Trạch Đông, là giai đoạn cuối của nội chiến Quốc - Cộng, với thất bại nghiêng về phe Tưởng Giới Thạch.

Hóa ra có tới hai 'Tháng Tư Đen'

Chợ Lớn thời VNCH và thời nay

Nếu mất Huế TT Thiệu 'đã sụp đổ' từ 1972

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

Hoa Kỳ đã dính líu từ đầu vào cuộc chiến này, với chuyến thăm Trung Hoa của Tướng George Marshall tháng 12/1945.

Tuy nhiên, trong một quyết định hiện vẫn gây tranh cãi trong giới sử gia, "sứ mệnh Marshall" của Hoa Kỳ không để nhằm để ủng hộ phe Quốc Dân Đảng chống cộng sản, mà để khuyến khích Tưởng và Mao ngưng bắn.

Hoa Kỳ cũng giảm viện trợ quân sự và ngưng bán vũ khí cho Quốc Dân Đảng Trung Quốc.

Tuy thế, 50 nghìn thủy quân lục chiến Mỹ được điều sang Trung Quốc trong chiến dịch Beleaguer để giải giáp, đưa lính Nhật hồi hương và bảo vệ công dân Mỹ.

Sau 1945, lính Mỹ đóng ở Thanh Đảo, có mặt ở Bắc Kinh, Nam Kinh, Thượng Hải và một số nơi khác.

Quốc Dân Đảng khi đó đã nhân danh Trung Hoa Dân Quốc là nước đồng minh thắng trận nên tiếp quản sự đầu hàng của quân đội Nhật trên toàn Trung Quốc.

Các thành phố lớn, hải cảng, cơ sở kinh tế, thương mại lớn nhất nay do chính phủ Tưởng kiểm soát nhưng họ phải đối phó với quân Mao "tấn công thành thị".

Quốc Dân Đảng ở vào thế phòng thủ, giữ dân giữ đất nhưng ngày càng bị động.

Thượng HảiBản quyền hình ảnhPRINT COLLECTOR
Image captionPhụ nữ Thượng Hải thời kỳ thành phố này có nền văn hóa tư sản trước khi rơi vào tay chính quyền công nông của Mao năm 1949

Chiến dịch lớn cuối cùng của họ cuối 1946 đã không đẩy được quân cộng sản ra xa vùng đồng bằng, một phần vì thiếu hỏa lực pháo binh mà Hoa Kỳ từng hỗ trợ trong cuộc chiến Kháng Nhật.

Năm 1948, Lâm Bưu sau khi nhậm chức Tổng tư lệnh Quân Giải phóng đã mở chiến dịch Đông Bắc, và chỉ trong gần hai tháng, chiếm toàn bộ vùng Mãn Châu, và các thành phố lớn như Trường Xuân.

Đến tháng 9/1948, quân của Lâm Bưu chiếm được Tế Nam, Sơn Đông, và phe Quốc Dân Đảng rút về phía Nam.

Tháng 11/1948, phe cộng sản mở chiến dịch Hoài Hải, và sang tháng 4/1949, dưới sự chỉ huy của Đặng Tiểu Bình, họ đưa 300 nghìn quân vượt sông Dương Tử.

Nam Kinh, thủ đô của phe Quốc gia thất thủ, khiến Quốc Dân Đảng phải dời đô về Quảng Châu.

Cũng trong năm 1949, Hồng quân Trung Quốc tiến ra duyên hải, chiếm cảng Hán Khẩu và đến tháng 5 thì Trần Nghị chỉ huy Dã Chiến Quân 3 tiến vào bao vây ngoại ô Thượng Hải.

Chính phủ Dân Quốc không còn giữ được bao nhiêu và cuộc di tản khỏi Thượng Hải bắt đầu.

Là đô thị trên 6 triệu người gồm rất đông ngoại kiều Phương Tây, Thượng Hải là cửa ngỏ của Trung Quốc ra thế giới, thành phố giàu nhất lục địa.

Lời thề tử thủ và khối vàng quốc gia

Thượng HảiBản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionHồng quân Trung Quốc tại Thượng Hải: Tất cả đều đội nón sắt của quân đội Mỹ họ lấy được sau khi Hoa Kỳ và quân Quốc Dân Đảng rút đi

Giống như tình hình Sài Gòn năm 1975, tại Trung Hoa Dân Quốc cũng có lời thề tử thủ và câu chuyện khối vàng trong kho quốc gia.

Delia Kalamouzis viết trong 'The Shanghai Campaign', rằng chính phủ Tưởng Giới Thạch thề "tử thủ" ở Thượng Hải, nhưng lại chuẩn bị sẵn để rút ra Đài Loan:

"Bị bao vây, người Trung Hoa và ngoại quốc ai cũng tìm đường tháo chạy, bằng xe, bằng tàu, bằng thuyền. Tưởng Giới Thạch tuyên bố không đầu hàng mà chiến đấu đến giọt máu cuối cùng, nhưng trên thực tế, ông ta biết quân cộng sản sẽ tiến vào, và từ vài tháng trước đã chuẩn bị chuyển quân Quốc Dân Đảng sang Đài Loan."

"Không chỉ chuyển quân đi, Tưởng còn lấy luôn cả lượng vàng dự trữ trong Ngân hàng Quốc gia Trung Hoa ở khu phố Tây, tức The Bund."

Tuy thế, cuộc chiến vẫn diễn ra và chừng 34 nghìn quân cộng sản bị thương vong khi tiến chiếm Thượng Hải. Phe Quốc Dân Đảng thiệt hại tới 153 nghìn nhưng 50 nghìn kịp rút ra biển.

Ngày 27/05/1949, điểm kháng cự cuối cùng của Quốc Dân Đảng ở Phố Đông bị dập tắt, và lực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải.

Ngay từ cuối 1948, thiếu tướng David Barr, chỉ huy nhóm cố vấn Mỹ tại Nam Kinh đã báo cáo về Ngũ Giác Đài rằng phe cộng sản sớm muộn gì cũng sẽ thắng và đề nghị cho rút về nước.

Sau khi Nam Kinh thất thủ, Hoa Kỳ quyết định cho rút đơn vị thủy quân lục chiến đóng ở Thanh Đảo.

Năm 1943, phu nhân của Thống chế Tưởng Giới Thạch, bà Tống Mỹ Linh, đọc diễn văn trước Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ, kêu gọi người Mỹ "kiến tạo trật tự thế giới hậu chiến" và giúp Trung Hoa chống Nhật Bản.

Nhưng đến năm 1949, trật tự thế giới đó không hình thành, và tương lai Trung Quốc thuộc về đội quân nông dân của Mao.

Sau khi Mao làm chủ Trung Quốc, tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Glen Line Building, số 28 The Bund, Thượng Hải vẫn ở lại cả năm 1949, đóng kín cửa.

Phải đến ngày 25/04/1950, Tổng lãnh sự Walter McConaughy mới làm lễ hạ cờ và chấm dứt hoạt động của cơ quan này.

Cuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của Paul DreyfusBản quyền hình ảnhCAOPHONGPHAM@YMAIL.COM
Image captionCuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của tác giả Paul Dreyfus. Với Hoa Kỳ, sự sụp đổ liên tục của các chế độ ở Sài Gòn, Phnom Penh và Vientianne đánh dấu sự tháo lui của các giá trị Phương Tây khỏi Đông Nam Á trong nhiều thập niên

Lãnh sự quán Mỹ chỉ mở cửa lại ngày 28/04/1980 sau khi Washington công nhận Bắc Kinh thay cho Đài Bắc.

Địa điểm của lãnh sự quán Mỹ không đổi, chỉ có con phố nay đã mang tên Hoài Hải Trung lộ, đánh dấu chiến dịch quân sự thắng lợi của phe cộng sản năm 1949.

Từ Sài Gòn đến Tehran

Cho đến ngày 29/04/1975, Đại sứ Mỹ Graham Martin vẫn tin là có thể tìm ra một giải pháp nào đó đem lại đối thoại với lực lượng cộng sản bao vây Sài Gòn.

Ông bị phê phán nặng nề sau chiến tranh, nhất là bởi nội dung cuốn 'Decent Interval' (1977) của cựu quan chức CIA Frank Snepp, về "sự ngây thơ" khi mà phe cộng sản muốn chiến thắng toàn bộ và không muốn nhìn thấy bất kỳ người Mỹ nào ở lại.

Graham Martin cùng những lính thủy quân lục chiến cuối cùng đã nhờ không vận bằng trực thăng, vì phi trường Tân Sơn Nhất bị pháo kích, rời Sài Gòn ra biển.

Cả chiến dịch 'Frequent Wind' bị Frank Snepp cho là "hỗn loạn" và ông Martin đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ năm 1976.

Ông không nhận mình phạm lỗi gì.

Một quyết định quan trọng của Graham Martin là không cho đem đi số vàng trong ngân khố quốc gia VNCH.

TehranBản quyền hình ảnhKAVEH KAZEMI
Image captionKhẩu hiệu của phe cách mạng Hồi giáo Iran trong khủng hoảng bắt con tin Mỹ năm 1979: CIA, Ngũ Giác Đài, chú Sam, Việt Nam đã làm ngươi bị thương nhưng Iran sẽ chôn sống các ngươi'. Đây là căn nhà nhóm sinh viên Iran cầm giữ người Mỹ

Tuy thế, bản thân ông Martin và toàn bộ người Mỹ ở toà đại sứ ở Sài Gòn đều rất may mắn, so với các đại sứ khác của Mỹ ở Cận Đông.

Ngày 14/02/1979, đại sứ Mỹ ở Afghanistan, ông Adolf Dubs bị bắn chết tại Kabul, và đại sứ tại Iran, William Sullivan thấy một đám đông tràn vào sứ quán của ông.

Nhóm du kích Mặt trận Fedai bắt Kenneth Kraus, một lính thủy quân lục chiến bảo vệ Sứ quán Mỹ ở Tehran, đem người này ra tra tấn và chuẩn bị hành hình.

Chỉ nhờ sự can thiệp của Tổng thống Jimmy Carter, người Iran mới đồng ý thả ông Kraus, nhưng họ lại tấn công sứ quán Hoa Kỳ lần nữa, vào tháng 9, và tràn vào chiếm luôn tháng 11/1979.

Ngày 4/11: 99 người, gồm 66 người Mỹ bị sinh viên Iran bắt giữ để đòi Mỹ trao nộp cựu vương Iran Mohammed Reza Pahlavi từ Hoa Kỳ, nơi ông định cư sau khi bị Cách mạng Hồi giáo lật đổ.

Ngày 17/11: lãnh tụ tôn giáo Ayatollah Ruhollah Khomeini ra lệnh thả mọi con tin là nữ và người Mỹ gốc châu Phi, khiến con số bị cầm giữ còn 53.

Họ bị Iran bắt giữ 444 ngày, đưa đến việc TT Carter cắt quan hệ ngoại giao với Iran vào tháng 4/1980.

Cho đến ngày nay, quan hệ hai nước vẫn chưa trở lại thân thiện.

Hoa Kỳ và đồng minh bỏ Beirut năm 1984

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionNữ du kích Hồi giáo tại Lebanon cầm súng AK-47 trong Nội chiến 1982-84

Sau 18 tháng dính líu vào cuộc chiến Lebanon, chừng 1000 quân Mỹ thuộc lữ đoàn thủy quân lục chiến đã rút khỏi thủ đô Beirut, theo lệnh của Tổng thống Ronald Reagan.

Cùng thời gian, ngày 26/02/1984, các chiến binh Shia đi xe jeep và xe bọc thép tiến vào chiếm sân bay quốc tế ở quốc gia bị nội chiến và xung đột với Israel tàn phá.

Chừng 100 lính Mỹ cuối cùng ở lại để bảo vệ các nhà ngoại giao Mỹ trú ngụ trong Đại sứ quán Anh ở đại lộ ven biển.

Dù đến với quân Anh, Pháp, Ý trong màu áo lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hiệp Quốc từ 1982 để đảm bảo ngưng bắn giữa hai phái Hồi giáo và Ki Tô giáo, quân Mỹ trở thành mục tiêu tấn công.

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionThủy quân lục chiến Mỹ canh gác điểm di tản người Âu Mỹ ra khỏi Beirut tháng 2/1984. Họ bay ra chiến hạm Mỹ rồi từ đó về đảo Síp. Sự can dự của Mỹ trong nội chiến Lebanon khiến 241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với tư cách quân gìn giữ hòa bình bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1https://www.bbc.com/vietnamese/world-47948916983

241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1983.

Một số người Mỹ khác bị bắt cóc hoặc ám sát, gồm hiệu trưởng Đại học Mỹ ở Beirut, Malcolm Kerr.

Cuối năm 1983, phi cơ từ hai tàu USS John F. Kennedy và USS Independence oanh kích các mục tiêu của quân Syria.

Phái Hồi giáo Shia thề cho quân Mỹ "biết thế nào là một Việt Nam khác".

Sang tháng 4/1984, quân Anh, Pháp và Ý cũng rút đi, để lại các phe phái Palestine, Hồi giáo Shia, Ki Tô giáo Druze và Maronite tiếp tục chém giết nhau.

Nội chiến Lebanon, bắt đầu từ năm 1975, phải đến 1990 mới ngưng.

Xem thêm:

30/04: Việt Nam hóa và bài học chơi với Mỹ

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH



Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Sau Thượng Hải, Sài Gòn, Hoa Kỳ còn thoái lui khỏi Tehran và Beirut

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.


Thượng Hải
Bản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionLực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải, tháng 5/1949

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.

Sau Sài Gòn còn có vụ Tehran năm 1979, khi chính quyền thân Phương Tây bị lật đổ và hàng chục người Mỹ bị phái cách mạng Hồi giáo Iran cầm giữ làm con tin.

Năm 1984, Hoa Kỳ phải đưa đơn vị thủy quân lục chiến cùng lực lượng quốc tế (Anh, Pháp, Ý) rút khỏi Beirut, để lại một Lebanon tiếp tục hỗn loạn.

Tháo lui khỏi Thượng Hải

Chiến dịch 'Giải phóng Thượng Hải' năm 1949, theo cách gọi của phe Mao Trạch Đông, là giai đoạn cuối của nội chiến Quốc - Cộng, với thất bại nghiêng về phe Tưởng Giới Thạch.

Hóa ra có tới hai 'Tháng Tư Đen'

Chợ Lớn thời VNCH và thời nay

Nếu mất Huế TT Thiệu 'đã sụp đổ' từ 1972

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

Hoa Kỳ đã dính líu từ đầu vào cuộc chiến này, với chuyến thăm Trung Hoa của Tướng George Marshall tháng 12/1945.

Tuy nhiên, trong một quyết định hiện vẫn gây tranh cãi trong giới sử gia, "sứ mệnh Marshall" của Hoa Kỳ không để nhằm để ủng hộ phe Quốc Dân Đảng chống cộng sản, mà để khuyến khích Tưởng và Mao ngưng bắn.

Hoa Kỳ cũng giảm viện trợ quân sự và ngưng bán vũ khí cho Quốc Dân Đảng Trung Quốc.

Tuy thế, 50 nghìn thủy quân lục chiến Mỹ được điều sang Trung Quốc trong chiến dịch Beleaguer để giải giáp, đưa lính Nhật hồi hương và bảo vệ công dân Mỹ.

Sau 1945, lính Mỹ đóng ở Thanh Đảo, có mặt ở Bắc Kinh, Nam Kinh, Thượng Hải và một số nơi khác.

Quốc Dân Đảng khi đó đã nhân danh Trung Hoa Dân Quốc là nước đồng minh thắng trận nên tiếp quản sự đầu hàng của quân đội Nhật trên toàn Trung Quốc.

Các thành phố lớn, hải cảng, cơ sở kinh tế, thương mại lớn nhất nay do chính phủ Tưởng kiểm soát nhưng họ phải đối phó với quân Mao "tấn công thành thị".

Quốc Dân Đảng ở vào thế phòng thủ, giữ dân giữ đất nhưng ngày càng bị động.

Thượng HảiBản quyền hình ảnhPRINT COLLECTOR
Image captionPhụ nữ Thượng Hải thời kỳ thành phố này có nền văn hóa tư sản trước khi rơi vào tay chính quyền công nông của Mao năm 1949

Chiến dịch lớn cuối cùng của họ cuối 1946 đã không đẩy được quân cộng sản ra xa vùng đồng bằng, một phần vì thiếu hỏa lực pháo binh mà Hoa Kỳ từng hỗ trợ trong cuộc chiến Kháng Nhật.

Năm 1948, Lâm Bưu sau khi nhậm chức Tổng tư lệnh Quân Giải phóng đã mở chiến dịch Đông Bắc, và chỉ trong gần hai tháng, chiếm toàn bộ vùng Mãn Châu, và các thành phố lớn như Trường Xuân.

Đến tháng 9/1948, quân của Lâm Bưu chiếm được Tế Nam, Sơn Đông, và phe Quốc Dân Đảng rút về phía Nam.

Tháng 11/1948, phe cộng sản mở chiến dịch Hoài Hải, và sang tháng 4/1949, dưới sự chỉ huy của Đặng Tiểu Bình, họ đưa 300 nghìn quân vượt sông Dương Tử.

Nam Kinh, thủ đô của phe Quốc gia thất thủ, khiến Quốc Dân Đảng phải dời đô về Quảng Châu.

Cũng trong năm 1949, Hồng quân Trung Quốc tiến ra duyên hải, chiếm cảng Hán Khẩu và đến tháng 5 thì Trần Nghị chỉ huy Dã Chiến Quân 3 tiến vào bao vây ngoại ô Thượng Hải.

Chính phủ Dân Quốc không còn giữ được bao nhiêu và cuộc di tản khỏi Thượng Hải bắt đầu.

Là đô thị trên 6 triệu người gồm rất đông ngoại kiều Phương Tây, Thượng Hải là cửa ngỏ của Trung Quốc ra thế giới, thành phố giàu nhất lục địa.

Lời thề tử thủ và khối vàng quốc gia

Thượng HảiBản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionHồng quân Trung Quốc tại Thượng Hải: Tất cả đều đội nón sắt của quân đội Mỹ họ lấy được sau khi Hoa Kỳ và quân Quốc Dân Đảng rút đi

Giống như tình hình Sài Gòn năm 1975, tại Trung Hoa Dân Quốc cũng có lời thề tử thủ và câu chuyện khối vàng trong kho quốc gia.

Delia Kalamouzis viết trong 'The Shanghai Campaign', rằng chính phủ Tưởng Giới Thạch thề "tử thủ" ở Thượng Hải, nhưng lại chuẩn bị sẵn để rút ra Đài Loan:

"Bị bao vây, người Trung Hoa và ngoại quốc ai cũng tìm đường tháo chạy, bằng xe, bằng tàu, bằng thuyền. Tưởng Giới Thạch tuyên bố không đầu hàng mà chiến đấu đến giọt máu cuối cùng, nhưng trên thực tế, ông ta biết quân cộng sản sẽ tiến vào, và từ vài tháng trước đã chuẩn bị chuyển quân Quốc Dân Đảng sang Đài Loan."

"Không chỉ chuyển quân đi, Tưởng còn lấy luôn cả lượng vàng dự trữ trong Ngân hàng Quốc gia Trung Hoa ở khu phố Tây, tức The Bund."

Tuy thế, cuộc chiến vẫn diễn ra và chừng 34 nghìn quân cộng sản bị thương vong khi tiến chiếm Thượng Hải. Phe Quốc Dân Đảng thiệt hại tới 153 nghìn nhưng 50 nghìn kịp rút ra biển.

Ngày 27/05/1949, điểm kháng cự cuối cùng của Quốc Dân Đảng ở Phố Đông bị dập tắt, và lực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải.

Ngay từ cuối 1948, thiếu tướng David Barr, chỉ huy nhóm cố vấn Mỹ tại Nam Kinh đã báo cáo về Ngũ Giác Đài rằng phe cộng sản sớm muộn gì cũng sẽ thắng và đề nghị cho rút về nước.

Sau khi Nam Kinh thất thủ, Hoa Kỳ quyết định cho rút đơn vị thủy quân lục chiến đóng ở Thanh Đảo.

Năm 1943, phu nhân của Thống chế Tưởng Giới Thạch, bà Tống Mỹ Linh, đọc diễn văn trước Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ, kêu gọi người Mỹ "kiến tạo trật tự thế giới hậu chiến" và giúp Trung Hoa chống Nhật Bản.

Nhưng đến năm 1949, trật tự thế giới đó không hình thành, và tương lai Trung Quốc thuộc về đội quân nông dân của Mao.

Sau khi Mao làm chủ Trung Quốc, tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Glen Line Building, số 28 The Bund, Thượng Hải vẫn ở lại cả năm 1949, đóng kín cửa.

Phải đến ngày 25/04/1950, Tổng lãnh sự Walter McConaughy mới làm lễ hạ cờ và chấm dứt hoạt động của cơ quan này.

Cuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của Paul DreyfusBản quyền hình ảnhCAOPHONGPHAM@YMAIL.COM
Image captionCuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của tác giả Paul Dreyfus. Với Hoa Kỳ, sự sụp đổ liên tục của các chế độ ở Sài Gòn, Phnom Penh và Vientianne đánh dấu sự tháo lui của các giá trị Phương Tây khỏi Đông Nam Á trong nhiều thập niên

Lãnh sự quán Mỹ chỉ mở cửa lại ngày 28/04/1980 sau khi Washington công nhận Bắc Kinh thay cho Đài Bắc.

Địa điểm của lãnh sự quán Mỹ không đổi, chỉ có con phố nay đã mang tên Hoài Hải Trung lộ, đánh dấu chiến dịch quân sự thắng lợi của phe cộng sản năm 1949.

Từ Sài Gòn đến Tehran

Cho đến ngày 29/04/1975, Đại sứ Mỹ Graham Martin vẫn tin là có thể tìm ra một giải pháp nào đó đem lại đối thoại với lực lượng cộng sản bao vây Sài Gòn.

Ông bị phê phán nặng nề sau chiến tranh, nhất là bởi nội dung cuốn 'Decent Interval' (1977) của cựu quan chức CIA Frank Snepp, về "sự ngây thơ" khi mà phe cộng sản muốn chiến thắng toàn bộ và không muốn nhìn thấy bất kỳ người Mỹ nào ở lại.

Graham Martin cùng những lính thủy quân lục chiến cuối cùng đã nhờ không vận bằng trực thăng, vì phi trường Tân Sơn Nhất bị pháo kích, rời Sài Gòn ra biển.

Cả chiến dịch 'Frequent Wind' bị Frank Snepp cho là "hỗn loạn" và ông Martin đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ năm 1976.

Ông không nhận mình phạm lỗi gì.

Một quyết định quan trọng của Graham Martin là không cho đem đi số vàng trong ngân khố quốc gia VNCH.

TehranBản quyền hình ảnhKAVEH KAZEMI
Image captionKhẩu hiệu của phe cách mạng Hồi giáo Iran trong khủng hoảng bắt con tin Mỹ năm 1979: CIA, Ngũ Giác Đài, chú Sam, Việt Nam đã làm ngươi bị thương nhưng Iran sẽ chôn sống các ngươi'. Đây là căn nhà nhóm sinh viên Iran cầm giữ người Mỹ

Tuy thế, bản thân ông Martin và toàn bộ người Mỹ ở toà đại sứ ở Sài Gòn đều rất may mắn, so với các đại sứ khác của Mỹ ở Cận Đông.

Ngày 14/02/1979, đại sứ Mỹ ở Afghanistan, ông Adolf Dubs bị bắn chết tại Kabul, và đại sứ tại Iran, William Sullivan thấy một đám đông tràn vào sứ quán của ông.

Nhóm du kích Mặt trận Fedai bắt Kenneth Kraus, một lính thủy quân lục chiến bảo vệ Sứ quán Mỹ ở Tehran, đem người này ra tra tấn và chuẩn bị hành hình.

Chỉ nhờ sự can thiệp của Tổng thống Jimmy Carter, người Iran mới đồng ý thả ông Kraus, nhưng họ lại tấn công sứ quán Hoa Kỳ lần nữa, vào tháng 9, và tràn vào chiếm luôn tháng 11/1979.

Ngày 4/11: 99 người, gồm 66 người Mỹ bị sinh viên Iran bắt giữ để đòi Mỹ trao nộp cựu vương Iran Mohammed Reza Pahlavi từ Hoa Kỳ, nơi ông định cư sau khi bị Cách mạng Hồi giáo lật đổ.

Ngày 17/11: lãnh tụ tôn giáo Ayatollah Ruhollah Khomeini ra lệnh thả mọi con tin là nữ và người Mỹ gốc châu Phi, khiến con số bị cầm giữ còn 53.

Họ bị Iran bắt giữ 444 ngày, đưa đến việc TT Carter cắt quan hệ ngoại giao với Iran vào tháng 4/1980.

Cho đến ngày nay, quan hệ hai nước vẫn chưa trở lại thân thiện.

Hoa Kỳ và đồng minh bỏ Beirut năm 1984

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionNữ du kích Hồi giáo tại Lebanon cầm súng AK-47 trong Nội chiến 1982-84

Sau 18 tháng dính líu vào cuộc chiến Lebanon, chừng 1000 quân Mỹ thuộc lữ đoàn thủy quân lục chiến đã rút khỏi thủ đô Beirut, theo lệnh của Tổng thống Ronald Reagan.

Cùng thời gian, ngày 26/02/1984, các chiến binh Shia đi xe jeep và xe bọc thép tiến vào chiếm sân bay quốc tế ở quốc gia bị nội chiến và xung đột với Israel tàn phá.

Chừng 100 lính Mỹ cuối cùng ở lại để bảo vệ các nhà ngoại giao Mỹ trú ngụ trong Đại sứ quán Anh ở đại lộ ven biển.

Dù đến với quân Anh, Pháp, Ý trong màu áo lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hiệp Quốc từ 1982 để đảm bảo ngưng bắn giữa hai phái Hồi giáo và Ki Tô giáo, quân Mỹ trở thành mục tiêu tấn công.

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionThủy quân lục chiến Mỹ canh gác điểm di tản người Âu Mỹ ra khỏi Beirut tháng 2/1984. Họ bay ra chiến hạm Mỹ rồi từ đó về đảo Síp. Sự can dự của Mỹ trong nội chiến Lebanon khiến 241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với tư cách quân gìn giữ hòa bình bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1https://www.bbc.com/vietnamese/world-47948916983

241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1983.

Một số người Mỹ khác bị bắt cóc hoặc ám sát, gồm hiệu trưởng Đại học Mỹ ở Beirut, Malcolm Kerr.

Cuối năm 1983, phi cơ từ hai tàu USS John F. Kennedy và USS Independence oanh kích các mục tiêu của quân Syria.

Phái Hồi giáo Shia thề cho quân Mỹ "biết thế nào là một Việt Nam khác".

Sang tháng 4/1984, quân Anh, Pháp và Ý cũng rút đi, để lại các phe phái Palestine, Hồi giáo Shia, Ki Tô giáo Druze và Maronite tiếp tục chém giết nhau.

Nội chiến Lebanon, bắt đầu từ năm 1975, phải đến 1990 mới ngưng.

Xem thêm:

30/04: Việt Nam hóa và bài học chơi với Mỹ

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH



BẢN TIN MỚI NHẤT

Tiền giấy của Nhật là đồng tiền sạch nhất thế giới

Nhân dân tệ là đồng tiền bẩn nhất châu Á

Xem Thêm

NN Trần Xuân Tin – Buồn Vui Đời Quân Ngũ

Nhân dịp nghe lại bản nhạc : Người Nhái Hành Khúc có câu : Liên Đoàn Người Nhái như những bày ma trơi, tay chiếc dầm bơi và tay mang súng thép . Khi tấn công như sóng thần dâng bờ .

Xem Thêm

Lại múa rối nước - Việt Nhân

(HNPĐ) Như vậy cuối cùng ngày 16/07/2019, cái gọi là nhà nước xã nghĩa qua con mõ (lê thị thu hằng), cũng đã loa loa

Xem Thêm

VẦNG TRĂNG BẠC - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bởi vì em lỡ si cuồng trăng bạc Khiến đêm dâng dòng cổ nguyệt chan hoà

Xem Thêm

Những hình ảnh chứng minh người Nhật luôn đi trước thế giới

Có nhiều lý do khiến Nhật Bản là quốc gia độc đáo nhất thế giới. Những phát minh của người Nhật Bản cho các vấn đề hàng ngày đã chứng minh điều đó.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :CHEN XIANGMEI: THẾ LỰC BÍ ẨN TRONG CHÍNH TRƯỜNG MỸ By Robert D. McFadden

Nguoi My rat ky viec ngoai quoc can thiep vao bau cu Tong Thong. Ba nay xui duc TT Thieu giup Nixon danh bai UCV Dan Chu dua den hau qua la su tra thu cua dang DC ngung vien tro cho VNCH. Roi Nixon lai ban dung VNCH va Dai Loan cho CS.

Xem Thêm

Đề bài :Hồ sơ quý hiếm An táng hai Ông Ngô-Đình-Diệm và Ngô-Đình-Nhu,

Chinh nhung thanh phan tranh dau dao chanh nay thang 4 nam 1975 mang sung AK47 chiem truong DH Van Hanh roi mang bang do bat giam cac vien chuc VNCH. Mot so sinh vien hoc sinh tranh dau nam vung giup CS chon song 5000 nguoi tai Hue nam Mau Than 1968. Trong luc VNCH dang danh nhau voi Cong san thi nhung ke bieu tinh chong doi chanh phu VNCH chi lam loi cho Cong San. Nay da hon 40 nam sau cuoc chien thi phai luan cong va toi cua nhung nguoi lam mat nuoc de lam sang to lich su. Quan VNCH khong thua CS de dang neu chung ta co lanh tu yeu nuoc, biet de quyen loi dan toc tren tien bac danh loi.

Xem Thêm

Đề bài :Hải Quân Đại tá Hồ Tấn Quyền với Lực Lượng Hải Thuyền - Nguyễn Văn Ơn

Mấy ông Tướng Tá ngày xưa, không biết vô tình hay cố ý, hay đằng sau các ông có một con đường đi nào khác, hay ngoài việc thân Mỹ cũng 2 ba phe. Mấy ông nuôi ong tay áo, nuôi khỉ dòm nhà không mất Miền Nam mới là chuyện lạ. Tôi là lính, sau 75 mới hiểu ra rằng chúng tôi đã vì yêu Tổ Quốc , yêu Tự Do nên tình nguyện vào Quân ngủ nhưng chúng tôi không biết các ông đã âm thầm đâm sau lưng chúng tôi, các ông đã bán đứng linh hồn VNCH cho Vc, sau này tôi mới thấy các ông nhan nhản ngoài đường phố, các ông được Vc trân qúy được ở nhà mà không đi tù như chúng tôi, thật là mỉa mai, tôi xin nhắn ở Cmmt này nếu các ông còn sống hãy tự nhủ lòng mình có đúng chưa ? Tôi dấu tên nhưng địa danh Ninh Hoa Nha Trang , cán ông mang cấp bậc Th/tá và Đ/Úy đã bán đứng nguyên một Đại đội cho Vc. Nếu các ông còn sống cũng bị người đời nguyền rủa. Nhất là những anh em nào còn sống, đã bao năm dưới quyền của các ông,xin nhắc lại một qúa khứ tủi nhục và đau buồn.

Xem Thêm

Đề bài :Phát hiện Bản Đồ Việt Nam Trên Mô Hình Tượng Đài Tử Sĩ Hoàng Sa Không Có Quần Đảo Trường Sa

Muu do that Tuyet dieu cua bon cong san va nhung thanh phan phan boi,xa gi mot la co,xa gi vai ngan de lam mot tam bia,va xa gi chut cong lao han ma de nhan lai bong loc cua VC!va day la cai co cho bon cho de mao nhan khong co hoang-truong xa...Bia da moi tinh khoi…. dua nao lam bia ky niem nay,dang nhan lanh phat…..AN HUE !

Xem Thêm

Đề bài :Hồ sơ quý hiếm An táng hai Ông Ngô-Đình-Diệm và Ngô-Đình-Nhu,

That dung voi tieu de :" Ho so qui hiem".Nhung ong tuong tham du truc tiep dao chanh,va cai chet cua vi Tong Thong vang danh the gioi vi tai nang on dinh mot quoc gia tu con so ZERO tro thanh mot quoc gia phu cuong vao bac nhat a chau thoi do(1963).Vet o nhuc nay va o nhuc ban dung VNCH cua My khong mot but muc nao co the tay xoa va bao chua.Den nay,cung khong ngac nhien khi rat nhieu nuoc a chau-da khong con niem tin doi voi My nua,(that dang buon va may man cho TAIWAN,mem chut xiu nua neu nhu hill dac cu thi bai hoc VNCH duoc lap lai).Nuoc My va nguoi My noi rieng,ho rat thuc te,thuc te den doi khi tan nhan.CACH CHO hon CUA CHO,vi sao nuoc My bi da so cac nuoc tren the gioi ghet bo,du van ngua tay nhan vien tro?Cau hoi nay,phai de cho chinh dan My ho moi tra loi duoc ro rang.Tro lai van de ho so qui hiem,khong hieu ai da con giu,ma mai toi nay moi boc lo ro rang,nhung vi tuong lanh da so la goc Phap,han da khong biet NHUC khi nhan 01 vali tien dollars khoang dau tren duoi 30 ngan dollars la so tien tra cho gia mau cua T.T+co van va cac vi dai ta+trung ta...va he qua mat nuoc 1975.Vao thoi buoi do,da mang toi quan ham tuong lanh,tuc nhien van hoa va giao duc,duc do phai co nhung tat ca deu dang gia 30.000 dollars,chia nhau ra 10 ten,moi ten 3000,thoi buoi do,mot dong dollar=400 dong tien VNCH.Ngay sau khi bi giet,da biet bao loi nguyen rua cua dan chung mien nam Viet nam do len dau cha con,dong ho cua 10 ten du dang(danh tu cua pho t.t Johnson) vay ma chung con gia mu sa mua choi bay choi bien:BON CHO DE HEN NHAT.mot quyen hoi ky da viet ro,de bo phieu de quyet dinh chung thi 09 GIET,01 THA.Do Mau khi gan chet,van hot hoang Lay cu,xin tha...Gia mau cua ca mot dong ho,cua ca mot dat nuoc va biet bao nhieu xuong mau da guc xuong de bao ve VNCH tat ca deu do lai tren dau bon cho nay va dong ho nha no,nhung ke uong mau chi vi 3000 dollars.Triet ly va he qua dong Phuong that ranh mach:GIEO NHAN thi GAT QUA. Luoi troi long long,tuy thua ma khong ai lot ra noi.Bon cho de Cong san cung the,tam mau dan lanh,de nen tham nhung uc hiep...cai qua no dang treo lo lung tren dau,nhu Pham van dong,ve gia moi lo vao chua tu....tu gi vay? bo dao de te thi thanh phat, noi the thi ra boi bac dao giao qua suc,cai QUA de dau ???

Xem Thêm

Đề bài :Hồ sơ quý hiếm An táng hai Ông Ngô-Đình-Diệm và Ngô-Đình-Nhu,

Den bay gio su that da ro la phe dao chanh cung tan ac. Neu dan chung va hoc sinh Saigon am muu cuop xac de dot tra thu thi ho con tan ac hon la phe cong san vi CS khi thay the che do chi bo phe nghia trang Bien Hoa nhung khong dem xac tu si VNCH ra dot. Dao chanh chi thay the che do cu voi nguoi xau. Loi tai nguoi My.

Xem Thêm

Đề bài : Tự Do Nhân Quyền Là Đây!

Ong Cha Oanh nay moi la nguoi nghia khi. Cach day khoang 20 nam, may ong trong cong dong VN Minnesota moi ong cha quoc doanh den choi, ong doi ha la co VNCH moi den. Vay ma ong chu tich cong dong VN Minnesota chiu ha la co vang truoc tru so de tiep don ong cha quoc doanh nay. Vu nay no lon vi cong dong VN Minn phan doi viec ha la co. Roi hai ben kien tung ra toa ve toi phi bang.

Xem Thêm

Đề bài :Hải Quân Đại tá Hồ Tấn Quyền với Lực Lượng Hải Thuyền - Nguyễn Văn Ơn

Cac tuong lanh VNCH nam 1963 ra lenh giet cac si quan VNCH nhu Ho Tan Quyen, Le Quang Tung, thi ho khong khac gi nhung du kich CS thieu hoc bat giet cac vien chuc VNCH. Nguoi My va cac tuong dao chanh nam 1963 roi cat vien tro nam 1974. Sau do cai lenh tiet kiem dan duoc dua 1 trieu quan VNCH vao the cung luc kiet. Neu biet duoc nguoi My se giet VNCH thi ta khong nen theo nguoi My.

Xem Thêm

Đề bài :LỖI KỸ THUẬT TRONG HAI BẢN NHẠC CỦA ĐỨC HUY - PHẠM ĐỨC NHÌ

Bạn hãy xem thêm vài ba bản nhạc nữa thôi,bạn sẽ thấy "Chẳng có gì để nói".Hahaaa...

Xem Thêm

Đề bài :Hàng trăm nghìn người nhảy sóng ở bãi biển nước đục ngầu

Cách nay 15 năm,cảnh này được đưa lên internet và nói là bên Tàu...Hihiii...15 năm sau,xuất hiện bên VN...Kết luận,Tàu nhập cảnh tắm biển của nó vào VN hay người Tàu sang VN sinh sống nhiều như bên...Tàu?

Xem Thêm

TIN MỚI

NN Trần Xuân Tin – Buồn Vui Đời Quân Ngũ

Nhân dịp nghe lại bản nhạc : Người Nhái Hành Khúc có câu : Liên Đoàn Người Nhái như những bày ma trơi, tay chiếc dầm bơi và tay mang súng thép . Khi tấn công như sóng thần dâng bờ .

Xem Thêm

Lại múa rối nước - Việt Nhân

(HNPĐ) Như vậy cuối cùng ngày 16/07/2019, cái gọi là nhà nước xã nghĩa qua con mõ (lê thị thu hằng), cũng đã loa loa

Xem Thêm

VẦNG TRĂNG BẠC - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bởi vì em lỡ si cuồng trăng bạc Khiến đêm dâng dòng cổ nguyệt chan hoà

Xem Thêm

Những hình ảnh chứng minh người Nhật luôn đi trước thế giới

Có nhiều lý do khiến Nhật Bản là quốc gia độc đáo nhất thế giới. Những phát minh của người Nhật Bản cho các vấn đề hàng ngày đã chứng minh điều đó.

Xem Thêm

Nhục quốc tế thể: Dịch Tây ba lô ăn xin ở châu Á:

“Hãy cho tôi tiền đi vòng quanh thế giới”

Xem Thêm

MỘT NGÀY VỚI MÙA XUÂN HÀ NỘI kim thanh

Hà Nội mà tôi chưa bao giờ được thấy, nhưng biết qua thơ văn nhờ hồi đi lính bắt đầu đọc những tiểu thuyết tiền chiến và những tạp chí của mấy ông nhà văn, nhà thơ Bắc kỳ di cư

Xem Thêm

Kỷ niệm 50 năm ngày con người đặt chân lên mặt trăng

Ngày 20 Tháng Bảy, 1969, phi thuyền Apollo 11 đã đưa ba phi hành gia tới quỹ đạo mặt trăng.

Xem Thêm

CÂU CHUYỆN TÌNH TRONG QUÂN NGŨ -Trần Văn

Xuyên qua Rừng U Minh Thượng của Rạch Giá đi đường thủy xuống Rừng U Minh Hạ của Cà Mau, thường sử dụng con sông mang tên Trèm Trẹm

Xem Thêm

NGƯỜI TRUNG QUỐC KHÔNG CÒN XẤU XÍ - Cánh Cò

Bá Dương – nhà thơ, nhà văn, nhà báo và sử gia được tờ The New York Times mệnh danh là “Voltaire của Trung Quốc” bởi tác phẩm “Người Trung Quốc Xấu Xí” ...

Xem Thêm