Đảng Dân chủ đang tỏ ra không hài lòng khi Tổng thống Trump bổ nhiệm ông Stephen Miller làm Chánh văn phòng Nhà Trắng, mô tả đây là quyết định "nguy hiểm".

Theo tờ The Hill, các nghị sĩ đảng Dân chủ ngày 6/11 đã đưa ra những phản ứng mạnh với việc Tổng thống Mỹ Donald Trump chọn ông Stephen Miller làm Chánh văn phòng Nhà Trắng, thay thế cho bà Susie Wiles.

"Ông Trump không rút ra được bài học nào sau thất bại ở cuộc bầu cử giữa kỳ. Ông Miller là kiến trúc sư của những chính sách gây tranh cãi nhất trong chính quyền này. Đây là một lựa chọn không thể tệ hơn. Chúng tôi sẽ đấu tranh với ông Miller trên mọi mặt trận", lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện Chuck Schumer cho biết.

Trong khi đó, lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries mô tả ông Miller là một nhân vật "nguy hiểm và liều lĩnh", và đáng lẽ ông này phải bị sa thải thay vì được bổ nhiệm vào vị trí mới. "Sự hiện diện của ông ta trong chính quyền cần phải bị loại bỏ triệt để", ông Jeffries nhấn mạnh.

Nghị sĩ Dân chủ Robert Garcia, người dự kiến đảm nhận chức chủ tịch Ủy ban Giám sát và Cải cách Chính phủ của Hạ viện khóa mới, khẳng định sẽ tiếp tục các cuộc điều tra nhắm vào ông Miller cũng như chính sách nhập cư của Tổng thống Trump. "Tôi nghĩ ông Miller nên thuê luật sư từ bây giờ", ông Garcia cảnh báo.

Với việc kiểm soát lưỡng viện sau cuộc bầu cử giữa kỳ, đảng Dân chủ sẽ có quyền điều tra, ra trát triệu tập và luận tội các quan chức trong chính quyền của Tổng thống Trump.

Ông Miller là một trong những nhân vật gây tranh cãi nhất trong chính quyền và cũng là một trong những cố vấn thân cận, gắn bó lâu năm nhất với ông Trump. Trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump, ông Miller là người thúc đẩy các chính sách như chia cắt các gia đình người nhập cư và lệnh cấm nhập cảnh đối với công dân từ các quốc gia có đa số dân theo đạo Hồi.

Biện pháp giúp Ukraine đối phó UAV phản lực Nga khi mất Starlink

Phi đội tiêm kích giúp Ukraine duy trì tỷ lệ đánh chặn UAV phản lực Nga, khi drone chuyên dụng mất hiệu quả vì Starlink/Starshield bị hạn chế.

CNN hôm 5/11 dẫn lời trợ lý của đảng Dân chủ tại Thượng viện Mỹ tiết lộ Ủy ban Đối ngoại đã gửi văn bản đến các công ty tư nhân và chính quyền Tổng thống Donald Trump, yêu cầu lưu trữ tài liệu chuẩn bị cho những cuộc điều tra dự kiến diễn ra trong quốc hội khóa tới.

Các văn bản liên quan vụ áp đặt hạn chế với mạng lưới Starlink/Starshield tại Ukraine đã được chuyển đến tỷ phú Elon Musk, lãnh đạo công ty SpaceX đang vận hành những hệ thống này.

Các thiết bị đầu cuối Starlink/Starshield hồi giữa tháng 10 ngừng hoạt động khi di chuyển với tốc độ trên 160 km/h, trong đợt hạn chế được Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mô tả là "rất khó chịu và nguy hiểm".

Một trong những khí tài bị ảnh hưởng nặng nhất là thiết bị bay không người lái (drone) đánh chặn, được phát triển để đối phó máy bay không người lái phản lực dòng Geran. Theo hàng loạt sĩ quan Ukraine, hạn chế Starshield khiến họ gặp khó khăn trong nỗ lực đối phó các đợt tập kích của Nga, do drone đánh chặn không thể tăng tốc để bắt kịp mục tiêu bay với tốc độ hàng trăm km/h.

Tổng thống Zelensky từng thừa nhận giới hạn tốc độ với Starlink/Starshield khiến Ukraine "không thể bắn hạ số lượng nhất định" UAV đối phương. Tuy nhiên, quân đội Ukraine dường như vẫn còn những phương án nhằm đối phó UAV phản lực Nga.

Viện nghiên cứu Chiến tranh (ISW), có trụ sở tại Mỹ, tuần trước công bố kết quả phân tích dựa trên các tuyên bố của Bộ tư lệnh không quân Ukraine, trong đó cho thấy tỷ lệ máy bay không người lái (UAV) phản lực Nga bị đánh chặn trong giai đoạn ngày 14-24/10 là 74%, giảm khoảng 3% so với mức thông thường.

ISW đánh giá đây là tỷ lệ đánh chặn "tương đối cao", trong bối cảnh Nga triển khai hàng trăm UAV phản lực trong quãng thời gian mà Starlink/Starshield bị hạn chế ở Ukraine.

Theo Business Insider, nhiều UAV phản lực Nga đã bị tiêm kích Ukraine bắn hạ bằng tên lửa đối không hoặc pháo. Trong nhiều tháng qua, đây là vũ khí thành công nhất của Ukraine trong nhiệm vụ đối phó UAV phản lực.

Đánh giá này được đại tá Yuri Ignat, phát ngôn viên không quân Ukraine, nhắc lại trước truyền thông hôm 26/10. "Chiến đấu cơ có tỷ lệ hạ UAV phản lực cao nhất", ông nói và thêm rằng drone đánh chặn vẫn trong giai đoạn thử nghiệm tác chiến.

Một trong các máy bay chủ lực của Ukraine trong nhiệm vụ này là tiêm kích F-16. Ông Ignat hồi tháng 4 khẳng định mỗi chiếc F-16 có thể bắn hạ 10 UAV trong một đêm. Bên cạnh đó, phi đội MiG-29 và Mirage 2000 cũng được tận dụng tối đa cho nhiệm vụ phòng không.

Hiệu quả nhưng rủi ro bủa vây

Dù vậy, ISW cũng cảnh báo về những thách thức mà Ukraine đối mặt khi triển khai chiến đấu cơ cho nhiệm vụ đánh chặn UAV.

Tình trạng bắn hết tên lửa hoặc cạn kho dự trữ thường buộc các tiêm kích Ukraine áp sát, dùng pháo bắn hạ UAV Nga ở tầm gần. Giới chuyên gia phương Tây đánh giá giải pháp này là lãng phí máy bay và đe dọa tính mạng phi công, vì tiêm kích có nguy cơ hư hại bởi mảnh văng từ UAV phát nổ và bị phòng không mặt đất bắn nhầm.

Ukraine đã mất nhiều tiêm kích trong nỗ lực đối phó các đòn tập kích của Nga.

Chiến thuật này còn làm tăng gánh nặng về bảo dưỡng đối với phi đội tiêm kích đã chịu nhiều áp lực của Ukraine và khiến chúng không thể tập trung vào những nhiệm vụ khác. "Bổ sung drone cao tốc vào ô phòng không là cơ hội tốt nhất để Ukraine xây dựng lưới phòng thủ vững chắc, có khả năng duy trì tỷ lệ bắn hạ cao đối với UAV phản lực Nga trong dài hạn", ISW nhận định.

Trước khi Nga tăng cường sử dụng UAV phản lực, Ukraine từng công bố tỷ lệ đánh chặn lên đến hơn 90% do chỉ phải đối phó UAV Geran-2 sử dụng động cơ piston cánh quạt. Thành quả này phần lớn là nhờ Ukraine triển khai rộng rãi drone đánh chặn, có giá chỉ bằng một phần nhỏ so với tên lửa phòng không truyền thống.

Sự xuất hiện của những dòng UAV phản lực chuyên biệt như Geran-4/5, có thể đạt tốc độ tới 600 km/h, khiến Ukraine phải cải tiến drone đánh chặn để đối phó. Quân đội Ukraine đã có một số mẫu đủ khả năng bắt kịp và phá hủy UAV phản lực, nhưng nhìn chung nỗ lực này vẫn đang ở trong giai đoạn đầu.

Tín hiệu tích cực khi hạn chế Starshield/Starlink được dỡ bỏ

Gánh nặng với tiêm kích Ukraine được giảm bớt sau khi hạn chế với Starlink/Starshield được gỡ bỏ từ cuối tháng 10. Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết kết nối đã ổn định khi drone di chuyển với tốc độ trên 400 km/h. Điều này giúp drone đánh chặn tốc độ cao có thể hoạt động hiệu quả trở lại.

Dù vậy, Ukraine lại phải đối mặt với mối đe dọa mới từ các tên lửa hành trình giá rẻ và dễ sản xuất. Một trong số đó là Filin, được cho là có tốc độ lên tới 800 km/h, nhanh hơn nhiều so với Geran-5.

UAV Geran-5 dường như cũng đã có phiên bản mới với tốc độ lớn hơn. Chuyên trang quân sự Militarnyi của Ukraine cho biết Nga đã bắt đầu sử dụng biến thể Geran-5 K5-K có tốc độ lên tới 900 km/h, tương đương tên lửa hành trình chuyên biệt như dòng Kh-101, dù tần suất triển khai còn hạn chế.

Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về kết quả phân tích của ISW. Dù vậy, báo Izvestia của Nga khẳng định UAV phản lực Geran-5 vẫn là thách thức lớn đối với Ukraine. "Đối phương chưa tìm được cách đối phó hiệu quả với nó", báo Nga cho hay.

Phạm Giang (Theo Business Insider, RBC Ukraine, Militarnyi)

Giới tỷ phú công nghệ Mỹ nếm trái đắng bầu cử giữa kỳ

Nhiều tỷ phú công nghệ vung tiền hậu thuẫn các ứng viên Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ, song điều này giờ đây lại thành gánh nặng với họ.

Tổng thống Donald Trump hồi tháng 9 chủ trì một bữa tiệc trưa tại Nhà Trắng nhằm thảo luận về AI, quy tụ dàn lãnh đạo công nghệ giàu nhất thế giới, từ Jensen Huang của Nvidia, Elon Musk của Tesla và SpaceX đến Mark Zuckerberg của Meta, cùng nhiều tên tuổi khác.

Những tỷ phú này cùng các tập đoàn của họ suốt hai năm qua liên tục rót tiền vào những dự án ưa thích của Tổng thống Trump, trong đó có cả công trình phòng đại tiệc Nhà Trắng. Họ thường xuyên chụp ảnh cùng, khen ngợi và dồn dập tặng quà ông. Amazon thậm chí còn rầm rộ quảng bá một bộ phim về Đệ nhất phu nhân Melania.

Nhưng những hành động đó đã tạo đà cho đảng Dân chủ trong chiến dịch vận động trước bầu cử giữa kỳ. Nắm bắt phong trào phản đối giới công nghệ, từ sóng tẩy chay trung tâm dữ liệu đến nỗi sợ mất việc vì AI, các ứng viên đảng Dân chủ đã thuyết phục cử tri bỏ phiếu cho mình, qua đó giành chiến thắng để nắm quyền kiểm soát lưỡng viện quốc hội Mỹ.

Đảng Dân chủ thậm chí còn "đổi màu" Texas, thành trì của phe Cộng hòa và cũng là trung tâm công nghệ của Mỹ. Cổ phiếu của SpaceX, Nvidia và nhiều hãng công nghệ khác lập tức mất giá sau bầu cử giữa kỳ.

Trong các bài phát biểu mừng thắng lợi, các ứng viên Dân chủ đã biến những gã khổng lồ Thung lũng Silicon thành biểu tượng cho tình trạng bất bình đẳng và tham nhũng. "Người dân đã gửi thông điệp rất rõ đến 'tỷ phú nghìn tỷ' đầu tiên của nhân loại: Texas không phải để bán", thượng nghị sĩ đắc cử James Talarico, người vừa chiến thắng ở Texas, đưa ra lời nhắn nhủ với tỷ phú Elon Musk.

Cú xoay chuyển này đang đẩy loạt tỷ phú công nghệ vào thế mắc kẹt. "Họ không phải lãnh đạo thực sự của Thung lũng Silicon mà chỉ là những kẻ dẫn đường lầm lạc", Reid Hoffman, nhà sáng lập LinkedIn, một trong những nhà tài trợ hàng đầu của đảng Dân chủ, thủ lĩnh cánh tiến bộ trong ngành công nghệ, nói. "Thời kỳ mà MAGA tung hoành ở Thung lũng Silicon coi như chấm dứt".

Đòn giáng cay đắng

Giới lãnh đạo công nghệ bắt đầu ngả sang cánh hữu từ năm 2024, khi Musk cùng hàng loạt tài phiệt tất tay hậu thuẫn chiến dịch tranh cử của ông Trump. Họ liên tục ra vào dinh thự Mar-a-Lago, nắm giữ hàng loạt vị trí quyền lực trong chính quyền.

Nhiều liên minh chính trị mới đại diện cho các nhóm lợi ích ngách như tiền mã hóa cũng tung ra những khoản tiền khổng lồ để thúc đẩy chương trình nghị sự của riêng mình.

Lần này, dòng tiền còn khủng khiếp hơn. Danh sách 20 nhà tài trợ lớn nhất của đảng Cộng hòa cho cuộc bầu cử giữa kỳ năm nay phần lớn là tỷ phú công nghệ.

Fairshake, nhóm vận động tiền mã hóa được nhà đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen chống lưng, đã tung ra hàng chục triệu USD với mục tiêu hạ bệ Sherrod Brown, ứng viên Dân chủ chạy đua vào ghế Thượng viện bang Ohio.

Musk cũng bơm hơn 474 triệu USD vào các siêu ủy ban hành động chính trị của phe Cộng hòa, trong đó có hơn 200 triệu USD tiếp sức cho Ken Paxton, ứng viên Thượng viện đảng Cộng hòa tại Texas. Một tỷ phú khác được Musk công khai hậu thuẫn cũng nhảy vào cuộc đua giành ghế thống đốc Ohio.

Nhưng cuối cùng, cả ba cú đặt cược đều thất bại. Elon Musk đã âm thầm xóa bài đăng kêu gọi "Bầu cho đảng Cộng hòa" sau chiến thắng của phe Dân chủ. Trước khi bị xóa, bài đăng này đã nhận được 11,9 triệu lượt xem và 307.000 lượt thích.

Rohan Patel, cựu phó chủ tịch Tesla hiện hoạt động cho phe Dân chủ, mô tả kết quả này là "đòn giáng cay đắng với thứ chính trị độc hại của Musk".

Neil Malhotra, giáo sư kinh tế chính trị tại Trường Kinh doanh Stanford, cho rằng trong hai năm đầu nhiệm kỳ của ông Trump, giới lãnh đạo công nghệ phần lớn chỉ hành động để tự bảo vệ mình. "Họ thừa hiểu rằng khi một Tổng thống sẵn sàng dùng quyền lực nhà nước để can thiệp vào nền kinh tế, việc giữ mối quan hệ êm đẹp với chính quyền rõ ràng là nước đi khôn ngoan", ông phân tích.

Nhưng giờ đây họ có thể phải trả giá cho lựa chọn đó. Nguy cơ đảng Dân chủ tiến hành các cuộc điều tra sâu rộng với giới tỷ phú công nghệ đang lớn hơn bao giờ hết, khi họ nắm các ủy ban giám sát của quốc hội.

"Phải trồng thêm vài khu rừng nữa mới đủ gỗ làm giấy in trát triệu tập mà chúng tôi sắp tung ra", thượng nghị sĩ Dân chủ Edward J. Markey đăng tải thông điệp thách thức trên mạng xã hội hôm 3/11, sau khi kết quả bầu cử giữa kỳ ngã ngũ.

Làn sóng chỉ trích giới tỷ phú công nghệ được thể hiện rõ trong phát biểu của các ứng viên Dân chủ giành chiến thắng. Talarico đã so sánh mình với "anh chàng David đã đánh bại người khổng lồ Goliath" khi nói về chiến thắng trước đối thủ được Elon Musk chi hàng trăm triệu USD hỗ trợ.

"Chúng ta vừa phát đi cảnh báo đanh thép tới từng nhà tài trợ tỷ phú", ông tuyên bố, chĩa mũi nhọn công kích vào "những kẻ nắm giữ thuật toán mạng xã hội, thâu tóm các mạng truyền hình cáp và mua chuộc giới chính khách". Cuộc bầu cử tại Texas, theo ông, chính là lá phiếu trưng cầu dân ý giáng thẳng vào quyền lực của giới tỷ phú công nghệ.

Roy Cooper, ứng viên Dân chủ vừa giành ghế Thượng viện Bắc Carolina, khẳng định "chúng ta đã gửi thông điệp dứt khoát tới Washington rằng người dân luôn quan trọng hơn giới tỷ phú hay những tay chơi hậu trường".

Ứng viên Dân chủ Abdul El-Sayed, người vừa chiến thắng cuộc đua Thượng viện tại Michigan, tuyên bố sẽ "tuyên chiến với các tập đoàn, giới tỷ phú cùng các nhóm lợi ích đặc quyền", những bên mà ông cáo buộc đã "thao túng hệ thống để trục lợi trên lưng người dân quá lâu".

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff, người vừa tái đắc cử tại Georgia, cũng thẳng thừng chỉ trích "những gã khổng lồ Thung lũng Silicon" khi "vừa tự đào hầm trú ẩn cho bản thân, vừa đe dọa rằng AI do chính họ tạo ra có thể khiến nhân loại diệt vong".

Đêm 3/11, khi kết quả kiểm phiếu dồn dập đổ về, nhóm dẫn chương trình podcast công nghệ "All-In", vốn là các nhà đầu tư công nghệ, đã không giấu nổi nỗi ngỡ ngàng và thất vọng trong buổi phát trực tiếp của mình.

Tại Texas, Thống đốc Cộng hòa Greg Abbott, từng được kỳ vọng sẽ tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 4 nhờ nguồn tiền tài trợ hùng hậu từ giới công nghệ, đã thất bại trước đối thủ Dân chủ Gina Hinojosa. Điều này khiến giới lãnh đạo công nghệ bị sốc, vì họ trước đó đinh ninh rằng ông sẽ thắng và sẽ khởi động lại các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu ở Texas.

Theo hãng nghiên cứu SemiAnalysis, bang Texas vốn nổi tiếng thân thiện với giới kinh doanh công nghệ và hiện là thị trường lớn thứ hai về các dự án trung tâm dữ liệu, chiếm khoảng 30% công suất dự kiến toàn quốc vào năm 2028.

Việc bà Hinojosa được bầu làm Thống đốc Texas trở thành một đòn giáng nặng nề khác đối với các lãnh đạo ngành AI. Sau khi đắc cử, bà tuyên bố sẽ duy trì sắc lệnh dừng phát triển trung tâm dữ liệu cho tới khi bang ban hành xong khung pháp lý quản lý chúng, khiến hàng loạt dự án có nguy cơ bị đóng băng.

Chamath Palihapitiya, một trong những người dẫn chương trình "All-In", lập tức cảnh báo việc đóng băng các trung tâm dữ liệu sẽ giáng đòn mạnh vào cổ phiếu AI và xa hơn là nguy cơ kéo lui cả nền kinh tế Mỹ.

Ông nhấn mạnh việc tước đi nguồn công suất tính toán từ các trung tâm dữ liệu mới chính là "con đường nhanh nhất để giẫm nát thị trường".

Về phần mình, Musk, người đã chi 5 triệu USD vào chiến dịch của Abbott, chỉ viết một dòng ngắn ngủi trên mạng xã hội sau khi kết quả được công bố: "Giờ thì các trung tâm dữ liệu ngoài không gian nghe chừng lại có vẻ hấp dẫn đấy chứ".

Vũ Hoàng (Theo Reuters, AFP, AP)

Xả súng ở thành phố lớn thứ hai Ba Lan, ít nhất 5 người chết

Nghi phạm lái xe đến quảng trường trung tâm Krakow và xả súng bừa bãi, khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương.

Cảnh sát Krakow, thành phố lớn thứ hai Ba Lan, nhận thông báo về sự việc lúc 15h hôm nay (21h giờ Hà Nội).

"Các sĩ quan cho biết nghi phạm mặc trang phục kiểu quân đội. Lực lượng an ninh đã sử dụng vũ khí trong nỗ lực bắt giữ nghi phạm, nhưng người này bắn trả và khiến hai cảnh sát bị thương. Nghi phạm trúng đạn và bị vô hiệu hóa, sau đó được đưa tới bệnh viện", phát ngôn viên cảnh sát Krakow cho hay.

Vụ xả súng đã khiến ít nhất 5 người thiệt mạng và hơn 10 người bị thương. Danh tính và động cơ của nghi phạm chưa được công bố.

Thủ tướng Donald Tusk mô tả đây là "sự việc bi thảm", cho biết ông đang nhận thông tin từ Bộ trưởng Nội vụ và cảnh sát đang điều tra mọi vấn đề liên quan đến cuộc tấn công.

Bộ trưởng Tư pháp Ba Lan Waldemar Zurek thêm rằng công tố viên, cảnh sát và mọi cơ quan chức năng liên quan đang làm việc tại hiện trường. "Chúng tôi sẽ bảo đảm thủ phạm phải chịu hoàn toàn trách nhiệm và đối mặt với hình phạt nghiêm khắc", ông nói.

Các vụ xả súng hiếm khi xảy ra ở Ba Lan, quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) và nằm ở sườn đông NATO. Giới chức nước này đã duy trì trạng thái báo động cao sau hàng loạt vụ đâm dao hồi tháng 10, được Thủ tướng Tusk mô tả là "một phần của giáo phái bạo lực".

Vũ Anh (Theo AFP, Guardian)