Vừa qua, tại chương trình Chân dung Khánh Ly – Hát cùng nguồn cội, danh ca Khánh Ly đã chia sẻ kỷ niệm sang Nhật hát Diễm xưa lần đầu tiên.
Bà nói: "Đó là năm 1970. Lúc ấy, tôi vẫn chưa được nhiều người biết đến. Một ngày nọ, ông Trịnh Công Sơn cho tôi biết, người Nhật muốn mời ông sang tham dự Hội chợ Osaka để giới thiệu bài hát của ông là bài Diễm xưa.
Khánh Ly và nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 tại Nhật
Ở bên Nhật, đài truyền hình NHK có làm một series nhiều tập về một gia đình chồng Nhật - vợ Việt, làm về đời sống của họ, về cách họ đối xử với nhau, giáo dục con cái làm cho người Nhật rất thích thú. Bài Diễm xưa được chọn làm nhạc phim chính cho series đó.
Vì thế, đài NHK có qua mời ông Trịnh Công Sơn sang tham dự Hội chợ Osaka. Nhưng lúc đó, ông Trịnh Công Sơn không đi được, nên giới thiệu tôi đi thay. Thế là tôi được sang Nhật biểu diễn thay ông Trịnh Công Sơn.
Cùng đi với tôi khi ấy còn có nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9. Ông là nhạc sĩ nhưng họ mời ông sang để đệm đàn guitar cho tôi hát bài Diễm xưa. Ngoài ra còn có chị ruột của tôi là chị Lệ Yến, em ruột tôi là Ngọc Anh đi cùng. Chính Nguyễn Ánh 9 là người đệm đàn cho tôi trong màn biểu diễn đó".
Từ đầu thập niên 1970, Khánh Ly đã được mời sang Nhật để trình diễn nhạc Trịnh. Trong những năm về sau, người Nhật thường xuyên mời Khánh Ly đến biểu diễn, thu âm, phát hành CD nhạc Trịnh, thậm chí lên hẳn sóng truyền hình quốc gia, tới mức bà phải thừa nhận không nhớ nổi đã đến Nhật bao nhiêu lần.
Người Nhật tỏ ra vô cùng trân trọng nhạc Trịnh, khiến Khánh Ly cũng phải bất ngờ. Bà nói: "Bản thân tôi ngạc nhiên, tôi không nghĩ mình được đón tiếp nồng hậu như vậy. Tôi hãnh diện, sung sướng vì qua ông Trịnh Công Sơn mà tôi được người ta biết đến". Hãng đĩa và đài truyền hình Nhật còn cho người bay sang Mỹ để tìm gặp Khánh Ly và thu âm nhạc Trịnh, tại phòng thu nổi tiếng.
Album nhạc Trịnh phát hành tại Nhật từng bán tới 2 triệu bản, một kỷ lục chưa nhạc sĩ hay ca sĩ VN nào đạt được. Ca khúc Diễm xưa nổi tiếng tới mức được phổ tiếng Nhật cho nhiều ca sĩ Nhật thể hiện.
Diễm xưa còn được đưa vào chương trình giáo dục về môn văn hóa Việt tại một trường đại học ở Nhật Bản. Trường đại học Kansai Gakuin cũng có một cuốn sách viết về bài Diễm xưa, kèm theo DVD. Cũng có cả luận án tiến sĩ của nhà nghiên cứu người Nhật về nhạc Trịnh Công Sơn.
