Cà Kê Dê Ngỗng

💜💖💝💜Tên gọi của bạn có nguồn gốc, ý nghĩa ra sao?

Ngày nay, việc đặt tên cho con đã trở thành một nỗi trăn trở của bao gia đình Việt. Phần vì ai cũng muốn tìm cho con một cái tên tốt đẹp, hợp “phong thuỷ”...

Ngày nay, việc đặt tên cho con đã trở thành một nỗi trăn trở của bao gia đình Việt. Phần vì ai cũng muốn tìm cho con một cái tên tốt đẹp, hợp “phong thuỷ”, có thể phát huy sở trường, tiết chế sở đoản; phần vì đôi khi những ý kiến khác biệt của cha mẹ, ông bà về cách đặt tên cũng dẫn tới mâu thuẫn.

Cái tên được chọn có khi không vừa lòng tất cả thành viên trong gia đình, thậm chí không vừa lòng cả chủ nhân của cái tên ấy (khi “bé” lớn lên). Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng mỗi cái tên đều là duyên phận Trời ban, và nếu như mỗi người chúng ta bỏ công tìm hiểu nội hàm văn hoá truyền thống đằng sau nó, tu dưỡng bản thân theo đức hạnh mà cái tên ấy truyền tải… thì ai cũng có thể đạt tới nhân sinh hạnh phúc.

Tiếp nối nỗ lực khôi phục vẻ đẹp truyền thống của những cái tên Việt, Ban biên tập Thời báo Đại Kỷ Nguyên xin mạn phép chọn tiếp 4 cái tên từ những bình luận “đặt hàng” của quý vị độc giả dưới 2 kỳ trước để phân tích trong tập này. Chúng tôi kính mong quý vị lượng thứ vì một số tên rất hay nhưng chưa kịp xuất hiện, và hi vọng các bạn kiên nhẫn đón đợi ở những kỳ tiếp theo. Biết đâu, tìm hiểu về một cái tên “xa lạ” với mình cũng có thể là một hành trình văn hoá đầy thú vị.

8. Bình (chữ Hán: 平)

“Bình” 平 nghĩa là công bằng, công chính, không thiên lệch, yên ổn, điều hoà. Tên Bình vì thế chỉ người chí công vô tư, biết phân định đúng sai, tính khí ôn hoà, biết điều phối công việc, có thái độ bình tĩnh an định trước cuộc đời.

Tên nam giới thường dùng chữ Bình với nghĩa là dẹp yên, sửa trị. Theo quan niệm Nho gia truyền thống, người quân tử phải biết “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Sách Đại học viết:

“Xét sự vật cho cùng lẽ rồi thì sự hiểu biết mới đạt đến đích, hiểu biết thấu đáo rồi thì điều mình suy nghĩ mới được chân thành (thành ý).

Điều mình nghĩ có chân thành thì lòng mình mới ngay thẳng (chính tâm), lòng có ngay thẳng thì bản thân mới tu dưỡng và rèn luyện được (tu thân).

Tu dưỡng và rèn luyện bản thân được rồi thì mới sửa sang, sắp xếp việc nhà (tề gia). Sắp xếp việc nhà được rồi thì mới lo liệu cho đất nước (trị quốc). Lo liệu cho đất nước được thì thiên hạ mới yên ổn (bình thiên hạ)”.

Lê Lợi khi phất cờ khởi nghĩa chống giặc Minh từng xưng là “Bình Định vương”. Ông sinh ra trong gia tộc nhiều đời làm quân trưởng ở Thanh Hoá, lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan. Tướng nhà Minh biết tiếng ông, đã trao cho chức quan để dụ theo, nhưng ông không chịu khuất phục. 3 tiếng “Bình Định vương” thể hiện rõ nét ở đoạn sử sau trong sách Lam Sơn thực lục: “Nguyên trước nhà vua kinh doanh việc bốn phương, bắc đánh giặc Minh, nam đuổi quân Lào, mình trải trăm trận, đến đâu được đấy”.

Trong khi đó, tên nữ giới thường dùng chữ Bình trong nghĩa yên bình, bình hòa, với mong ước một cuộc đời yên vui, đồng thời biết trân quý và gắng sức dựng xây, gìn giữ cuộc sống bình yên như trong câu thơ:

“Thái bình nên gắng sức,

Non nước ấy ngàn thu”.

(Trần Quang Khải)

9. Hiển (chữ Hán: 顯)

“Hiển” 顯 nghĩa là rõ ràng, sáng tỏ, vẻ vang, vinh diệu, như trong “hiển đạt”, “quý hiển”, “vinh hiển”.

Chữ Hiển 顯 gồm có bộ Hiệt 頁 (đầu) ghép với chữ Nhật 日 (mặt trời), hai chữ Yêu 幺(bé nhỏ) và bốn chấm Hoả (灬), có nghĩa là những đồ trang sức nhỏ bé trên đầu sáng rực rỡ như mặt trời, như lửa, biểu thị người hiển đạt, vinh hiển.

Hiếu Kinh có viết: “Lập thân hành đạo, dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu, hiếu chi chung dã”, nghĩa là: Lập thân hành đạo, rạng danh ở đời sau, làm vẻ vang cha mẹ, (đó) là tận cùng của hiếu. Chẳng thế mà Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan từng có thơ rằng:

“Nam nhi tự hữu hiển dương sự,

Khẳng tác ngang tàng nhất trượng phu”.

Dịch nghĩa:

Nam nhi tự có chí làm vẻ vang cho cha mẹ

Muốn làm một kẻ trượng phu khí phách hiên ngang.

Nhà Nho xưa cũng quan niệm rằng, khi gặp thời thì đem tài năng ra phục vụ đất nước (Hiển), còn nếu chính sự thối nát thì đi ở ẩn để giữ gìn tiết tháo trong sạch (Tàng). Ngô Thì Nhậm có bài thơ “Mừng bạn” chứa hai chữ “hiển tàng” này như sau:

“Khang tế đại thần phi độ ngoại,

Hiển tàng quân tử chính thời trung”.

Dịch nghĩa:

Giúp dân yên vui, bậc đại thần không ngoài bổn phận

Xuất hay xử, người quân tử phải xử đúng thời.

10. Phong (chữ Hán: 豐, 峰, 風, 鋒, 楓)

Tên Phong trong tiếng Việt thường mang các sắc nghĩa: phong phú (豐), ngọn gió, phong thái (風), đỉnh núi (峰), sắc nhọn (鋒), hay cây phong (楓).

Chữ Phong 豐 nghĩa là đầy đủ, to lớn, tốt tươi, được mùa, sung túc; ví như trong: “phong phú” (dồi dào), “phong y túc thực” (ăn no mặc ấm), “phong công vĩ nghiệp” (công to nghiệp lớn).

Chữ Phong 豐 phía dưới có bộ Đậu 豆, phía trên là hình mầm đậu, hạt đậu đang nảy mầm đầy đặn, phong mãn, có thể đặt tên cho cả nam và nữ.

Trong lịch sử phương Đông, có một vị Thánh nhân danh chấn thiên hạ mang tên Phong 豐, đó chính là Trương Tam Phong – tổ sư phái Võ Đang, người sáng lập ra Thái Cực Quyền.

Tương truyền, Trương Tam Phong từng tham gia thi cử, tìm kiếm công danh. Tuy nhiên, sau cuộc gặp gỡ với một vị Đạo trưởng họ Khâu, Trương Tam Phong bỗng ngộ ra: “Phú quý như cặn bã cỏ rác, năm tháng thời gian lại nhanh giống như tia chớp vậy. Điều quý giá nhất của đời người là tìm kiếm đại Đạo”. Thế là, từ đây Trương Tam Phong quyết định từ bỏ con đường danh lợi, ngao du bốn biển, thăm hỏi minh sư.

Sau này, khi Trương Tam Phong đã đắc Đạo thành Tiên, Hoàng đế nhà Minh nhiều lần thỉnh cầu gặp mặt nhưng ông vẫn nhất mực ẩn cư. Biết được Minh Thành Tổ cầu xin bí kíp trường sinh bất lão, Trương Tam Phong đã hồi đáp bằng một bài thơ, tạm dịch như sau:

“Trời đất hài hòa hóa thịnh vượng, triều đình và dân chúng ổn định đạo trị nước thuận lợi.

Rồng hổ lặng yên trên điện ngọc, tiếng chuông vắt vẻo xuyên mây trên núi Võ Đang

Thần ở nhà quê vốn không tài cán gì, vua hỏi người nhà quê {như thần} có nỗi niềm chi.

Dám mạo muội dâng vua lời hèn mọn, tịnh tâm ít dục sẽ trường sinh”.

Các chữ Phong còn lại lần lượt là:

Chữ Phong 鋒 gồm bộ Kim 金 (vàng, kim loại) và chữ Phong 夆 (đỉnh núi – chữ cổ), có nghĩa là mũi nhọn, sắc nhọn, sắc bén. Chữ này vẫn được dùng trong tiếng Việt như trong các từ: tiên phong, xung phong, tiền phong… Do đó, nó thường để đặt tên cho nam giới.

Chữ Phong 峰 gồm chữ Sơn 山 (núi) và chữ Phong 夆 (đỉnh núi – chữ cổ), có nghĩa là đỉnh núi, mỏm núi, đỉnh cao. Tiếng Việt hiện nay ít dùng, chỉ còn trong tên núi như Tây Phong Lĩnh, hay thành ngữ “Đăng phong tạo cực” (Lên đến đỉnh cao (sự nghiệp)). Chữ này cũng thường dùng cho nam giới.

Chữ Phong 風 nghĩa là gió, phong thái, phong khí, phong tục. Chữ này có thể dùng đặt cho tên cả nam và nữ, hàm ý phong thái, phong độ, thuần phong mỹ tục.

Chữ Phong 楓 nghĩa là cây phong – một loài cây đẹp, xuân nở hoa từng chùm như những trái bóng tròn, thu về lá chuyển màu đỏ rực, vì thế xưa thường được trồng trong cung vua. Chữ này đặt tên cho nữ. Hình ảnh cây phong rất thi vị trong câu thơ của Nguyễn Du:

“Người lên ngựa, kẻ chia bào,

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san”.

(Truyện Kiều)

11. Phương (chữ Hán: 方 hoặc 芳)

“Phương” 方 nghĩa là ngay thẳng, chính trực, như trong “chân phương”, “phương chính”. Phương còn có nghĩa là đạo lý lễ nghĩa. Chữ phương này thường để đặt tên cho nam giới.

Đạo Đức Kinh có viết: “Thị dĩ Thánh nhân phương nhi bất cát, liêm nhi bất quế”, nghĩa là: Như thế bậc Thánh nhân chính trực mà không làm thương tổn người, có góc cạnh mà không làm hại người.

Triều nhà Nguyễn, nước Việt Nam có một vị đại thần trung liệt tên Phương, đó chính là Nguyễn Tri Phương (chữ Hán: 阮知方). Ông vốn tên là Nguyễn Văn Chương, tự Hàm Trinh, hiệu Đường Xuyên, xuất thân trong một gia đình làm ruộng và nghề thợ mộc. Nhà nghèo lại không xuất thân từ khoa bảng nhưng nhờ ý chí tự lập, ông đã làm nên cơ nghiệp lớn. Nguyễn Tri Phương là Tổng chỉ huy quân đội triều đình Nguyễn chống lại quân Pháp xâm lược lần lượt ở các mặt trận Đà Nẵng (1858), Gia Định (1861) và Hà Nội (1873). Thành Hà Nội thất thủ, bị quân Pháp bắt giữ nhưng ông đã cự tuyệt hợp tác và tuyệt thực tới chết. Danh tiếng của ông vang mãi tới ngày hôm nay.

Tên Tri Phương là do vua Tự Đức đặt cho ông, có xuất xứ từ Luận ngữ như sau:

“Tử Lộ suất nhĩ nhi đối viết: ‘Thiên thặng chi quốc, nhiếp hồ đại quốc gia gian, gia chi dĩ sư lữ, nhân chi dĩ cơ cận, Do dã vi chi, tỷ cập tam niên, khả sử hữu dũng, thả tri phương dã’”.

Dịch nghĩa:

Tử Lộ trả lời ngay: “Quốc gia có ngàn cỗ chiến xa, nằm giữa 2 quốc gia lớn, bên ngoài bị uy hiếp quân sự, bên trong gặp thiên tai mất mùa đói khổ, nếu để Do (tức Tử Lộ) này trị sửa, 3 năm sẽ khiến bách tính đều dũng cảm, lại biết đạo lý lễ nghĩa”.

Còn chữ “Phương” 芳 gồm bộ Phương 方 và bộ Thảo đầu 艹 kết hợp lại thì có nghĩa là mùi thơm của cỏ hoa, cỏ thơm, cũng có nghĩa là tiếng thơm, đức hạnh và tốt đẹp. Ví dụ như trong: “phương thảo” (cỏ thơm), “phương danh” (tiếng thơm), “phương tư” (dáng dấp xinh đẹp), “lưu phương bách thế” (để tiếng thơm trăm đời). Chữ Phương 芳 này có thể đặt cho cả nam và nữ, xuất hiện trong bài thơ Đường “Hoàng Hạc Lâu” của Thôi Hiệu:

“Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,

Phương thảo thê thê Anh Vũ châu.

Nhật mộ hương quan hà xứ thị?

Yên ba giang thượng sử nhân sầu”.

Trích bản dịch của Khương Hữu Dụng:

Sông tạnh Hán Dương cây sáng ửng,

Cỏ thơm Anh Vũ bãi xanh ngời.

Hoàng hôn về đó, quê đâu tá?

Khói sóng trên sông não dạ người.

Quá trình tìm hiểu mỗi một cái tên là một hành trình đầy thi vị trên dòng chảy lịch sử và văn hoá của ông cha. Quý vị độc giả hãy tiếp tục đồng hành cùng Đại Kỷ Nguyên trên hành trình đó nhé!


💜
💖Thanh Ngọc – Nam Phươn
g

Image may contain: sky, cloud, nature and outdoor
Image may contain: outdoor, water and nature
Image may contain: outdoor
Image may contain: outdoor
Image may contain: 1 person, hat
HQL chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

💜💖💝💜Tên gọi của bạn có nguồn gốc, ý nghĩa ra sao?

Ngày nay, việc đặt tên cho con đã trở thành một nỗi trăn trở của bao gia đình Việt. Phần vì ai cũng muốn tìm cho con một cái tên tốt đẹp, hợp “phong thuỷ”...

Ngày nay, việc đặt tên cho con đã trở thành một nỗi trăn trở của bao gia đình Việt. Phần vì ai cũng muốn tìm cho con một cái tên tốt đẹp, hợp “phong thuỷ”, có thể phát huy sở trường, tiết chế sở đoản; phần vì đôi khi những ý kiến khác biệt của cha mẹ, ông bà về cách đặt tên cũng dẫn tới mâu thuẫn.

Cái tên được chọn có khi không vừa lòng tất cả thành viên trong gia đình, thậm chí không vừa lòng cả chủ nhân của cái tên ấy (khi “bé” lớn lên). Tuy nhiên, chúng tôi tin rằng mỗi cái tên đều là duyên phận Trời ban, và nếu như mỗi người chúng ta bỏ công tìm hiểu nội hàm văn hoá truyền thống đằng sau nó, tu dưỡng bản thân theo đức hạnh mà cái tên ấy truyền tải… thì ai cũng có thể đạt tới nhân sinh hạnh phúc.

Tiếp nối nỗ lực khôi phục vẻ đẹp truyền thống của những cái tên Việt, Ban biên tập Thời báo Đại Kỷ Nguyên xin mạn phép chọn tiếp 4 cái tên từ những bình luận “đặt hàng” của quý vị độc giả dưới 2 kỳ trước để phân tích trong tập này. Chúng tôi kính mong quý vị lượng thứ vì một số tên rất hay nhưng chưa kịp xuất hiện, và hi vọng các bạn kiên nhẫn đón đợi ở những kỳ tiếp theo. Biết đâu, tìm hiểu về một cái tên “xa lạ” với mình cũng có thể là một hành trình văn hoá đầy thú vị.

8. Bình (chữ Hán: 平)

“Bình” 平 nghĩa là công bằng, công chính, không thiên lệch, yên ổn, điều hoà. Tên Bình vì thế chỉ người chí công vô tư, biết phân định đúng sai, tính khí ôn hoà, biết điều phối công việc, có thái độ bình tĩnh an định trước cuộc đời.

Tên nam giới thường dùng chữ Bình với nghĩa là dẹp yên, sửa trị. Theo quan niệm Nho gia truyền thống, người quân tử phải biết “tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Sách Đại học viết:

“Xét sự vật cho cùng lẽ rồi thì sự hiểu biết mới đạt đến đích, hiểu biết thấu đáo rồi thì điều mình suy nghĩ mới được chân thành (thành ý).

Điều mình nghĩ có chân thành thì lòng mình mới ngay thẳng (chính tâm), lòng có ngay thẳng thì bản thân mới tu dưỡng và rèn luyện được (tu thân).

Tu dưỡng và rèn luyện bản thân được rồi thì mới sửa sang, sắp xếp việc nhà (tề gia). Sắp xếp việc nhà được rồi thì mới lo liệu cho đất nước (trị quốc). Lo liệu cho đất nước được thì thiên hạ mới yên ổn (bình thiên hạ)”.

Lê Lợi khi phất cờ khởi nghĩa chống giặc Minh từng xưng là “Bình Định vương”. Ông sinh ra trong gia tộc nhiều đời làm quân trưởng ở Thanh Hoá, lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan. Tướng nhà Minh biết tiếng ông, đã trao cho chức quan để dụ theo, nhưng ông không chịu khuất phục. 3 tiếng “Bình Định vương” thể hiện rõ nét ở đoạn sử sau trong sách Lam Sơn thực lục: “Nguyên trước nhà vua kinh doanh việc bốn phương, bắc đánh giặc Minh, nam đuổi quân Lào, mình trải trăm trận, đến đâu được đấy”.

Trong khi đó, tên nữ giới thường dùng chữ Bình trong nghĩa yên bình, bình hòa, với mong ước một cuộc đời yên vui, đồng thời biết trân quý và gắng sức dựng xây, gìn giữ cuộc sống bình yên như trong câu thơ:

“Thái bình nên gắng sức,

Non nước ấy ngàn thu”.

(Trần Quang Khải)

9. Hiển (chữ Hán: 顯)

“Hiển” 顯 nghĩa là rõ ràng, sáng tỏ, vẻ vang, vinh diệu, như trong “hiển đạt”, “quý hiển”, “vinh hiển”.

Chữ Hiển 顯 gồm có bộ Hiệt 頁 (đầu) ghép với chữ Nhật 日 (mặt trời), hai chữ Yêu 幺(bé nhỏ) và bốn chấm Hoả (灬), có nghĩa là những đồ trang sức nhỏ bé trên đầu sáng rực rỡ như mặt trời, như lửa, biểu thị người hiển đạt, vinh hiển.

Hiếu Kinh có viết: “Lập thân hành đạo, dương danh ư hậu thế, dĩ hiển phụ mẫu, hiếu chi chung dã”, nghĩa là: Lập thân hành đạo, rạng danh ở đời sau, làm vẻ vang cha mẹ, (đó) là tận cùng của hiếu. Chẳng thế mà Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan từng có thơ rằng:

“Nam nhi tự hữu hiển dương sự,

Khẳng tác ngang tàng nhất trượng phu”.

Dịch nghĩa:

Nam nhi tự có chí làm vẻ vang cho cha mẹ

Muốn làm một kẻ trượng phu khí phách hiên ngang.

Nhà Nho xưa cũng quan niệm rằng, khi gặp thời thì đem tài năng ra phục vụ đất nước (Hiển), còn nếu chính sự thối nát thì đi ở ẩn để giữ gìn tiết tháo trong sạch (Tàng). Ngô Thì Nhậm có bài thơ “Mừng bạn” chứa hai chữ “hiển tàng” này như sau:

“Khang tế đại thần phi độ ngoại,

Hiển tàng quân tử chính thời trung”.

Dịch nghĩa:

Giúp dân yên vui, bậc đại thần không ngoài bổn phận

Xuất hay xử, người quân tử phải xử đúng thời.

10. Phong (chữ Hán: 豐, 峰, 風, 鋒, 楓)

Tên Phong trong tiếng Việt thường mang các sắc nghĩa: phong phú (豐), ngọn gió, phong thái (風), đỉnh núi (峰), sắc nhọn (鋒), hay cây phong (楓).

Chữ Phong 豐 nghĩa là đầy đủ, to lớn, tốt tươi, được mùa, sung túc; ví như trong: “phong phú” (dồi dào), “phong y túc thực” (ăn no mặc ấm), “phong công vĩ nghiệp” (công to nghiệp lớn).

Chữ Phong 豐 phía dưới có bộ Đậu 豆, phía trên là hình mầm đậu, hạt đậu đang nảy mầm đầy đặn, phong mãn, có thể đặt tên cho cả nam và nữ.

Trong lịch sử phương Đông, có một vị Thánh nhân danh chấn thiên hạ mang tên Phong 豐, đó chính là Trương Tam Phong – tổ sư phái Võ Đang, người sáng lập ra Thái Cực Quyền.

Tương truyền, Trương Tam Phong từng tham gia thi cử, tìm kiếm công danh. Tuy nhiên, sau cuộc gặp gỡ với một vị Đạo trưởng họ Khâu, Trương Tam Phong bỗng ngộ ra: “Phú quý như cặn bã cỏ rác, năm tháng thời gian lại nhanh giống như tia chớp vậy. Điều quý giá nhất của đời người là tìm kiếm đại Đạo”. Thế là, từ đây Trương Tam Phong quyết định từ bỏ con đường danh lợi, ngao du bốn biển, thăm hỏi minh sư.

Sau này, khi Trương Tam Phong đã đắc Đạo thành Tiên, Hoàng đế nhà Minh nhiều lần thỉnh cầu gặp mặt nhưng ông vẫn nhất mực ẩn cư. Biết được Minh Thành Tổ cầu xin bí kíp trường sinh bất lão, Trương Tam Phong đã hồi đáp bằng một bài thơ, tạm dịch như sau:

“Trời đất hài hòa hóa thịnh vượng, triều đình và dân chúng ổn định đạo trị nước thuận lợi.

Rồng hổ lặng yên trên điện ngọc, tiếng chuông vắt vẻo xuyên mây trên núi Võ Đang

Thần ở nhà quê vốn không tài cán gì, vua hỏi người nhà quê {như thần} có nỗi niềm chi.

Dám mạo muội dâng vua lời hèn mọn, tịnh tâm ít dục sẽ trường sinh”.

Các chữ Phong còn lại lần lượt là:

Chữ Phong 鋒 gồm bộ Kim 金 (vàng, kim loại) và chữ Phong 夆 (đỉnh núi – chữ cổ), có nghĩa là mũi nhọn, sắc nhọn, sắc bén. Chữ này vẫn được dùng trong tiếng Việt như trong các từ: tiên phong, xung phong, tiền phong… Do đó, nó thường để đặt tên cho nam giới.

Chữ Phong 峰 gồm chữ Sơn 山 (núi) và chữ Phong 夆 (đỉnh núi – chữ cổ), có nghĩa là đỉnh núi, mỏm núi, đỉnh cao. Tiếng Việt hiện nay ít dùng, chỉ còn trong tên núi như Tây Phong Lĩnh, hay thành ngữ “Đăng phong tạo cực” (Lên đến đỉnh cao (sự nghiệp)). Chữ này cũng thường dùng cho nam giới.

Chữ Phong 風 nghĩa là gió, phong thái, phong khí, phong tục. Chữ này có thể dùng đặt cho tên cả nam và nữ, hàm ý phong thái, phong độ, thuần phong mỹ tục.

Chữ Phong 楓 nghĩa là cây phong – một loài cây đẹp, xuân nở hoa từng chùm như những trái bóng tròn, thu về lá chuyển màu đỏ rực, vì thế xưa thường được trồng trong cung vua. Chữ này đặt tên cho nữ. Hình ảnh cây phong rất thi vị trong câu thơ của Nguyễn Du:

“Người lên ngựa, kẻ chia bào,

Rừng phong thu đã nhuốm màu quan san”.

(Truyện Kiều)

11. Phương (chữ Hán: 方 hoặc 芳)

“Phương” 方 nghĩa là ngay thẳng, chính trực, như trong “chân phương”, “phương chính”. Phương còn có nghĩa là đạo lý lễ nghĩa. Chữ phương này thường để đặt tên cho nam giới.

Đạo Đức Kinh có viết: “Thị dĩ Thánh nhân phương nhi bất cát, liêm nhi bất quế”, nghĩa là: Như thế bậc Thánh nhân chính trực mà không làm thương tổn người, có góc cạnh mà không làm hại người.

Triều nhà Nguyễn, nước Việt Nam có một vị đại thần trung liệt tên Phương, đó chính là Nguyễn Tri Phương (chữ Hán: 阮知方). Ông vốn tên là Nguyễn Văn Chương, tự Hàm Trinh, hiệu Đường Xuyên, xuất thân trong một gia đình làm ruộng và nghề thợ mộc. Nhà nghèo lại không xuất thân từ khoa bảng nhưng nhờ ý chí tự lập, ông đã làm nên cơ nghiệp lớn. Nguyễn Tri Phương là Tổng chỉ huy quân đội triều đình Nguyễn chống lại quân Pháp xâm lược lần lượt ở các mặt trận Đà Nẵng (1858), Gia Định (1861) và Hà Nội (1873). Thành Hà Nội thất thủ, bị quân Pháp bắt giữ nhưng ông đã cự tuyệt hợp tác và tuyệt thực tới chết. Danh tiếng của ông vang mãi tới ngày hôm nay.

Tên Tri Phương là do vua Tự Đức đặt cho ông, có xuất xứ từ Luận ngữ như sau:

“Tử Lộ suất nhĩ nhi đối viết: ‘Thiên thặng chi quốc, nhiếp hồ đại quốc gia gian, gia chi dĩ sư lữ, nhân chi dĩ cơ cận, Do dã vi chi, tỷ cập tam niên, khả sử hữu dũng, thả tri phương dã’”.

Dịch nghĩa:

Tử Lộ trả lời ngay: “Quốc gia có ngàn cỗ chiến xa, nằm giữa 2 quốc gia lớn, bên ngoài bị uy hiếp quân sự, bên trong gặp thiên tai mất mùa đói khổ, nếu để Do (tức Tử Lộ) này trị sửa, 3 năm sẽ khiến bách tính đều dũng cảm, lại biết đạo lý lễ nghĩa”.

Còn chữ “Phương” 芳 gồm bộ Phương 方 và bộ Thảo đầu 艹 kết hợp lại thì có nghĩa là mùi thơm của cỏ hoa, cỏ thơm, cũng có nghĩa là tiếng thơm, đức hạnh và tốt đẹp. Ví dụ như trong: “phương thảo” (cỏ thơm), “phương danh” (tiếng thơm), “phương tư” (dáng dấp xinh đẹp), “lưu phương bách thế” (để tiếng thơm trăm đời). Chữ Phương 芳 này có thể đặt cho cả nam và nữ, xuất hiện trong bài thơ Đường “Hoàng Hạc Lâu” của Thôi Hiệu:

“Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,

Phương thảo thê thê Anh Vũ châu.

Nhật mộ hương quan hà xứ thị?

Yên ba giang thượng sử nhân sầu”.

Trích bản dịch của Khương Hữu Dụng:

Sông tạnh Hán Dương cây sáng ửng,

Cỏ thơm Anh Vũ bãi xanh ngời.

Hoàng hôn về đó, quê đâu tá?

Khói sóng trên sông não dạ người.

Quá trình tìm hiểu mỗi một cái tên là một hành trình đầy thi vị trên dòng chảy lịch sử và văn hoá của ông cha. Quý vị độc giả hãy tiếp tục đồng hành cùng Đại Kỷ Nguyên trên hành trình đó nhé!


💜
💖Thanh Ngọc – Nam Phươn
g

Image may contain: sky, cloud, nature and outdoor
Image may contain: outdoor, water and nature
Image may contain: outdoor
Image may contain: outdoor
Image may contain: 1 person, hat
HQL chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Đài Loan: Chống Nội Gián Tuyên Truyền Đỏ - Vi Anh

Công luận Đài Loan đề cao cảnh giác trước thủ đoạn Trung Quốc xâm nhập vào truyền thông địa phương như "nội gián" để tung “tuyên truyền đỏ” chống Đài Loan

Xem Thêm

Đông Âu: Chiếc Lò Đào Tạo Những Tỉ Phú Lưu Manh Cho Việt Nam

Các nước hậu cộng sản như Nga, Đông Âu được điều hành bởi các băng đảng dập khuôn Mafia.

Xem Thêm

Di sản boác! - Việt Nhân

(HNPĐ) Câu hỏi ai biết rõ về lũ Ba Đình, lẫn đầu đảng Hồ Chiếu Manh của chúng nhất?

Xem Thêm

TƯỞNG MÙA THU - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Không còn chi giữ lại Cả giọt sương long lanh...

Xem Thêm

Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh

Đó là một buổi chiểu của năm 1987. Một buổi chiều mà tôi cứ hay bị ký ức lôi về căn phòng tối thăm thẳm không lời đáp.

Xem Thêm

THÔNG BÁO MỚI NHẤT VỀ LÒ MICROWAVE

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định chấm dứt sản xuất và loại bỏ lò vi sóng ở nước này trước cuối năm nay.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :CHUYỆN TÌNH buồn ???

Ngay xua thi tron chui,tron nhui.Mat lam la, lam let nhin nguoc ngo xuoi nhu con chuot chay tron con meo.Vuot thoat duoc bang moi Phuong cach:Nhan dao-doan tu-con lai...Tren ho so don xin vao My-don khai khi nhap tich...deu viet ra rang:Khong song voi cs duoc,se bi giet...Bay gio thi khoe khoang tan troi cao,huenh hoang ao gam ve lang quay thau troi dat,den khi rong tui lai tech sang noi" kho nhu cho " Ngay dep troi nao do,buon tinh ho mo lai ho so xin vao My va hoi oi :" khai gian,Boi the " troi OI ! sao khong hoc hoi nhung cai hay,cai la cua xu nguoi,ma toan la hoc nhung cai xau,cai ban cung khai gian,tron thue,lua loc cua noi xua kia da bo chay gan chet? Hay nghi lai: moi nguoi deu co luong tam va khong ai chay tron,lua gat duoc chinh luong tam cua minh.Hay de lai duc cho con chau.Ho chet de da-nguoi ta chet de tieng.

Xem Thêm

Đề bài :CỦA THIÊN TRẢ ĐỊA

Hầu hết những người này khánh tận vì ma túy,ngoài ra có vài người do cho người khác hoặc từ thiện.Không kể loại thứ 2,họ vẫn được coi là thành công khi đầu tư vào tương lai,còn loại thứ 1 khánh tận vì ma túy thì cũng đáng đời cho họ...Nhưng dẫu sao tất cả họ vẫn là người đã được hưởng cái mà (có thể) họ hằng mơ ước.

Xem Thêm

Đề bài :Điều gì chờ kinh tế Mỹ sau khi ông Trump áp thuế 300 tỷ USD hàng Trung Quốc?

" thang chet Tap da chi bao nhieu ty dollars cho bon truyen thong thien ta va lobby QH My de tieu diet Trump?"Cau hoi rat hay va rat dung va moi nguoi con luong tam deu muon nghe cau tra loi,nhung Bill-hill-Bus con-Obama cung tat ca cac qui vi tai to mat nhon ma Trump goi la dong rac o D.C ho deu mac benh nghenh ngang,hay diec loi con ray,cu u a-u o,dang cho nhiem ky ke tiep,se co nhieu tro rat vui khi dong rac bi boi len mang di lo thieu.Cau xin on tren gin giu,bao ve nguoi phu quet rac nay.

Xem Thêm

Đề bài :Điều gì chờ kinh tế Mỹ sau khi ông Trump áp thuế 300 tỷ USD hàng Trung Quốc?

Theo bài phân tích,người đọc thấy ra 1 điều,Donald Trump đánh thuế vào hàng hóa của Chệt nhập vào Mỹ đang gây thiệt hại cho người Mỹ và cả nền kinh tế Mỹ và thế giới.Như vậy TT Trump dúng là tai họa cho nhân loại cần phải loại trừ.Tôi đọc cho đến hết mà không thấy 1 chữ nào nó nói về những tai hại của kinh tế Chệt khi nó tham dự vào kinh tế thế giới,cũng ko có được 1 chữ nào nói về ảnh hưởng của việc đánh thuế trên kinh tế Chệt...Làm như việc đánh thuế chỉ làm hại người Mỹ và thế giới. Câu hỏi bật ra trong đầu tôi "Thằng Chệt Tập đã chi bao nhiêu tỷ dollars cho bọn truyền thông thiên tả và lobby QH Mỹ để tiêu diệt Donald Trump?"

Xem Thêm

Đề bài :Một kỷ niệm về Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn

Hai nguoi,hai nhiem vu-trach nhiem khac nhau.Ong ben y khoa thi chuyen cuu giup nhung nguoi benh hoan.Ben quan doi thi bao ve dat nuoc,bao ve dan chung.So ra,trach nhiem cua Quan doi nang hon rat nhieu so voi quan y la mot thanh phan cua quan doi.O day,chi la su hieu lam cua nguoi chi huy va trach nhiem tong quat,va long nhan dao cua vi b/si quan y.Hai nguoi cung khong noi ro cho nhau ly do va...gay ra co su nay.

Xem Thêm

Đề bài :DI SẢN ĐÍCH THỰC CỦA OBAMA: TẠO MỘT NƯỚC MỸ CHIA RẼ

Da^n My~da~ qua'nga^y tho khi ba^u cho te^n lai den ba^'t ta`i vo^ tuo'ng na`y la`m TT to'i 2 nhie^.m ky`. Y da~pha' tan hoang nuo'c My~ba`ng nhung chin'nh sa'ch ngu do^'t, chia re~va` pha'hoa.i. TT Trump la`nguo`i ye^u nuo'c.

Xem Thêm

Đề bài :Đọc Báo Vẹm: Chi 15 triệu đồng có ngay luận văn thạc sĩ

Troi oi! nho xua kia di thi bang TIEU HOC,roi bang TRUNG HOC va TU TAI I-TU TAI II.da tray da troc vay,nam vao lop de nhi,thay day Viet van da noi cau :'cAC ANH CHI BAY GIO DA DUOC GOI LA KE SI" Bay gio,thang chan trau,thang y ta vuon-thang thien heo va tham chi ca thang phu bep tren tau bien...deu co bang TIEN SI-PHO TIEN SI con Cu Nhan khong co viec lam phai chay xe om.CHOI OI ! dat nuoc CNXH VIETNAM dung dau the gioi ve bang cap....trom cap,the ra cai van bang TIEU HOC xua kia con co gia tri cao gap nhieu lan TIEN SI-PHO TIEN SI...o XHCN VIETNAM.Buon nhay !

Xem Thêm

Đề bài :9 điều ít biết về kinh tế Canada.

Canada dang xu dung song ngu,nhung da nhieu cho xu dung them tieng tau,sap xu dung 03 ngon ngu chinh thuc roi?va cung da sap sua bien thanh noi nuong than,rua tien chinh thuc cua XHCN.Truoc nam 2017,canada cung da lung lo,khong man ma gi voi My va doi khi da gio lai hang xom.Nhung tu khi Trump duoc moi vao nha trang mien phi,canada va mexico da chot da va thay doi nhieu,nhat la tom co con me hoavi,tau cong da choi tro bat vai nguoi canada,nhung dang sau da co Trump,canada qua pha de dang!

Xem Thêm

Đề bài :Một Nhật Bản rất khác: Tỷ lệ vợ đánh chồng ngày càng tăng, đàn ông Nhật càng ngày càng "sợ" vợ và sợ bạn gái hơn?

He! He! Binh dang roi ma ! Nam nu binh quyen,ong danh toi,can nhan toi toi lam lai y chang : HUE !TU DO-TU DO ! Vietnam bay gio cung khong khac so voi Nhat.Bao nhieu sach vo-van hoa-tin nguong-giao duc...deu vut ra bai rac het.TU DO LA CAI GI ? HO co hieu the nao la Tu DO ?

Xem Thêm

TIN MỚI

Đài Loan: Chống Nội Gián Tuyên Truyền Đỏ - Vi Anh

Công luận Đài Loan đề cao cảnh giác trước thủ đoạn Trung Quốc xâm nhập vào truyền thông địa phương như "nội gián" để tung “tuyên truyền đỏ” chống Đài Loan

Xem Thêm

Đông Âu: Chiếc Lò Đào Tạo Những Tỉ Phú Lưu Manh Cho Việt Nam

Các nước hậu cộng sản như Nga, Đông Âu được điều hành bởi các băng đảng dập khuôn Mafia.

Xem Thêm

Di sản boác! - Việt Nhân

(HNPĐ) Câu hỏi ai biết rõ về lũ Ba Đình, lẫn đầu đảng Hồ Chiếu Manh của chúng nhất?

Xem Thêm

TƯỞNG MÙA THU - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Không còn chi giữ lại Cả giọt sương long lanh...

Xem Thêm

Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh

Đó là một buổi chiểu của năm 1987. Một buổi chiều mà tôi cứ hay bị ký ức lôi về căn phòng tối thăm thẳm không lời đáp.

Xem Thêm

THÔNG BÁO MỚI NHẤT VỀ LÒ MICROWAVE

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định chấm dứt sản xuất và loại bỏ lò vi sóng ở nước này trước cuối năm nay.

Xem Thêm

Điểm Tin Thứ Bảy 24/8/2019

Biển Đông - Bãi Tư Chính : Tàu hộ vệ Quang Trung đang ở đâu?

Xem Thêm

THẺ CĂN CƯỚC NGUYỄN ÁI QUẤC CÓ GÌ LẠ? - Lê Bá Vận

(HNPD) Đúng 100 năm trước, vào đầu tháng 9/1919 Nguyễn Tất Thành đến sở Cảnh sát Pháp khai tên là Nguyễn Ái Quấc,....

Xem Thêm

GHI HAY KHÔNG !!

Muốn Dân Chủ thì tuân theo lẽ phải Dù trái ý chớ cãi lại đa phần Chớ bảo vệ ý mình trăm phần trăm

Xem Thêm

Thoát Trung - Hà Thượng Thủ

Hãy mau tỉnh ngộ may còn kịp

Xem Thêm