Chiến lược quốc phòng mới của Ngũ Giác Đài được giới quan sát cho là cứng rắn với đồng minh nhưng mềm mỏng với Nga, Trung Quốc, đồng thời bảo vệ quyền lợi Mỹ ở Tây Bán Cầu.

Đối với bán đảo Triều Tiên, nhìn từ góc độ nào đó, chiến lược mới này không phải không có lý khi nêu rằng Nam Hàn có đủ năng lực chịu trách nhiệm chính trong việc răn đe Bắc Hàn, còn Mỹ chỉ giữ vai trò hỗ trợ ở mức hạn chế. Bởi lẽ Nam Hàn giờ đã là một cường quốc quân sự cũng như kinh tế. Nam Hàn hiện tại không còn là một Nam Hàn non nớt như sau khi cuộc chiến trên bán đảo Triều Tiên kết thúc vào năm 1953. Vì thế Mỹ không cần phải tiếp tục duy trì vai trò dẫn dắt trong liên minh quân sự Mỹ - Nam Hàn.

Cũng vậy, đối với NATO, Mỹ cũng không phải không có lý khi cho rằng các đồng minh Châu Âu trong liên minh quân sự này đủ sức gánh vác trách nhiệm chính về phòng thủ thông thường ở Châu Âu. Thiết tưởng, nếu có ai đó ở Châu Âu nghĩ rằng Châu Âu không thể gánh vác trách nhiệm này thì có lẽ do từ sau Thế Chiến 2, Châu Âu đã quá ỷ lại vào Mỹ. Nói thẳng ra, giờ đây Nam Hàn đã đủ mạnh, Châu Âu đã đủ mạnh để có thể đảm đương việc phòng thủ của họ, nhất là khi họ còn có sự hỗ trợ từ Mỹ.

Có ý kiến cho rằng chính sách mới của Ngũ Giác Đài khiến nước Mỹ trở nên xa cách với đồng minh. Có lẽ vậy. Song dù sao nó cũng làm cho các đồng minh của Mỹ trở nên cứng cáp hơn, tự tin hơn vào sức mạnh của chính mình. Làm sao có thể vững vàng nếu cứ tiếp tục có cái suy nghĩ dựa dẫm.

Trong khi đó, chiến lược mới nhìn nhận Trung Quốc là một thế lực đã ổn định trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Với cách nhìn nhận này, Washington không đòi hỏi thay đổi chế độ ở TQ mà chỉ muốn một mối quan hệ tôn trọng lẫn nhau với TQ. Tuy nhiên, người ta lấy làm thắc mắc khi chiến lược mới của Ngũ Giác Đài không đề cập đến cam kết hỗ trợ quân sự cho Đài Loan. Một đảo quốc nhỏ bé như Đài Loan làm sao có thể đứng vững nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ một khi TQ ra tay xâm lược? Đài Loan với TQ đâu giống như Nam Hàn với Bắc Hàn. Washington thực sự muốn gì với Đài Loan? Việc Washington đồng ý bán cho Đài Loan 11 tỷ Mỹ kim vũ khí vào cuối năm 2025 phải chăng là cách Mỹ xoa dịu nỗi lo bị Mỹ bỏ rơi của đảo quốc này?

Mặt khác, chiến lược quốc phòng mới của Washington xem Nga chỉ là “mối đe dọa có thể kiểm soát được” đối với các thành viên NATO ở phía đông trong tương lai gần. Nghĩa là với Washington, các đồng minh NATO Châu Âu không việc gì phải xem Nga là mối đe dọa, ít ra là trong tương lai gần. Song Châu Âu lại không nghĩ thế. Họ cho rằng một khi chiến thắng được Ukraine, Nga sẽ lấn tới bằng việc tấn công Châu Âu. Moscow từng mạnh miệng hứa rằng Nga sẽ không tấn công Châu Âu. Washington có thể tin vào lời hứa này của Moscow nhưng Châu Âu thì không. Xem ra khi cho rằng “Nga không phải là mối đe dọa đối với các thành viên NATO ở phía đông trong tương lai gần”, Washington dường như không muốn can dự sâu vào cuộc xung đột ở Ukraine.

Có ý kiến cho rằng Mỹ mềm mỏng với Nga và TQ là khôn ngoan. Vì cứng rắn với hai siêu cường ngang hàng với Mỹ này thì chỉ rước lấy phiền phức hoặc thiệt hại không nhiều thì ít, mà chẳng thu được lợi lộc gì. Có lẽ đây chính là suy nghĩ của chính quyền Trump.

Điểm nổi bật trong chiến lược mới của Ngũ Giác Đài chính là xem Tây Bán Cầu là ưu tiên hàng đầu, và rằng “Mỹ sẽ không ngần ngại bảo vệ lợi ích của mình trên toàn Tây Bán Cầu”. Được trình bày trước Quốc Hội Mỹ vào năm 1823 bởi Tổng Thống James Monroe, học thuyết Monroe có mục đích ngăn chặn các nước thực dân Châu Âu thời kỳ đó như Anh, Pháp, Tây Ban Nha… tái thiết lập thuộc địa ở Châu Mỹ để Mỹ có thể độc chiếm khu vực này.

Giờ đây, người ta đang nói nhiều về cái gọi là “chính sách Donroe” của TT Trump. Donroe xem Tây Bán Cầu nói riêng và Châu Mỹ nói chung là ao nhà của Mỹ, các nước khác không được xía vào. Việc Washington ra tay với Nicolas Maduro được xem là cách mà Washington thể hiện chính sách Donroe.

Nhìn chung, chiến lược mới của Ngũ Giác Đài có những điểm tích cực hoặc không tích cực, tùy vào cách nhìn nhận của từng người. Nhưng dù tích cực hay không, chiến lược này thể hiện khá rõ tính cách của Tổng Thống Donald Trump, người thích đặt quyền lợi của nước Mỹ lên trên quyền lợi của các nước khác, dù có là đồng minh của Mỹ đi chăng nữa.

Chiến lược mới của Ngũ Giác Đài không chắc sẽ được duy trì lâu dài. Nhiều người tin rằng chiến lược này sẽ kết thúc một khi Tổng Thống Trump rời Tòa Bạch Ốc, nhường chỗ cho một tổng thống khác không đến từ đảng Cộng Hòa hoặc có quan điểm về thế giới khác với ông Trump.

                  TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )