Theo Tổng Thống Zelensky, Mỹ đã ra hạn chót vào Tháng Sáu 2026 để Nga và Ukraine đạt thỏa thuận kết thúc xung đột.

“Mỹ đề xuất chấm dứt xung đột vào đầu mùa hè này và có thể sẽ gây sức ép lên các bên để đạt được điều đó”, TT Zelensky nói. Ông nói thêm : “Mỹ muốn mọi việc hoàn tất trước Tháng Sáu. Họ sẽ làm mọi thứ để kết thúc xung đột. Họ muốn có một lịch trình rõ ràng”.

TT Zelensky xác nhận Kyiv sẽ tham gia vòng đàm phán ba bên sắp tới tại Mỹ giữa Mỹ, Nga và Ukraine.

Trong bối cảnh Nga gây sức ép buộc Ukraine rút quân khỏi Donbas, điều Kyiv cương quyết không chấp nhận, thì việc Mỹ đặt hạn chót vào Tháng Sáu cho cả Nga và Ukraine đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột có thể được hiểu là : Với Ukraine, nếu đến Tháng Sáu mà còn giằng co với Nga trên chiến trường như hiện tại thì Mỹ sẽ cắt đứt mọi hỗ trợ cho Kyiv. Còn với Nga, nếu đến Tháng Sáu mà vẫn chưa chiếm được trọn vẹn vùng Donbas như mong muốn thì phải ngừng cuộc chiến, bằng không Mỹ sẽ gia tăng sức ép với Nga, không loại trừ sẽ hỗ trợ Tomahawk cho Kyiv.

Vấn đề là nếu như thế thì Mỹ sẽ mâu thuẫn với chính mình một khi tình hình vẫn dậm chân tại chỗ, không bên nào chiếm ưu thế chiến trường và không bên nào chịu nhượng bộ bên nào vào Tháng Sáu. Lúc đó Mỹ sẽ làm gì để buộc Kyiv phải nhượng bộ trong khi EU vẫn ra sức yểm trợ Ukraine?

Cũng vậy, nếu tới lúc đó Nga vẫn quyết cố đấm ăn xôi thì Mỹ sẽ làm gì để buộc Nga phải ngừng bắn và rút quân khỏi Donbas theo ý muốn của Ukraine? Liệu Tomahawk có đủ sức khiến Nga phải từ bỏ tham vọng lãnh thổ của Ukraine hay không?

Mỹ muốn hai bên phải có lịch trình rõ ràng cho mọi thứ song chính Mỹ lại chưa có sự rõ ràng cho mọi thứ. Rõ là Washington đang lâm vào thế khó xử khi tự đặt mình vào thế trung lập, xem xung đột Nga – Ukraine không phải là cuộc chiến của nước Mỹ. Và một khi Washington vẫn xem cuộc chiến ở Ukraine không liên can tới mình thì dù có đặt ra bao nhiêu cái hạn chót đi chăng nữa thì họ vẫn chưa thể làm cuộc xung đột ngừng lại. Thực tế là chính quyền Trump đã không ít lần đặt hạn chót này, hạn chót kia cho Nga lẫn Ukraine nhưng có làm thay đổi được gì đâu.

Nói thẳng ra, với vấn đề Ukraine, chính quyền Trump phải chọn bên nếu họ thực lòng muốn cuộc chiến sớm chấm dứt. Cái gọi là trung lập xem ra chẳng giúp ích gì cho Mỹ để giải quyết vấn đề này. Một điều nữa, ngày nào Mỹ còn cung cấp vũ khí cho Ukraine, dù là qua cơ chế PURL (cơ chế cho phép các nước Châu Âu dùng ngân sách của mình để đặt mua vũ khí do Mỹ sản xuất rồi chuyển cho Ukraine), thì thực tế Mỹ đâu thực sự trung lập mà đang đứng về phía Ukraine.

Thiết nghĩ, nếu Mỹ đã đứng về phía Ukraine thì nên đứng hẳn về phía đó vì đó là phía chính nghĩa. Thế mới là khôn ngoan. Ngày nào chính quyền Trump vẫn còn ở trong thế ương ương dở dở, đực không ra đực cái không ra cái thì ngày đó cuộc chiến khó mà kết mà kết thúc sớm như họ mong muốn.

Câu hỏi đặt ra là nếu Kyiv trước sau không chấp nhận nhượng bộ Nga thì liệu Washington có sẵn sàng chấm dứt cơ chế PURL để cắt nguồn vũ khí cho Ukraine? Người ta sẽ dễ dàng có ngay câu trả lời là “KHÔNG”. Đơn giản là vì chính quyền Trump không chê tiền. Sẽ không hề sai nếu cho rằng trong một chừng mực nào đó, chính quyền này xem cuộc chiến ở Ukraine là cơ hội tốt để họ hốt bạc, nhất là khi các ông trùm vũ khí của Mỹ được cho là có tiếng nói đáng kể trong chính sách đối ngoại của Washington.

Hiện đang rộ tin Nga đề nghị hợp tác kinh tế 12.000 tỷ Mỹ kim với Mỹ. Con số này gấp 4 lần GDP của Nga. Nếu tin này là đúng thì có thể xem đề nghị của Nga là cách Nga mua chuộc chính quyền Trump để chính quyền này đứng hẳn về phía Nga và buộc Kyiv phải là kẻ thua trong vấn đề Ukraine. Khi đặt ra cái hạn chót Tháng Sáu cho cà Nga và Ukraine, chính quyền Trump được cho là muốn sớm giải quyết vấn đề Ukraine để có thể rảnh tay giải quyết những vấn đề quốc nội, trong tình hình đảng Cộng Hòa của ông Trump đang thất thế trước đảng Dân Chủ vì các chính sách mất lòng dân của họ. Liệu cái đề nghị 12.000 tỷ Mỹ kim của Moscow có thể kéo chính quyền Trump đứng hẳn về Nga?

Thay vì tiếp tục có những lời lẽ trách móc đối với Kyiv vì không chịu nhượng bộ Nga, chính quyền Trump nên nhìn lại chính mình. Xem ra hoàn toàn đúng nếu cho rằng cuộc xung đột Nga – Ukraine chưa thể kết thúc sớm không chỉ vì sự hiếu chiến của Moscow mà còn vì cái thái độ không chính trực của chính quyền Trump.

      TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )