Tổng Thống Donald Trump đã tỏ ra giận dữ khi cho rằng các đồng minh NATO Châu Âu không nhiệt tình khi Mỹ đề nghị điều chiến hạm đến Eo biển Hormuz.

Phụ họa với TT Trump, Ngoại Trưởng Mỹ Marco Rubio nói Mỹ sẽ phải xem xét lại tư cách thành viên NATO sau khi cuộc chiến với Iran kết thúc. Ông này chỉ trích các đồng minh NATO vì không cho phép Mỹ sử dụng căn cứ quân sự của họ trong cuộc xung đột của Mỹ với Iran.

Có thể xem quan điểm của Đức cũng là quan điểm chung của những nước NATO Châu Âu, đó là cuộc khủng hoảng Trung Đông “không liên quan đến NATO” và “không phải là cuộc chiến của NATO”, như một cách lý giải cho sự thiếu “nhiệt tình” của Châu Âu.

Xem ra sự thiếu “nhiệt tình” này của Châu Âu là có thể hiểu được. Làm sao họ có thể nhiệt tình với Mỹ khi mà Mỹ tỏ ra thiếu nhiệt tình với Châu Âu trong vấn đề Ukraine. Làm sao họ có thể sát cánh với Mỹ trong cuộc chiến chống lại Iran khi mà Mỹ chỉ muốn đứng ngoài cuộc xung đột ở Ukraine, xem đó là chuyện riêng của Châu Âu, không dính dáng tới nước Mỹ. Âu cũng là có qua có lại, anh không tốt với tôi thì tôi không tốt với anh.Trước khi trách Châu Âu, Mỹ nên trách chính mình.

Vấn đề lớn hơn, chính là sự thiếu bền vững của NATO hiện nay. Ngay sau khi trở lại Tòa Bạch Ốc, TT Trump đã luôn miệng kêu gọi các nước NATO Châu Âu phải biết tự lực tự cường bằng việc gia tăng chi phí quốc phòng, thay vì cứ tiếp tục ỷ lại vào Mỹ.Tất nhiên là ông có lý. Không ít lần ông Trump lên tiếng đe dọa sẽ rút Mỹ khỏi NATO nếu Châu Âu cứ xem Mỹ là chỗ dựa.

Giờ đây, trước sự thiếu “nhiệt tình” của Châu Âu trước việc Mỹ đề nghị điều chiến hạm tới Eo biển Hormuz, TT Trump lập lại đe dọa rút Mỹ khỏi NATO. Lời đe dọa lần này của ông Trump tỏ ra mạnh hơn bao giờ hết.Vấn đề là dù Châu Âu vẫn thiết tha muốn Mỹ ở lại trong NATO, người ta vẫn thấy rõ sự thật rằng NATO thực sự cần một cuộc cải tổ lớn, một thay đổi triệt để hầu giúp liên minh quân sự này trở nên đoàn kết hơn, mạnh mẽ hơn.

Mới đây, tướng Keith Kellogg, cựu đặc phái viên của TT Trump về Ukraine, cho rằng NATO cần được thay thế với lập luận rằng tổ chức này là những đồng minh không hiệu quả của Mỹ trong cuộc khủng hoảng Trung Đông. “Chúng ta cần một NATO mới, một cấu trúc phòng thủ mới”, ông nói. Ông đề xuất các cấu trúc liên minh thay thế, bao gồm cả Nhật, Úc, Hàn…

Nhiều người đã đồng tình với quan điểm của tướng Kellogg, trong đó có cựu Ngoại Trưởng Mike Pompeo và cựu Phó Cố vấn An ninh quốc gia Victoria Coates. Theo họ, hoạt động của NATO chưa hiệu quả và họ thất vọng với phản ứng của những nước NATO Châu Âu trong thời gian qua.

Nhiều khả năng là Mỹ sẽ rút khỏi NATO sau khi TT Trump gọi liên minh này là “hổ giấy”. Sẽ không có gì đáng ngạc nhiên nếu một ngày không xa, NATO sẽ giải thể để thay vào đó là một liên minh mới đoàn kết hơn, tích cực hơn. Liên minh đó có thể vẫn sẽ gồm Mỹ và một số nước Châu Âu nhưng còn có thêm một số thành viên khác đến từ Châu Á như Nhật, Hàn…

Liên minh mới này hẳn sẽ không chỉ lo đối phó với sự gây hấn của Nga, mà còn của cả Trung Quốc. Và sẽ là điều thú vị nếu liên minh này có cả sự hiện diện của Ukraine, nước đã chứng tỏ mình là “một đồng minh tốt”, theo lời tướng Kellogg.

 TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )