BÊN LY CÀ PHÊ : Niềm tin lay lắt - Trần Thế Kỷ

Tại Hội Nghị An Ninh Munich năm nay, Ngoại Trưởng Mỹ Marco Rubio, như để xoa dịu Châu Âu, tuyên bố : “Mỹ và Châu Âu thuộc về nhau”.

Tuyên bố của ông Rubio đã nhận được những tràng vỗ tay của đông đảo cử tọa. Song những tràng vỗ tay đó lại được nhiều người tin là chứa đựng đầy nỗi băn khoăn của Châu Âu trước một tương lai bất định trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Dù Thủ Tướng Anh Keir Starmer cho rằng mối quan hệ đó vẫn rất mạnh mẽ, dù Chủ Tịch Ủy Ban Châu Âu Von Der Leyen nói bà rất yên tâm trước bài phát biểu của ông Rubio, dù Tổng Thư Ký NATO Mark Rutte khẳng định NATO đang mạnh hơn bao giờ hết kể từ khi Bức Tường Berlin sụp đổ, thì giới quan sát vẫn tin rằng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang trong cảnh lay lắt. Và rằng Mỹ và Châu Âu cần nhau nhưng niềm tin đã mất, ít ra ngày nào Donald Trump còn ngồi trong Tòa Bạch Ốc.

Cũng dễ hiểu thôi. Quan hệ giữa Mỹ và Châu Âu làm sao có thể mặn nồng, làm sao có thể “thuộc về nhau” khi mà chính quyền Trump thường xuyên gây nên những biến động cho nó : Tổng Thống Trump mạnh miệng kêu gọi sáp nhập Greenland, áp đặt thuế quan lên Châu Âu, giảm mạnh viện trợ cho Ukraine…

Đành rằng những lời lẽ mềm mại của ông Rubio tại Hội Nghị An Ninh Munich năm nay dễ nghe hơn hẳn cái lời lẽ gay gắt của ông JD Vance năm ngoái, song người ta tin rằng, thấy rằng chưa có thay đổi về thực chất trong mối quan hệ đang căng thẳng giữa Mỹ và Châu Âu. Chắc chắn nó đã bị sứt mẻ rất nhiều trong thời gian qua, kể từ lúc ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc với gương mặt hầm hầm nhìn về Châu Âu như muốn ăn thua đủ.

Nói đi nói lại, khó ai có thể phủ nhận rằng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang lâm bất ổn, không dễ khắc phục trong một sớm một chiều. Và đó không phải là lỗi của Châu Âu, vốn luôn muốn duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Mỹ và mong muốn Mỹ, với sức mạnh kinh tế và quân sự của mình, luôn ở vị trí dẫn đầu của thế giới tự do.

Dù ông Rubio có nói ngon nói ngọt thế nào thì Châu Âu vẫn nhớ rằng ông chỉ là cấp dưới của ông Trump. Mà con người ông Trump thế nào thì ai cũng biết rồi.

Và dù ông Rubio có dỗ ngọt Châu Âu thế nào thì Châu Âu vẫn ghi nhận rằng ngay sau bài phát biểu ngọt ngào của mình ở Munich, ông Rubio đã lên chuyến bay tới Budapest. Ở đấy, đứng cạnh Thủ Tướng Orban, ông đã ca ngợi tình hữu nghị Mỹ - Hung là “tuyệt vời hơn bao giờ hết”. Mà Orban là hạng người như thế nào thì ai cũng rõ rồi. Đó là kẻ đã thẳng thừng gọi Ukraine là kẻ thù, và gọi “EU là mối đe dọa, không phải Nga”.

Thủ Tướng Orban luôn kiên quyết phản đối viện trợ cho Kyiv sau khi Nga phát động cuộc xâm lược vào Ukraine vào năm 2022. Ông ta duy trì quan hệ gần gủi với Nga và có lập trường đối đầu với các nước trong EU và NATO, dù Hungary là thành viên của cả hai khối này.

Những lời xoa dịu của ông Rubio tại Hội Nghị An Ninh Munich xem ra kém xa những lời trấn an Châu Âu của ông Thống Đốc California Gavin Newsom : “Trump còn 3 năm thôi”. Ông này thuộc phe Dân Chủ và là một gương mặt chói sáng trên chính trường Mỹ hiện nay. Nhiều người tin ông sẽ giành được đề cử của đảng Dân Chủ cho cuộc đua vào Tòa Bạch Ốc năm 2028.

Thiết nghĩ, chỉ khi nào những người như ông Newsom trở thành người đứng đầu nước Mỹ thì quan hệ giữa Mỹ và Châu Âu mới nồng ấm trở lại và hai bên mới thực sự “thuộc về nhau”.

 TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )