1.

Bà Trần Tố Nga, công dân Pháp gốc Việt, đã theo đuổi vụ kiện chất độc da cam hơn 17 năm, cho đến ngày 22/8/2024 khi Tòa Phúc thẩm Paris ra phán quyết bác bỏ đơn kiện, tuyên bố không có thẩm quyền xét xử vụ án. Mới đây, ngày 16/6/2026, Tòa Phá án Pháp đã mở phiên giám đốc thẩm để xem xét lại vụ kiện, xem liệu các công ty hóa chất Mỹ có thể viện dẫn quyền miễn trừ tài phán hay không. Phiên tòa thu hút hàng trăm người tham dự, với phán quyết dự kiện được công bố vào khoảng tháng 9/ 2026.

 Nhiều người còn nhớ vào ngày 22/8/2024, Tòa Phúc thẩm Paris đã ra phán quyết về vụ kiện của bà Trần Tố Nga, 82 tuổi. Được biết bà Trần Tố Nga, “đại diện cho hàng triệu nạn nhân chất độc da cam Việt Nam”, kiện 14 tập đoàn, công ty hóa chất vì đã sản xuất loại chất độc “giết người xuyên qua nhiều thế hệ” được sử dụng trong chiến tranh VN.

Tòa Phúc thẩm Paris ra phán quyết giống với tòa sơ thẩm Evry năm 2021: Các tập đoàn, công ty hóa chất Mỹ được hưởng quyền miễn trừ trách nhiệm pháp lý vì họ sản xuất các độc chất theo yêu cầu của chính phủ Mỹ (trong khi chính phủ Mỹ được miễn trừ do hoàn cảnh chiến tranh). Do vậy, tòa không có thẩm quyền xét xử.

Sau thất bại ở Tòa Phúc thẩm Paris, bà Trần Tố Nga cho biết sẽ kháng án lên Tòa Giám đốc thẩm Tối cao. Bà cho rằng chất độc da cam đã ảnh hưởng đến cả gia đình bà. Theo bà, con gái của bà, sinh năm 1969, đã qua đời vì bị dị tật tim khi mới 17 tháng tuổi, và rằng hai người con gái khác và các cháu của bà cũng mắc phải những căn bệnh nghiêm trọng. Bà nói : “Chất độc này không chỉ tàn phá cơ thể tôi mà còn hủy hoại gia đình tôi. Sứ mệnh của chúng tôi là làm cho mọi người biết đến tội ác của chiến tranh hóa học”.

Về cái chết cũng như bệnh tật của các con và cháu bà Trần Tố Nga, những người ủng hộ bà tin rằng đó là do chất độc da cam mà “Đế quốc Mỹ” rải trong chiến tranh VN. Nhưng nhiều người khác lại không nghĩ thế. Họ cho rằng con cháu bà chết hoặc bệnh tật là vì nguyên nhân khác. Họ cũng đặt dấu hỏi rằng nếu bị chất độc da cam “tàn phá” thì sao bà Trần Tố Nga lại sống tới 82 tuổi, và xem ra sẽ còn sống lâu nữa!

2.

Hệ thống phòng không của Nga đang được quan tâm, sau khi Moscow cũng như Crimea liên tục bị không kích bằng drone từ phía Ukraine.

Năm 2024, khu vực Moscow đã hứng chịu đợt tấn công bằng drone lớn nhất kể từ đầu chiến sự. Tháng 8/2023, Moscow cũng đã hứng một đợt không kích bằng drone từ Ukraine, song lần này nặng nề hơn nhiều.

Nhiều người đặt câu hỏi vì sao drone của Ukraine lại có thể xuyên thủng Moscow, thành phố được mệnh danh là “thủ đô khó tiếp cận nhất thế giới”?

Lực lượng phòng không Moscow vốn được trang bị những loại vũ khí hiện đại nhất của Nga. Căn cứ của lực lượng phòng không và phòng thủ tên lửa Nga cũng là nơi có những thiết bị hiện đại nhất nhằm cung cấp thông tin về đối phương nằm ở xa biên giới và có thể tiêu diệt các máy bay của đối phương ngay khi các máy bay này vừa tiếp cận biên giới Nga.

Nhưng với những đợt không kích bằng drone vừa qua, có thể nói hệ thống phòng không vốn được cho là hiện đại của Moscow vẫn chưa thực sự hiện đại. Hệ thống này hóa ra vẫn còn nhiều yếu kém. Một số chuyên gia quân sự Nga cho rằng để bảo vệ hiệu quả thủ đô Moscow, cần phải tăng cường lực lượng phòng thủ lên ít nhất 4 lần so với hiện nay.

Chưa biết Moscow sẽ tăng cường hệ thồng phòng không của mình như thế nào, nhưng có một ý kiến khiến người ta phải suy nghĩ rất nhiều : Có một thứ “phòng không” lợi hại và bền vững nhất, đó là chung sống hòa bình và không bao giờ xâm lược nhau!

       TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )