Sức khỏe và đời sống

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

BẢN TIN MỚI NHẤT

Dựng hồ sơ tấn công ông Trump, nhiều quan chức FBI và Bộ Tư pháp Mỹ có thể bị buộc tội phản quốc

Một cuộc điều tra do The Epoch Times công bố vào ngày 18/1 đã cho thấy mạng lưới kết nối liên quan đến hồ sơ của ông Trump và một âm mưu giữa chiến dịch Clinton, chính quyền Obama, cơ quan thực thi pháp luật và cộng đồng tình báo, để ngăn ông Trump không được bầu làm tổng thống.

Xem Thêm

Hấp dẫn ngoạn mục hơn phim Đại Hàn - BS Dương Hồng Mô

Có người coi phim Đại Hàn cho tới canh khuya, ngày nào cũng vậy. Có người xoa mạt chược cả hai ngày thứ bẩy chủ nhật, tuần nào cũng vậy. riêng tôi, theo dõi tình hình nước Mỹ và thế giới nó hấp dẫn làm sao, cần gì bỏ tiền mướn movie hay xoa mạt chược cho nó mệt xác

Xem Thêm

TT Trump: Một Năm Sau

Thôi thì ta thông cảm cho nỗi ấm ức của bên thua cuộc cũng như tránh đấm ngực quá đáng vì thắng cuộc, để thử bình tâm nhìn lại xem ông thần Trump đã làm được gì trong năm qua. Tốt, xấu, tạm được, như thế nào?

Xem Thêm

CUỘC TRỐN TÌM - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Mây chiều cũng đã hoà lẫn vào không gian, khi không còn sắc áo mong manh, thơ mộng. Chúng ta cứ mãi mãi kiếm tìm, chờ đợi ...

Xem Thêm

Vì sao ông Trump duyệt kế hoạch kiểm soát Trung Quốc ở Biển Đông?

Tổng thống Trump mới phê duyệt kế hoạch này để mở đường cho Hải quân Mỹ chủ động trong “các hoạt động tự do hàng hải” ở Biển Đông.

Xem Thêm

Lễ giỗ 44 năm trận hải chiến Hoàng Sa tại San Diego (Updated)

Hội Hải Quân Hàng Hải San Diego cử hành để tưởng niệm lễ giỗ 44 năm trận hải chiến Hoàng Sa.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Một Lũ hề! - Việt Nhân

Đúng là lũ chó giành phân......Mấy con sứt mõm,què chân ồn ào......Cụp đuôi,ăng ẳng cúi đầu.......Mấy con thắng cuộc vẫn chầu ̣đống phân

Xem Thêm

Đề bài :Tin đáng chú ý: Hàng loạt biệt thự và nhà tiền tỷ sẽ bị đập phá

Cái nhà xí Ba Đình cũng sẽ bị phá vì cùng một lý do...

Xem Thêm

Đề bài :TỔNG THỐNG TRUMP VỚI CUỐN SÁCH “KHẨU CHIẾN VÀ CUỒNG NỘ”

Vinh Tuong va Vu Linh la 2 nguoi tung het loi ca tung cho Trump tren to Viet Bao tu giai doan tranh cu cho den bay gio; toi chang biet moi lien he cua 2 nguoi nay voi phe cua Triump nhu the nao ma ho het long binh vuc Trump nhu the. Theo kinh nghiem lich su., dung qua tang boc mot chinh tri khi duong thoi con quyen hanh.

Xem Thêm

Đề bài :Nhìn y phục, biết nô lệ - Nguyễn Bá Chổi

Đảng kỳ là cờ Liên sô.........Mượn cờ Phúc Kiến làm cờ cuốc gia......Tinh thần độc lập đảng ta.........Ngay trong căn bản đã là vong nô

Xem Thêm

Đề bài :ĐINH LA THĂNG ĐÃ THÀNH NGƯỜI… YÊU NƯỚC

Tác gỉa nói đúng nhưng chưa nói đ̉ủ....Tù dưới chế độ CS cũng có thứ hạng đàng hoàng..?? Đây là sự khác biệt mà đọc gỉa không để ý giữa tù Đảng và tù Dân....??Trường hợp của ĐLT đ/v gốc bự tội lôi đầy mình và mẹ Nấm/Chi Nga dân den nhưng có lòng.?? 1---Thời gian mang ĐLT ra tòa ngắn nhất lịch sử...MẹNấm/Chị Nga ra tòa sớm nh́ất là sau 9 tháng tạm giam...?? 2---Bị bắt tạm giam thì bao chí vẫn một mực kêu một điều ông ĐLT, hai điều ông ĐLT..?? còn MẹNấm/ChịNga thì gọi bị cáo, đối tượng này nọ, tên Phản động này nọ..??, chưa ra tòa mà CA/Báo chí đã hùng hồn đưa tin kết tội trước...lôi chuyện gia đình. cá nhân ra dậm mắm thêm muối, cố tình làm cho trường hợp bị bắt là đúng và rất nghiêm trọng...??Trường hợp đ/v ĐLT đố báo chí dám nói kiểu đó...?? 3---Ra tòa thì ĐLT thỏai máí như đang dự hội luận báo chí, không có vành móng ngựa..?? Mẹ Nấm/Chi Nga ra tòa thì cả bầy CA hộ tống, khai trước vành móng ngựa có CA kèm hai bên để khủng bố... 4---Kết án thì xét theo lý lịch đ/v... Càng làm lớn, cành nhiều tuổi đảng thì càng có nhiều cơ hội miễn trừ..?? ĐLT tội ác ngập đầu mà chỉ khung án là hơn 10 năm chưa kể nếu có xử phúc thẩm, án này còn nhẹ thêm... Chị Nga/Mẹ Nấm chỉ có vài cái biểu ngữ, dăm tờ rơi kêu gọi bảo vệ môi trường: ""Cá cần nước sạch..Dân cần minh bạch"" mà VGCS chơi luôn 10 năm,không thay đổi, kể luôn xử phúc th̉ẩm...?? 5--- Tòa án đánh tráo khãi niệm tội của bị cáo: ĐLT tội ác nhập đầu đổi thành làm trái quy định NN, thiếu tŕách nhiệm,Tham ô vài ngàn tỷ, chỉ truy kết có hơn trăm tỷ nhẹ hều...còn nhẹ hơn thờng phạm...?? Chi Nga/ Mẹ Nấm thì tôi danh âm mưu lật đổ chệ độ băng các biên ngữ..biêu tình..?? ̀6---Vẫn biết vai trò của luật sư trong toà VGCS là dư thừa, nhưng trường hơp của ĐLT thì cả bầy..hợn chục tên..?? Còn phiên xủ MẹNám/Chi Nga xin ṃột ông luật sư mà còn phải xin ý CA cho hay không..còn có lúc toà khớp mỏ LS hay mời ra ngoài nghỉ khoẻ..không cho cãi...?? Toà có đóng tuồng thì cũng nên đóng cho khéo. Khôn sợ thiêh hạ cươi là toà Kangoroo sao..?? 6---ĐLT có bị tù giam thì cũng như đang ở khách sạn, gia đ̀ình thăm nuôi thoải mái..?? MẹNấm/Chi Nga thì nằm chung trong một căn buồng 2x2 hôi thối tối tăm..với các thường phạm...Ḥạn chế mọi thứ, ngay cã băng vệ sinh cá nhân cũng không cho sài...?? Gia đình trầy da tróc vẩy mới xin được tấm giấy thăm nuôi trong 10 phút mà còn bị khám xét và canh trừng khi tiếp xúc, cứ như là tội nhân khủng bố..?? 7---Chuyện nước nôi thì khỏi nói, vơi ĐLT thì thoải mái..? Me Nấm/Chi Nga thì mỗi ngày 2 ca nước....còn vệ sinh cá nhân thì tùy hứng của cai tù, nước chỉ mở có hạn trong vòng 5/10 phút hay ra bể nước tập thể múc trong vòng 15 phút là may rồi..??...vv...vv Như vậy đã rõ MẹNấm.ChiNga mới là người thật sự yêu nước...còn Đinh đại ca là người ghét nước..nên phí phạm nước...?? Đại loại thì như vậy, bà con có thể kỉểm chứng trong các trường hơp của các quan đ/v đã và đang ở tù coi có giống như vậy không...?? Tư pháp của chế độ VGCS là cả một sự bất công và vô nhân đạo cho những việc nhỏ nh́ất...???

Xem Thêm

Đề bài :FBI bị cáo buộc can thiệp cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ

Nền dân chủ Hoa Kỳ chính là niềm hãnh diện của dân tộc Mỹ,vậy mà chính những kẻ được giao cho trách nhiệm bảo vệ nền dân chủ ấy là phá hoại nó.Mong rằng luật pháp phải trừng trị những kẻ này nếu có bằng chứng.

Xem Thêm

Đề bài : Trưởng ban VOA Việt ngữ hay an ninh cộng sản? - Lê Anh Hùng -

Đọc hết bài này của tác giả Lê anh Hùng tôi mới hiểu tại sao VOA tiếng Việt (một cơ quan truyền thông chính thức của chính phủ Hoa kỳ phát thanh ra hải ngoại và được tài trợ bằng ngân sách của chính phủ Hoa Kỳ ) luôn luôn phát thanh những tin và bình luận bất lợi hoặc chống ông Trump một tổng thống được bầu ở Hoa Kỳ - hoặc có những điều tai tiếng chèn ép đối những người viết chống đối Cộng Sản mà Lê anh Hùng là một thí dụ. Đề nghị quốc hội Hoa Kỳ và những người có trách nhiệm đối với VOA Việt Ngữ xem xét và lảm rõ việc này cho những người dân đã đóng thuế trong đó có chúng tôi được biết.

Xem Thêm

Đề bài :Vì sao thiên hạ chửi ông Bùi Hiền?

9:27 AM (4 hours ago) Theo tiếng Việt mới của thằng già Bùi Hiền thì tên của nó sẽ viết lại là "Buồi Hèn". Còn tên Nguyễn Phú Trọng là "Nguễn Bú Tập".... Tôi thấy đây là một âm mưu thâm độc của giặc Tầu cộng đã có ý muốn xóa tiếng Việt, bắt dân Việt học tiếng Hán để dần dần đồng hóa dân Việt thành dân Tầu, chỉ cần vài chục năm sau khi lớp người lớn chết hết, lớp trẻ học và nói tiếng Hán tức là trở thành dân Tầu. Coi như Tổ Quốc Việt Nam sẽ bị xóa trên bản đồ thế giới. Việc sửa đổi tiếng Việt do thằng già "Buồi Hèn" này là một thằng tay sai của giặc Tầu đã đến gian đoạn hắn phải lộ bộ mặt thật để công khai bắt dân Việt phải học chữ Quốc Ngữ mới của hắn và được sự đồng thuận của thằng đại Việt gian Nguyễn Phú Trọng. Thì ra lúc hắn cố tranh các chức TBT đảng là hắn đã có âm mưu làm tay sai cho tên Tập Cận Bình rồi. Đã đến lúc toàn dân toàn quân còn có lòng Yêu Nước hãy đoàn kết và cương quyết tẩy chay việc thay đổi tiếng Việt của thằng già Bùi Hiền, và nếu cần hãy lật đổ tên Nguyễn Phú Trọng không chó hắn giữ chức TBT đảng nữa. Hãy chọn một đảng viên miền Nam yêu nước, thân các nước Tự Do làm TBT đảng. Phải làm ngay kẻo trễ. Sức mạnh ở trong tay toàn Quân và toàn Dân đã đến lúc phải đứng lên để bảo vệ Tổ Quốc. 9:27 AM (4 hours ago)

Xem Thêm

Đề bài : Trưởng ban VOA Việt ngữ hay an ninh cộng sản? - Lê Anh Hùng -

Hầu hết những người làm ở đài VOA là người Bắc "Hai Nút". Giọng nói của họ y chang ca sĩ Nguyễn Hồng Nhung, Bằng Kiều, Thu Phương, chớ không phải giọng của Vũ Khanh, hay Tuấn Cường.Coi vậy là hiểu rồi.

Xem Thêm

TIN MỚI

Vì sao ông Trump duyệt kế hoạch kiểm soát Trung Quốc ở Biển Đông?

Tổng thống Trump mới phê duyệt kế hoạch này để mở đường cho Hải quân Mỹ chủ động trong “các hoạt động tự do hàng hải” ở Biển Đông.

Xem Thêm

Lễ giỗ 44 năm trận hải chiến Hoàng Sa tại San Diego (Updated)

Hội Hải Quân Hàng Hải San Diego cử hành để tưởng niệm lễ giỗ 44 năm trận hải chiến Hoàng Sa.

Xem Thêm

Ủ HEO MAY - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Anh, ôi anh yêu dấu Có biết nỗi đau đầy Từ thinh không huyên náo Chim rời tổ hoang bay

Xem Thêm

Cảnh ngôi chùa đẹp bậc nhất thế giới ở Hà Nội

Được ví như “đóa sen nở rộ” trên Hồ Tây, chùa Trấn Quốc khiến bất cứ du khách phương xa nào cũng dâng lên nhiều cảm xúc khó nói thành lời.

Xem Thêm

Nhiều lỗi lái xe ở California sẽ bị phạt nặng trong năm 2018

Lưu ý đọc và phải cố tránh những lỗi vi phạm khi lái xe để không bị mất tiền đóng phạt.

Xem Thêm

Công nương Phương Đông

Nàng Thái tử phi u uất "Diana của phương Đông": Trầm cảm vì lồng son Hoàng gia, bị thần dân ngờ vực

Xem Thêm

Càng cao tuổi càng cần ăn ngon! - Bác sĩ Lương Lễ Hoàng

Nhiều công trình nghiên cứu trong thời gian gần đây cho thấy hình thức ăn uống dồi dào rau cải tươi, nhiều cá biển, và nhất là ngon miệng, là chế độ dinh dưỡng lý tưởng cho người già.

Xem Thêm

CHIỀU VÀNG - CAO MỴ NHÂN

(HNPD)Thiếu tá Phạm Văn Hồng có nhiều đặc điểm, một sĩ quan cấp tá xuất thân từ Võ Bị Đà Lạt, một Đại đội trưởng Biệt Kích, đã bị thương trong mặt trận Quảng Trị, rồi mới được về Phòng 3 Quân Đoàn. Lại bị tù bên Tàu cộng, vv...

Xem Thêm

Đinh La Thăng và các đồng chí sẽ đi về đâu ? - Mai Tú Ân

( HNPD ) Chắc chắn là sẽ về nơi xa lắm. Cựu UVBCT và cựu Bí thư thành ủy TP. HCM Đinh La Thăng sẽ bị kết án như VKS đề nghị, có thể bớt một vài năm vì

Xem Thêm

Một Lũ hề! - Việt Nhân

(HNPĐ) Khi thưa câu chuyện này vẫn là chưa đến lúc Trọng Lú cho mở giấy đọc bản án, của đám hơn hai mươi tên ăn trộm trâu, mà Đinh La Thăng và Trịnh Xuân Thanh

Xem Thêm