Sức khỏe và đời sống

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

BẢN TIN MỚI NHẤT

ĐÊM QUA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Xin đừng khuất trên biển trời lắng đọng Vầng trăng xưa trôi mãi tới phương mô Khói sương bay một thoáng cũng mơ hồ Em từ tạ nỗi đam mê chất ngất

Xem Thêm

Đi Pháp, mang về Mỹ trái táo, bị quan thuế phạt $500

Một phụ nữ ở Colorado vừa học được một bài học đắt giá về quả táo mang từ ngoại quốc về.

Xem Thêm

Vua nói láo, Donald Trump

Tờ Washingpost Post đang ghi sổ những lời nói láo của Trump hằng ngày phát biểu nơi công cộng hay Tweet. Từ ngày nhậm chức đến ngày 1 Tháng 3, 2018, Trump nói láo 2436 lần trong 406 ngày.

Xem Thêm

Sáu cây cầu gắn bó với lịch sử Sàigon

Hơn 300 năm hình thành và phát triển, vùng đất Sài Gòn đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử.

Xem Thêm

CẦN PHẢI CÓ NÉT MẶT GẦM NHƯ TT. TRUMP MỚI TRỊ DƯỢC NHỮNG TÊN NGANG TÀNG

DÓ LÀ DIỀU TỐT... NHÂN NÀO DẪN TỚI "SỰ XUỐNG GÀ" CỦA KIM JONG UN?

Xem Thêm

Quan chức Ấn Độ tuyên bố Internet được phát minh ở xứ cà ri!

Gần mực thì đen, Cà ri nị nhiễm thói nói phét của vc nổ banh xà rông !

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Nhận xét về Tập Cận Bình - Đoàn Hưng Quốc

Tác giả nhận xét theo chủ quan của mình, thật ra những chế độ độc tài quân phiệt khó có thể kéo dài hoặc vương lên được ,bởi vì chế độ độc tài cần HỒNG HƠN CHUYÊN ,cần những người cúi đầu trung thành mù quán chớ không cần người sáng suốt nhìn xa trông rộng ,tài giỏi hơn lảnh đạo ,hơn nữa thêm bản chất tham lam vô đạo khiến thiên hạ chán ghét.Trung cộng từ xưa tới nay ,nhất là dưới thời Tập cận Bình càng bị cô lập trên trường quốc tế ,không có đồng minh mà chỉ có chư hầu là Bắc Hàn,Cuba và Việt cộng.Tính gian xảo ,độc tôn chỉ chực chờ ăn cắp trí tuệ thiên hạ thì làm sao có tiến bộ thực thụ. Kinh nghiệm xưa nay cho thấy khi báo chí Mỹ cảnh báo sức mạnh Trung cộng ,kinh tế...làm mọi người sợ hải là lúc Mỹ sẽ bóp cổ thằng ăn cướp đó mà không sợ bị lên án. Cứ chờ mà xem.

Xem Thêm

Đề bài : Thích-Nhất-Hạnh: Vòng Đời Luẩn-Quẩn!!!

Có 1 điều lạ là bọn Mỹ có nhiều thông tin mà chúng nó vẫn mù,vẫn tin vào thằng cốt rắn(lươn lẹo) này.Thậm chí chỉ ngay sau khi Mỹ dính vụ 911,con rắn độc này xuất hiện ở Mỹ với những lời láo lếu mà bọn FBI và CIA vẫn câm như hến.

Xem Thêm

Đề bài :Tháng Tư ngậm ngùi

Theo cac hoi ky chien truong nam 1975, quan cong san khong thien chien, phan dong rat tre 16 tuoi vi lop gia tren 18 tuoi chet het. Ho chi duoc huan luyen 3 ngay, khong co kinh nghiem chien dau nen lam moi cho quan VNCH tai Long Khanh, Bien Hoa, Saigon. Quan VNCH thien chien, co kinh nghiem nhung bi thua CS vi quan CS dung bien nguoi 5 danh 1, va VNCH thieu sung dan, tuong lanh bo TTM bo chay, tong thong dau hang. Nam 1975, Trung tam HL Quang Trung co 20 ngan tan binh, 2 su doan, du de bo sung quan so cac su doan 18BB, SD 5BB, SD 22 BB, TQLC, Nhay Du, va su doan Biet D Quan, nhung VNCH lai khong dua ho ra chien truong, that la phi pham tai nguyen. Tong dong vien 16 tuoi, bo hoan dich se co them 100 ngan quan nua, chi can huan luyen 1 tuan la hon binh linh mien Bac. Neu cu Tran Van Huong khong giao quyen hanh cho Duong Van Minh, bo ngo Saigon, ban 16 tan vang mua them vu khi, di tan ve Can Tho, dong vien thanh nien nam nu 16 tuoi nhu mien Bac, chi can khang chien giu vung dat nho vung 4 vai nam nua den 1980 thi TC danh CSVN va tong Thong Reagan len, My va TC hai ben hop tac danh VC hai mui giap cong thi CSVN phai thua va tu binh VNCH lai duoc tra ve, khong ai bi tu cai tao nua. Lien So luc 1975 kinh te da kiet que. Neu chien tranh VN them vai nam la sup do som, va 700 trieu dan Dong Au va Nga se som thoat khoi ach CS, ho khong phai doi den 1991. Day la cai xui xeo cho dan mien Nam va Dong Au.

Xem Thêm

Đề bài :Không quên ngày Quốc Hận 30 tháng 4–1975 - PHAN DỨC MINH

Quan CS khong gioi, chi tai cap chi huy VNCH cap Tong Thong, TTM, va quan doan yeu kem. Tuong Quan Doan 1 cho lui khoi Hue ngay 25-3-75 nhung khong co ke hoach, khong co plan B, khi tau HQ khong vao duoc thi khong co tiep te sung dan, phao binh hay khong quan yem tro. Phi truong Danang van con hoat dong cho den ngay 27-3, tai sao khong cho phi co yem tro tiep te cho TQLC phong thu. Hai quan den Hue khong co hai phao yem tro. Ong Truong va ong Thi co le thu han ong Thieu rut Du va TQLC nen bo roi TQLC cho VC bat. Tran Mau Than, My va VNCH bao vay 4000 VC tu thu tai Hue hon 1 thang, nhung 130 ngan quan VNCH bi CS bat song chi trong 1 tuan. Dieu nay chung to cac tuong quan doan 1 khong co co van My ben canh thi chi biet chay ra tau Hai Quan. Da so linh CS vao Nam khoang 16 tuoi,khong co kinh nghiem chien dau, nen bi cac don vi VNCH tai Long Khanh va Bien Hoa tieu diet rat de dang. Mot su doan 18, BDQ, Nhay Du danh tan 3 su doan cong san tai Long Khanh, nhung phai rut lui vi thieu quan va thieu dan. Khac voi BV, ong Thieu khong chiu tong dong vien thanh nien 16 tuoi, bo het hoan dich, va de cac don vi thieu quan, trong khi do sinh vien 18 den 25 tuoi o nha di bieu tinh tranh dau theo cong san. Khi Iran bi Iraq danh nam 1981, ho dong vien thieu nien 13 tuoi ra chien truong. VNCH co 16 tan vang, 20 trieu USD trong ngan hang My, nhung khong chiu bo tien mua sung dan cho quan doi, cu ngua tay an xin nguoi My, roi giao nop 16 tan vang va 20 trieu My kim cho VC. Khong dong vien thanh nien nam nu 16 tuoi, khong chiu ban vang ra mua khi gioi, roi nhanh chong dau hang khong chung to duoc y chi quyet chien cua VNCH. Neu VNCH chiu ban tai san mua sung dan tiep tuc khang chien tai Vung 4 them vai nam nua cho den 1980, My chiu giup quan VNCH khang chien den thi Tong Thong Reagan nam 1980 da cung voi quan TC hai mui giap cong danh tan CSVN. Neu chien tranh VN con tiep tuc them 5 nam thi khoi CS Nga sup do som hon, dan Dong Au thoat khoi CS som hon, thay vi phai cho den 1991.Day la cai xui xeo cho VNCH va Dong Au.

Xem Thêm

Đề bài :TTTT (Truyền Thông Thiên Tả) và “giông tố” trái mùa

Ca'i chuye^.n choi bo`i na`y no' xua nhu tra'i da^'t gio` ma'y anh truyen tho^ng tho^?ta? va` da?ng luu manh DC tu'c to^'i truo'c tha`nh co^ng cua TT Trump ne^n dem ra la`m vu~ khi' ta^'n co^ng, da^y la` tro` he^` vo^ duyen nha^'t.Chuye^n o^ng Trump an ba'nh tra? tie^`n truo'c khi la`m TT ca? 10 nam, trong khi anh Bill Clinton du. do^~ co^ Monica thuc ta^.p sinh va` la`m ti`n trong Oval Office thi` truyen tho^ng luu manh va DC ca^m mie^ng la.i.

Xem Thêm

Đề bài :TTTT (Truyền Thông Thiên Tả) và “giông tố” trái mùa

Về việc chơi bời của một ông có tiền và một callgirl cở Stormy Daniels cách đây cả chục năm là việc bình thường ,chứng tỏ Mr.Trump là một đấng liền ông thực thụ ,còn nếu Mr. Trump ngày đó có quan hệ tình dục với một anh điếm đực thì mới đáng để bàn tới, mà ngay cả một ông Đại sứ đồng tính lấy một ÔNG VỢ có thấy TTDC nói gì đâu?. TT Trump hơn hẳn nhiều vị TT khác ở chổ dám nói dám làm ,không mị dân ,không e sợ đám thiên tả ,không hèn kém đi đâu cũng xin lổi cũng cúi đầu làm nhục đất nước Hoa Kỳ.

Xem Thêm

Đề bài : Tôi yêu tổng thống - ​Nguyễn Đạt Thịnh

Tôi rất muốn nhắc lại câu cuối trong lời bình của LANSON NGO:"Tất cả những gì ta nói và viết cho kẻ khác đọc đều mang KHẨU NGHIỆP. Đừng để Khẩu NGhiệp của mình vương vãi đến cả con cháu. Mong lắm thay!". Cám ơn bạn LANSON NGO.

Xem Thêm

Đề bài :TTTT (Truyền Thông Thiên Tả) và “giông tố” trái mùa

Khi cái lổ nó ngứa, nó đòi hỏi chơi, thì những ai muốn chơi đếu có quyền chơi, đảng viên Dân chủ nếu muốn chơi thì cứ tự nhiên. Cái lỗ đó là lỗ đê chơi, nó không liên quan đến chính trị.... Đồ Ngu !!!

Xem Thêm

Đề bài :TRẢ LỜI CHÂU THẠCH VỀ “BÌNH THƠ KHÔNG BÀN THI PHÁP” - PHẠM ĐỨC NHÌ

Tôi dốt "Đặc cán mai" về THƠ nên nghe các bố bút chiến về THƠ thấy hơi "TỨC" cười...Hihiiii...Hãy thử nghe kẻ ngoại đạo xem sao nhé. Tôi đọc thơ thấy hay và thich thú khi nó chảy thành dòng,không bị đọng,không bị chận bởi những âm luật,vận luật,...dĩ nhiên trong dòng chảy của thơ thỉnh thoảng sủi bọt trắng xóa vì cục đá ngầm làm tăng cảm giác dũng mãnh của dòng thơ là điều vô cùng thích thú của người đọc. Thế nên có câu hỏi:"Luật lệ dùng để ổn định những hoạt động.Một nghệ thuật được ổn định,nó còn giá trị của NGHỆ THUẬT không?"

Xem Thêm

TIN MỚI

ĐÊM QUA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Xin đừng khuất trên biển trời lắng đọng Vầng trăng xưa trôi mãi tới phương mô Khói sương bay một thoáng cũng mơ hồ Em từ tạ nỗi đam mê chất ngất

Xem Thêm

Vua nói láo, Donald Trump

Tờ Washingpost Post đang ghi sổ những lời nói láo của Trump hằng ngày phát biểu nơi công cộng hay Tweet. Từ ngày nhậm chức đến ngày 1 Tháng 3, 2018, Trump nói láo 2436 lần trong 406 ngày.

Xem Thêm

Đi Pháp, mang về Mỹ trái táo, bị quan thuế phạt $500

Một phụ nữ ở Colorado vừa học được một bài học đắt giá về quả táo mang từ ngoại quốc về.

Xem Thêm

Sáu cây cầu gắn bó với lịch sử Sàigon

Hơn 300 năm hình thành và phát triển, vùng đất Sài Gòn đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử.

Xem Thêm

CẦN PHẢI CÓ NÉT MẶT GẦM NHƯ TT. TRUMP MỚI TRỊ DƯỢC NHỮNG TÊN NGANG TÀNG

DÓ LÀ DIỀU TỐT... NHÂN NÀO DẪN TỚI "SỰ XUỐNG GÀ" CỦA KIM JONG UN?

Xem Thêm

Quan chức Ấn Độ tuyên bố Internet được phát minh ở xứ cà ri!

Gần mực thì đen, Cà ri nị nhiễm thói nói phét của vc nổ banh xà rông !

Xem Thêm

CHAPA HỒN HOA XƯA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Riêng với tôi, điều nhớ nhất , vẫn là khu rừng hoa đào cánh kép ở sau nhà , mỗi mùa xuân hoa nở rợp trời, nhiều quá, thành sắc đậm mầu hồng xác pháo ...

Xem Thêm

Thơ xướng họa: HỒ CÔNG TÂM - CAO MỴ NHÂN - LÝ THẢO YÊN

Đất nước nghìn năm lại đọa đày Thức tỉnh thôi đồng bào quốc nội

Xem Thêm

Lễ Ra Mắt Tân Ban Chấp Hành Cộng Đồng Việt Nam San Diego 25/4/2018

Sau hơn nửa năm vận động, tân Ban Chấp Hành Cộng Đồng Việt Nam San Diego đã được thành hình với sự góp mặt của thế hệ trẻ dấn thân.

Xem Thêm

LẶNG YÊN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Một làn mây đỏ đang bay Tưởng không gian cũng mê say lửa chiều Hoá ra anh đốt tình yêu Phương nam như giải khăn điều vắt ngang

Xem Thêm