Sức khỏe và đời sống

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1) - TRẦN VĂN

Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉcó cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như

CÁ HÔ VỚI NHỮNG MÓN ĂN NỔI TIẾNG

"NHỚ HOÀI NGÀN NĂM" (1)

Trần Văn


Nói về cá mắm ở miền Tây mà không đề cập đến cá hô là một điều thiếu sót. Cá nước ngọt, có thể nói chỉ có cá hô là giống cá lớn nhứt, có con nặng hàng trăm ký lô. Thân hình cá hô còn nhỏ trông na ná như con cá chài dinh, một loại cá mè. Chỉ khác có cái miệng hô, đầu to. Thông thường, người ta làm cá chặt bỏ cái phần ngoài của cái miệng cá, nào là râu ria, hàm răng ở bên trong. Cá hô nhỏ cũng vậy, chặt bỏ cái phần hô nhô ra ngoài. Nhưng nếu cá hô lớn vài chục ký hoặc đến trăm ký, cái phần hô cân cũng được vài ba ký lô mà lại là phần sụn, nấu mềm ăn ngon hết sẩy, dại sao mà bỏ?


LỘ TRÌNH DI CHUYỂN CỦA CÁ HÔ

(H: Cá hô từ Wikipedia)

Ai có về Châu Đốc sẽ biết miền đất giàu có về cá, mắm và lòng hào hiệp của đa số người dân sống ở đây. Địa lý, phong thủy đã cấu thành một miền đất hứa cho những ai thích sống thoải mái mưu sinh, an nhàn tự tại, ngao du, tu tâm dưỡng tánh. Tất cả mười sáu tỉnh miền Tây bao gồm chín mươi hai quận của thời Việt Nam Cộng Hòa, chỉ có Châu Đốc là có núi non nhiều, dù gọi là vùng Thất Sơn, bảy núi, nhưng kể núi lớn núi nhỏ liên kết nhau mà người  dân gọi tên có đến trên mười ngọn núi. Dân ở miền nầy thường có câu cầu nguyện khấn vái thần linh, người khuất mặt khuất mày:

- Nam mô chư vị Thánh Thần năm non bảy núi về chứng giám lòng thành... vân vân... Chứng tỏ ở vùng nầy không chỉ có bảy núi mà còn có năm non, non cũng là núi nhưng là núi nhỏ?

Trước Tòa Hành Chánh tỉnh Châu Đốc có một cái cầu dài bằng khung sắt, lót ván gọi là "cầu quan". Đúng với tên của nó, đây là cây cầu dành riêng cho quan Tham Biện, hồi xa xưa cũng còn gọi là ông Chánh, quan Đầu Tỉnh, sau nầy gọi là ông Tỉnh Trưởng. Cây cầu quan rất dài có đến hai chục mét nối liền với lề đường trước ngay giữa Tòa Hành Chánh tỉnh. Năm 1946, khi Pháp trở lại Việt Nam, các vị chức sắc đầu não của tỉnh hoặc những người ở trung ương đến thanh tra hay có chuyện gì đó quan trọng thường dùng thủy phi cơ mà có người gọi là thủy phi thoàn (thuyền) đáp trên sông, cũng về đậu tại bến cầu quan này. Nơi đây, thường xuyên có một hai chiếc ca-nô nhỏ của thời xưa, sau này là ho-bo chạy nhanh hơn để cho các vị quan chức của tỉnh đi kinh lý các quận, xã...

Tại bến cầu quan cũng là nơi công chức, học sinh thường đến đây tắm, bơi lội. Người ta mô tả Châu Đốc có tiền tam giang, hậu thất đỉnh, mà tam giang là ở trước cầu quan này - có ngã 3 sông, hậu thất đỉnh, bảy núi, kể từ núi Sam có Miếu Bà Chúa Xứ, chùa Tây An nổi tiếng, chạy đến các núi khác và núi Tượng ở trong cùng. Trước cầu quan, phía bên kia xã Đa Phước có một cái cồn gọi là Cồn Tiên nhô ra và bên kia sông là xã Châu Giang, nơi có nhiều người sắc tộc Chàm sinh sống ở vùng ngã 3 sông. Một hướng sông từ sông Tiền thuộc địa phận quận Tân Châu chạy tới, một hướng từ đất Miên đến, một hướng  nước chảy xuôi về Long Xuyên. Trước cầu quan là nơi giao lưu ba dòng nước. Dòng nước của con sông Hậu bắt  đầu từ tỉnh Châu Đốc chạy ngang qua An Giang, Cần Thơ xuôi ra biển qua ngã Đại Ngãi của tỉnh Sóc Trăng (Ba Xuyên) qua quận Trà Ôn của tỉnh Trà Vinh (Vĩnh Bình).

Lộ trình di chuyển và sinh cư của loài cá hô đi đúng hướng này. Từ Biển Hồ (Tonlé Sap) của xứ Chùa Tháp, dòng sông Cửu Long đổ xuống miền đất thấp mà Châu Đốc là nơi địa đầu biên giới Miên Việt, sông Cửu Long chạy xuống Việt Nam qua hai nhánh gọi là Tiền Giang và Hậu Giang. Sông Tiền chạy ngang qua quận Tân Châu, sâu và rộng hơn. Sông Hậu chạy ngang quận An Phú, Châu Phú. Ba quận này cùng với quận Tịnh Biên của tỉnh Châu Đốc giáp với biên giới Miên có cá tôm nhiều nhất.

Cá hô sống ở Biển Hồ lưu niên. Đến mùa nước lớn, các họ nhà cá xuôi dòng về Việt Nam sinh trưởng. Những con cá hô cỡ năm, mười ký, có rất nhiều hầu như khắp tỉnh Châu Đốc chỗ nào cũng có. Từ thập niên 60 trở về sau này, cá hô rất hiếm và đến nay không biết có bị diệt chủng chăng?

Cá hô cỡ năm, mười ký sống ít nhứt vài năm, còn những con cá khổng lồ hàng trăm ký có lẽ trải qua hàng bao nhiêu năm, mà lại tồn tại rất quí hiếm vô cùng. Con cá hô nhỏ một hai ký là cá mới sanh và sống chỉ trong một mùa nước lớn.


VÙNG NƯỚC CÓ NHIỀU CÁ HÔ LỚN

Địa thế của tỉnh Châu Đốc do hàng trăm con sông lớn, nhỏ, kinh, rạch, mương bao quanh mà những con cá hô lớn thường bắt được lại ở vùng sông nước sâu, giáp với tỉnh An Giang, có lẽ nơi đây yên tĩnh và hạp với loài cá này. Riêng quận Tân Châu như là một hải đảo, cù lao. Từ quận lỵ qua xã Phú Lâm, Long Thuận, đến xã Hòa Hảo, nơi có Thánh Địa của Phật Giáo Hòa Hảo chạy lên xã Bình Thạnh Đông, Châu Giang, Vĩnh Hậu... cũng là nơi có cá hô nhiều nhứt trong tỉnh. Nhưng, có cá hô lớn năm bảy chục ký và có khi được những con cá hô bành tổ suýt soát hai trăm ký lô lại ở vùng từ Cái Dầu và phía cuối xã Bình Thạnh Đông chạy đến Chợ Mới, Cù Lao Ông Chưởng của tỉnh An Giang.

ca-ho bat duoc 16.10 2014jpg.jpgNgay người sinh trưởng ở tỉnh Châu Đốc cũng không ngờ và tưởng tượng nổi, nếu không chính mắt nhìn thấy con cá hô nặng trên một trăm năm mươi ký lô. Cá ở vùng nước ngọt nặng nhứt là khoảng trên dưới mười ký lô, cá bông chẳng hạn, nhưng cũng rất hiếm.

Năm 1966, trong một chuyến công tác về Châu Đốc, từ Bộ Tư Lệnh Vùng 4 Chiến Thuật ở Cần Thơ, bốn thầy trò: tài xế, nhiếp ảnh viên, quay phim và Ngọc đi trên một chiếc xe Jeep, đến Cái Dầu, cách thị xã Châu Đốc hai mươi hai cây số, dừng xe lại nhà một người bà con mà Ngọc gọi là bà Út. Các con trai, con gái và dâu rể, cháu nội cháu ngoại của bà Út làm nghề mua bán cá. Mùa nào có cá gì bán cá ấy. Bà Út cũng có một vựa cá để bán lại cho bạn hàng chuyên chở đi bán ở Sài Gòn. Nhà của bà Út cũng dùng làm vựa cá nữa. Dừng xe trước cửa nhà, Ngọc vào thăm bà Út, cả nhà đổ xô ra chào hỏi, mừng rỡ tíu tít, bà Út nói :

- Thằng Mười, con về đúng lúc, hôm nay bà mua được một con cá hô tổ bà nái trên một trăm năm mươi ký lô. Con ở lại ăn cơm với gia đình, ăn món cá hô này, cả chục năm nay mới lại có một con cá hô lớn như vậy.

Ngọc chưa có phản ứng, bà Út nói tiếp :

- Vợ thằng Diệp mướn xe lam đi chở về đây. Chừng nửa tiếng trở lại nó về tới, tha hồ mà con ăn món tả pín lù cá hô, ngon lắm Mười ơi! Đừng đi vội nghe Mười. Bà dồn dập bảo Ngọc gọi ba nhân viên của mình vào nhà nghỉ ngơi chờ xe chở cá hô về.

Ngọc là người sinh trưởng ở Châu Đốc cũng từng thấy nhiều lần cá hô cỡ năm mười ký và vài lần chứng kiến cá hô ba bốn chục ký ở nhà một người bạn cùng dạy học, ở xã Bình Mỹ, giáp với xã Bình Long (Cái Dầu). Bây giờ, lại nghe có cá hô to tổ chản đến trên một trăm năm chục ký lô, thật quá bất ngờ, không thể tin nếu không thấy tận mắt mình?.

Tính hiếu kỳ, dù bận công tác, Ngọc cũng nán lại xem và ăn cơm trưa luôn thể.

Bà Út bảo sắp nhỏ con cháu của bà nướng khô cá nóc, cá lìm kìm để cho bốn thầy trò Ngọc lai rai chờ con bà Út đem cá hô về.

TẢN MẠN VỀ CÁ NÓC CHO VUI

Cái vụ cá nóc, Ngọc có hai kỷ niệm nhớ đời. Một anh bạn cũng là dân đá banh với nhau lúc còn đi học tiểu học. Cả bọn hơn một chục thằng, từ sân vận động đạp xe về cầu quan, ai cũng lật đật cởi quần áo nhảy "ùm" xuống sông tắm, bơi lội như rái, nô đùa la giỡn inh ỏi. Bỗng một tiếng la thất thanh kêu cầu cứu, tất cả mọi người đổ xô lại xem coi chuyện gì, thằng Q. leo vội lên cầu, tay bụm cái của quí máu chảy lòng ròng, mặt mày tái mét. Mọi người hỏi nó dồn dập,  nó nói :

- Cá nóc cắn "c" tao, đau quá mạng. Thằng nào chở tao đi nhà thương gấp ?

Cả bọn có dịp cười bò lăn bò càng, nhưng ai cũng ớn không dám xuống tắm nữa. Cũng may con cá nóc chỉ có đớp được bao da qui đầu của thằng Q. Vào bịnh viện lại gặp y tá nữ, mặt mày của thằng Q. từ xanh sang đỏ vì mắc cỡ. Cô y tá chỉ xức thuốc đỏ có pha ten-tua-dốt để sát trùng và cầm máu. Sau này thằng Q. có đến cả chục đứa con, không biết có phải nhờ cá nóc thiến cái bao qui đầu khỏi phải đi bác sĩ cắt ?

Một lần khác, bảy năm sau, khi Ngọc đi dạy học và cũng mê đá banh, chiều chiều cũng tắm ở cái cầu quan này, lại một người bạn đá banh, anh này là lính cảnh sát. Cả bọn xuống tắm, hôm ấy anh ta không có mặc quần "xì" chỉ có mặc xà lỏn, lại sợ ướt xuống bậc thang chót, anh ta cởi quần xà lỏn ra, tuột xuống nước tắm bơi lội, lặn hụp đã đời. Tắm sắp xong, anh đứng trên gò cát nước ngập đến ngực, kỳ cọ. Bỗng anh la trời như bọng, hai tay anh bụm hạ bộ ở dưới nước.

Anh nói lớn :

- Tao bắt được con cá nóc. Miệng vừa nói, tay mặt cầm con cá nóc đưa lên trời, tay trái tiếp tục nắm cái của quí đi nhanh đến cầu thang.

Ca ho.jpgBọn này có đứa cũng mặc quần áo xong, chạy lại xem và giúp đỡ anh. Máu me tùm lum, cái quần xà lỏn của anh vừa mặc đã thấm đầy máu. Ngọc chở anh trên chiếc mobylette chạy nhanh xuống nhà thương cấp cứu. Anh cảnh sát, quên tên, anh lại tiu nghỉu mắc cỡ đỏ mặt tía tai cũng cái cô y tá bảy năm trước chữa trị cho thằng bạn học, nay lại chữa cho ông anh cảnh sát cũng lại bị cá nóc cắn cái của quí. Lần này anh cảnh sát, người lớn, có lẽ cái của quí đó gồ ghề thơm ngon hơn đám trẻ nhỏ, có sức hấp dẫn "cực kỳ", cho nên con cá nóc ác hại có cái miệng to đó cắn bạo, đứt mất một đoạn da qui đầu và trúng luôn một phần cái mề của cái của quí. Vết răng con cá nóc mắc dịch còn để lại chứng tích. Anh cảnh sát phải nằm ở lại bịnh viện chữa trị vài ngày vì máu ra nhiều quá.

Trở lại món khô cá nóc. Cá nóc chỉ có làm khô là ăn ngon nhứt. Trẻ con hay bắt cá nóc, chọc nó phình bụng lên rồi lấy đá, hoặc lấy cây đập lên mình nghe nổ một cái "bốp" chơi cho vui. Khô cá nóc ăn ngon, bùi, nhậu rất bắt. Mật cá nóc cũng độc gần như mật cóc, ăn phải cũng gây ngộ độc và có thể chết nữa.

Hôm ấy, bọn Ngọc ăn khô cá nóc và cá lìm kìm với nước mắm me chua sống đâm nhuyễn có thêm một chút đường, tỏi và ớt chín đỏ, ăn rất bắt, nhậu đã quá trời!.

VẪY CÁ HÔ VỚI MÔN THỂ THAO ĐÁ CẦU

Chưa uống hết một ly bia, thiếm Hai Diệp chở về một con cá hô lớn quá. Trong cuộc đời của Ngọc chưa bao giờ thấy con cá nào lớn như vậy, cả một khu xóm đổ xô đến xem. Đầu mình con cá hô nằm chật cứng lòng thùng xe lam, còn cái phần đuôi dư ra gần nửa thước, người chủ xe lam dùng một sợi "dây luộc" to bằng ngón tay buộc vòng hai nấc cái đuôi kéo lên buộc trên nóc mui xe, nếu không làm như vậy, cái đuôi con cá hô sẽ có thể bị kéo lê lết trên mặt lộ.

Bốn người đàn ông đem dây và đòn khiêng con cá hô vào sàn nước, xối nước rửa sạch, bắt đầu đánh vẩy. Một cái vẩy cá hô to gần bằng miệng cái chén nhỏ, dầy cũng vài ly.

Hồi xưa, thập niên 50, 40 trở về trước, kỹ nghệ đồ nhựa còn phôi thai, đồ chơi của trẻ con bằng nhựa rất ít bắt gặp. Trái cầu dùng để đá chơi, người ta lấy vẩy cá hô đã được phơi khô làm đế trái cầu, chỉ dùng năm bảy cái vẩy cá hô cũng vừa đủ nặng. Đá cầu nghe âm thanh "bành bạch" vui tai, người ta còn dùng vài cái vẩy cá hô và kèm thêm một đồng xu màu đồng hoặc màu xanh xám (bằng chì hoặc kẽm) để cho đủ nặng.

Trên các dòng sông, ghe chài chở lúa lưu thông, hồi xưa làm gì có máy đuôi tôm để chiếc ghe chài to nặng di chuyển hàng mấy chục cây số, chỉ có sức người hoặc sức gió căng buồm đẩy ghe đi mà thôi. Một chiếc ghe chài lớn có sức chứa vài chục tấn trở lên phải có nhiều thành viên lực lưỡng làm công việc dùng sào chống ghe đi hoặc lên bờ dùng dây luộc loại lớn dùng sức kéo ghe dọc theo bờ sông, trên ghe lại có vài người dùng sào chống đẩy tiếp.

Chiều đến lặng gió, mọi người ăn cơm ngơi nghỉ cũng là lúc các chàng thanh niên lực lưỡng chơi đá cầu ở trên mui ghe chài. Mui ghe chài tương đối bằng phẳng, độ dốc ít và rất rộng, có ghe lớn bốn người đứng bốn góc đá cầu giao qua lại rất ngoạn mục. Họ giao đấu cầu tài tình, những cú đá giò lái, biểu diễn đầy tính nghệ thuật. Chúng ta đã từng thấy những cuộc vui chơi, lễ lạc hoặc những ngày thứ bảy, chủ nhật ở Sở Thú Sài Gòn trước năm 1975, các thanh niên nam nữ thường biểu diễn bộ môn thể thao này. Các hội Tết của người Việt ở hải ngoại, không biết có nơi nào tổ chức biểu diễn lại trò chơi thể thao hấp dẫn, đẹp mắt đá cầu ? Trái cầu gồm có hai phần, phần trên gồm có ba hoặc bốn cái lông vịt kết dính lại, phần dưới là đế cầu, hồi xưa dùng vẩy cá hô, ngày nay dùng những miếng cao su mỏng cắt tròn thay thế. Môn đá cầu vừa là một môn thể thao rèn luyện thân thể rất tốt, vừa là một trò chơi nghệ thuật tao nhã, đẹp mắt.  Con em chúng ta ở hải ngoại nên luyện tập chơi lại môn đá cầu nầy.

CÁ HÔ VỚI CÁC MÓN ĂN NGON NỔI TIẾNG "NHỚ HOÀI NGÀN NĂM"

Khi con cá hô làm xong, rửa sạch, hai người con trai và cô con dâu chặt ra nhiều khúc: đầu, đuôi và thân cá, chia ra mỗi miếng chừng năm ba ký cân bán cho bạn hàng đến mua đưa ra chợ Cái Dầu bán lẻ. Vài người bạn hàng có phương tiện và buôn bán lớn, mua vài chục ký chở lên chợ Châu Đốc, chợ Long Xuyên bán có giá, lời nhiều hơn. Bà Út bảo chặt để lại vài ký cái phần miệng hô để nấu "mẵn" và khoảng mười ký thịt cá để gia đình dùng.

Bà Út còn ra lệnh đứa cháu ngoại gái chừng mười sáu tuổi làm ba món đãi khách. Con gái ở nhà quê dù có đi học hay không đều làm việc nhà thật giỏi, cũng như con gái ở Việt Nam mới sang Mỹ, ai cũng biết nấu nướng làm nội trợ rất tốt, nhưng, nếu gặp con gái gốc Việt mà sinh trưởng hoặc sống ở Mỹ từ hồi còn quá nhỏ, đa số các cô nầy việc nội trợ, bếp núc "trớt quớt", nhưng ở đời cái gì cũng có ngoại lệ, có phải vậy không nào ?

Các hình cá hô trong bài này là cá hô khổng lồ cân nặng 130 kg
 có chiều dài 1.5m và chiều ngang hơn 0.5m
câu được tại sông Đồng Nai, thuộc địa phận quân 9 Sàigòn ngày 14.6.2014

Cháu gái, hai tay thoăn thoắt vừa đun củi nấu nước làm món canh chua xong, dùng dao xắt lia lịa, thái mỏng cá để làm món tả pín lù. Bà Út phụ giúp làm món nước mắm, lặt, rửa rau, xắt dưa leo, khế, chuối chát, khóm. Bà Út đem một lò dầu hôi - "rề-sô" - đặt giữa bàn. Cô cháu ngoại chặt hai trái dừa lửa đổ vào xoong cho thêm một ít tóp mỡ, nước nổi màn màn, bắt lên lò. Ngọc châm đốt vặn cao ngọn lửa lên, chừng mười phút, nước bắt đầu lên tim, sôi. Hai dĩa rau dưa, hai dĩa đầy ắp cá hô thái nhỏ, một dĩa bún, hai tô nước mắm nêm được cô cháu gái bưng lên để chật trên mặt bàn. Đó mới là món ăn thứ nhứt gọi là ăn "lai rai" để nhậu "ba sợi" trước đã. Sau còn hai món nữa, món cá hô xào khóm (thơm) và món thứ ba cũng là món nấu lâu hơn, món canh chua mà lại canh chua nấu cái phần vành ngoài miệng hô của nó, thay vì nấu mẵn, bà Út thay đổi món, nấu canh chua, bà biết tính thằng Mười thích ăn canh chua.

Bàn tiệc có sáu người, bốn thầy trò Ngọc, chú Hai, người con trai trưởng làm thợ may, một thợ may thuộc hạng giỏi nhứt của thị trấn Cái Dầu, chú may được đồ "vết" còn gọi đồ lớn rất khéo không thua kém các tay thợ giỏi của tỉnh, anh Chi Cuộc Trưởng Cảnh Sát, nhà gần bên. Chỉ cái món tả pín lù ăn hết cũng no cành hông rồi, đàng nầy còn hai món xào khóm và nấu canh chua hấp dẫn nữa.

Thịt cá hô ngon nhứt, hơn bất cứ loại cá nào ở nước ngọt hay nước mặn mà Ngọc đã ăn qua. Không biết có chủ quan hay không? Theo nhận xét của Ngọc, thịt cá hô làm món gì ăn cũng ngon mà món "tả pín lù" và món xào khóm không có món thịt, cá nào sánh bằng.

Ở vùng quận Nhà Bè của tỉnh Gia Định, sát nách trung tâm Thủ Đô Sài Gòn, có cá chìa vôi (sống trong nước lợ), hình dạng cũng gần giống cá hô. Thịt cá chìa vôi là một loại cá ngon cao cấp quí hiếm nhứt của dân nhậu, của người sành điệu thưởng thức các món ăn cá.

Thật tình mà nói, người ta thường cho cái gì của quê hương mình cũng đều hơn các nơi khác. Ngọc đã từng trải và lăn lóc thưởng thức nhiều món ăn mà lại nhậu ít nên có nhận xét không phải rượu nói mà chính kinh nghiệm nói: Cá chìa vôi ngon nhất đối với dân sống ở miền Đông, Sài Gòn, nhưng Ngọc là người ở Châu Đốc, miền Tây, cho rằng cá hô mới là ngon số một, cá chìa vôi đứng hàng thứ ba sau cá bông lớn trong món tả pín lù hay còn gọi món nhúng dấm của quê hương tôi - Châu Đốc.

Thịt cá hô không dai như thịt heo, thịt bò mà nó dai và có nhiều sụn hơn bất cứ loại cá nước ngọt nào (có thể sụn của cá hô thua xa cá turgeon của Delta Valley California - Stockton & Sacramento vì toàn thân cá có rất nhiều sụn).

Da cá hô dày như là một lớp sụn mỏng, thịt vừa ngọt vừa dai, không bở như các thứ cá khác.

Da cá hô lớn, nhai gần như da heo sữa, hơi sần sật một chút thật ngon miệng. Món tả pín lù, có người còn gọi là "tả bí lù", có nghĩa là "bí lù" không biết gì hết. Món ăn này ngon quá không biết đặt tên gì vì nó rất đa dạng. Thịt cá gì, tôm mực tươi cũng làm được cả. Ngày nay ở Mỹ có món Hot Pot na ná như món tả pín lù ở quê nhà. Nước trong lẩu nếu dùng nước dừa tươi thay nước pha giấm đường để ăn món tả pín lù có lẽ ngon hơn. Nếu có dừa lửa sẽ còn ngon gấp bội. Nước dừa lửa ngọt đậm đà hơn nước dừa thường.

Cá hô xào khóm thật ngon. Một món xào khóm khác được xếp vào danh sách các món ăn ngon của dân nhậu là món khóm xào với ruột già (heo), lại có xắt thêm dưa leo mà phải xắt dầy, xéo, để cả vỏ xào chung với khóm và ruột già. Còn nữa, thêm hành củ xắt từng khúc cùng xào chung và sau cùng rắc tiêu lên... Mùi thơm bốc nghi ngút làm thực khách thèm quá cỡ thợ mộc, nuớc miếng muốn tuôn trào ra!

Cái phần vành miệng của cá hô là sụn, nấu canh chua hay nấu mẳn - một cách nấu cũng có chất chua nhưng dùng giấm không dùng me và nêm mặn hơn nấu canh chua. Thịt cá hô nấu món gì cũng ngon, thơm phức. Sụn của miệng hô nấu ninh kỹ ăn nghe sần sật thật đúng là câu mà người miền Bắc thường mô tả "miệng nhai tai nghe", vừa sướng răng sướng miệng mà còn sướng cả tai!

          Ba món ăn thiệt đã, không phải ăn chơi mà là ăn thiệt. Ba món ăn cá hô độc đáo ghi dấu ấn kỷ niệm nhớ đời của những người từng thưởng thức những món ăn ngon của đất nước, là triết lý của cuộc sống trên cõi đời này.@  

(1) - Nhớ hoài ngàn năm - tác giả mượn ý của 2 bản nhạc: Thương hoài ngàn năm & Yêu hoài ngàn năm, để nói về các món ăn ngon tuyệt vời trên cả tuyệt của loài Cá Hô ở vùng sồng bằng sông Cửu Long.


Trần Văn

(Sacramento 23.5.2017)

BẢN TIN MỚI NHẤT

CHIM KÊU LẺ BẠN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Dẫm chân lên lối sỏi mòn Thênh thang đôi bướm bay còn đợi nhau Bây giờ rồi đến mai sau Biết đâu trễ muộn một câu giã từ

Xem Thêm

Vụ VN Pharma: Viện Kiểm Soát cấp cao đề nghị huỷ án sơ thẩm

Cho rằng bản án cấp sơ thẩm có dấu hiệu bỏ lọt người, lọt tội, Viện kiểm soát nhân dân (VKSND) Cấp cao đã kháng nghị, đề nghị hủy toàn bộ bản án sơ thẩm ngày 25/8 của TAND TP.HCM.

Xem Thêm

Như trong phim ‘Điệp viên 007’, chiếc ô tô bay đầu tiên đã hạ cánh, bạn có muốn sở hữu một chiếc?

Công ty Terrafugia đã công bố sản xuất chiếc ô tô bay được đặt tên TF-X, có thể đạt tới vận tốc 320km/h, bay trên hành trình 800km,

Xem Thêm

Bí mật về Kim Jong Un qua lời kể của cô gái Triều Tiên đào thoát sang Hàn Quốc

Hee Yeon cũng thuộc tầng lớp tinh hoa đó vì cô là con gái của một đại tá quân đội. Tuy nhiên, bên trong cuộc sống của giới thượng lưu ở Bình Nhưỡng là những điều đáng sợ, cô Hee Yeon kể lại.

Xem Thêm

GÁNH HÁT HÒA HỢP HÒA GIẢI _ ĐÀO "KIỀU CHINH" .....

Đó là năm 2.000, một năm sau biến cố chính trị “Trần Trường” tại Quận Cam. Người ta không chấp nhận Kiều Chinh đi ngược lại công cuộc đấu tranh của người Việt Nam.

Xem Thêm

DACA - Chuyện trẻ con di dân lậu

Không ai có thể vào nước Mỹ bất hợp pháp, rồi đòi được hợp thức hóa vi lý do nhân đạo. TT Donald Trump.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Cựu chiến binh Mỹ nói giới truyền thông là mối đe dọa lớn nhất của Hoa Kỳ

Chính bọn truyền thông khốn nạn thập niên 60-70 đã tuyên truyền cho chủ nghĩ CS nên mới có ngày 30/4/75.May mắn là ngày nay người dân Mỹ nhìn ra được cái khốn nạn của nó.Tôi hy vọng nó sẽ chết trợn trắng mắt ra hết.

Xem Thêm

Đề bài :Hóa ra đã rữa như con mắm

Bỏ đảng , thoát đảng , nhưng nhất quyết vẩn trung thành với cái sổ hưu . Bỏ cái sổ hưu thì chết.

Xem Thêm

Đề bài :Quả mồi chài vô duyên! - Bùi Tín

Hữu Thỉnh tưởng rằng trên đời này còn kẻ vô liêm sỉ như những pham duy,những nguyen cao kỳ.....Những sinh vật đó tuyệt chủng rồi

Xem Thêm

Đề bài :Quả mồi chài vô duyên! - Bùi Tín

bao giờ bọn việt cộng để cho dân việt nam chửi tự do địt mẹ thằng hồ chí minh , địt mẹ bọn việt cộng bán nước mà không hề làm phiền gì người chửi thì hãy nói tới hoà hợp, hoà giải.

Xem Thêm

Đề bài :Hillary Clinton: "Chuyện Gì Đã Xẩy Ra?” (What Happened?)

Truyen Luc Mach Than Kiem Tac Gia Kim Dung da dung nen mot nhan vat Mo Dung Phuc suot doi chi co mot tham vong la lam Vua nuoc Yen Mo Dung Phuc suot doi chi om mong lam vua nuoc Yen nhung khong duoc cuoi cung doi non giay,tay om bich keo ngoi o nghia dia ma bao dam con nit rang; -Dua nao goi tao bang Be Ha tao cho keo ! Dam con nit thich keo nen bao nhau tung ho Mo Dung ! Thoi thi Vua that khong duoc thi ta danh lam Vua...gia cho do tuc .

Xem Thêm

Đề bài :Hillary Clinton: "Chuyện Gì Đã Xẩy Ra?” (What Happened?)

Truyen Luc Mach Than Kiem Tac Gia Kim Dung da dung nen mot nhan vat Mo Dung Phuc suot doi chi co mot tham vong la lam Vua nuoc Yen Mo Dung Phuc suot doi chi om mong lam vua nuoc Yen nhung khong duoc cuoi cung doi non giay,tay om bich keo ngoi o nghia dia ma bao dam con nit rang; -Dua nao goi tao bang Be Ha tao cho keo ! Dam con nit thich keo nen bao nhau tung ho Mo Dung ! Thoi thi Vua that khong duoc thi ta danh lam Vua...gia cho do tuc .

Xem Thêm

Đề bài :Hữu Thỉnh, Phan Nhật Nam và miếng mồi ‘hòa hợp hòa giải dân tộc’ - Huy Phương

Mot Bong Hoa That Dep cho Nha van Phan Nhat Nam. Nguoi ta co the noi chuyen voi ke thu, nhung nguoi ta khong the noi chuyen voi ke ma nguoi ta khinh bi.Khong nhung the nhung ke dang khinh nay la mot lu da da va dang day doa dan toc VN.

Xem Thêm

Đề bài :Hữu Thỉnh, Phan Nhật Nam và miếng mồi ‘hòa hợp hòa giải dân tộc’ - Huy Phương

Mot Bong Hoa That Dep cho Nha van Phan Nhat Nam. Nguoi ta co the noi chuyen voi ke thu, nhung nguoi ta khong the noi chuyen voi ke ma nguoi ta khinh bi.Khong nhung the nhung ke dang khinh nay la mot lu da da va dang day doa dan toc VN.

Xem Thêm

Đề bài : Trị Bệnh Ung Thư Bằng Aspirine. Trần Mộng Lâm

" Chúng cháu không đặt vấn đề chống Cộng, chúng cháu chỉ chống cái ác, cái khổ mà đồng bào trong nước đương phải gánh chịu."...Nói như vậy cũng giống như bảo rằng " KHÔNG CHỐNG KẺ CẦM DAO ĐÂM CHẾT NGƯỜI MÀ CHỈ CHỐNG MẤY CON DAO "......he he he !

Xem Thêm

Đề bài : Trị Bệnh Ung Thư Bằng Aspirine. Trần Mộng Lâm

" Chúng cháu không đặt vấn đề chống Cộng, chúng cháu chỉ chống cái ác, cái khổ mà đồng bào trong nước đương phải gánh chịu."...Nói như vậy cũng giống như bảo rằng " KHÔNG CHỐNG KẺ CẦM DAO ĐÂM CHẾT NGƯỜI MÀ CHỈ CHỐNG MẤY CON DAO "......he he he !

Xem Thêm

TIN MỚI

GÁNH HÁT HÒA HỢP HÒA GIẢI _ ĐÀO "KIỀU CHINH" .....

Đó là năm 2.000, một năm sau biến cố chính trị “Trần Trường” tại Quận Cam. Người ta không chấp nhận Kiều Chinh đi ngược lại công cuộc đấu tranh của người Việt Nam.

Xem Thêm

DACA - Chuyện trẻ con di dân lậu

Không ai có thể vào nước Mỹ bất hợp pháp, rồi đòi được hợp thức hóa vi lý do nhân đạo. TT Donald Trump.

Xem Thêm

LÚC TAN MƯA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Biết bao câu chuyện không cần đòi hỏi đoạn kết có hậu, là vì thực tế ở sa trường, nỗi chết không rời người lính chúng ta, làm sao có cái hậu vuông tròn, ngoài việc Thượng Đế phân vai cho từng nhân vật ở cõi đời này .

Xem Thêm

Hậu quả Formosa: Hàng trăm hộ dân kéo đến UBND Tỉnh Hà Tĩnh khiếu nại, một người nhập viện

thay vì đáp ứng những nguyện vọng, đòi hỏi chính đáng của người dân, đồng thời là trách nhiệm của chính quyền các cấp từ cơ sở đến trung ương, thì nhà cầm quyền đã cho công an, an ninh canh giữ và hăm dọa cũng như tháo dỡ lều bạt của người dân.

Xem Thêm

'Tấn công acid' ở đông London: sáu người bị thương

Cảnh sát cho biết có ghi nhận về một nhóm đàn ông phun "chất độc hại" vào người khác. Xe cứu thương và xe chữa cháy cũng được gọi đến hiện trường

Xem Thêm

Câu chuyện dài về võ khí nguyên tử của Bắc Triều Tiên. - Mai Tú Ân

( HNPĐ ) Tình hình bán đảo Triều Tiên bỗng trở nên ngột ngạt nóng bỏng hơn bao giờ hết, và lần này người tạo ra bầu không khí chiến tranh ấy lại là người Mỹ

Xem Thêm

Tâm sự của một người gốc Việt sống ở Nhật . Trâm Lê.

Việt Nam giờ đã quá nỗi tiếng trên đất nước Nhật Bản này rồi.

Xem Thêm

Cựu chiến binh Mỹ nói giới truyền thông là mối đe dọa lớn nhất của Hoa Kỳ

“Chúng ta vẫn còn nợ rất nhiều, và chúng ta chỉ biết chi tiêu, chi tiêu và chi tiêu. Đó là lý do tại sao tôi đã bỏ phiếu cho ông Trump cùng với những chính sách kinh tế mới của ông ấy”, anh Kris Thomas, 30 tuổi, nói với Đại Kỷ Nguyên tiếng Anh.

Xem Thêm

BÔNG HOA TRẮNG - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Nhìn hoa, em thầm nhủ Đợi chờ anh tới ư Bao lâu rồi nhung nhớ Nỗi buồn và mộng mơ

Xem Thêm

Trang Xe Cán Chó được mùa: Đà Nẵng : Những tiết lộ “Tuyệt mật” về tranh chấp quyền lực và quyền lợi

Không biết vì lý do gì những tài liệu đóng dấu “tuyệt mật” được tung ra ngoài và được hệ truyền thông lề trái phổ biến rộng rãi,

Xem Thêm