Khoa Học Thực Nghiệm & Tâm Linh

Hầu đồng, lên đồng: Sự thật về một tín ngưỡng dân gian đang bị lợi dụng, biến tướng

Chúng ta có thể thấy hầu hết các buổi lên đồng đều là các “Cô, Cậu” nhập đồng, rồi phán. Trong đó, có một số là giả thần giả quỷ, phán bừa, nói dựa, mục đích là kiếm tiền từ các con nhang. Còn một số “Cô, Cậu” có khả năng nói đúng được một số điều như người thân đã chết của con nhang, tiền vận hậu vận của con nhang.




Đồng cốt và múa hầu đồng là những hoạt động tâm linh quen thuộc mỗi dịp đầu năm mới, thu hút sự tham gia của một lượng lớn con nhang đệ tử. Nhưng nguồn gốc và giá trị thực sự của hoạt động này vẫn là một điều bị lầm tưởng lâu nay.

Tương truyền, Hoàng Đế sáng tạo ra nhạc vũ “Vân môn đại quyển” để tế Trời. Sau này vua Nghiêu sáng tác khúc “Đại hàm”, vua Thuấn sáng tác khúc “Đại thiều”, vua Vũ sáng tác khúc “Đại hạ”, vua Thang nhà Thương sáng tác khúc “Đại hoạch”, Vũ Vương nhà Chu sáng tác khúc “Đại vũ”.

Trên đây là 6 bài nhạc vũ nổi tiếng thời thượng cổ, trong Chu Lễ gọi là “Lục đại nhạc vũ”. Con em quý tộc đời Chu đến tuổi nhất định đều phải học 6 bài nhạc vũ này, là môn học bắt buộc. Sáu khúc nhạc vũ dùng để thờ tế, trong đó “Vân môn đại quyển” tế trời, “Đại hàm” tế đất, “Đại thiều” tế tứ vọng, “Đại hạ” tế núi sông, “Đại hoạch” cúng bà tổ tiên, “Đại vũ” cúng ông tổ tiên.

Thuở đầu và cực thịnh của đồng cốt tích cực

Chu Lễ chép rằng: “Khi tế lễ, diễn tấu nhạc vũ Lục Đại, diễn tấu một lượt, thì cảm ứng với loài chim và Thần sông hồ đến… Diễn tấu sáu lượt, thì cảm ứng và vời Long Lân Quy Phượng và Thiên Thần đến”.

Và:

“Vào ngày đông chí, ở một gò tròn ngoài đồng phía nam đô thành (Nam Giao) cùng diễn tấu, khi diễn tấu đến lượt thứ sáu, Thiên Thần tới tấp giáng lâm, lúc đó có thể làm lễ tế các Thiên Thần”.

Trong “Quốc Ngữ” có chép: “Thời viễn cổ chỉ có người có tinh thần chuyên chú, thông minh trí huệ, quang minh thánh khiết, thuần khiết cao thượng, thì Thần minh mới giáng xuống thân anh ta, để anh ta trở thành môi giới câu thông giữa người với Thần. Người như thế này, nam gọi là “Ông đồng”, nữ gọi là “Bà cốt”.

Theo những ghi chép kể trên, khi tế lễ thời kỳ đầu triều Chu, diễn tấu nhạc vũ thực sự có thể cảm ứng với Thần linh giáng thế, đích thân đến nhận lễ tế, đây cũng là sức mạnh nhạc vũ thời kỳ đầu có thông tới Thần. Nhạc vũ do có thể thông Thần, giáng Thần, nên đương thời dùng rất nhiều để tế lễ, thế là phát triển thành múa hầu đồng, hay gọi là múa “đồng cốt”.

Từ tư liệu chữ giáp cốt triều Thương để lại, ghi chép về múa hầu đồng có rất nhiều. Đặc biệt là khi tế lễ và cầu mưa, múa hầu đồng dường như không thể thiếu. Ví dụ: “Năm Canh Dần bói, năm Tân Mão múa đãi, có mưa. Năm Nhâm Thìn múa đãi, có mưa. Năm Canh Dần bói, năm Quý Tỵ múa đãi, có mưa. Năm Canh Dần bói, năm Giáp Ngọ múa đãi, có mưa”.

“Đồng cốt” thời kỳ thượng cổ, địa vị xã hội của họ rất cao, được mọi người kính ngưỡng, rất nhiều người đồng thời làm thủ lĩnh bộ lạc. Đồng cốt thời thượng cổ đại đa số đều có thần thông, có năng lực và trí huệ siêu phàm, có thể câu thông với Thần, là người nói thay Thần ở chốn nhân gian, đã phát huy tác dụng trọng đại trong đời sống của bộ tộc và quốc gia.

Đời Thương là thời kỳ đỉnh thịnh của đồng cốt, được gọi là “Vu giáo” vì nó đã phát triển đến mức gần như một tôn giáo. Các ông đồng còn có nhiệm vụ chép sử, giữ chức vụ trọng yếu trong triều đình, vừa có nhiệm vụ về tôn giáo (thông với thần minh) vừa có nhiệm vụ chính trị. Một số ông đồng có tên tuổi được cổ tịch đề cập như Y Doãn (tức là A Hành), Y Trắc (con trai của Y Doãn), Vu Hàm và con trai là Vu Hiền, Cam Bàn.

Trước đây lễ hầu đồng xuất hiện với lẽ tế cầu mưa, thời kỳ đỉnh cao nó đã trở thành tôn giáo. (Ảnh: Vietnamnet)

Đồng cốt tích cực đi vào suy thoái, biến tướng thành đồng cốt tiêu cực

Dần dần, cùng với sự phát triển của văn minh vật chất, dục vọng của nhân loại biến đổi ngày càng lớn lên, tâm hồn không còn giản đơn thuần khiết nữa, cái tâm con người trong xã hội cũng bắt đầu trở lên phức tạp và dơ bẩn. Thế là con người bắt đầu truy cầu hưởng thụ nhục dục, chạy theo lợi ích vật chất, năng lượng tinh thần càng ngày càng yếu, càng ngày càng rời xa Thần, đi ngược với tự nhiên và Đại Đạo, Thần dần dần ẩn giấu tung tích.

Sách Quản Tử – Khinh Trọng Giáp viết: “Trước kia thời Hạ Kiệt, trong cung có nuôi ba vạn nữ nhạc, sáng sớm mỗi ngày hát ở cửa Đoan Môn, tiếng hát múa vang xa, người đi đường đều nghe thấy, bọn nữ nhạc đều ăn mặc xa hoa”.

Có thể thấy, vào cuối thời nhà Hạ, “phong khí đồng cốt” đã rất thịnh rồi. Khi nhạc vũ sa đọa trở thành công cụ để con người phóng túng hưởng lạc, thì chức năng câu thông với Thần của âm nhạc cũng dần dần mất đi trong lịch sử.

Khi con người đã phóng túng tư dục, họ dùng nhạc để thỏa mãn ham muốn của bản thân. Đồng cốt không giữ được thân mình trong sạch, thuần khiết, cao thượng nữa, nên không thể câu thông với Thần linh, thân thể dơ bẩn của họ thì Thần linh không giáng hạ xuống nữa.

Nhưng vì cái tâm danh lợi, vì để giữ danh tiếng, giữ địa vị, được mọi người tôn kính, được bổng lộc hậu đãi, họ đã giả thần giả quỷ, ăn nói lung tung, lừa người lừa mình, cuối cùng chiêu mời các linh thể tầng thấp. Từ đó họ chuyển sang hành nghề bói toán, cầu cúng, bùa chú, chữa bệnh, và một số thuật loại tiểu đạo khác.

Ngoài công việc chính yếu là bốc phệ, các đồng dần dần bị phân hoá trên nhiều lãnh vực khác nhau như thiên văn, y học, tôn giáo, chính trị… Một số đồng cốt lại có nguyện vọng truy cầu sự khang kiện và trường thọ nên rất chú trọng đến y dược và luyện dưỡng. Những đồng cốt này dần dần tách biệt với vu giáo và hình thành một hệ thống độc lập và được gọi là phương sĩ, thuật sỹ. Phương pháp luyện dưỡng của họ được gọi là phương thuật, để phân biệt với vu thuật của các đồng cốt.

Ngày nay đồng cốt không còn nguyên ý nghĩa tích cực. (Ảnh: hatvan.vn)

Đến thời Tần Thủy Hoàng, các phương sỹ lợi dung Tần Thủy Hoàng say mê tu Đạo, thích thuật tu luyện Thần Tiên để lừa bịp. Bản thân Thủy Hoàng tu luyện, dưỡng sinh, nên đối với phương thuật và thuật sỹ, phương thuật đều rất tôn trọng, thường cùng với họ thảo luận về lý Thần Tiên, Chân Nhân, tu luyện trường sinh. Một số phương sỹ, thuật sỹ như bọn Hầu Sinh, Lư Sinh, lấy danh nghĩa Tần Thủy Hoàng thái dược luyện đan, tìm phép Tiên, đã vung phí tiền tài, nhiều lần lừa dối.

Đứng đầu bọn phương sỹ, thuật sỹ là Hầu Sinh, Lư Sinh, đến khi thấy thuật lừa bịp bị bại lộ, bí mật mưu đồ bỏ chạy lưu vong. Trước khi bỏ trốn, trong Sử Ký có chép, bọn Hầu Sinh, Lư Sinh đã phỉ báng Tần Thủy Hoàng. Tần Thủy Hoàng biết chuyện nổi giận: “Bọn Lư Sinh ta ban ân rất hậu, nay lại phỉ báng ta, nói ta không có đức. Chư sinh ở Hàm Dương rất nhiều, ta cho người đi tra xét, xem có kẻ nào dùng lời gian xảo mê hoặc làm loạn dân đen”. Thế là sai ngự sử xét hỏi các chư sinh, chư sinh cáo giác, tự loại trừ trên 460 người vi phạm lệnh cấm, tất cả đều bị chôn ở Hàm Dương, để cho thiên hạ đều biết, răn đe hậu nhân (Sử ký – Tần Thủy Hoàng bản kỷ).

Từ thời Tần Thủy Hoàng trở đi, các phương sỹ thuật sỹ không còn đất tham gia chính sự nữa, còn đồng cốt thì vẫn lưu truyền trong dân gian dưới dạng tiểu đạo tiểu thuật như bói toán, phong thủy, chữa bệnh bằng cầu cúng, mẹo, bùa chú, đốt vàng mã, đốt hương…

Một trong những hình thức của đồng cốt còn tồn tại là múa hầu đồng hay đồng bóng. Tức là vẫn giữ hình thức ban đầu của đồng cốt, nhưng bản chất đã hoàn toàn thay đổi. Vì cho đến nay đồng cốt không có thân thể và tâm hồn thuần khiết, nên các Thần không giáng nhập vào họ nữa, chỉ còn các linh thể tầng thấp nhập vào. Do đó họ cũng có thể biết được một chút vận mệnh cá nhân, nên dùng hình thức lên đồng, hầu đồng để hành nghề bói toán.

Lễ hầu đồng tiếp vong bây giờ chỉ còn là những linh thể tầng thấp, có thể cho thấy một vài điều nhưng đó không phải là các giác giả tầng cao vì bản thân người hầu đồng đã không còn thuần khiết. (Ảnh: hatvan.vn)

Hát chầu văn và múa hầu đồng

Những người theo đồng bóng tin rằng, thế giới thần linh theo tín ngưỡng đồng bóng rất đa dạng. Trên hết là Ngọc Hoàng Thượng Đế, kế đến Tam tòa Thánh mẫu (Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải), dưới nữa là các Quan và thấp hơn là các Cậu và các Cô, v.v. Khi lên đồng, vị thần linh nào “ngự” thì xưng danh tánh, biểu lộ tính cách và phán dạy. Các vị thần linh này thường thể hiện những tính cách bất thường như chợt vui, chợt buồn, đến đi bất chợt.

Để làm nên một buổi nhảy đồng thần bí, một thành phần không thể thiếu được là đoàn hát văn với đầy đủ đàn, sáo, trống, nhị. Dưới tiếng nhạc hối hả và giọng hát kể lể, cô đồng môi đỏ, mi dài xuất hiện trong trang phục trắng toát từ chân tới đầu. Hai người hầu nhanh chóng dâng lên cô một bên tay hương, một bên tay áo, khoác lên người cô bộ quần áo đàn bà màu đỏ may khá cầu kỳ, ấn vào tay cô bó hương, trùm tấm khăn lên đầu cô.

Trong suốt khoảng 3 tiếng đồng hồ lên đồng, cô đồng đã thay 13 bộ quần áo, phát 13 mâm lễ và cũng từng ấy lần nhảy múa quay cuồng, châm đến 4 bao thuốc để hút và phát lộc. Có một điều rất lạ là toàn bộ con nhang, cô đồng ai ai cũng hút được thuốc lá bất kể là đàn ông hay đàn bà. Con nhang phần lớn là những người làm ăn buôn bán, còn có cả những người giàu có, quyền chức.

Đồng cốt ở nước ta có hai nguồn gốc, bản địa và du nhập vào theo quá trình đô hộ của nhà Hán. Nhưng về bản chất thì đồng cốt bản địa (các thầy mo, thầy phù thủy) và đồng cốt du nhập (thầy cúng, phong thủy, thầy pháp, thầy bói) đều có đặc điểm giống nhau, họ thờ cúng các linh thể tầng thấp.

Rất nhiều người cho rằng họ thờ cúng Thần này, Thánh kia. Nhưng như đã nói ở trên, khi các đồng cốt không còn thuần khiết trong sạch như thuở sơ khai nữa thì các Thần, Thánh đã từ lâu không giáng nhập vào họ nữa, chỉ còn các linh thể tầng thấp mà thôi.

Người mong cầu hầu giá bây giờ chỉ mong cầu vào tiền tài, vận may không còn kính ngưỡng vào thần linh. (Ảnh: hatvan.vn)

Chúng ta có thể thấy hầu hết các buổi lên đồng đều là các “Cô, Cậu” nhập đồng, rồi phán. Trong đó, có một số là giả thần giả quỷ, phán bừa, nói dựa, mục đích là kiếm tiền từ các con nhang. Còn một số “Cô, Cậu” có khả năng nói đúng được một số điều như người thân đã chết của con nhang, tiền vận hậu vận của con nhang.

Những trường hợp “Cô, Cậu” này bản thân họ cũng không biết là họ bị các linh thể tầng thấp nhập vào. Do họ có cái tâm truy cầu danh lợi, và họ lập điện thờ cúng về danh nghĩa là Thần, Thánh, nhưng thực tế, họ không đủ đức, đủ thanh khiết để Thần Thánh đế ngự, nên chỉ có linh thể tầng thấp, tà ma loạn quỷ đến nhập vào mà thôi.

Những đồng cốt thật và giả đang hành nghề, và các con nhang đệ tử theo hầu đồng, có lẽ họ thấy cả hai cùng có lợi: đồng cốt kiếm được tiền, con nhang giải tỏa được tâm lý. Còn có linh nghiệm hay không thì còn phải xét. Cho dù có linh nghiệm đi chăng nữa thì cái đợi chờ họ cũng không phải điều tốt lành. Những linh thể tầng thấp kia sẽ lấy đi khí tinh hoa của con người, lấy đi đức, và cấp nghiệp cho họ. Khi mất khí tinh hoa, khi mất đức và tăng nghiệp thì cái chờ đợi họ sẽ là bệnh tật, đoản thọ, tai nạn của họ hoặc của người nhà.

Ở nước ta, một bộ phận đồng cốt chuyên dùng hát chầu văn thực hiện các nghi thức lên đồng để câu thông với “Thần Thánh”. Về thực chất là câu thông với các linh thể tầng thấp. Có một số đồng cốt thực hiện hoàn toàn khách quan, cũng không vì mục đích tư lợi, là do họ học, họ luyện theo phương thức này mà thôi, họ cũng không biết là linh thể tầng thấp, mà vẫn nghĩ là “Thần, Thánh” nhập vào. Còn một số đồng cốt coi là phương thức phát tài kiếm tiền.

Do sử dụng hát chầu văn nên nhiều người đánh đồng chầu văn với đồng bóng. Kỳ thực chầu văn là hình thức nhạc vũ độc lập, bị lợi dụng dùng trong múa hầu đồng mà thôi. Hát văn là môn nghệ thuật cổ xưa của người Việt, mang đậm nét văn hóa cung đình và đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm cùng lịch sử.

Biến tướng là các nghi thức bói toán, nhập vong gây ra hậu quả khôn lường. (Ảnh: NLĐ)

Theo ghi chép lịch sử thì hát văn có từ lâu đời, là loại hình ra đời sớm hơn so với các loại hình dân ca khác. Trong cuốn Kiến văn tiểu lục, nhà bác học Lê Quý Đôn có ghi: “Thời Trần (1225–1400) có lối hát trước mặt Đế Vương, gọi là hát Chầu”.

Như vậy thủa xưa, hát văn được sử dụng như một loại hình nghệ thuật chốn cung đình. Do chiến tranh loạn lạc liên miên, các tư liệu ghi chép đã thất lạc, nên hiện nay khó mà tìm được nguồn gốc ban đầu của hát chầu văn cũng như quá trình phát triển của nó, và bắt đầu từ khi nào nó được dùng vào hát hầu đồng.

Từ đó hát văn (chầu văn) bị chụp cho cái mũ mê tín dị đoan của đồng bóng “giả Thần giả quỷ”. Loại bỏ các nhân tố đồng bóng giả Thần giả quỷ, chầu văn xứng đáng là một nghệ thuật cao cấp, trang nhã, mượt mà của dân tộc, xứng đáng là di sản văn hóa thế giới, rất đáng được trân trọng, bảo tồn và phát triển.

Nam Phương

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Hầu đồng, lên đồng: Sự thật về một tín ngưỡng dân gian đang bị lợi dụng, biến tướng

Chúng ta có thể thấy hầu hết các buổi lên đồng đều là các “Cô, Cậu” nhập đồng, rồi phán. Trong đó, có một số là giả thần giả quỷ, phán bừa, nói dựa, mục đích là kiếm tiền từ các con nhang. Còn một số “Cô, Cậu” có khả năng nói đúng được một số điều như người thân đã chết của con nhang, tiền vận hậu vận của con nhang.




Đồng cốt và múa hầu đồng là những hoạt động tâm linh quen thuộc mỗi dịp đầu năm mới, thu hút sự tham gia của một lượng lớn con nhang đệ tử. Nhưng nguồn gốc và giá trị thực sự của hoạt động này vẫn là một điều bị lầm tưởng lâu nay.

Tương truyền, Hoàng Đế sáng tạo ra nhạc vũ “Vân môn đại quyển” để tế Trời. Sau này vua Nghiêu sáng tác khúc “Đại hàm”, vua Thuấn sáng tác khúc “Đại thiều”, vua Vũ sáng tác khúc “Đại hạ”, vua Thang nhà Thương sáng tác khúc “Đại hoạch”, Vũ Vương nhà Chu sáng tác khúc “Đại vũ”.

Trên đây là 6 bài nhạc vũ nổi tiếng thời thượng cổ, trong Chu Lễ gọi là “Lục đại nhạc vũ”. Con em quý tộc đời Chu đến tuổi nhất định đều phải học 6 bài nhạc vũ này, là môn học bắt buộc. Sáu khúc nhạc vũ dùng để thờ tế, trong đó “Vân môn đại quyển” tế trời, “Đại hàm” tế đất, “Đại thiều” tế tứ vọng, “Đại hạ” tế núi sông, “Đại hoạch” cúng bà tổ tiên, “Đại vũ” cúng ông tổ tiên.

Thuở đầu và cực thịnh của đồng cốt tích cực

Chu Lễ chép rằng: “Khi tế lễ, diễn tấu nhạc vũ Lục Đại, diễn tấu một lượt, thì cảm ứng với loài chim và Thần sông hồ đến… Diễn tấu sáu lượt, thì cảm ứng và vời Long Lân Quy Phượng và Thiên Thần đến”.

Và:

“Vào ngày đông chí, ở một gò tròn ngoài đồng phía nam đô thành (Nam Giao) cùng diễn tấu, khi diễn tấu đến lượt thứ sáu, Thiên Thần tới tấp giáng lâm, lúc đó có thể làm lễ tế các Thiên Thần”.

Trong “Quốc Ngữ” có chép: “Thời viễn cổ chỉ có người có tinh thần chuyên chú, thông minh trí huệ, quang minh thánh khiết, thuần khiết cao thượng, thì Thần minh mới giáng xuống thân anh ta, để anh ta trở thành môi giới câu thông giữa người với Thần. Người như thế này, nam gọi là “Ông đồng”, nữ gọi là “Bà cốt”.

Theo những ghi chép kể trên, khi tế lễ thời kỳ đầu triều Chu, diễn tấu nhạc vũ thực sự có thể cảm ứng với Thần linh giáng thế, đích thân đến nhận lễ tế, đây cũng là sức mạnh nhạc vũ thời kỳ đầu có thông tới Thần. Nhạc vũ do có thể thông Thần, giáng Thần, nên đương thời dùng rất nhiều để tế lễ, thế là phát triển thành múa hầu đồng, hay gọi là múa “đồng cốt”.

Từ tư liệu chữ giáp cốt triều Thương để lại, ghi chép về múa hầu đồng có rất nhiều. Đặc biệt là khi tế lễ và cầu mưa, múa hầu đồng dường như không thể thiếu. Ví dụ: “Năm Canh Dần bói, năm Tân Mão múa đãi, có mưa. Năm Nhâm Thìn múa đãi, có mưa. Năm Canh Dần bói, năm Quý Tỵ múa đãi, có mưa. Năm Canh Dần bói, năm Giáp Ngọ múa đãi, có mưa”.

“Đồng cốt” thời kỳ thượng cổ, địa vị xã hội của họ rất cao, được mọi người kính ngưỡng, rất nhiều người đồng thời làm thủ lĩnh bộ lạc. Đồng cốt thời thượng cổ đại đa số đều có thần thông, có năng lực và trí huệ siêu phàm, có thể câu thông với Thần, là người nói thay Thần ở chốn nhân gian, đã phát huy tác dụng trọng đại trong đời sống của bộ tộc và quốc gia.

Đời Thương là thời kỳ đỉnh thịnh của đồng cốt, được gọi là “Vu giáo” vì nó đã phát triển đến mức gần như một tôn giáo. Các ông đồng còn có nhiệm vụ chép sử, giữ chức vụ trọng yếu trong triều đình, vừa có nhiệm vụ về tôn giáo (thông với thần minh) vừa có nhiệm vụ chính trị. Một số ông đồng có tên tuổi được cổ tịch đề cập như Y Doãn (tức là A Hành), Y Trắc (con trai của Y Doãn), Vu Hàm và con trai là Vu Hiền, Cam Bàn.

Trước đây lễ hầu đồng xuất hiện với lẽ tế cầu mưa, thời kỳ đỉnh cao nó đã trở thành tôn giáo. (Ảnh: Vietnamnet)

Đồng cốt tích cực đi vào suy thoái, biến tướng thành đồng cốt tiêu cực

Dần dần, cùng với sự phát triển của văn minh vật chất, dục vọng của nhân loại biến đổi ngày càng lớn lên, tâm hồn không còn giản đơn thuần khiết nữa, cái tâm con người trong xã hội cũng bắt đầu trở lên phức tạp và dơ bẩn. Thế là con người bắt đầu truy cầu hưởng thụ nhục dục, chạy theo lợi ích vật chất, năng lượng tinh thần càng ngày càng yếu, càng ngày càng rời xa Thần, đi ngược với tự nhiên và Đại Đạo, Thần dần dần ẩn giấu tung tích.

Sách Quản Tử – Khinh Trọng Giáp viết: “Trước kia thời Hạ Kiệt, trong cung có nuôi ba vạn nữ nhạc, sáng sớm mỗi ngày hát ở cửa Đoan Môn, tiếng hát múa vang xa, người đi đường đều nghe thấy, bọn nữ nhạc đều ăn mặc xa hoa”.

Có thể thấy, vào cuối thời nhà Hạ, “phong khí đồng cốt” đã rất thịnh rồi. Khi nhạc vũ sa đọa trở thành công cụ để con người phóng túng hưởng lạc, thì chức năng câu thông với Thần của âm nhạc cũng dần dần mất đi trong lịch sử.

Khi con người đã phóng túng tư dục, họ dùng nhạc để thỏa mãn ham muốn của bản thân. Đồng cốt không giữ được thân mình trong sạch, thuần khiết, cao thượng nữa, nên không thể câu thông với Thần linh, thân thể dơ bẩn của họ thì Thần linh không giáng hạ xuống nữa.

Nhưng vì cái tâm danh lợi, vì để giữ danh tiếng, giữ địa vị, được mọi người tôn kính, được bổng lộc hậu đãi, họ đã giả thần giả quỷ, ăn nói lung tung, lừa người lừa mình, cuối cùng chiêu mời các linh thể tầng thấp. Từ đó họ chuyển sang hành nghề bói toán, cầu cúng, bùa chú, chữa bệnh, và một số thuật loại tiểu đạo khác.

Ngoài công việc chính yếu là bốc phệ, các đồng dần dần bị phân hoá trên nhiều lãnh vực khác nhau như thiên văn, y học, tôn giáo, chính trị… Một số đồng cốt lại có nguyện vọng truy cầu sự khang kiện và trường thọ nên rất chú trọng đến y dược và luyện dưỡng. Những đồng cốt này dần dần tách biệt với vu giáo và hình thành một hệ thống độc lập và được gọi là phương sĩ, thuật sỹ. Phương pháp luyện dưỡng của họ được gọi là phương thuật, để phân biệt với vu thuật của các đồng cốt.

Ngày nay đồng cốt không còn nguyên ý nghĩa tích cực. (Ảnh: hatvan.vn)

Đến thời Tần Thủy Hoàng, các phương sỹ lợi dung Tần Thủy Hoàng say mê tu Đạo, thích thuật tu luyện Thần Tiên để lừa bịp. Bản thân Thủy Hoàng tu luyện, dưỡng sinh, nên đối với phương thuật và thuật sỹ, phương thuật đều rất tôn trọng, thường cùng với họ thảo luận về lý Thần Tiên, Chân Nhân, tu luyện trường sinh. Một số phương sỹ, thuật sỹ như bọn Hầu Sinh, Lư Sinh, lấy danh nghĩa Tần Thủy Hoàng thái dược luyện đan, tìm phép Tiên, đã vung phí tiền tài, nhiều lần lừa dối.

Đứng đầu bọn phương sỹ, thuật sỹ là Hầu Sinh, Lư Sinh, đến khi thấy thuật lừa bịp bị bại lộ, bí mật mưu đồ bỏ chạy lưu vong. Trước khi bỏ trốn, trong Sử Ký có chép, bọn Hầu Sinh, Lư Sinh đã phỉ báng Tần Thủy Hoàng. Tần Thủy Hoàng biết chuyện nổi giận: “Bọn Lư Sinh ta ban ân rất hậu, nay lại phỉ báng ta, nói ta không có đức. Chư sinh ở Hàm Dương rất nhiều, ta cho người đi tra xét, xem có kẻ nào dùng lời gian xảo mê hoặc làm loạn dân đen”. Thế là sai ngự sử xét hỏi các chư sinh, chư sinh cáo giác, tự loại trừ trên 460 người vi phạm lệnh cấm, tất cả đều bị chôn ở Hàm Dương, để cho thiên hạ đều biết, răn đe hậu nhân (Sử ký – Tần Thủy Hoàng bản kỷ).

Từ thời Tần Thủy Hoàng trở đi, các phương sỹ thuật sỹ không còn đất tham gia chính sự nữa, còn đồng cốt thì vẫn lưu truyền trong dân gian dưới dạng tiểu đạo tiểu thuật như bói toán, phong thủy, chữa bệnh bằng cầu cúng, mẹo, bùa chú, đốt vàng mã, đốt hương…

Một trong những hình thức của đồng cốt còn tồn tại là múa hầu đồng hay đồng bóng. Tức là vẫn giữ hình thức ban đầu của đồng cốt, nhưng bản chất đã hoàn toàn thay đổi. Vì cho đến nay đồng cốt không có thân thể và tâm hồn thuần khiết, nên các Thần không giáng nhập vào họ nữa, chỉ còn các linh thể tầng thấp nhập vào. Do đó họ cũng có thể biết được một chút vận mệnh cá nhân, nên dùng hình thức lên đồng, hầu đồng để hành nghề bói toán.

Lễ hầu đồng tiếp vong bây giờ chỉ còn là những linh thể tầng thấp, có thể cho thấy một vài điều nhưng đó không phải là các giác giả tầng cao vì bản thân người hầu đồng đã không còn thuần khiết. (Ảnh: hatvan.vn)

Hát chầu văn và múa hầu đồng

Những người theo đồng bóng tin rằng, thế giới thần linh theo tín ngưỡng đồng bóng rất đa dạng. Trên hết là Ngọc Hoàng Thượng Đế, kế đến Tam tòa Thánh mẫu (Mẫu Thượng Thiên, Mẫu Thượng Ngàn, Mẫu Thoải), dưới nữa là các Quan và thấp hơn là các Cậu và các Cô, v.v. Khi lên đồng, vị thần linh nào “ngự” thì xưng danh tánh, biểu lộ tính cách và phán dạy. Các vị thần linh này thường thể hiện những tính cách bất thường như chợt vui, chợt buồn, đến đi bất chợt.

Để làm nên một buổi nhảy đồng thần bí, một thành phần không thể thiếu được là đoàn hát văn với đầy đủ đàn, sáo, trống, nhị. Dưới tiếng nhạc hối hả và giọng hát kể lể, cô đồng môi đỏ, mi dài xuất hiện trong trang phục trắng toát từ chân tới đầu. Hai người hầu nhanh chóng dâng lên cô một bên tay hương, một bên tay áo, khoác lên người cô bộ quần áo đàn bà màu đỏ may khá cầu kỳ, ấn vào tay cô bó hương, trùm tấm khăn lên đầu cô.

Trong suốt khoảng 3 tiếng đồng hồ lên đồng, cô đồng đã thay 13 bộ quần áo, phát 13 mâm lễ và cũng từng ấy lần nhảy múa quay cuồng, châm đến 4 bao thuốc để hút và phát lộc. Có một điều rất lạ là toàn bộ con nhang, cô đồng ai ai cũng hút được thuốc lá bất kể là đàn ông hay đàn bà. Con nhang phần lớn là những người làm ăn buôn bán, còn có cả những người giàu có, quyền chức.

Đồng cốt ở nước ta có hai nguồn gốc, bản địa và du nhập vào theo quá trình đô hộ của nhà Hán. Nhưng về bản chất thì đồng cốt bản địa (các thầy mo, thầy phù thủy) và đồng cốt du nhập (thầy cúng, phong thủy, thầy pháp, thầy bói) đều có đặc điểm giống nhau, họ thờ cúng các linh thể tầng thấp.

Rất nhiều người cho rằng họ thờ cúng Thần này, Thánh kia. Nhưng như đã nói ở trên, khi các đồng cốt không còn thuần khiết trong sạch như thuở sơ khai nữa thì các Thần, Thánh đã từ lâu không giáng nhập vào họ nữa, chỉ còn các linh thể tầng thấp mà thôi.

Người mong cầu hầu giá bây giờ chỉ mong cầu vào tiền tài, vận may không còn kính ngưỡng vào thần linh. (Ảnh: hatvan.vn)

Chúng ta có thể thấy hầu hết các buổi lên đồng đều là các “Cô, Cậu” nhập đồng, rồi phán. Trong đó, có một số là giả thần giả quỷ, phán bừa, nói dựa, mục đích là kiếm tiền từ các con nhang. Còn một số “Cô, Cậu” có khả năng nói đúng được một số điều như người thân đã chết của con nhang, tiền vận hậu vận của con nhang.

Những trường hợp “Cô, Cậu” này bản thân họ cũng không biết là họ bị các linh thể tầng thấp nhập vào. Do họ có cái tâm truy cầu danh lợi, và họ lập điện thờ cúng về danh nghĩa là Thần, Thánh, nhưng thực tế, họ không đủ đức, đủ thanh khiết để Thần Thánh đế ngự, nên chỉ có linh thể tầng thấp, tà ma loạn quỷ đến nhập vào mà thôi.

Những đồng cốt thật và giả đang hành nghề, và các con nhang đệ tử theo hầu đồng, có lẽ họ thấy cả hai cùng có lợi: đồng cốt kiếm được tiền, con nhang giải tỏa được tâm lý. Còn có linh nghiệm hay không thì còn phải xét. Cho dù có linh nghiệm đi chăng nữa thì cái đợi chờ họ cũng không phải điều tốt lành. Những linh thể tầng thấp kia sẽ lấy đi khí tinh hoa của con người, lấy đi đức, và cấp nghiệp cho họ. Khi mất khí tinh hoa, khi mất đức và tăng nghiệp thì cái chờ đợi họ sẽ là bệnh tật, đoản thọ, tai nạn của họ hoặc của người nhà.

Ở nước ta, một bộ phận đồng cốt chuyên dùng hát chầu văn thực hiện các nghi thức lên đồng để câu thông với “Thần Thánh”. Về thực chất là câu thông với các linh thể tầng thấp. Có một số đồng cốt thực hiện hoàn toàn khách quan, cũng không vì mục đích tư lợi, là do họ học, họ luyện theo phương thức này mà thôi, họ cũng không biết là linh thể tầng thấp, mà vẫn nghĩ là “Thần, Thánh” nhập vào. Còn một số đồng cốt coi là phương thức phát tài kiếm tiền.

Do sử dụng hát chầu văn nên nhiều người đánh đồng chầu văn với đồng bóng. Kỳ thực chầu văn là hình thức nhạc vũ độc lập, bị lợi dụng dùng trong múa hầu đồng mà thôi. Hát văn là môn nghệ thuật cổ xưa của người Việt, mang đậm nét văn hóa cung đình và đã trải qua nhiều biến cố thăng trầm cùng lịch sử.

Biến tướng là các nghi thức bói toán, nhập vong gây ra hậu quả khôn lường. (Ảnh: NLĐ)

Theo ghi chép lịch sử thì hát văn có từ lâu đời, là loại hình ra đời sớm hơn so với các loại hình dân ca khác. Trong cuốn Kiến văn tiểu lục, nhà bác học Lê Quý Đôn có ghi: “Thời Trần (1225–1400) có lối hát trước mặt Đế Vương, gọi là hát Chầu”.

Như vậy thủa xưa, hát văn được sử dụng như một loại hình nghệ thuật chốn cung đình. Do chiến tranh loạn lạc liên miên, các tư liệu ghi chép đã thất lạc, nên hiện nay khó mà tìm được nguồn gốc ban đầu của hát chầu văn cũng như quá trình phát triển của nó, và bắt đầu từ khi nào nó được dùng vào hát hầu đồng.

Từ đó hát văn (chầu văn) bị chụp cho cái mũ mê tín dị đoan của đồng bóng “giả Thần giả quỷ”. Loại bỏ các nhân tố đồng bóng giả Thần giả quỷ, chầu văn xứng đáng là một nghệ thuật cao cấp, trang nhã, mượt mà của dân tộc, xứng đáng là di sản văn hóa thế giới, rất đáng được trân trọng, bảo tồn và phát triển.

Nam Phương

BẢN TIN MỚI NHẤT

ĐI BIỂN CÓ ĐÔI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Thường dân chài mỗi lần đi biển đánh cá, lưới tôm, họ đi thành đoàn thuyền rộn ràng lắm, có khi vài ngày mới về.

Xem Thêm

Quả đấm thép - Hà Thượng Thủ

( HNPD ) VN cs thường ca tụng Cảnh Sát Cơ Động của họ là "Quả đấmthép "

Xem Thêm

Chức sắc Cao Đài tố cáo Công an địa phương đánh đập trước đối thoại nhân quyền Việt - Úc

Mặc thuờng phục đánh nguời : một đám nguời đuợc huấn luyện thành chó

Xem Thêm

MỘT CHÚT HỒN NHIÊN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Gởi về ai mộng mơ Giả vờ thôi không đến...

Xem Thêm

Dân tộc Việt đang bị diệt vong vì vũ khí hóa học!

Đây cũng không phải là lời kêu gọi hoạt động chính trị, đối lập với bất cứ ai, mà LÀ LỜI KÊU GỌI VÌ SỰ SỐNG CHO MỌI NGƯỜI, rằng chúng ta đang bị tận diệt cả một dân tộc!

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Hình ảnh và câu chuyện "Em Bé Nhập Cư Yanela Hernandez Khóc" là gán ghép, (Fake News)

Cai video nay duoc cac hang truyen hinh My ABC, CBS, NBC, CNN chieu len trong cac ban tin, nhung chi co Times la co can dam in ban dinh chinh. Con CNN, ABC, CBS, NBC im lamg. Giong het thoi chien tranh VN, truyen hinh thien ta chi loan tin bat loi cho My. Dung tin

Xem Thêm

Đề bài :Tướng Lương Xuân Việt chính thức được gắn lon Thiếu Tướng (Hai Sao)

Tôi tin rằng nếu Mỹ muốn giúp VN đẩy lùi Trung cộng và Việt cộng thì cử Tướng Lương Xuân Việt gom hết những quân nhân gốc Việt trong quân đội Mỹ, cho hạm đội 7 yểm trợ đánh chiếm Phú quốc và treo lá cờ VNCH lên thì CS sẻ teo dái .Sau đó chỉ cần rải truyền đơn vào đất liền báo tin Quân Đội Cộng Hòa đã trở lại thì cs sẻ tan rả khỏi cần đánh vì người dân sẻ theo và những người bộ đội sẻ đào ngũ mà nha nhập hàng ngũ của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Xem Thêm

Đề bài :MẬT TIN

A Thằng Tưởng Thú kêu gọi người dân biểu tình ôn hòa để cho côn an nó dùng dùi cui đánh cho mềm xương à. Sao ông không cùng dân xuống đường coi. Giờ thi ông cũng la dân mà.

Xem Thêm

Đề bài :MẬT TIN

Vay ra truoc kia ong la QUAN AN CUOP ? Nay xin lam nguoi TU TE vi da hey dat song ? Co cau noi:CONG SAN KHONG BAO GIO THAY DOI DUOC. Vay thi truoc khi lam nguoi TU TE,mi hay tra lai moi su nguoi da an cuop,tra lai mau xuong-tai san gian doi va hay tra lai cai hau qua ma ho da ganh chiu,Phat day:BO dao do te xuong se thanh phat??? DAu co de dang vay?con hau qua phai tra nua du co duoc tha thu hay khong.Do MAT DAY.

Xem Thêm

Đề bài :Không Quên những người Chiến Sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa

Nam 1975 la nam anh hung ma.t lo cua quan vnch. TQLC danh bai quan CS tren chien truong Quang Tri nam 1972 nhung bi bat song nhuc nha khi tuong Thi ra lenh vut bo vu khi keo ve Thuan An de di tan nam 1975. CS tan cong, TQLC het dan, mot so tu van, ca mot lu doan 3000 quan tinh nhue bi mot dai doi du kich vc bat song. Cong san nam vung trong BTL quan doan I da thanh cong tieu diet su doan TQLC voi 16 ngan quan ma khong bi ton that. Voi 3000 TQLC con lai, VNCH khong co kha nang ngan chan cs tai Phan Rang va Long Khanh. TT Duong Van Minh tiep tay cs ra lenh dau hang, ha. nhu.c nhung chien binh con la.i. Cac don vi Du, TQLC, BDQ, canh sat, biet kich, su doan 18, 22, 7, 9, 21, du muon chien dau den cung cung phai buong sung vi thieu dan va mat yem tro phi phao. Roi ho phai chiu vao tu cai tao de can bo CS ngu dot chuoi boi ha nhu.c. Cac tuong lanh dao vnch khi rut lui hay dau hang khong nghi den cai hau qua ma thuoc cap phai chiu khi ho sai lam. Dang le phai ra lenh quan can chanh bo ngo saigon, rut lui di ra nuoc ngoai thi ho khong lam. Neu khong co nguoi My can thiep dua HO qua My thi cong san da khong dong cua trai tu cai tao. Nho VNCH chien dau ma khoi CS Nga so khoi Varsovie Warsaw bi kiet que va sap do nam 1991. Khong co quan dan vnch danh tieu hao tiem nang cua cs, de quoc evil empire Nga so co the da khong bi sup do va 700 trieu dan Dong Au khong duoc song trong tu do nhu ngay hom nay. Day la dong gop lon cua quan vnch cho the gioi tu do.

Xem Thêm

Đề bài :Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp để cho phép trẻ em ở lại với cha mẹ vượt biên giới bất hợp pháp -

Duoc voi doi tien. Nhung nguoi nhap cu bat hop phap tao My duoc an uong sung suong, doi dai nhan dao sung suong hon dan ti nan khap the gioi. Nguoi vn nhap canh Thai Lan sau 1975 bi giam vao trai tu bien gioi, linh Thai danh dap, mac du Lien Hiep Quoc bao dam dinh cu cho ho. O trai ti nan Ma Lai cung thieu thon, nam ngu duoi dat. My nen giao nguoi ti nan vao cac trai do lien hiep quoc cai quan o Puerto Rico hay Panama de tranh bi bao chi tv chi trich

Xem Thêm

Đề bài :Không Quên những người Chiến Sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa

Nhung quan nhan VNCH la nhung anh hung bi don vao ma.t lo^. Ho chien dau trong hoan canh ba^'t lo+.i nhu sinh vien hoc sinh ton giao xuong duong noi tuyen, dong minh My phan boi, cap chi huy bat tai va bo roi ho cho quan thu` nhu luc di tan Cao Nguyen den bai bien Thuan An va Da Nang. Cac tuong My day tai dai hoc quan su My phai thua nhan TQLC VNCH la dao quan gioi nhat tren the gioi. Tai Ha Lao nam 1971, 2 su doan CS vay danh TQLC nhung khong gay ton that, tai Quang Tri nam 1972, sau khi su doan 3 tan ra, CS lay 5 danh 1 nhung khong choc thung phong tuyen Thach Han cua TQLC. Roi mot thang sau TQLC tai chiem Quang Tri, giet 10 ngan quan CS. Nhung nhung anh hung nay bi tham sat va bi bat vi cac tuong Quan Doan I bo roi ho khi ho bi VC bao vay va het da.n ngay 25/3/75 tai Thuan An, Khi keu cuu Quan Doan I xin tiep cuu tuong Truong khong tra loi, khong cho khong quan yem tro tiep te vu khi dan duoc. Dem 26/3 Lu Doan 147 TQLC bi phao binh VC tan sat va bi du kich bat, nhung tuong TL Tien Phuong bo 10 nghan quan chay truoc bao cao hau het TQLC di tan an toan de chay toi. Den sang 29/3/75, quan chanh quy CS con cach xa Da Nang 20 km thi tuong Truong cung voi tuong HQ, KQ, bo ngo quan doan I voi 100 ngan quan cho CS boi ra tau Hai Quan tron thoat. Cam chan 2 su doan Tong Tru bi tai QK I sau HD Paris chung to cap lanh dao VNCH thieu tri tue, vi khi cac tinh nhu Phuoc Long, Ban Me Thuot bi danh chiem thi quan VNCH khong co luc luong phan cong. Dau nam 1975, TQLC co 16 ngan quan, den khi thoat khoi Da Nang ve lai Vung Tau thi chi con 3 ngan quan, ma CS khong bi ton that chi vi cap chi huy bat tai, thieu kha nang, va bo quan chay truoc. Chinh nho nhung nguoi linh con lai anh dung chien dau cho den ngay 30/4 ma nhung cap chi huy bat tai bo roi ho va nguoi My duoc an toan ra di. Day la su hy sinh cuoi cung cua nguoi linh VNCH de cho 150 ngan nguoi duoc an toan di tan khoi VN truoc khi CS vao Saigon. Thay vi to chuc giup do quan dan VNCH di tan truoc khi dau hang, TT Duong Van Minh keu goi dan chung va quan doi o lai ban giao cho CS.

Xem Thêm

Đề bài :Tàu Trung Quốc xua đuổi 20 tàu cá Việt Nam vào Hoàng Sa tránh trú (Biển Đảo của VN mà phải xin phép Trung cộng..).

Tránh bão cũng không cho...?? vậy thì 16 vàng khè 4 tốt để cho chó gậm rồi sao...?? VN đã vài lần huy đông lực lượng HQ hùng hậu đi cứu hộ ngư dân TQ bị nạn ngoài biển...Còn ngư dân VN nhiều lần cầu cứu , xin tránh b̃ão hay bị nan ngoài biển mà vẫn bị TQ xua đuổi, ngó lơ...?? VGCS hãy xem xét lại chủ trương 16V4T với TQ đi....Hãy thôi tụng đời đời nhớ ơn, hay không có TQ chống lưng sao có Ta như lời ph́át biểu ngu của những chó đ/v thờ TQ...?? Làm thân nô bộc không công sao còn hãnh diện..??? Bó tay...!!

Xem Thêm

Đề bài :Mang Biẻu Ngữ đòi bắt TBT Trọng và phó TT Hải ngay giữa trung tâm Hà Nội

Chính những tấm biểu ngữ này đã làm Trọng Lú điên cuồng lên hắn đã ra lệnh dùng bàn tay sắt đối những người biểu tình trong những ngày vừa qua .

Xem Thêm

Đề bài :NGÀY QUÂN LỰC 19/6 - CAO MỴ NHÂN

Neu khong nho nhung canh quan VNCH anh dung o lai chien dau den ngay 30/4/75 thi nguoi My, cac tuong lanh va 150 ngan nguoi da bi ket lai va khong duoc di tan. Day la mot su hy sinh rat lon cua quan can chanh o lai bao ve thu do saigon cho den gio cuoi cung.

Xem Thêm

TIN MỚI

Quả đấm thép - Hà Thượng Thủ

( HNPD ) VN cs thường ca tụng Cảnh Sát Cơ Động của họ là "Quả đấmthép "

Xem Thêm

Chức sắc Cao Đài tố cáo Công an địa phương đánh đập trước đối thoại nhân quyền Việt - Úc

Mặc thuờng phục đánh nguời : một đám nguời đuợc huấn luyện thành chó

Xem Thêm

MỘT CHÚT HỒN NHIÊN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Gởi về ai mộng mơ Giả vờ thôi không đến...

Xem Thêm

Dân tộc Việt đang bị diệt vong vì vũ khí hóa học!

Đây cũng không phải là lời kêu gọi hoạt động chính trị, đối lập với bất cứ ai, mà LÀ LỜI KÊU GỌI VÌ SỰ SỐNG CHO MỌI NGƯỜI, rằng chúng ta đang bị tận diệt cả một dân tộc!

Xem Thêm

Thơ Chu Vương Miện : Óc Heo

( HNPD )viết lách như con cặc luộc /cũng bao giấy cũng blog cũng web mà bôi ra toan là cứt

Xem Thêm

CÂU CHUYỆN CÁCH LY TRẺ EM - VŨ LINH

Ngay sau khi TT Trump ký sắc lệnh, xin đố quý vị biết phản ứng của TTDC như thế nào? TTDC ca tụng TT Trump biết điều, nhân đạo? Còn khuya!

Xem Thêm

CHINA DI DỜI TOÀN BỘ HỆ THỐNG NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN SANG VIỆT NAM DƯỚI VỎ BỌC ĐẦU TƯ

Một Formosa chưa đủ để hại chết đồng bào Việt, nay hàng loạt các nhà máy nhiệt điện than của TQ kéo sang thì dân VN sẽ như thế nào?

Xem Thêm

BÓNG TRE LA NGÀ - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tôi bỗng nhớ thành phố Đà Nẵng và bài hát Nắng Chiều cùng người bạn ở dốc cầu Vồng, đường Thống Nhất, có rặng tre la ngà, mà quả thực tới giờ này tôi vẫn chưa thật biết tre la ngà như thế nào nữa...

Xem Thêm

Ông Donald Trump gặp gia đình các nạn nhân bị người nhập cư trái phép giết hại

“Đây là những công dân Mỹ đã bị chia cắt vĩnh viễn khỏi những người thân yêu của họ. Hãy chú ý tới từ “vĩnh viễn”. Vĩnh viễn. Họ không bị chia cắt trong chỉ một hay 2 ngày, mà là chia cắt vĩnh viễn”, ông Trump nói.

Xem Thêm