Với tuổi U100 thời gian của tôi trên cuộc đời ô trọc vinh nhục này không còn nhiều. Trong một đêm lạnh khó ngủ, tôi ngồi trước máy computer lúc 2 giờ 5 phút sáng, moi tìm trong hồ sơ hình ảnh, bắt gặp nhiều tấm hình xa xưa. Khi tôi dừng lại khá lâu với 4 tấm hình như chúng có linh hồn và còn thỏ thẻ văng vẳng bên tai những kỷ niệm xa xưa của thời quân ngũ tháng 2.1964 và tiếp theo với bao thay đổi cuộc sống của mình cho mãi cách đây 16 năm gặp lại giáo sư - nhà văn nổi tiếng Doãn Quốc Sĩ tại toà soạn tạp chí Tiếng Vang - Sacramento... 

TẤM HÌNH THỨ NHỨT cũng là tấm hình quan trọng nhứt, có thể nói là một chứng tích lịch sử chiến tranh Việt Nam chuyển tiếp sang thời điểm bùng phát dữ dội, không còn đơn thuần du kích chiến mà kết hợp du kích chiến và trận địa chiến càng ngày càng khốc liệt cho đến ngày chính thể và lãnh thổ Việt Nam Cộng Hoà bị quân xâm lăng cộng sản Bắc Việt cưỡng chiếm "đô hộ".

H: Có 11 người và người Mỹ thứ 12 không thấy rõ, cách đây trên 62 năm (tháng 2.1964) mà tôi biết chắc chắn có 2 người còn sống, tôi và bà xã (Thiếu uý Bích Nga). Thiếu uý Đệ K.18 hay 19 Đà Lạt, Trưởng Ban 3 Trung Đoàn đứng thứ 2 bên phải tôi và bà dược sĩ bạn của phu nhân Đại Tá Cao Hảo Hớn - bìa trái và Đại Tá cố vấn Mỹ đứng sau không rõ còn hay mất?

Tấm hình này còn lưu dấu kỷ niệm thời trai trẻ, 29 tuổi, còn độc thân có dịp "coi mắt" một nữ sĩ quan ngành trợ tá xã hội của Quân Đội trong lúc cùng đơn vị trấn thủ tại một vùng hiểm hóc, có thể nói là căn cứ hoả lực chặn ngay yết hầu của trục giao liên tiếp liệu, chuyển quân của VC, cách bìa Rừng U Minh Hạ - Cà Mau không xa. Đa số người có trong ảnh này đã quá vãng. Thật may mắn, tôi được chỉ huy hướng dẫn như tình thầy trò, cha con trong Quân Đội, Trung Tá Trung Đoàn Trưởng Nguyễn Văn Thanh - Papa Thanh mà tôi và Bác sĩ Phạm Tùng Linh đã gọi. Trung Tá Thanh tốt nghiệp khoá 2 Đập Đá - Huế (Tổng Thống Nguyễn Văn Thiệu Khoá 1 Đập Đá. Thiếu Tướng Hồ Văn Tố Thủ Khoa Khoá II - Trung Tướng Nguyễn Hữu Có, Thủ Khoa Khoá I Đập Đá). 

Tôi có về Việt Nam hai lần, chịu tang người chị ruột và một lần cải táng, di dời tro cốt thân xác Mẹ từ Tây Ninh về Nhà Bàn - Châu Đốc và đều có đến Cần Thơ ghé thăm vấn an ông thầy cũ. Papa Thanh già yếu qua tuổi 95 sống với con trai tại đường Nguyễn Trải, Cần Thơ. Tôi có nhờ con trai ông giúp thực hiện một vòng hoa phúng hoa khi Papa Thanh qua đời, đề tên tôi và Bác sĩ Phạm Tùng Linh, lúc bấy giờ chúng tôi chưa gặp bạn Nguyễn Đình Bảo (2010). Vài năm sau Papa Thanh qua đời ở tuổi 97 (98?) tại Cần Thơ. 

Người thứ ba là bạn cùng một đơn vị, BS Phạm Tùng Linh xêm xêm tuổi có những ham thích giống tôi, như môn thể thao "quý tộc" lướt ván trượt nước, khi Bộ Tư Lệnh SĐ 21 tăng phái 2 xuồng máy cao tốc. Chúng tôi xin Papa Thanh cho phép về Sài Gòn mua 2 cặp "ski" mang xuống căn cứ Chà Là - Cà Mau. Thầy trò tập dượt và giải trí sau giờ nghỉ buổi chiều và ngày chủ nhựt. Có nhiều sĩ quan cùng tập mà chỉ có Papa Thanh, BS Linh và tôi tập luyện thành công.

Lật lại trang quân sử cũ từ cuộc đảo chánh lật đổ chính thể Đệ Nhất Việt Nam Cộng Hoà (cuộc lật đổ chế độ còn có tên gọi khác là cuộc cách mạng) do Tổng Thống Ngô Đình Diệm lãnh đạo (từ Thủ Tướng đến Tổng Thống nhiệm kỳ II '1954 - 1963'). 

Trước cuộc đảo chánh 1.11.1963, chiến sự ở Miền Nam Việt Nam chưa sôi động, chưa có những trận đánh lớn. Các đơn vị VC nằm vùng "trường kỳ mai phục - rèn cán chỉnh quân" từ những toán, đơn vị nhỏ tản mác ẩn nấp ở những vùng sâu vùng xa và trong làng xóm hoà nhập với cuộc sống của người dân, chờ đợi thời cơ nổi dậy. Quân cộng sản lại gặp muôn vàn khó khăn khi có Quốc Sách Ấp Chiến Lược ngăn chận âm mưu "tam cùng" cùng ăn cùng ở cùng làm với dân. 

Trong thời gian biến động chánh trị của chế độ VNCH sau cuộc đảo chánh 1.11.63 và những đấu đá tranh dành chức quyền của các ông Tướng là cơ hội bằng vàng, đang lơ là công tác ngăn chận sự xâm nhập của cộng sản Bắc Việt, các ông đặt trọng tâm là củng cố quyền lực đối phó với phe ta. Với âm mưu thâm độc, cộng quân lợi dụng tình hình này, đưa cán binh và vũ khí mới của cộng sản từ miền Bắc "bôn tập" xâm nhập vào lãnh thổ Miền Nam VN, qua các đường biên giới Việt Miên Lào và đường biển. Sự xâm nhập của cộng sản BV tăng tốc rầm rộ với quyết tâm đánh chiếm Miền Nam Việt Nam có chủ quyền.

Trong suốt thời gian Thủ Đô Sài Gòn luôn bất ổn, một hậu phương xáo động mạnh cũng là thời cơ vùng dậy của cộng sản tại bốn Vùng Chiến Thuật. Chiến sự càng ngày lan rộng với những trận đánh nhỏ hay lớn, khởi đầu từ vùng hoả tuyến - Vùng I Chiến Thuật và Vùng II cao nguyên rừng núi bạt ngàn. Từ đó, chiến sự lan rộng đến Vùng III Chiến Thuật và đặc biệt vùng ven Thủ Đô Sài Gòn và Vùng IV Chiến Thuật lúc đó còn khá yên ổn. 

Tại Thủ Đô Sài Gòn với các cuộc chỉnh lý, biểu dương lực lượng của các ông Tướng tranh dành quyền chức triệt hạ lẫn nhau và cộng thêm sự xúi giục, xách động xuống đường, biểu tình chống phá do VC giật dây. Và có nhiều vị lãnh đạo tôn giáo, đoàn thể chính trị lợi dụng tình thế bất ổn từ thượng tầng lãnh đạo cuộc đảo chánh cũng "quậy" tiếp sức cho âm mưu nổi dậy của CS nhằm giật sập chế độ tự do dân chủ của Miền Nam VN. Nhiều ông Tướng còn đang ngủ quên trên chiến thắng "đảo chánh" và tranh quyền mà thiếu sự tập trung cảnh giác CSBV xâm nhập vào miền Nam Việt Nam. Một sai lầm khác vô cùng hệ trọng là các ông Tướng lên nắm quyền lãnh đạo lại ra lệnh huỷ bỏ Quốc Sách Ấp Chiến Lược ngay lập tức để mị dân. Một Quốc Sách mà chính thể Đệ Nhất VNCH kiến tạo với tâm huyết cô lập sự sống chung của VC với dân chúng. Nay VC có thêm thuận lợi sống chung với dân và quân cộng sản BV xâm nhập vào lành thổ VNCH có thêm nơi ẩn nắp trong xã ấp, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, bưng biền mật khu của thời trước khi VC tập kết ra Bắc theo Hiệp Định Genève 1954.

Có thể nói, sau cuộc đảo chánh 1.11.1963, gần bốn tháng, từ tháng 11.63 đến tháng 2.64, lần đầu tiên VC mở màn cuộc chiến tại miền Tây (V4CT) bằng một trận pháo kích với trên 30 quả đạn súng cối 81 ly, có thể nói khá dữ dội thời đó (sau này, với số đạn pháo đó không nhằm nhò gì cả) mà lại không có chiến thuật "tiền pháo hậu xung" thường thấy. VC chỉ có pháo kích vào Bộ Chỉ Huy hành quân Trung Đoàn 33 Bộ Binh đang trú đóng tại căn cứ hoả lực Chà Là (Giá Ngựa), bên bờ sông Bảy Háp (thuộc quận Cái Nước, bên bờ sông đối diện thuộc quần Đầm Dơi) cách tỉnh lỵ An Xuyên (Cà Mau) trên dưới 10 cây số.

Cuộc pháo kích đó vào thời điểm có Ngày Tình Nhân - Valentine's Day năm 1964 và còn là ngày (mùng - mồng) không khí Tết ta năm 1964 vẫn còn. Đây chỉ là cuộc pháo kích không có tấn công bộ chiến cũng là một báo động đặc biệt tại lãnh thổ của Khu 42 Chiến Thuật. Vùng IV Chiến Thuật với 16 tỉnh 92 quận (không có tỉnh Long An như sau 1975) chia thành 3 Khu Chiến Thuật: Khu Chiến Thuật Tiền Giang, 41 Chiến Thuật và 42 Chiến Thuật.

Sư Đoàn 21 Bộ Binh có trách nhiệm trấn giữ từ bên bờ Tây sông Hậu - khu 42 chiến Thuật, từ biên giới Kamphuchia chạy dọc xuống Châu Đốc, An Giang, Cần Thơ và các tỉnh Ba Xuyên ( Sóc Trăng), Bạc Liêu, An Xuyên (Cà Mau), Kiên Giang (Rạch Giá) và Chương Thiện (tỉnh tân lập).

Một đêm có trăng lưỡi liềm, cuộc pháo kích của VC bắt đầu lúc gần 2 giờ sáng, sáu quả đầu bắn khá chính xác, một quả rơi trúng trụ anten truyền tin của Trung đoàn - gây thương tích cho một Trung sĩ trực máy và anh mất sau đó vài tiếng, một quả rơi kế cận gần bên, 2 quả rơi trong khu vực đặt 2 khẩu pháo 105 ly và 2 quả gần hầm trú của sĩ quan... Vài phút sau, VC bắn hàng loạt có thể lên trên 20 quả rơi rải rác, một quả rơi trúng nhà ăn của sĩ quan và nhiều quả rơi xuống sông hay mương rạch quanh khu vực đóng quân của BCH Trung đoàn. Hai khẩu pháo binh 105 ly và 3 khẩu súng cối 81 của Trung Đoàn cũng vội vã phản pháo và vài phút sau trước khi VC "chém vè" chạy trốn, chúng còn pháo thêm năm, sáu quả nữa cho có, không trúng mục tiêu.

DUYÊN TIỀN ĐỊNH

Nhằm uỷ lạo các chiến sĩ Trung Đoàn 33 cũng là lúc Đại Tá Cao Hảo Hớn nhận nhiệm vụ mới không lâu, từ Trung Tá Tư Lệnh Phó được thăng cấp Đại Tá thay Tư Lệnh Bùi Hữu Nhơn (vừa thăng Thiếu Tướng sau cuộc chính biến 1.11.1963). 

Sau trận pháo kích vài ngày, một phái đoàn của Sư Đoàn 21 BB bay đến thăm viếng uỷ lạo do Đại Tá Cao Hảo Hớn Tư Lệnh hướng dẫn gồm có Đại tá cố vấn Mỹ, Bà Đại Tá Tư Lệnh, bà dược sĩ,  bạn của bà Đại Tá cùng với Trưởng Phòng Chiến Tranh Tâm Lý, Trưởng Phòng Xã Hội... Rất may, chiếc trực thăng "cổ lổ xỉ" H21 chở phái đoàn, nặng nhọc "ì ạch" đáp xuống sân banh suýt chút nữa gặp tai nạn vì đáp xuống chạm vào ngọn vài cây dừa (phi công Mỹ lái). 

Tiếp đón phái đoàn có Trung tá Nguyễn Văn Thanh Trung Đoàn Trưởng 33, đứng gần Đại Tá Cao Hớn Tư Lệnh SĐ 21BB, trước ông có cô Trung Tiết Trưởng Ban Xã Hội Trung Đoàn. Cạnh Trung Tá Thanh (có thiếu tá Lâm Văn Nên Trưởng Phòng CTTL và Thiếu uý Trần Thị Bích Nga (đội nón vải) Trưởng phòng Xã Hội SĐ). Trung Đoàn 33 còn có Bác sĩ Phạm Tùng Linh, thứ 3 bên phải, cạnh Thiếu uý Đệ Trưởng Ban 3 Trung Đoàn và tôi Trưởng Ban 5 và An Ninh đứng cuối cùng.

Tấm hình này được nhân viên Ban 5 của tôi ghi lại sự kiện có một không hai, đúng 62 năm và chính lần đầu gặp gỡ Thiếu uý Bích Nga và cũng là duyên số do ông Tơ bà Nguyệt bắt đầu se sợi chỉ hồng. Đúng với câu thơ mượn ý của cụ Nguyễn Du "Chữ Ngà liền với chữ Nga một vần". Sau hơn một năm, đúng là duyên kỳ ngộ chúng tôi gặp lại nhau cùng phục vụ tại Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn IV - Cần Thơ. Một cái ngộ khác có lẽ cũng do tiền định, chúng tôi cùng ở cư xá sĩ quan độc thân "chung vách", chí cách một bức tường ngăn cách. Thiếu uý Bích Nga được thuyên chuyển về Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn IV giữ chức Trưởng Phòng Xã Hội. Sau chừng bốn năm tháng, sự dung rủi không biết trước, tôi may mắn cũng được về phục vụ tại Quân Đoàn IV với chức vụ Trưởng Ban Phát Thanh Tiếng Nói Vùng IV Chiến Thuật phát sóng trên Đài Phát Thanh Ba Xuyên. Thế là:                                              Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ

Vô duyên đối diện bất tương phùng

Mối tình đầu thời học sinh và những mối tình lẻ tẻ thời chưa vào Quân Đội của tôi mới chỉ để trên vai chưa đi vào tim. Mãi đến năm 1965, mối tình "tên Ngà liền với tên Nga một vần" chiếm trọn trái tim tôi lúc bấy giờ đã qua tuổi tam thập nhi lập và tình đẹp duyên ưa đến ngày hôm nay đúng 61 năm với 4 tác phẩm vô giá và chúng tôi nguyện cầu mãi mãi bên nhau hết cuộc đời này.

TÌNH CHIẾN HỮU BẤT TỬ - TẤM HÌNH THỨ HAI

Những sĩ quan tâm giao có thời gian phục vụ tại Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn 33 Bộ Binh, may mắn được định cư tại hải ngoại có cơ duyên liên lạc và hẹn một ngày gặp nhau tại Paris - Pháp quốc do BS Linh gợi ý. Tôi ở Sacramento, còn bạn Nguyễn Đình Bảo ở Oakland cũng thuộc California, cùng Khoá 13 Thủ Đức cùng về phục vụ tại Sư Đoàn 21 Bộ Binh và một may mắn nữa, Bảo có một lúc cũng về phục vụ tại Trung Đoàn 33 cùng đơn vị. Sau, Bảo biệt phái về Quan Thuế (Tổng Nha) và được bổ nhiệm làm Trưởng Ty Quan Thuế An Giang. Anh Bảo có thời gian làm việc (Quan Thuế) tại phi trường Tân Sơn Nhất và có vợ là người Lào, phục vụ tại văn phòng Laos Airline (hay hôtesse de l'air?). Anh Bảo cũng đã qua đời cách đây trên 5 năm.

H: Từ trái, Bác sĩ Phạm Tùng Linh - giữa Nguyễn Đình Bảo và tôi bên phải chụp tại một công viên nhỏ ở Paris khoảng năm 2005

Bác sĩ Phạm Tùng Linh phục vụ tại Trung Đoàn 33 hình như hai nhiệm kỳ 4 năm (?). Sau về Đại Đội 32 Lựa Thương, trú đóng tại Vĩnh Long và trước ngày mất nước 30.4.75, BS Linh là Trưởng Ty Y Tế tỉnh Vĩnh Bình (Trà Vinh). Anh có vợ là Dược sĩ cùng các con vượt biên thành công, định cư tại Úc, lấy lại bằng bác sĩ y khoa và phục vụ tại Úc. 

Vợ mất tại Úc, anh có bà vợ thứ hai là người Pháp sinh sống tại Paris và anh định cư tại Paris, tiếp tục hành nghề y cho đến ngày về hưu và anh đã qua đời cách đây chừng 2 năm. Còn vợ anh Linh là người Pháp cũng đã mất trước anh vài năm. Anh Phạm Tùng Linh có một mối tình với người vợ Pháp cũng khá lãng mạn, thời học sinh "chơi correspondent - tìm bạn bốn phương). Cô nàng ở Paris còn anh Linh đang học trung học ở Pnom Penh. Khi anh Linh vào học y khoa cũng có rất ít cơ hội liên lạc với cô nàng và dứt hẵn khi anh được trưng tập vào Quân Đội. Sau khi vợ mất, anh có dịp đi thăm các em của anh ở Paris và nhớ lại mối tình thơ ngây năm xưa "tìm bạn bốn phương" trên tạp chí Pháp thời học sinh. Đây cũng là duyên số anh gặp lại người xưa, nay là bà mẹ đơn thân. Các con có gia đình ở riêng, "cô" có nhà riêng "rước chàng về dinh". 

Khi vợ anh Linh mất anh gọi các con của bà trả lại ngôi nhà khá sang ở giữa thành phố hoa lệ Paris của mẹ chúng và anh về ở với gia đình em trai cho đến ngày anh vĩnh biệt thế gian, trở về cát bụi.

Một cái ngộ là chúng tôi sanh năm 1935 và 1936 chỉ cách nhau mấy tháng kể như đồng tuế (tuổi)  và về phục vụ tại Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn 33 BB cùng một thời điểm đầu năm 1963.

Một cái ngộ khác khá đặc biệt là cả ba chúng tôi như là ba chàng "Ngự Lâm Pháo Thủ" cùng có vợ đều sanh ở nước ngoài, chị Linh sanh ở Paris - Pháp, chị Bảo sanh ở Lào, còn bà xã tôi là người Việt 100% lại sanh ở Battambang - Cambốt (Sốc Xà Bai - tâu na bòn...).

TẤM HÌNH THỨ BA - Kỷ Niệm ngày sinh nhựt năm thứ 6 Bán Nguyệt San Tiếng Vang Sacramento

H: Từ trái sang phải: Nhà báo TÔ NGỌC - Thiếu Tướng LÊ MINH ĐẢO - Nhà văn THANH THƯƠNG HOÀNG - Nhà báo Anh Phương Trần Văn Ngà, tấm hình ghi kỷ niệm ngày sinh nhựt tạp chí Tiếng Vang năm 2006

Nhân kỷ niệm ngày sinh nhật của tạp chí Tiếng Vang, với tư cách đầu đàn - chủ nhiệm tạp chí Tiếng Vang và cũng là lúc có Thiếu Tướng Lê Minh Đảo từ tiểu bang Connecticut về San Jose trong công tác của "Tập Thể Chiến Sĩ". Chúng tôi mời Thiếu Tướng về Sacramento tham dự dạ tiệc sinh nhật Tiếng Vang.

Thiếu Tướng Lê Minh Đảo. Tôi quen biết Thiếu Tướng Lê Minh Đảo từ khi ông còn là Thiếu Tá "Giám Đốc" Trung Tâm Hành Quân (TTHQ) Quân Đoàn IV, hàng ngày tôi đến TTHQ lấy tin và chọn lọc loan trên đài phát thanh Ba Xuyên. Hơn nữa gia đình Thiếu Tá Đảo cùng ở trong cư xá của Quân Đoàn nên tôi cũng thường gặp và đặc biệt Trung Tướng Quang chỉ thị ông giúp tôi được ưu tiên đi máy bay khi có nhu cầu nên ông lại thêm thân tình quen biết...

Thiếu Tá Lê Minh Đảo, trước 1.11.1963 còn là trung uý tuỳ viên của Trung tướng Lê Văn Kim. Sau đảo chánh được thăng đại uý và thăng Thiếu tá Nhiệm chức hay Giả định (không rõ) được  bổ nhiệm giữ chức Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng tỉnh Long An. Sau cuộc chỉnh lý, Tướng Kim cùng Tướng Đôn, Đính, Xuân bị bắt giam tại Đà Lạt và chức vụ Tỉnh Trưởng Long của Thiếu tá Đảo cùng số phận bị mất và sau đó Thiếu Tá Đảo về phục vụ Quân Đoàn IV. Phải nói Thiếu Tướng Đảo có số giữ chức Tỉnh Trưởng nhiều lần. Từ chức Tỉnh Trưởng đầu tiên - Long An đến Tỉnh Trưởng Chương Thiện và sau cùng là Tỉnh Trưởng Định Tường (Mỹ Tho). 

Bước ngoặt mới, Đại Tá Lê Minh Đảo trở thành Chuẩn Tướng rồi Thiếu Tướng Tư Lệnh Sư Đoàn 18 BB và vang danh với sự trấn giữ vững chắt mặt trận Long Khánh. Sư Đoàn 18 BB với sự trợ chiến của nhiều đơn vị tinh nhuệ khác, đánh tơi tả nhiều Sư Đoàn chính quy CSBV, chận đường tiến quân ồ ạt của cộng quân vào Thủ Đô Sài Gòn, bắt buộc các đơn vị cộng quân phải tìm đường vòng đi qua Long Khánh. Đây có thể là chiến thắng vĩ đại nhứt vô cùng vẻ vang rực rỡ trong những ngày cuối cùng của chiến cuộc Việt Nam.

TẤM HÌNH THỨ TƯ - cuộc thăm viếng của tình thầy trò, Giáo sư Doãn Quốc Sỹ và tôi. Tôi có học một năm tam nhị khi tôi rời xa quê hương Châu Đốc tạm biệt nghề mô phạm tiểu học, đi học lại tại Trung học tư thục Nguyễn Công Trứ (đường Hai Bà Trưng - ngang nghĩa trang Mạc Đỉnh Chi và cách nhà thờ Tân Định hơn 100 mét).

Giáo Sư nhà văn nổi tiếng Doãn Quốc Sỹ từ Houston, Texas vừa di chuyển định cư tại miền Nam Cali nắng ấm tình nồng. Đã ổn định chỗ ở mới, Giáo sư Doãn Quốc Sỹ lên thung lũng hoa vàng San Jose thăm bạn bè, đồng nghiệp nghề giáo, viết văn và đặc biệt những bạn cùng chung trại tù cải tạo như nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng, Tô Ngọc... 

Tôi kính mến giáo sư Doãn Quốc với giọng nói từ tốn chậm rãi và say sưa khi giảng bài. Về tác phẩm văn học của giáo sư Sỹ có hàng tá với giọng văn chân tình nhiều cảm xúc ẩn dụ không phô trương màu mè như một số văn hữu khác. Tôi đã từng đọc bộ tiểu thuyết Khu Rừng Lau, Đem Tâm Tình Viết Lịch Sử, Người Đàn Bà Bên Kia Vĩ Tuyến, Ba Người Lính Dù Lâm Nạn... khi tôi còn là nhà  giáo tiểu học, trung học hay đã vào Quân Đội, đơn vị đóng quân vùng sâu vùng xa. Tác phẩm của Thầy Doãn Quốc Sỹ với văn phong quyến rũ cho tôi nhiều cảm xúc về tình người, yêu thương tha nhân thêm rạt rào...

Giáo sư nhà văn Doãn Quốc Sỹ đã về về cát bụi gần đây tại Nam Cali với tuổi đại thượng thọ 103 cũng là một hiện tượng hiếm thấy trong giới cầm bút của Việt Nam.

Nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng, từng là Chủ Tịch Nghiệp Đoàn Ký Giả Việt Nam quy tụ đa số những người cầm bút gốc Bắc di cư 1954 vì ở Sài Gòn đã có một Nghiệp Đoàn ký giả (Nam Việt) từ thập 40, 50, Chủ Tịch nghiệp đoàn này là ký giả Nguyễn Kiên Giang (Ra tù cải tạo vài năm, ký giả Nguyễn Kiên Giang qua đời và quàn tại chùa Linh Sơn, đường Cô Giang, tôi có đến phúng viếng và tiễn đưa anh - khoảng năm 1987). Cá nhân tôi đã gia nhập cả hai nghiệp đoàn Việt Nam và Nam Việt cho thêm vui vẻ nghề cầm bút.

Thời điểm nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng giữ chúc Chủ Tịch Nghiệp Đoàn Ký Giả VN đã lập một kỳ công, được chính phủ ủng hộ thành lập một "Làng Báo Chí" đầu tiên tại Việt Nam. Nhà văn Thanh Thương Hoàng đã xuất bản nhiều tác phẩm trước năm 1975 và sau ngày ra tù cải tạo (với tội danh "văn nghệ sĩ chống chế độ") cùng một tội với nhà văn giáo sư Doãn Quốc Sỹ, nhà báo nhà văn Tô Ngọc và khoảng 70 văn nghệ sĩ khác. Tôi đã từng đọc nhiều tác phẩm của nhà văn Thanh Thương Hoàng: Tiến sĩ Lê Mai, Người Mỹ Cô Đơn, Ông Tướng Sang Sông, Cõi Đời... Nhà báo nhà văn Thanh Thương Hoàng sanh 1930 ở miền Bắc thuộc tỉnh Nghệ An, hiện đang ở trong một chung cư của giới cao niên tại San Jose.

Đến thời điểm này ở hải ngoại, người cầm bút vừa là nhà báo nhà văn và từng giữ chức Chủ Tịch Nghiệp Đoàn Ký giả Việt Nam, có tuổi vào hàng lão làng (96), khá hiếm - Thanh Thường Hoàng. Nhà văn  Thanh Thương Hoàng, ký giả Tô Ngọc và tôi rất thân quen từ trong nghiệp đoàn ký giả khi còn ở Thủ đô Sài Gòn cho đến khi định cư qua diện HO tại Hoa Kỳ.

Trước ngày Quốc Hận 30.4 lần thứ 51, giáo sư kiêm nhạc sĩ Lại Quốc Hùng và tôi đi San Jose đến vấn an đàn anh của tôi - Thanh Thương Hoàng về nghề viết báo viết văn. Nhưng rất tiếc, con đường Alum Rock dẫn đến chung cư người cao niên, chỗ ở của TTH - đã đóng chặt cả 2 đầu, cấm chạy xe vào, đi bộ thì OK mà lại quá xa, chúng tôi chịu thua. Từ trong xe, anh Lại Quốc Hùng và tôi chỉ còn gọi hỏi thăm sức khoẻ và hẹn đến thăm "đại ca" trưởng lão TT Hoàng một ngày khác.

H: Từ trái nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng - Kiến trúc sư Nguyễn Hồng Hà - Giáo sư nhà văn Doãn Quốc Sỹ, tôi và nhà văn nhà báo Tô Ngọc. Ba người đã về với cát bụi: Tô Ngọc, Nguyễn Hồng Hà, Thầy Doãn Quốc Sỹ. Nhà văn nhà báo Thanh Thương Hoàng đang độc thân ở tuổi 96 - San Jose và tôi AP Trần Văn Ngà vẫn còn yêu đời đang đi vào tuổi 29 (ủa quên 92)

Đặc biệt, ký giả nhà văn Tô Ngọc cùng mẹ già đang sống yên ổn tại San Jose, tôi rủ ren anh về Thủ phủ Sacramento "làm báo". Nhiều lần thuyết phục, tôi nói người ta chả biết báo chí là gì, không từng viết báo hay làm báo mà người ta xuất bản báo lại thành công, ăn nên làm ra. Chúng mình là gà nòi, chuyên viết báo làm báo ở Sài Gòn (cả trong QĐ, trường hợp của tôi) mà không dám dấn thân làm báo thì xệ quá. Tô Ngọc bị tôi "khích tướng hay dụ" di chuyển về Sacramento, anh chuyên về kỹ thuật, tôi bao sân các cái kể cả tiền hàng tháng của anh phải có...Thế là anh Tô Ngọc cùng Mẹ di chuyển về định cư tại Sacramento khoảng năm 1999 và tạp chí hay còn gọi bán nguyệt san Tiếng Vang ra đời từ đó. Khi anh Tô Ngọc và tôi (đồng tuế) qua tuổi 70, cả hai đều mệt mõi nên chúng tổ chức một bữa tiệc, gọi là:

Tưng bừng khai trương - Rộn ràng đóng cửa (không phải âm thầm đóng cửa)

Trong bữa tiệc, có nhiều bạn bè quý mến, đặc biệt có cựu Đại Tướng Nguyễn Khánh tham dự. Chú em Hồng Truck (xe truck 18 bánh) tặng một con heo quay và Hồng đã qua đời hơn 10 năm tại Sacramento.

Ký giả Tô Ngọc cũng từng giữ chức Tổng Thư Ký của Nghiệp Đoàn ký giả Việt Nam và anh đã vĩnh biệt trần thế về an nhiên tự tại trên đất Phật cũng trên 6 năm (2019), hưởng thọ 85 tuổi.

Nhà văn nhà báo Tô Ngọc xuất bản nhiều tập truyện kinh dị trước năm 1975 như Ma Xó Rừng Thiêng, Hầm Giết Người...

Trước năm 1975, Tô Ngọc chuyên nghề làm báo hơn nghề viết văn (truyện), anh đã cộng tác với nhật báo Chính Luận phụ trách trang thiếu nhi (Mai Bê Bi), Ngôn Luận, Văn Nghệ Tiền Phong, Chọn Lọc... Tác phẩm đã xuất bản trước năm 1975: Bâng Khuâng, Kỹ thuật Lấy chồng và những truyện ma, kinh dị: Quỷ Sống Ăn Thịt Người, Ma Sói Rừng Thiêng, Hầm Giết Người...và nhiều tác phẩm viết đăng báo chưa kịp xuất bản.

Trong tấm hình có 5 người, đã mất 3, 2 còn sống, là niên trưởng đại lão Thanh Thương Hoàng và tôi đang vào tuổi 92.

 Kiến Trúc Sư Nguyễn Hồng Hà. Đứng giữa nhà văn Thanh Thương Hoàng và Giáo sư Doãn Quốc Sỹ là Kiến trúc sư Nguyễn Hồng Hà, anh cũng là nhà thơ đã có xuất bản một tập thơ trước khi anh mất vài năm và anh đã về đất Phật cách đây trên 3 năm tại Nam Cali. Từ Sacramento (đã định cư vài chục năm), anh và bà xã di chuyển vế Nam Cali sống chung với con gái, phát hiện bịnh ung thư. Trước kia anh từng bị ung thư gan siêu vi C chữa đã hết trên dưới 20 năm. Một bịnh lạ, lại bị ung thư hai hòn bi, bị cắt bỏ. Khi hồi phục, Hồng Hà gọi thông báo tôi, anh trở thành Thái giám bị cắt bỏ hai hòn bi "quăng" cho cá chốt ăn "gồi" (tôi tưởng tượng) và bà xã chắc chắn không còn ghen nữa.

Sau một thời gian chửa trị ung thư, chừng trên dưới vài tháng, anh ra đi miên viễn mà chúng tôi và vài người thân nhứt với anh ở Sacramento thường rủ nhau đi ăn tiệm mỗi tuần với các món ruột của dân Miền Tây: canh chua, cá kho tộ, cá chiên tươi, tôm rang muối... nay lại vắng anh.

Tôi rất quý thương anh, sau một tuần hai hòn bi tiêu vong, anh khoẻ lại gọi cho tôi, anh nói:

- Tuần tới anh khoẻ hẳn sẽ về Sacramento cùng anh em đi tiệm ăn những món ăn dân dã canh chua, cá khô tộ mà chúng tôi mê thích. Rất tội cho người bạn chỉ mong ước cuối đời được thưởng thức các món ăn ruột của miền Tây mà lại không có cơ may thực hiện, rất tiếc - Nam Mô A Di Đà Phật!

Để kết luận về ý nghĩa tấm hình thứ tư, tôi và bạn Tô Ngọc không quên nghề cũ viết báo làm báo từ Việt Nam mang sang Hoa Kỳ cũng là nghiệp dĩ của người cầm bút và chúng tôi sinh sống bằng nghề cao đẹp đó. Riêng tôi, trước khi làm chủ nhiệm Tiếng Vang cũng còn làm nghề có liên quan đến báo chí. Hàng tuần, vào ngày thứ sáu, tôi lái xe bán tải hoặc xe tải chở báo mướn từ nhà in ở San Jose về Sacramento. Ngoài ra, tôi còn có nghề điều hợp một chương trình phát thanh tiếng Việt (nghề chính của tôi trong QĐ) đầu tiên tại Sacramento và cũng là là thành viên trong ban sáng lập đài phát thanh Tiếng Nước Tôi. 

Chưa hết,việc làm kiếm tiền nuôi thân cũng có dây mơ rễ má với nghề báo chí khi mới định cư tại Sacramento. Những năm đầu vừa đi học vừa đi bỏ báo hàng ngày cùng với bà xã thức từ 2 giờ sáng (nhật báo Sacramento Bee). Có một thời gian trên ba năm, tôi đại diện tuần báo Sài Gòn Nhỏ tại Sacramento của chủ nhiệm Hoàng Dược Thảo (toà soạn tại Nam Cali).

Tóm lại, tôi luôn thân thiết với nghề viết báo làm báo từ Việt Nam sang định cư tại Hoa Kỳ. Nghề báo nuôi sống tôi. Khi hết làm báo, tôi có thời giờ tập đánh mấy, mổ cò chỉ 2 ngón trỏ cũng đủ viết bài, viết truyện hàng ngàn trang, hàng tuần còn viết báo lai rai và tôi xoay qua chăm chỉ viết truyện, đã xuất bản được hơn 12 đầu sách có 4 đầu sách in và phá hành trên Amazon và một đầu sách phát hành trên Lulu./.