Văn Học & Nghệ Thuật

Những áng văn định hình thế giới - Martin Puchner

Sách gối đầu giường


Từ thuở ấu thơ, Alexander Đại đế đã được rèn luyện để trở thành thủ lĩnh của Macedonia.

Vương quốc nhỏ ở miền bắc Hy Lạp này luôn trong tình trạng chiến tranh triền miên với các nước láng giềng, nhất là với là xứ Ba Tư. Điều đó có nghĩa là Alexander phải học cách cầm quân đánh trận.

Khi phụ vương bị ám sát và Alexander lên ngôi, ông nhanh chóng vượt tất cả mọi kỳ vọng.

Ông không chỉ giữ yên bình cho vương quốc mà còn đánh bại toàn bộ Đế quốc Ba Tư và chinh phục một vùng lãnh thổ rộng lớn, trải dài từ Ai Cập đến bắc Ấn Độ.


Alexander còn sở hữu thêm một vũ khí nữa: Trường ca Iliad của Homer.

Thuở nhỏ, ông học đọc và viết bằng trường ca này. Nhờ vào thầy dạy học của ông, triết gia Aristotle, ông đã nghiền ngẫm Iliad với sự tập trung cao độ khác thường.

Khi ông bắt đầu các cuộc chinh phục, câu chuyện kể của Homer về một chuyến viễn chinh đến Tiểu Á trước đó của quân Hy Lạp đã làm thành cẩm nang của ông. Ông đã dừng ở Troy, ngay cả khi thành phố này không có ý nghĩa về mặt quân sự, để tái hiện những cảnh trong Iliad.

Trong toàn bộ chuyến viễn chinh này, ông đã gối đầu bên cạnh quyển sách của mình.

Bất chấp vị trí của nó trong văn học, trường ca sử thi của Homer có tác động vượt xa bên ngoài các thư viện và những đống lửa trong doanh trại ở thời Hy Lạp cổ đại.

Nó giúp định hình toàn bộ một xã hội, đạo đức của nó.

"Homer… đã vẽ nên 'những dạng thức suy nghĩ của sơ kỳ văn hóa Hy Lạp," Howard Cannatella viết.

"Câu chuyện này sẽ chỉ ra xã hội ngày xưa như thế nào để thể hiện, để sống và tái hiện… những sự kiện được sáng tác nhằm giúp độc giả thấy được, bằng một cách chấp nhận được, những lựa chọn đạo đức trong cuộc sống, chẳng hạn như phải dũng cảm, sẽ có tác động như thế nào đối với công chúng nói chung."

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Alexander Đại đế được nhà triết học Aristotle dạy dỗ, và ảnh hưởng của người thầy thể hiện rõ nét trong cách nhà lãnh đạo quân sự áp dụng các chiến lược ngoại giao và chinh chiến

Ảnh hưởng giữa Iliad và Alexander Đại đế là tác động hai chiều.

Lấy cảm hứng từ sử thi, Alexander đã đền đáp cho Homer bằng cách đưa tiếng Hy Lạp trở thành ngôn ngữ chung của một vùng rộng lớn, nhờ đó đặt cơ sở để đưa Iliad trở thành văn chương thế giới.

Những người kế tục Alexander đã cho xây những thư viện vĩ đại Alexandria và Pergamum để gìn giữ những tác phẩm của Homer cho hậu thế.

Đó là bằng chứng cho thấy những câu chuyện có tầm quan trọng bên ngoài những trang sách.

Triết gia Plato đòi hỏi nghệ thuật "chứng tỏ rằng nó không chỉ giúp con người mua vui mà còn có ích cho các định chế và nhân sinh" - như Cannatella đã lập luận: "Thi ca đối với Aristotle (cũng giống như Plato) không chỉ khơi dậy những phản ứng tình cảm mãnh liệt mà còn thúc đẩy con người trở nên tốt đẹp hơn."

Trường ca Iliad là điển hình của những tác phẩm ban đầu như Sử thi về Gilgamesh xứ Mesopotamia hay truyện Popol Vuh của người Maya.

Văn học sử thi như thế này làm thành điểm tham chiếu chung cho toàn bộ nền văn hóa, giúp cho độc giả biết được rằng họ từ đâu đến và họ là ai.

Nền tảng của văn học Trung Hoa

Tuy nhiên, không phải truyền thống văn học nào cũng bắt đầu với những áng sử thi về các vị vua dũng mãnh và các cuộc chinh phạt.

Văn học Trung Quốc dựa trên Kinh Thi, một tuyển tập những bài thơ xem qua thì có vẻ đơn giản nhưng đã khiến người đời tốn không biết bao nhiêu bút mực để diễn giải, bình luận.

Thơ ca không phải chỉ là lãnh địa của những nhà thơ chuyên nghiệp.

Một người có chí muốn leo cao trong chốn quan trường của Trung Quốc phải trải qua những khoa thi gắt gao của triều đình vốn đòi phải nắm tường tận về thơ phú, và các bậc đại thần phải có khả năng 'ứng khẩu thành thơ'.

Kinh Thi đã đưa thi ca trở thành hình thức văn học quan trọng nhất trên khắp Đông Á (Khi Nhật Bản tìm kiếm sự độc lập về văn hóa từ Trung Quốc, họ đã tự tạo tuyển tập thơ riêng cho mình).

Tầm quan trọng của thi ca cũng đã định hình một trong những tiểu thuyết kỳ vĩ đầu tiên của văn học thế giới: Câu chuyện về Genji.

Bản quyền hình ảnh Alamy Image caption Cuốn Câu chuyện về Genji của tác giả Murasaki Shikibu khắc họa bức tranh về cuộc sống chốn cung đình với tường tận các chi tiết và những chiêm nghiệm về tâm lý, tạo thành một tuyệt tác có độ dài lên đến hơn ngàn trang giấy

Tác giả của truyện, Murasaki Shikibu, đã phải tự học thơ chữ Hán bằng cách nghe lóm những buổi học của huynh trưởng của bà với sư gia, do phụ nữ không được phép học Hán văn.

Khi trở thành cung nữ trong cung đình Nhật Bản vốn mang tính kín đáo, bà đã vận dụng hiểu biết này để khắc họa nên một bức tranh về cuộc sống chốn cung đình với tường tận các chi tiết và những chiêm nghiệm về tâm lý, tạo thành một tuyệt tác có độ dài lên đến hơn ngàn trang giấy.

Để cho cuốn tiểu thuyết này trở thành văn chương hàn lâm, bà đã đưa vào gần 800 bài thơ.

Công nghệ in ấn

Khi ngày càng có nhiều nơi trên thế giới trở nên biết đọc biết viết, các công nghệ mới, mà trên hết là công nghệ làm giấy và in ấn, đã mở rộng tầm phủ sóng cũng như ảnh hưởng của những câu chuyện được ghi chép lại.

Điều này có nghĩa là có thêm những độc giả mới có thể đọc được những câu chuyện trong sách vở. Và độc giả mới cũng có nghĩa là xuất hiện thêm những câu chuyện mới để đáp ứng thị hiếu và mối quan tâm của những độc giả này.

Diễn biến đó đặc biệt thấy rõ trong thế giới Ả-rập, vốn đã học được bí quyết làm giấy từ Trung Quốc và biến nó thành một ngành công nghiệp thịnh vượng.

Lần đầu tiên, những câu chuyện vốn trước đây chỉ có thể lưu truyền qua phương thức truyền miệng đã được đưa vào sách vở và được tập hợp lại trong những tuyển tập truyện kể như Ngàn Lẻ Một Đêm.

Phát triển ngôn ngữ

Đa dạng hơn những câu chuyện sử thi cổ hơn trước đó hay những tuyển tập thơ, Ngàn Lẻ Một Đêm vừa là hình thức giáo dục vừa là hình thức giải trí, được đóng khung trong câu chuyện không thể nào quên của nàng Scheherazade và vị vua mà đã thề sẽ giết bất cứ người đàn bà nào đã chăn gối với ông một đêm.

Nàng Scheherazade kể hết câu chuyện này đến câu chuyện khác cho đến khi nhà vua giải được cơn uất hận chết chóc của ông ta - giúp cho Scheherazade không chỉ trở thành hoàng hậu của ông mà còn là nữ anh hùng trong thế giới truyện kể

Đứng trước cái chết kề cận, Scheherazade bắt đầu kể hết câu chuyện này đến câu chuyện khác cho đến khi nhà vua giải được cơn uất hận chết chóc của ông ta - giúp cho Scheherazade không chỉ trở thành hoàng hậu của ông mà còn là nữ anh hùng trong thế giới truyện kể.

Các tuyển tập thơ, các tuyển tập truyện và các câu chuyện sử thi đã để lại một cái bóng quá lâu lên lịch sử văn học sau đó.

Khi nhà thơ Ý Dante Alighieri bắt đầu nắm bắt và giải thích quan điểm của Thiên chúa giáo về Địa ngục, Sự chuộc tội và Thiên đường, ông đã chọn hình thức thơ ca sử thi, do đó cạnh tranh với các tác giả kinh điển (ông đã khôn ngoan bỏ qua Homer do Homer sống trước thời đại của Chúa Jesus).

Ông đã sáng tác vở Thần Khúc không phải bằng tiếng Latin vốn được mọi người ngưỡng vọng mà là trong phương ngữ nói của vùng Tuscany.

Quyết định này của ông đã giúp đưa phương ngữ đó thành ngôn ngữ chính thống mà ngày nay chúng ta gọi là tiếng Ý, một sự đóng góp cho tầm quan trọng của văn học trong việc định hình ngôn ngữ.

Sự thống trị của tiểu thuyết

Thay đổi đơn lẻ lớn nhất trong sự thăng trầm của văn học là phát minh ra kỹ thuật in ở Bắc Âu của Johannes Gutenberg (học theo kỹ thuật của người Trung Hoa), người đã khởi đầu thời kỳ sản xuất sách báo đại trà và biết đọc biết viết phổ cập như thế giới của chúng ta ngày nay.

Trên khía cạnh văn học, thời kỳ này nằm dưới sự thống trị của tiểu thuyết, vốn được gọi tên trong tiếng Anh là 'novel', tức là sự mới mẻ mặc dù trước đó đã có tác phẩm tiên phong quan trọng như Lady Muraski.

Tiểu thuyết không có hành trang của những thể văn chương cổ và do đó tạo điều kiện cho những kiểu tác giả và độc giả mới xuất hiện, nhất là phụ nữ, vốn sử dụng thể thức linh hoạt này để đương đầu với những vấn đề nhức nhối nhất của xã hội hiện đại.

Tác phẩm Frankenstein của Mary Shelley nằm ở điểm xuất phát của thể loại mà về sau này được gọi là khoa học viễn tưởng, vốn bị giằng xé giữa những hứa hẹn không tưởng của khoa học và khả năng tàn phá của nó.

Ảnh hưởng chính trị

Cùng lúc, tiểu thuyết cũng được những quốc gia mới nổi sử dụng để khẳng định nền độc lập, như những gì đã xảy ra trong cái gọi là thời kỳ 'bùng nổ của Mỹ Latin' vào những năm 1960 với tác phẩm Trăm năm cô đơn của Gabriel Garcia Marquez, một tiểu thuyết xuyên qua nhiều thế hệ với hy vọng nắm bắt được toàn bộ một nền văn hóa.

Độc lập về chính trị đòi hỏi phải độc lập về văn hóa và tiểu thuyết chứng tỏ là cách tốt nhất để thực hiện được điều này.

Mặc dù những tác giả này và nhiều tác giả khác được hưởng lợi từ kỷ nguyên biết chữ đại trà, những ấn bản in cũng khiến việc kiểm soát và kiểm duyệt văn chương trở nên dễ dàng hơn.

Điều này trở thành một vấn đề đặc biệt nhức nhối đối với những tác giả sống ở các chế độ toàn trị như Đức Quốc xã hay Liên Xô, nơi có hệ thống những ấn bản ngầm để tránh sự kiểm duyệt.

Ngày nay, chúng ta đang sống trong một cuộc cách mạng khác về công nghệ viết, một cuộc cách mạng ít nhất cũng quan trọng như phát minh ra giấy và kỹ thuật in của Trung Quốc hay việc phát minh lại kỹ thuật in ở Bắc Âu.

Mạng Internet đang thay đổi cách chúng ta đọc và viết, cách văn học được truyền bá và những ai có thể tiếp cận được nó.

Chúng ta đang ở điểm khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong văn học - thế giới văn chương chắc chắn sẽ biến đổi thêm một lần nữa.

Bài tiếng Anh đã đăng trênbBBC Culture

VVB chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Những áng văn định hình thế giới - Martin Puchner

Sách gối đầu giường


Từ thuở ấu thơ, Alexander Đại đế đã được rèn luyện để trở thành thủ lĩnh của Macedonia.

Vương quốc nhỏ ở miền bắc Hy Lạp này luôn trong tình trạng chiến tranh triền miên với các nước láng giềng, nhất là với là xứ Ba Tư. Điều đó có nghĩa là Alexander phải học cách cầm quân đánh trận.

Khi phụ vương bị ám sát và Alexander lên ngôi, ông nhanh chóng vượt tất cả mọi kỳ vọng.

Ông không chỉ giữ yên bình cho vương quốc mà còn đánh bại toàn bộ Đế quốc Ba Tư và chinh phục một vùng lãnh thổ rộng lớn, trải dài từ Ai Cập đến bắc Ấn Độ.


Alexander còn sở hữu thêm một vũ khí nữa: Trường ca Iliad của Homer.

Thuở nhỏ, ông học đọc và viết bằng trường ca này. Nhờ vào thầy dạy học của ông, triết gia Aristotle, ông đã nghiền ngẫm Iliad với sự tập trung cao độ khác thường.

Khi ông bắt đầu các cuộc chinh phục, câu chuyện kể của Homer về một chuyến viễn chinh đến Tiểu Á trước đó của quân Hy Lạp đã làm thành cẩm nang của ông. Ông đã dừng ở Troy, ngay cả khi thành phố này không có ý nghĩa về mặt quân sự, để tái hiện những cảnh trong Iliad.

Trong toàn bộ chuyến viễn chinh này, ông đã gối đầu bên cạnh quyển sách của mình.

Bất chấp vị trí của nó trong văn học, trường ca sử thi của Homer có tác động vượt xa bên ngoài các thư viện và những đống lửa trong doanh trại ở thời Hy Lạp cổ đại.

Nó giúp định hình toàn bộ một xã hội, đạo đức của nó.

"Homer… đã vẽ nên 'những dạng thức suy nghĩ của sơ kỳ văn hóa Hy Lạp," Howard Cannatella viết.

"Câu chuyện này sẽ chỉ ra xã hội ngày xưa như thế nào để thể hiện, để sống và tái hiện… những sự kiện được sáng tác nhằm giúp độc giả thấy được, bằng một cách chấp nhận được, những lựa chọn đạo đức trong cuộc sống, chẳng hạn như phải dũng cảm, sẽ có tác động như thế nào đối với công chúng nói chung."

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Alexander Đại đế được nhà triết học Aristotle dạy dỗ, và ảnh hưởng của người thầy thể hiện rõ nét trong cách nhà lãnh đạo quân sự áp dụng các chiến lược ngoại giao và chinh chiến

Ảnh hưởng giữa Iliad và Alexander Đại đế là tác động hai chiều.

Lấy cảm hứng từ sử thi, Alexander đã đền đáp cho Homer bằng cách đưa tiếng Hy Lạp trở thành ngôn ngữ chung của một vùng rộng lớn, nhờ đó đặt cơ sở để đưa Iliad trở thành văn chương thế giới.

Những người kế tục Alexander đã cho xây những thư viện vĩ đại Alexandria và Pergamum để gìn giữ những tác phẩm của Homer cho hậu thế.

Đó là bằng chứng cho thấy những câu chuyện có tầm quan trọng bên ngoài những trang sách.

Triết gia Plato đòi hỏi nghệ thuật "chứng tỏ rằng nó không chỉ giúp con người mua vui mà còn có ích cho các định chế và nhân sinh" - như Cannatella đã lập luận: "Thi ca đối với Aristotle (cũng giống như Plato) không chỉ khơi dậy những phản ứng tình cảm mãnh liệt mà còn thúc đẩy con người trở nên tốt đẹp hơn."

Trường ca Iliad là điển hình của những tác phẩm ban đầu như Sử thi về Gilgamesh xứ Mesopotamia hay truyện Popol Vuh của người Maya.

Văn học sử thi như thế này làm thành điểm tham chiếu chung cho toàn bộ nền văn hóa, giúp cho độc giả biết được rằng họ từ đâu đến và họ là ai.

Nền tảng của văn học Trung Hoa

Tuy nhiên, không phải truyền thống văn học nào cũng bắt đầu với những áng sử thi về các vị vua dũng mãnh và các cuộc chinh phạt.

Văn học Trung Quốc dựa trên Kinh Thi, một tuyển tập những bài thơ xem qua thì có vẻ đơn giản nhưng đã khiến người đời tốn không biết bao nhiêu bút mực để diễn giải, bình luận.

Thơ ca không phải chỉ là lãnh địa của những nhà thơ chuyên nghiệp.

Một người có chí muốn leo cao trong chốn quan trường của Trung Quốc phải trải qua những khoa thi gắt gao của triều đình vốn đòi phải nắm tường tận về thơ phú, và các bậc đại thần phải có khả năng 'ứng khẩu thành thơ'.

Kinh Thi đã đưa thi ca trở thành hình thức văn học quan trọng nhất trên khắp Đông Á (Khi Nhật Bản tìm kiếm sự độc lập về văn hóa từ Trung Quốc, họ đã tự tạo tuyển tập thơ riêng cho mình).

Tầm quan trọng của thi ca cũng đã định hình một trong những tiểu thuyết kỳ vĩ đầu tiên của văn học thế giới: Câu chuyện về Genji.

Bản quyền hình ảnh Alamy Image caption Cuốn Câu chuyện về Genji của tác giả Murasaki Shikibu khắc họa bức tranh về cuộc sống chốn cung đình với tường tận các chi tiết và những chiêm nghiệm về tâm lý, tạo thành một tuyệt tác có độ dài lên đến hơn ngàn trang giấy

Tác giả của truyện, Murasaki Shikibu, đã phải tự học thơ chữ Hán bằng cách nghe lóm những buổi học của huynh trưởng của bà với sư gia, do phụ nữ không được phép học Hán văn.

Khi trở thành cung nữ trong cung đình Nhật Bản vốn mang tính kín đáo, bà đã vận dụng hiểu biết này để khắc họa nên một bức tranh về cuộc sống chốn cung đình với tường tận các chi tiết và những chiêm nghiệm về tâm lý, tạo thành một tuyệt tác có độ dài lên đến hơn ngàn trang giấy.

Để cho cuốn tiểu thuyết này trở thành văn chương hàn lâm, bà đã đưa vào gần 800 bài thơ.

Công nghệ in ấn

Khi ngày càng có nhiều nơi trên thế giới trở nên biết đọc biết viết, các công nghệ mới, mà trên hết là công nghệ làm giấy và in ấn, đã mở rộng tầm phủ sóng cũng như ảnh hưởng của những câu chuyện được ghi chép lại.

Điều này có nghĩa là có thêm những độc giả mới có thể đọc được những câu chuyện trong sách vở. Và độc giả mới cũng có nghĩa là xuất hiện thêm những câu chuyện mới để đáp ứng thị hiếu và mối quan tâm của những độc giả này.

Diễn biến đó đặc biệt thấy rõ trong thế giới Ả-rập, vốn đã học được bí quyết làm giấy từ Trung Quốc và biến nó thành một ngành công nghiệp thịnh vượng.

Lần đầu tiên, những câu chuyện vốn trước đây chỉ có thể lưu truyền qua phương thức truyền miệng đã được đưa vào sách vở và được tập hợp lại trong những tuyển tập truyện kể như Ngàn Lẻ Một Đêm.

Phát triển ngôn ngữ

Đa dạng hơn những câu chuyện sử thi cổ hơn trước đó hay những tuyển tập thơ, Ngàn Lẻ Một Đêm vừa là hình thức giáo dục vừa là hình thức giải trí, được đóng khung trong câu chuyện không thể nào quên của nàng Scheherazade và vị vua mà đã thề sẽ giết bất cứ người đàn bà nào đã chăn gối với ông một đêm.

Nàng Scheherazade kể hết câu chuyện này đến câu chuyện khác cho đến khi nhà vua giải được cơn uất hận chết chóc của ông ta - giúp cho Scheherazade không chỉ trở thành hoàng hậu của ông mà còn là nữ anh hùng trong thế giới truyện kể

Đứng trước cái chết kề cận, Scheherazade bắt đầu kể hết câu chuyện này đến câu chuyện khác cho đến khi nhà vua giải được cơn uất hận chết chóc của ông ta - giúp cho Scheherazade không chỉ trở thành hoàng hậu của ông mà còn là nữ anh hùng trong thế giới truyện kể.

Các tuyển tập thơ, các tuyển tập truyện và các câu chuyện sử thi đã để lại một cái bóng quá lâu lên lịch sử văn học sau đó.

Khi nhà thơ Ý Dante Alighieri bắt đầu nắm bắt và giải thích quan điểm của Thiên chúa giáo về Địa ngục, Sự chuộc tội và Thiên đường, ông đã chọn hình thức thơ ca sử thi, do đó cạnh tranh với các tác giả kinh điển (ông đã khôn ngoan bỏ qua Homer do Homer sống trước thời đại của Chúa Jesus).

Ông đã sáng tác vở Thần Khúc không phải bằng tiếng Latin vốn được mọi người ngưỡng vọng mà là trong phương ngữ nói của vùng Tuscany.

Quyết định này của ông đã giúp đưa phương ngữ đó thành ngôn ngữ chính thống mà ngày nay chúng ta gọi là tiếng Ý, một sự đóng góp cho tầm quan trọng của văn học trong việc định hình ngôn ngữ.

Sự thống trị của tiểu thuyết

Thay đổi đơn lẻ lớn nhất trong sự thăng trầm của văn học là phát minh ra kỹ thuật in ở Bắc Âu của Johannes Gutenberg (học theo kỹ thuật của người Trung Hoa), người đã khởi đầu thời kỳ sản xuất sách báo đại trà và biết đọc biết viết phổ cập như thế giới của chúng ta ngày nay.

Trên khía cạnh văn học, thời kỳ này nằm dưới sự thống trị của tiểu thuyết, vốn được gọi tên trong tiếng Anh là 'novel', tức là sự mới mẻ mặc dù trước đó đã có tác phẩm tiên phong quan trọng như Lady Muraski.

Tiểu thuyết không có hành trang của những thể văn chương cổ và do đó tạo điều kiện cho những kiểu tác giả và độc giả mới xuất hiện, nhất là phụ nữ, vốn sử dụng thể thức linh hoạt này để đương đầu với những vấn đề nhức nhối nhất của xã hội hiện đại.

Tác phẩm Frankenstein của Mary Shelley nằm ở điểm xuất phát của thể loại mà về sau này được gọi là khoa học viễn tưởng, vốn bị giằng xé giữa những hứa hẹn không tưởng của khoa học và khả năng tàn phá của nó.

Ảnh hưởng chính trị

Cùng lúc, tiểu thuyết cũng được những quốc gia mới nổi sử dụng để khẳng định nền độc lập, như những gì đã xảy ra trong cái gọi là thời kỳ 'bùng nổ của Mỹ Latin' vào những năm 1960 với tác phẩm Trăm năm cô đơn của Gabriel Garcia Marquez, một tiểu thuyết xuyên qua nhiều thế hệ với hy vọng nắm bắt được toàn bộ một nền văn hóa.

Độc lập về chính trị đòi hỏi phải độc lập về văn hóa và tiểu thuyết chứng tỏ là cách tốt nhất để thực hiện được điều này.

Mặc dù những tác giả này và nhiều tác giả khác được hưởng lợi từ kỷ nguyên biết chữ đại trà, những ấn bản in cũng khiến việc kiểm soát và kiểm duyệt văn chương trở nên dễ dàng hơn.

Điều này trở thành một vấn đề đặc biệt nhức nhối đối với những tác giả sống ở các chế độ toàn trị như Đức Quốc xã hay Liên Xô, nơi có hệ thống những ấn bản ngầm để tránh sự kiểm duyệt.

Ngày nay, chúng ta đang sống trong một cuộc cách mạng khác về công nghệ viết, một cuộc cách mạng ít nhất cũng quan trọng như phát minh ra giấy và kỹ thuật in của Trung Quốc hay việc phát minh lại kỹ thuật in ở Bắc Âu.

Mạng Internet đang thay đổi cách chúng ta đọc và viết, cách văn học được truyền bá và những ai có thể tiếp cận được nó.

Chúng ta đang ở điểm khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong văn học - thế giới văn chương chắc chắn sẽ biến đổi thêm một lần nữa.

Bài tiếng Anh đã đăng trênbBBC Culture

VVB chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

QUỐC KỲ LÀ GÌ ?

Một thể chế chính trị, một triều đại có thể thay đổi nhưng một quốc gia không hề thay đổi. Do đó lá cờ biểu trưng cho quốc gia đó cũng không hề thay đổi.

Xem Thêm

Thương-Thay : Thuốc-Lá và Bia-Rượu tại VN !

Nếu chỉ tính trên Con-số thống-kê hay Bảng xếp-hạng, thì ta chưa thể thấy rõ hết sự tai-hại độc-hại của Thuốc-lá và Bia-rượu tại VN !

Xem Thêm

DẤU SI. CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Làm gì có chuyện thương nhau Mà nhìn trăng tỏ than đau xót người

Xem Thêm

CỘT CỜ ĐẦU TIÊN TẠI LITTLE SAIGON - (Lê Giang Trần)

1981, năm Con Gà, trong một bài phóng sự của tờ LA Times do một nữ phóng viên gốc Trung Hoa viết về nơi phố thị Bolsa, bà đã ví von nơi này như là một “Little bit Saigon”.

Xem Thêm

Ai cũng biết 2 USD là đồng tiền may mắn ..

..nhưng bạn thật sự đã hiểu lý do vì sao chưa?

Xem Thêm

Viếng thăm thắng cảnh ở Na Uy..... Preikestolen

Vị trí ở Rogaland, Preikestolen là một vách đá dốc đứng có độ cao 604 m nằm trên Lysefjorden, đối diện với cao nguyên Kjerag, trong Forsand, Ryfylke, Na Uy.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Người Nhật hài lòng..

Ong ba Viet la cong dan My,lai la duong kim tuong tu lenh luc luong My tru dong tai Nhat.Nuoc Nhat tuy la dai cuong ve kinh te,nhung van khong tranh khoi tu ai dan toc,tu ti,nhung khi thay tuong tu lenh My,goc a-chau mac quoc phuc cua dan toc thi lay lam hanh dien va hai long,Cung nhu nguoi Viet khi thay nguoi ngoai quoc mac khan dong ao dai,ai cung to mo nhin va mim cuoi,Voi nguoi My va chinh sach My,tam ly chien la dieu tien quyet va tuong tu lenh nay da thuoc bai ban......dang tuong luc Tam ly boi tinh cua quan luc VNCH.

Xem Thêm

Đề bài : Nguyễn Phú Trọng phải cấp cứu tại bệnh viện Kiên Giang, và chuyển về BV Chợ Rẫy

No chua chet a ? no chet thi khoi dua mung,khoi dua lo.Chet thang giac nay,lai noi ra thang khac cung giong giac ho ma ra.Mung la khi ca lo nha no theo thang giac ho di gap mac voi lenin va thang duong xuong am phu noi cho da danh cho con cai chau chat dong toc cong san nha no. Song sao noi va song o dau khi bao nhieu trieu nguoi nguyen rua dem ngay ????

Xem Thêm

Đề bài :Cơm, Phở và người bội thực

Gioi oi ! cho toi xin hai chu binh an.

Xem Thêm

Đề bài :FLAKKA, MA TÚY TỔNG HỢP ĐÁNG SỢ NHẤT Ở MỸ

Trong thoi chien tranh Vietnam,de tieu mon suc khang cu cua VNCH,cua 09 nuoc dong minh.Cong san bac viet va tau cong da tuon vao mien nam heroin,sau 1975,cung de tieu mon suc khang cu va chong doi cua dan chung,bon no cong san bac viet va tau cong tung ra du moi loai matuy nham dau doc cac the he tre.va hien nay,de de dang muu toan thong tri the gioi,bon tau da san xuat ra du loai ma tuy de tung vao My-cac nuoc au chau.Noi ma khong nguong mieng rang : TAU CONG va CAC NUOC CONG SAN PHAI BI TRIET HA TAN GOC RE thi the gioi moi co binh an,Nhung cua dang toi,nhieu quoc gia da khong tan diet ma con co vo de...…...ban vu khi.

Xem Thêm

Đề bài :Hồi ký cuả Kissinger viết về TT Nguyễn Văn Thiệu 1981

Thang bai o VN dinh doat o chanh tri, ma VNCH khong biet lam chanh tri. Trong cac dong minh cua My, du luan ton trong Nam Han, Tay Duc, DaiLoan nhung chi trich VNCH manh me. Bao chi the gioi luc nao cung goi lanh tu Bac Han voi chu dictator phia truoc, nhu dictator Kim Un, nhung khong goi Ho Chi Minh la dictator Ho Chi Minh. Sinh vien mien Nam du hoc phan dong nga theo MTGPMN, nhu sinh vien Nguyen Thai Binh. Nam 1975 khi VN can vien tro 300 trieu de chien dau, viet kieu hai hgoai khong goi tien ve, nhung sau 1975 thi ho goi ve VN ao at. Mien Bac tuyen truyen dan chung cam thu quan linh mien Nam, nhung mien Nam khong tuyen truyen cong san da man tan ac. Mien Bac song kham kho cho chien tranh, dong cua dai hoc, tong dong vien nam nu 15-16 tuoi vao Nam, mien Nam den luc tuyet vong van cu an choi nhay dam, sinh vien hoc sinh tron quan dich giup CS keu goi quan VNCH buong sung. Mien Nam dau hang qua de dang nen khong duoc the gioi kinh trong. Trong khi My dong vien thanh nien 18 tuoi di qua VN chien dau thi VNCH tuoi quan dich la 19 truoc nam 1968. Mai den sau Mau Than tuoi quan dich mo ha xuong 18. Vi vay vuot bien den trai ti nan thi mot so dan VN khong thuyet phuc duoc cao uy ti nan la o VN ho chong cong san. Loi tai ta moi dang.

Xem Thêm

Đề bài :Ải Nam Quan giờ nơi đâu?

Ngay xua thoi VNCH Hoang Oanh va cac ca si mien Nam hat bai nhac "Nhung Neo Duong Viet Nam" co doan sau: "Nhung neo duong Vietnam. Suot tu Ca Mau thang den Nam Quan. Oi nhung neo duong Vietnam." Chi vi nho va TC chiem mien Nam, mien Bac phai tra no va nhuong ai Nam Quan cho TC. Dung la khon nha dai cho.

Xem Thêm

Đề bài :LỄ TƯỞNG NIỆM QUỐC HẬN 30 THÁNG TƯ 75 – NĂM THỨ 44 - San Diego

Tac gia Truong Son Le Xuan Nhi co trich loi Thủ tướng Winston Churchill đọc trước quốc hội Anh ngày 4 tháng 6 năm 1940, sau cuộc rút lui thảm bại và ô chục của quân đội Anh tại bờ biền Dunkirk nhu sau: “We shall go on to the end. We shall fight on the seas and oceans... We shall defend our country, whatever the cost may be. We shall fight on the beaches, we shall fight on the landing ground, whe shall fight in the fields and in the streets, we shall fight in the hills; we shall not surrender. We shall never surrender...”

Xem Thêm

Đề bài :Tại sao người ta không xây bệnh viện xây trường học lại chỉ xây chùa ?

Hỏi ngớ ngẩn...Một chế độ chủ trương buôn dân bán nước....?? thì phải lựa cái dịch vụ nào có lời mà làm, chứ ai mà bỏ tiên xây trường, bệnh viện làm gì..?? Dân nó khoẻ mạnh, có học . nó biết, nó đạp đổ nồi cơm của Đảng...thì đảng lấy gì sống...??? cứ xây cho nhiều chùa, càng to càng tốt..sẽ nhận nhiều tiền phước sương, là cả hai cùng hạnh phúc...Đảng ôm bó bạc...Dân cúng nhiều, được nhiều Phước sau này..?? và sẽ dễ dàng lên thiêng đường XHCN...ngắn tượng bác mà No....??

Xem Thêm

Đề bài :Ông Hồ chết rồi, không nên lấy ông ấy ra để nhục mạ trong vụ thằng Linh cẩu dâm ô trẻ con

Du than hon ! No chet roi,nhung van lai nhai hoc tap theo guong bac ho,vay thi no con song hay chet? Hum chet de da,nguoi chet de tieng ! Tieng xau hay tieng tot ? anh huong den bao the he sau toan la pha hoai-hiep dam-nghien hut-di diem.Phong hoa suy doi...Mot nuoc Viet ta toi vay thi van HOC TAP THEO GUONG thang giac ho.

Xem Thêm

TIN MỚI

Thương-Thay : Thuốc-Lá và Bia-Rượu tại VN !

Nếu chỉ tính trên Con-số thống-kê hay Bảng xếp-hạng, thì ta chưa thể thấy rõ hết sự tai-hại độc-hại của Thuốc-lá và Bia-rượu tại VN !

Xem Thêm

DẤU SI. CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Làm gì có chuyện thương nhau Mà nhìn trăng tỏ than đau xót người

Xem Thêm

CỘT CỜ ĐẦU TIÊN TẠI LITTLE SAIGON - (Lê Giang Trần)

1981, năm Con Gà, trong một bài phóng sự của tờ LA Times do một nữ phóng viên gốc Trung Hoa viết về nơi phố thị Bolsa, bà đã ví von nơi này như là một “Little bit Saigon”.

Xem Thêm

Ai cũng biết 2 USD là đồng tiền may mắn ..

..nhưng bạn thật sự đã hiểu lý do vì sao chưa?

Xem Thêm

Viếng thăm thắng cảnh ở Na Uy..... Preikestolen

Vị trí ở Rogaland, Preikestolen là một vách đá dốc đứng có độ cao 604 m nằm trên Lysefjorden, đối diện với cao nguyên Kjerag, trong Forsand, Ryfylke, Na Uy.

Xem Thêm

Sài Gòn xưa : Chuyện của một thời

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô.

Xem Thêm

Nữ tù binh duy nhất tại nhà tù Hỏa Lò là một nữ y tá người Tây Đức, đã qua đời - Hiếu Bá Linh, tổng hợp

Nữ tù binh này không phải là người Mỹ, mà cũng chẳng phải là lính Mỹ. Cô là một y tá người Đức (Tây Đức), tên là Monika Schwinn..

Xem Thêm

Bí Lú đã tịt! - Việt Nhân

(HNPĐ) Chuyện Lú đột quỵ là có, còn nói rõ nặng nhẹ thì khôn

Xem Thêm

Vẻ cổ kính, bình yên của ngôi chùa đẹp nhất thế giới tại Việt Nam

Chùa Trấn Quốc, ngôi chùa cổ nhất Hà Nội với trên 1.500 năm tuổi , được báo Daily Mail (Anh) chọn là một trong 16 ngôi chùa đẹp nhất thế giới.

Xem Thêm