Tưởng Niệm Tháng Tư Đen năm nay - 2026, đánh dấu 51 năm mất nước - chính thể Việt Nam Cộng Hoà. Hình ảnh, kỷ niệm về Thủ Đô Sài Gòn vẫn còn mãi trong tâm trí của mọi người Việt dù ở trong nước hay ở hải ngoại: 

Sài Gòn đẹp lắm, Sài Gòn ơi - Sài Gòn ơi!

Tác giả bài viết này từng đi học, dạy học cũng như phục vụ trong Quân Đội và cùng với gia đình sống tại Thủ Đô Sài Gòn nhiều năm như một "Saigonais" (người Sài Gòn) chính hiệu. 

Với tâm tình của người Sài Gòn luôn yêu mến Sài Gòn Muôn Năm Cũ ở mọi nơi mọi lúc, nhứt là vào Mùa Quốc Hận - Tháng Tư Đen gợi nhắc lại bao ký ức, kỷ niệm của Sài Gòn xưa vào lúc tôi vừa qua tuổi 40 đang phục vụ tại Biệt Khu Thủ Đô. 

Xin mời quý độc giả thưởng lãm bài hồi ức này, nay tôi đang vào tuổi 92 gần đất xa trời, ngày ra đi về với cát bụi không còn xa...

Sài Gòn Đẹp Lắm - Sài Gòn Ơi - Sài Gòn Ơi!!!

Trong một bản nhạc, sau cuộc di cư vĩ đại từ Bắc vào Nam năm 1954, một câu bài hát của nhạc sĩ Anh Bằng: Tôi xa Hà Nội từ năm 16... (xin lỗi, tuổi 16 (hay 18) còn quá trẻ chưa hiểu biết gì nhiều), còn tôi xa Thủ Đô Sài Gòn thân thương, còn có tên gọi là Hòn Ngọc Viễn Đông, từ năm 1993 lưu vong định cư tại Mỹ theo diện HO, nghĩa là tôi đã gần tuổi 60 cho nên hình bóng Sài Gòn năm xưa là Sài Gòn Muôn Năm Cũ. Đối với tôi và đối với mọi người yêu mến Sài Gòn với nền dân chủ pháp trị vững mạnh, kinh tế phồn vinh, nền giáo dục nhân bản đại chúng... Dù đang có chiến tranh ác liệt, người dân VNCH cũng hưởng được đời sống vật chất khá đầy đủ, hưởng một nền giáo dục tuyệt vời: dân tộc - khai phóng - nhân bản và đã đưa đất nước Việt Nam sánh ngang hàng với các nước tiến bộ trên thế giới: tự do, dân chủ, pháp trị, tôn trọng mọi quyền căn bản của người dân...

Sài Gòn Cũ mãi mãi nằm sâu trong ký ức kỷ niệm của những người từng sanh ra, lớn lên hoặc làm việc hay đi học ở Saìgon vài năm hay vài chục năm, làm sao quên được những ngày xa xưa đó cho hết cuộc đời này.

Ngày nay, dù Sài Gòn Muôn Năm Cũ của chúng ta đã bị đổi tên một người có nhiều "nợ máu" với dân tộc Việt Nam, nhập cảng một chủ thuyết cộng sản đấu tranh giai cấp phi nhân, một chủ thuyết ngoại lai tàn bạo nhứt trong lịch sử dân tộc, làm băng hoại xã hội. Nhưng, chúng ta, mọi ngưòi Việt yêu nước luôn ghi đậm hình ảnh kỷ niệm thân thương của Sài Gòn Muôn Năm Cũ trong đầu, trong tim, trong tâm tư tình cảm và trong mọi sinh hoạt của mình trên cõi đời này.

Bây giờ hồi tưởng lại, chúng ta "Thương Tiếc" (tượng đồng đen của Điêu Khắc gia Nguyễn Thanh Thu, khoá 13 Ấp Chiến Lược Thủ Đức, trước Nghĩa Trang Quân Đội - Biên Hoà) như tượng bên đây. 51 năm viễn xứ, của người Việt tha hương tỵ nạn cộng sản qua mốc thời gian xa xưa từ năm 1975. Và cá nhân tôi xa rời Sài Gòn lần này cũng là lần cuối, vĩnh biệt Sài Gòn thân yêu.

Từ năm 1993, sau 10 năm tù khổ sai "cải tạo" và 8 năm vật lộn với cuộc sống nghèo khổ khó khăn tại Sài Gòn đã mất tên... Nay, ôn lại những sự kiện khó quên trong đời tôi đối với Sài Gòn năm xưa.

Sài Gòn xưa là một Sài Gòn Thủ Đô - Hòn Ngọc Viễn Đông - với đầy đủ sự tự do thoải mái, đời sống văn minh, lịch sự, không khí trong lành, người dân luôn thượng tôn pháp luật, không phải như Sài Gòn bây giờ xã hội băng hoại, môi sinh ô nhiễm trầm trọng không còn nhiều cây xanh rợp bóng khắp trên những con đường thân quen. 

Trong suốt 21 năm từ năm 1954 đến năm 1975, cộng sản Việt Nam đã gây ra biết bao cuộc tàn sát dã man, điển hình như Tết Mậu Thân ở Huế, 1968, đại lô kinh hoàng 1972 ở Quảng Trị... 

Suốt cuộc nội chiến tương tàn có đến trên 3 triệu người Việt 2 miền Nam Bắc bị thương vong có trên dưới nửa triệu người đã làm mồi cho biển cả và hải tặc. Những người Việt đó chỉ muốn tìm 2 chữ tự do dù phải vưọt biên vượt biển thập tử nhứt sanh để trốn chạy khỏi "thiên đường mù" cộng sản Việt Nam.

Sài Gòn đối với tôi đã ghi dấu nhiều kỷ niệm với nhiều giai đoạn thời chiến cũng như thời bình.

Sài Gòn, từ nền Đệ Nhất Cộng Hòa, nhân dân Miền Nam hân hoan đón mừng hòa bình sau Hiệp Định Genève 1954, người dân tha hồ mà đi đây đó, tự do, thỏai mái vui chơi giải tri, mọi giá sinh hoạt thường ngày rất thấp, dân chúng an cư lạc nghiệp. Cảnh Sài Gòn luôn nhộn nhịp "ngựa xe như nước áo quần như nen". Đến Đệ Nhị Cộng Hòa, tình hình chiến sự leo thang khủng khiếp từng ngày cho đến ngày quân đội Mỹ "bỏ của chạy lấy người" VNCH vào thế cùng lực kiệt, mất nước 30.4.1975 vào kẻ xăm lăng CSBV.

Hai kỷ niệm sâu đậm của đời tôi đối với Thủ Đô Sài Gòn là được sống tự do thoái mái khá lâu qua mốc thời gian từ năm 1957 - 1962 và từ năm 1970 cho đến năm 1993, có gián đoạn gần 10 năm tù từ Bắc vào Nam. Hình bóng và kỹ niệm của Sài Gòn năm xưa, như sống mãi trong suốt cuộc đời tôi cho mãi đến bây giờ, tôi vẫn ôm ấp cái kỷ niệm Sài Gòn Muôn Năm Cũ đó.

Tôi đang dạy học, lương cao có lương tháng 13 và là Giám Học chương trình Việt Ngữ của trường Trung Học Phước Kiến (sau này đổi thành Phước Đức - trực thăng xạ kích lầm mục tiêu, vụ Tết Mậu Thân 1968, làm cho nhiều sĩ quan cấp tá chết và bị thương). Trường này lớn nhứt của giới Hoa Kiều ở Sài Gòn Chợ Lớn, cuộc đời đang lên hương...  Sài Gòn Muôn Năm Cũ đã thỏa mãn sự ham thích của tôi là được đi ăn tại các nhà sang trọng mới khai trương, xem phim mới chiếu xuất đầu tại Sài Gòn và tha hồ đọc sách báo trong thư viện hay tại các tiệm bán sách báo và đặt mua báo tháng...

Tôi rẽ sang bước ngoặt mới - Thi hành lệnh tổng động viên nhập ngũ Khóa 13 Liên Trường Võ Khoa Thủ Đức, từ 23.3.1962 cho đến 28.12.1962. Tốt nghiệp ra trường Thủ Đức, tôi chọn đơn vị, xin về Sư Đoàn 21 Bộ Binh và được bổ nhiệm về phục vụ tại Trung Đoàn 33, đơn vị từ An Giang về trú đóng tại Thị xã Châu Đốc một thời gian vài tháng. Đây là dịp tôi "hồi hương" sau bao năm miệt mài học hay đi dạy học ở Sài Gòn và nhiều nơi khác như Biên Hòa, Thủ Đức, Dĩ An, Lái Thiêu... Về quê hương xứ mắm, có dịp gần gũi Ba Má tôi đã già vì tôi là con trai áp út. Sau đó Trung Đoàn 33 di chuyển về Thị Xã Sóc Trăng và tôi theo cuộc hành quân dài hạn vùng ven của Rừng U Minh Hạ ở Cà Mau.

Đến tháng 4.1964, tôi được thuyên chuyển về Bô Tư Lệnh Quân Đoàn IV ở Cần Thơ chuyên về phát thanh. Khi ngành Chiến Tranh Chính Trị ra đời thay thế ngành Chiến Tranh Tâm Lý cũ với tổ chức quy mô rập khuôn theo mô thức của Trung Hoa Dân Quốc - Đài Loan, có thêm ngành báo chí ở trong Khối Chiến Tranh Chính Trị. 

(H: CSBV và tù binh VNCH 30.4.75). 

Tôi được bổ nhiệm làm Trưởng Ban Thông Tin Báo Chí Quân Đoàn IV kiêm nhiệm Ban Phát Thanh Tiếng Nói Vùng IV Chiến Thuất trên làn sóng Đài Phát Thanh Ba Xuyên.

Đời quân ngũ dù phục vụ ngoài chiến trường hay các tại đơn vị hậu phương yễm trợ cũng thường thay đổi đơn vị. 

Ngày 1.1.1970, tôi được thuyên chuyển về Sài Gòn - Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị cũng chuyên phục vụ về ngành truyền thông báo chí trong Khối Thông Tin Giao Tế Dân Sự. Tôi trở lại Sài Gòn sanh sống lâu dài lần thứ 2. Sau đó, vì nhu cầu công vụ, tôi được Tổng Cục CTCT bổ nhiệm về giữ chức vụ Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến Biệt Khu Thủ Đô, từ đầu năm 1974 cho đến ngày Quốc Hận 30.4.1975. 

Thời gian về Sài Gòn sanh sống lần thứ 2 này là thời gian vàng son, cuộc sống đang thăng tiến, ăn nên làm ra, ngoài nhiệm vụ là một quân nhân, tôi còn cộng tác với nhiều tờ báo Nhựt và đài phát thanh truyền hình NHK cũng của Nhựt, có viết lai rai cho vài tờ báo Việt Ngữ.

Cuộc sống đang được thăng hoa từng tháng năm, bổng ngày 30 tháng 4 năm 1975 ập mạnh đến nhanh quá, trở tay không kịp, làm đảo lộn mọi thứ, từ chế độ, đất nước, xã hội cho đến cuộc sống riêng tư của tôi đều bị dìm sâu xuống bùn đen.

Từ tháng 3 năm 1975, cao điểm của cuộc chiến, khi Ban Mê Thuột bị CSBV xua quân chính quy vào đánh chiếm. Cả Quân Khu II và Quân Khu I đang trong tình trạng cùng kiệt khó khăn tiếp vận, địch từ miền Bắc công khai vượt vĩ tuyến 17 vào, xua hàng chục sư đoàn chính quy, đang uy hiếp nặng nề trên toàn lãnh thổ 2 Quân Khu I và II.

Trong lúc QLVNCH đang gặp muôn vàn khó khăn tiếp liệu của Mỹ cũng như mọi viện trợ khác đều bị giới hạn hoặc bị cắt. Lúc bấy giờ, chính quyền Mỹ nhẫn tâm quyết chặt 

tay chặt chân QLVNCH để không còn khả năng chiến đấu kiên cường trước làn sóng

 công sản Bắc Việt xâm lăng trắng trợn, chà đạp thô bạo Hiệp Định Paris năm 1973.

Tình hình chiến sự càng ngày càng leo thang dữ dội, trong khi đó viện trợ Mỹ từ xăng dầu. súng đạn... bị cắt giảm mạnh và đến giữa tháng 4/1975,các nguồn tiếp liệu quân sự kể cả tài chánh đều cạn kiệt cho đến thời điểm viện trợ bị cắt hoàn toàn. (H: Di tản ngày 29.4.75 tại số 22 đường Gia Long do CIA tổ chức).

Chính thể Việt Nam Cộng Hòa đang đi vào cảnh sụp đổ, Quân Đội phải được tái phối trí lực lượng phòng thủ và lãnh thổ phải được thu nhỏ lại để có cơ may đương cự hữu hiệu với quân xâm lược CSBV đang được cộng sản Nga Tàu hà hơi tiếp sức quyết chiếm trọn vẹn Miền Nam Việt Nam. Cố gắng cuối cùng của chính thể VNCH hoàn toàn thất bại. 

Các giới chức Mỹ và nhân viên các Tòa Đại Sứ ngoại quốc tại Thủ Đô Sài Gòn đã di tản từ tháng 3.1975. Cuộc di tản cao điểm nhứt là trước vài ngày đến ngày 30.4.975, hàng đàn trực thăng bay lượn ngày đêm từ ngoài khơi vào Thủ Đô Sài Gòn, đáp trên nóc bằng của Toà Đại Sứ Mỹ và nhiều điểm khác do CIA điều động ở rải rác nhiều nơi, bốc nhân viên của họ và những người Việt có trong danh sách ưu tiên đặc biệt.

Sài Gòn của chúng ta như nghẹn thở, đêm 29 rạng sáng 30.4.1975, tôi ở lại "tử thủ" tại Khối Chiến Tranh Chính Trị của Biệt Khu Thủ Đô. Vì lúc bấy giờ, Khối CTCT chỉ còn một mình tôi thi hành lệnh cấp trên. Trung Tá Hoàng Thọ Trưởng Khối Chiến Tranh Chính Trị và Thiếu Tá Trần Văn Thế Phụ Tá tôi đã đi xuống Nhà Bè tìm tàu đi ra biển (cũng như Thiếu Tá Nguyễn Đình Ngạc Trưởng Phòng Chính Huấn BKTĐ về nhà). 

Phó Đô Đốc Chung Tấn Cang Tư Lệnh Biệt Khủ Đô, khoảng tháng 3.75 được bổ nhiệm giữ chức Tư Lệnh Hải Quân, nối tiếp là Trung Tướng Nguyễn Văn Minh và vị Tư Lệnh cuối cùng, Thiếu Tướng Lâm Văn Phát, giữ chức Tư Lệnh chưa được 48 tiếng đồng hồ. 

Trung Tướng Nguyễn Văn Minh rời Biệt Khu Thủ Đô sáng 28.4, tôi đứng từ trên lầu của phòng làm việc chứng kiến cảnh ra đi vội vã của Tướng Minh lên trực thăng với vài người sĩ quan thân tín tại sân cờ Biệt Khu Thủ Đô.

Đầu tháng 4.75, tôi được biết tin là các giới chức cao cấp Biệt Khu Thủ Đô và Bộ Tổng Tham Mưu đã họp bàn, nếu Sài Gòn bị CSBV tấn chiếm thì có kế hoạch rút quân về Miền Tây - Quân Khu 4 (với 16 tỉnh có 92 quận), tử thủ. Miền Tây, cũng là nơi mà tôi khá rành địa hình địa vật, có dịp phục vụ 7 năm ở Miền Tây và nơi sanh ra tôi cũng là một tỉnh của Miền Tây.

Vì tin này, có nhiều quân nhân, có điều kiện đi ra ngoại quốc như tôi lại chần chờ, khi Sài Gòn có chính phủ liên hiệp 3 thành phần và đại quân ở Miền Tây tử thủ thì quân CSBV cũng khó đánh chiếm nhanh và thời gian này, chuyện vượt biên bằng tàu bằng ghe từ Miền Tây sang Thái Lan hay các nước khác, không phải là chuyện khó...

Từ cuối tháng 2 năm 1975, tình hình chiến sự càng ngày càng leo thang, Đô Đốc Chung Tấn Cang Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô kiêm Tổng Trấn Sài Gòn Gia Định, gọi tôi (Trưởng Phòng Tâm Lý Chiến Biệt Khu Thủ Đô) lên văn phòng Tư Lệnh. Đô Đốc ra lệnh tôi đến các thư viện ở Sài Gòn tìm sách viết về Đông Âu, các nước Âu Châu sau cuộc đại chiến Thế Giới II, tóm lược và tường trình lên Đô Đốc. 

Hầu hết, các nước bị đế quốc cộng sản quốc tế do Nga Sô chỉ huy ngự trị, đều có một thời gian ngắn hoặc dài trải qua giai đoạn có chính phủ liên hiệp các đảng phái, nhưng sau đó chính phủ liên hiệp và quốc gia đó bị nhuộm đỏ luôn. Đó là đa số các nước Đông Âu sau Đệ Nhị Thế Chiến (1939 - 1945).

Từ sáng sớm 30.4 các đơn vị chính CSBV và VC đã "dạo phố" Sài Gòn.

Từ phòng làm việc Biệt Khu Thủ Đô, tôi biết tin VC đã tràn ngập Thủ Đô Sài Gòn, tôi bàng hoàng xúc động mạnh, như người máy, đeo vội khẩu súng colt vào nách, vẫn còn mặc quân phục, gọi anh tài xế chở tôi đến văn phòng của nhựt báo Asahi Shimbun tạm nghỉ xả hơi để thay quần áo dân sự và hỏi ký giả Nhựt coi xem có nhận định gì Thủ Đô Sài Gòn thất thủ quá nhanh ngoài sự tưởng tượng của mọi người?. 

(H: Quân Phục ơi! Ta chào mi!!!)

Xe jeep chở tôi chạy ra cửa chánh Trại Lê Văn Duyệt, đường Lê Văn Duyệt. Lúc bấy giờ, tôi còn đề cao cảnh giác vì cửa sau của Biệt Khu Thủ Đô ra đường Trần Quốc Toản, có 1 ngôi chùa có nhiều VC nằm vùng xuất hiện, ngôi chùa này là Việt Nam Quốc Tự và tôi sợ Phật tử giả hiệu nằm vùnglàm bậy.

Văn phòng nhựt báo Asahi trên đại lô Nguyễn Huệ, trong khu nhà cao tầng của Dân Biểu Trần Quý Phong, cho nhiều cơ quan báo chí ngoại quốc thuê mướn (Cựu DB Trần Quý Phong sang Mỹ diện HO, định cư tại Atlanta - Georgia). 

Đến văn phòng báo Asahi được bình an, dù trên đường phố Sài Gòn đang nhốn nháo, hốt hoảng, có cảnh cướp giựt đó đây... các khu có các đơn vị Quân Đội hoặc Cảnh Sát trú đóng, thiên hạ tràn vào văn phòng "hôi của" vì chẳng còn ai canh gác như trước kia.

Trên đường Lê Văn Duyệt trực chỉ ra chợ Sài Gòn, vừa qua đường Trần Quốc Toản và đến đưởng Phan Thanh Giản, xe chạy ngang qua Bộ Chỉ Cảnh Sát Quận 3, nơi đây, áo quần cảnh sát Dã Chiến và Quân Đội rải rác khắp nơi chung quanh ty cảnh sát này kể cả nón sắt, một ít súng đạn nữa mà chẳng có ai dòm ngó đến.

Người dân lao động cứ xồng xộc chạy vào bên trong Ty Cảnh Sát để lấy cái gì có thể mang vác được đem ra ngoài. Trong lúc chiếc xe jeep của tôi đang chạy đến khu vực đó, chứng kiến cảnh các chiến hữu phe ta, trút bỏ bộ quân phục, vội thay áo quần dân sự, có anh chỉ mặc xà lỏn và áo may ô đi chân đất. Tôi xúc động thật sư, đau lòng quá và nhìn lại bộ quân phục mình đang mặc, nhũ thầm chốc nữa tôi cũng phải vĩnh biệt nó. 

Cái may của tôi, là anh tài xế rất lém, anh cũng bắt chước nhiều chiếc xe Jeep khác cũng có miếng vải đỏ buộc trên đầu xe, giống như đám Việt cộng "ăn theo" gọi là VC 30 tháng tư. Đám VC ăn theo này lấy xe jeep bỏ ngoài đường hay tại các cơ quan công quyền, chúng lấy cả súng đạn, chúng quấn vải đỏ vào cổ và buộc vải đỏ trên xe trên súng tha hồ chạy lung tung và đôi lúc bắn loạn xạ, tha hồ mà làm càn, giựt le với những người vứt súng và quân phục đang hớt hải tìm đường về nhà, về quê...

  (H: trước sân cỏ Dinh Độc Lập sáng 30.4.1975).

Tôi phờ phạc bước vào văn phòng của nhựt báo Asahi, gặp một cô nhân viên người Việt, ông Trưởng văn phòng Asahi và người nhiếp ảnh cũng người Nhựt. Tôi xin phép đi toa lết, thay bộ thường phục, mang giép vì tôi đã có mang theo cái túi có sẵn 2 thứ này khi cần thiết. Khẩu súng lục thân thương của tôi vẫn đeo dưới nách vì có mặc jacket khoác ngoài nên dấu khẩu súng dễ dàng đề phòng khi bị VC bắt làm nhục, tôi có thể tự xử được. Chính khẩu súng này và vài khẩu súng khác, tôi để trong nhà. Đợi đến tối 30 tháng tư, tôi vứt bỏ, kể cả quân trang quân dụng cũng ném xuống sông sau nhà tôi ở đường Hưng Phú, Phường Chánh Hưng - Quận 8 - ở ngay dốc cầu chữ Y.

Khi đến gặp ký giả Nhật mà tôi cộng tác với họ khá thân. Ông Bureau Chief an ủi tôi vài câu và ông đã biết trước cuộc đời của tôi sẽ gặp nhiều nguy khốn khi CSBV chiếm được Miền Nam VN. Ông trao tặng 1 tờ giấy xanh $100 đô la và ông còn trao tặng cho tôi 2 túi thuốc cứu thương của các phóng viên ngoại quốc ở Việt Nam trong thời chiến. 

Tình người, tình đồng nghiệp của ông Bureau Chief Nhựt Bổn này làm tôi xúc động muốn rơi nước mắt, ông ân cần an ủi và nói rằng:

- Tôi phải giữ tiền, túi thuốc cứu thương rất hữu dụng cho các ngày sắp tới. Ông nói tiếp: - Tôi cùng đi với ông ra Dinh Độc Lập chứng kiến nhiều cảnh lạ lụng bất ngờ lắm. Ông đưa tôi 1 tấm vải có hình cờ Nhựt gọi là tấm "ba sa - brassard" để đính vào tay áo và trên túi áo có cái biển nhỏ đề Japanese Press.

Thế là tôi, trở thành một ký giả Nhựt. Cả ba chúng tôi do ông Sếp cầm tay lái xe đến thẳng Dinh Độc Lập mất chưa tới 10 phút. Người ta bu quanh ngoài hàng rào Dinh Độc Lập và hàng hàng lớp lớp xe tăng T54 và xe molotova chở đầy lính chính quy CSBV đậu dọc theo Đại lộ Độc Lập (Thống Nhất), xe đậu 2 bên đường qua khỏi Nhà Thờ Đức Bà. Tìm chỗ đậu xe xong, chúng tôi xuống xe đến gần hàng rào Dinh Độc Lập nhìn thấy 1 bờ tường gần cánh cửa chính Dinh Độc Lập bị 1 chiếc xe tăng T54 húc sập. Tôi bàng hoàng, xúc động rơi nước mắt và nói với ông Trưởng Văn Phòng Asahi, tôi không thể nào có can đảm vào Dinh Độc Lập chứng kiến cảnh bi thương nào nữa vì Dinh Độc Lập đã đổi chủ. 

Tôi bắt tay giã từ 2 người bạn Nhựt đó từ ngày lịch sử 30.4.1975 khoảng gần 12 giờ trưa.   Và đến nay đúng 51 năm, tôi chưa gặp 2 người bạn Nhựt này nói lời cám ơn nhờ 2 túi thuốc cấp cứu của 2 anh nhà báo Nhựt tặng mà tôi mới còn sống đến ngày nay. 

Từ Dinh Độc Lập, dù đường xa, tôi đi bộ đến đường Tự Do để còn đến Chợ Bến Thành lấy xe buýt về nhà. 

Trước Tượng Đài Thủy Quân Lục Chiến, nhìn sang Hạ Nghị Viện, một thi thể được ai đó xếp nằm ngay ngắn, mũ Cảnh Sát được để trên bụng, đầu quay ra Đại lộ Tự Do và bên kia đường là Trụ Sở Hạ Nghị Viện, chân giũi thẳng ra chân Tượng Đài Thủy Quân Lục Chiến. Trên bộ cảnh phục Cảnh Sát Quốc Gia, có tên và cấp bực Trung Tá - Trung Tá Nguyễn Văn Long tự sát tại đây sau khi Đại Tướng Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng 

Tôi cũng như nhiều người VN khác, có thể cũng là quân nhân hay cảnh sát chỉ dám nhìn qua rồi vội vã ra đi vì sợ đám VC 30 tháng tư "chụp". Chỉ có vài người ngoại quốc, hoặc là phe thân cộng mới dám đứng xem lâu và cũng như dám chụp hình. (H: Trung Tá Cảnh Sát Nguyễn Văn Long).

Sau này, chúng ta có tấm hình một Trung Tá Cảnh Sát - Nguyễn Văn Long - đã anh dũng hiên ngang tuẫn tiết và nằm ngay trước chỗ "thiêng" có Tượng Đài Thủy Quân Lục Chiến và Quốc Hội - Hạ Nghị Viện VNCH chứng giám. Trong lúc 5 vị tướng lãnh Sinh Vi Tướng Tử Vi Thần, hình như không có 1 tấm hình nào được chụp trong tư thế chết can trường như TT Long để lại hậu thế về sự tuẫn tiết kiêu hùng bất khuất đó của 5 vị Tướng Quân và các chiến sĩ khác cũng tuẫn tiết cho ngày đau thương oan nghiệt 30.4.1975. 

Tấm hình lịch sử bất hủ này do một ký giả Pháp chụp được. Đây là tấm hình có một không hai ngày 30.4.75 đầy oan nghiệt đau thương của những người ngã ngựa, thua cuộc. 

Vì vậy, với tấm hình Trung Tá Cảnh Sát Nguyễn Văn Long tuẫn tiết nằm giữa trời trước Tượng Đài Thủy Quân Lục Chiến để lại cho các thế hệ hậu duệ kế thừa học được bài học lịch sử quý báu về sự anh dũng hy sinh của các anh hùng dân tộc hiện đại - năm 1975.

Tôi đến chợ Bến Thành đi xe buýt về nhà, cả gia đình tôi vô cùng mừng rỡ, tưởng tôi đã bỏ gia đình, chạy thoát đi ngoại quốc rồi vì 3 - 4 ngày tôi ở miết trong Bộ Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô không về nhà nhằm theo dõi tình hình, vì công vụ cũng có và đợi coi xem có lệnh chuyển quân về miền Tây, sẽ gọi gia đình cùng đi. Tại nhà tôi ở Cầu Chữ Y có sẵn chiếc xe Jeep của bà xã cũng sẵn sàng chay theo xe tôi khi tôi gọi... Tôi đợi cho đến giờ phút đau buồn nhứt trong cuộc đời binh nghiệp của mình - có lệnh đầu hàng buông súng của Tổng Thống giờ thứ 25 Dương Văn Minh, thế là hết.!!!

Khi về đến nhà, tôi ngỡ ngàng sao có nhiều người quá, có các cô đang học ở Trường Xã Hội Quân Đội, gốc Miền Trung, khi nghe Đại Tướng Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng, vội chạy ra khỏi trường Xã Hội Quân Đội (do bà xã tôi làm Chỉ Huy Trưởng) không biết đi đâu, chạy đến nhà cấp huy cũ của mình xin tá túc và có cô còn xin tiền vì chưa lãnh lương để mua vé xe đò, hơn 10 cô, một hai ngày sau về quê. Lúc này, chúng tôi không còn lo sợ nữa kể như mình đã chết. Cũng may, cả chục người đều là phụ nữ mặc thường phục như người dân "chạy giặc" nên cũng không bị dòm ngó như sau này.

Thế là, sau 13 năm trong quân ngũ, giờ đây, tôi chỉ còn là một người "thua cuộc", không bại trận, như cá nằm trong rọ chờ xem ngày mai (tương lai) sẽ ra sao?

Sài Gòn ơi! tôi xa Sài Gòn hay Sài Gòn xa tôi từ ngày 13 tháng 6 năm 1975. 

Hai vợ chồng đèo trên 1 chiếc xe đạp mang theo đồ đoàng đi trình diện "học tập cải tạo", chạy theo chúng tôi có chú tài xế trung tín của bà xã tôi, đạp xe theo hộ tống đến trường Petrus Ký - địa điểm trình diện, và lấy xe đạp của vợ chồng tôi đưa về nhà. Đó là gia tài còn lại của vợ chồng tôi để lại cho 4 đứa con nhỏ từ 3 đến 9 tuổi. Đứa con gái út Quỳnh Ngọc, nay cháu cũng nối nghiệp cha viết lai rai với bút hiệu Cánh Quỳnh và xung phong làm công tác thiện nguyện cho trường Việt Ngữ Lạc Hồng tại Sacramento.

Mới ngày nào, con gái út tôi 3 tuổi nay 54 tuổi, công chức tiểu bang. 51 năm từ ngày 30.4.75, trôi qua nhanh và mang theo nhiều đau khổ cay đắng của chế độ CS tàn độc đối với những người ngã ngựa thua cuộc.

Lúc bấy giờ - năm 1975 - tôi 40 tuổi, tương lai rực sáng bổng bị chìm lịm hiu hắt trong các trại tù cải tạo khổ sai, tưởng đâu đã bỏ xác tại trại tù cải tạo như nhiều người bạn của tôi đã ra đi. 

Với tuổi trên 90, tôi còn được bao năm tháng nữa để chôn chặt giữ mãi biết bao kỹ niệm thân thương buồn vui đời lính và Sài Gòn Muôn Năm Cũ trong tim trong đầu tôi. 

(H: Sài Gòn bây giờ)

Sài Gòn Muôn Năm cũ ơi! ta chào mi! Hình bóng của Thủ Đô Sài Gòn hoa lệ năm xưa là Hòn Ngọc Viễn Đông - mãi trong tim và tôi hy vọng sẽ gặp lại Sài Gòn Muôn Năm Cũ một ngày không xa trước khi được thuyên chuyển về Vùng 5 Chiến Thuật. 

Khi đáo nhậm đơn vị mới - Vùng 5 Chiến Thuật - tôi cũng sẽ gặp lại các ông thầy cũ từng là Tư Lệnh Quân Đoàn IV và Biệt Khu Thủ Đô mà tôi có dịp làm việc dưới quyền: Trung Tướng Nguyễn Hữu Có, Trung Tướng Dương Văn Đức, Trung Tướng Nguyễn Văn Thiệu, Trung Tướng Đặng Văn Quang, Trung Tướng Nguyễn Văn Mạnh, Trung Tướng Nguyễn Đức Thắng, Trung Tướng Nguyễn Viết Thanh, đây là quý vị Tướng lãnh giữ chức Tư Lệnh Quân Đoàn Quân IV & Quân Khu IV (Vùng IV CT). 

Các vị Tư Lệnh Biệt Khu Thủ Đô mà tôi từng phục vụ dưới quyền nay cũng giả từ vũ khí như Đô Đốc Chung Tấn Cang, Trung Tướng Nguyễn Văn Minh (Minh đờn), Thiếu Tướng Lâm Văn Phát (Tư Lệnh giờ thứ 25 cùng xuồng với Đại Tướng Dương Văn Minh) và vị Tư Lệnh Phó của 3 ông Tư Lệnh Cang, Minh, Phát là Chuẩn Tướng Lý Bá Hỷ cũng qua đời tại Paris - Pháp quốc ngày 28 Tết (Ất Mùi), thọ 92 tuổi. Đây cũng là ông thầy của tôi trong những giờ phút cuối cùng của Sài Gòn đang hấp hối. Ông Tướng Hỷ luôn gần gũi với tôi và làm việc chung giúp các đơn vị từ Biên Hòa, Quân Khu III lui quân "di tản chiến thuật" về đóng chốt trong vòng rào Biệt Khu Thủ Đô và các nơi trong Thủ Đô Sài Gòn.

Sài Gòn Muôn Năm Cũ Của Tôi Ơi! còn hay đã mất?