Lời Mở Đầu

Đối với Trung Quốc (TQ), World Cup 2026 còn có nhiều chuyện quan trọng hơn đơn thuần một cuộc tranh đua thể thao quốc tế. Qua suốt 24 năm liên tục vắng mặt trong World Cup (tổ chức 4 năm 1 lần), và qua những thông tin mới đây về trận đấu vòng loại vùng Á châu mà TQ thua Nhật Bản rất đậm (0-7), các thất bại ê chề trên vấn đề vận động quyền thu hình trận đấu cũng như sự suy thoái của việc bảo trợ (TV Sponsorships / Commercials) TQ  trong giai đoạn tranh đua… đã phô bày các thực tế khá bẽ bàng, phũ phàng mà TQ luôn luôn tìm mọi cách che dấu.

Hôm nay, chúng ta đang ngồi xem các trận tranh tài của Wolrd Cup 2026 trong tuần thứ tư (hôm nay chỉ còn lại 16 đội), tôi xin mạn phép bàn thêm một ít chi tiết về các thực tế rất ngỡ ngàng mà TQ, phải nói là đảng cộng sản Trung Quốc (hay “Chinese Communist Party” – CCP mới đúng),  đang phô bày trên công đường quốc tế.

TVG

*

Trước tiên, tôi xin phép được nói qua 1 chút về World Cup.  Trong vài tuần qua đã có hơn 5 tỷ người (?) trên thế giới xem các trận tranh tài để vào vòng nhì gồm 32 quôc gia.  Tôi xem lại trên “internet” thấy đa số mọi người cùng đồng ý “World Cup là một cuộc tranh tài thể thao lớn nhất hoàn vũ, còn lớn hơn cả Olympics.” 

World Cup 2026 lần này cử hành tại Hoa kỳ / Bắc Mỹ châu; và có 48 đội tuyển của các quốc gia được chọn tham dự.  Sẽ có tổng cộng 104 trận đấu được diễn ra cho năm nay. Nên biết thêm, World Cup 2022 tại Qatar chỉ có 32 quốc gia tham dự và chỉ có tổng cộng 64 trận đấu thôi.

Các quốc gia tham dự rất hoan hỉ.  Các dân chúng hâm mộ mọi nơi la hét, nhảy nhót hết biết luôn….  Trong khi đó chỉ có 1 quốc gia hoàn toàn vắng mặt và im bặt?!  Nước “lào” dzậy kìa!? 

Không thể tưởng tượng được đó lại là “Cộng Hòa Nhân Dân Trung Quốc Vĩ Đại!!!” 

Vâng! Một quôc gia, với 1.4 tỷ dân và Chủ tịch nhà nước là người rất hảm mộ túc cầu, không có mặt trong World Cup 2026…  Chủ tịt Tập Cận Bình đã nhiều lần tuyên bố là “Ngộ mơ thấy TQ có mặt và đạt chức vô địch World Cup…”  Tôi làm một bài toán nhỏ thì thấy rỏ ràng là dân TQ đã ngồi xem túc cầu suốt 24 năm liền (lần cuối TQ tham dự / “qualified” World Cup là năm 2002, tổ chức tại Á châu – đúng hơn là Nhật Bản vả Nam Hàn).

Lần này (World Cup 26) làm cho TQ và Đảng Cộng Sản Trung Quốc (CCP – “Chinese Communist Party”) rất khó ở? Tại sao?  Bởi vì World Cup có thói quen (“habit?”) phô bày những cái mà các chính phủ thất nhân tâm cố tình che dấu.  World Cup lần này khơi ra một số thực tế rất ngỡ ngàng cho TQ và CCP: 

- Kinh tế quôc gia yếu kém, xuống dốc vì đang thiếu tiền;

- Guồng máy / hệ thống chính trị đang có vấn đề;

- Thể diện quôc gia có vẻ rất “ốt dột” vì đối thủ Nhật Bản…

Đối với CCP (cũng y chang như đảng CSVN), những gì mà đảng ta không kiểm soát được thì lập tức được xem như “phản động,” hoặc ít ra được liệt kê là thành phần “đáng ngờ vực (?)”  Cá nhân chẳng may được nổi tiếng, được quần chúng ưa chuộng ở mức vượt qua lãnh tụ đảng cs thì lại được xem như phần tử “đáng ngại,” “có vấn đề” phải tìm cách loại trừ càng sớm càng tốt (?).  Đó là trường hợp TQ đối xử với cầu thủ lừng danh Lionel Messi của đội Á-Căn-Đình…  Ngày 6/16/2026 tại sân vận động Kansas City USA, trong trận đụng độ giữa Á-Căn-Đình và Algeria, Messi đá vào “gôn” của Algeria 3 lần.  Đây là trường rất hi hữu cho 1 cầu thủ trong của trận cầu quốc tế; vì tỉ số kết cục chỉ thường thấy vỏn vẹn là 0-0, hay 1-0.  Truyền thông TQ (dĩ nhiên chỉ huy bởi CCP) chỉ đọc 1 tin nhỏ: “Một cầu thủ Á-Căn-Đình đã đá vào gôn Algeria 3 trái.”  Trong khi tên của Messi không hề được đọc lên để cho mọi người dân Tầu biết (?)  

Có lẽ lý do chính của sự “bỏ qua” này vì Messi là một cá nhân, một thiên tài túc cầu được cả thế giới mê chuộng.  Messi không hề được sinh ra hay đào tạo bởi các “Chương trình 5 năm,” hay “Các nghị quyết / tuyên truyền (bố láo) của đảng (?)”  Tại sao TQ không thể đào tạo cho TQ một Messi tương tự? Không cần phải thông minh hay ngạc nhiên để hiểu rằng muốn đào tạo một Messi cần có 1 văn hóa tôn trọng tự do cá nhân.  Ở Á-Căn-Đình, trẻ con đá banh trong hẻm, trên đường phố. Chúng được để tự do, tự nhiên chấp nhận chuyện thắng, bại và để từ đó phát triển… 

Sự tự nhiên này phát sinh ra sự sáng tạo.  Rồi sáng tạo sinh ra thiên tài.  Trong khi “Cương lĩnh,” “Chính sách” của đảng (CCP) hoàn toàn đi ngược lại sự phát triển tự nhiên này. Kết quả đâu có gì phải ngạc nhiện hè!

Nhìn lại cá màn tranh cãi về “Quyền chiếu” (Broadcasting Rights) các trận World Cup 2026 trên TV và các con số về tiền bạc giữa TQ và FIFA (Internatioanal Association Football Federation – Cơ Quan Quản Trị Các Trận Túc Cầu Quốc Tế) chúng ta không khỏi thắc mắc, ngỡ ngàng về các lỗ hổng kinh tế của TQ. World Cup 2026 lần này, FIFA tăng số quốc gia tham dự lên 48 và 104 trân đấu; đổng thời cũng gia tăng giá tiền về “Broacasting Rights.”  Các quốc gia tham dự đều đồng ý các giá cả.  Hoa kỳ chẳng hạn, với dân số 330 triệu, hệ thống FOX Sport trả khoảng $480M.  Nhật Bản với 125 triêu người, trả khoảng $200M.  Anh quốc (UK) với 67 triệu người trả $175M (UK trả phí cao ví thị trường Túc Cầu của Anh lớn hơn của Hoa kỳ). Nam Hàn có 51 triệu đân, trả $125M. Ngay cả Hồng Kông nhỏ bé với 7.5 triệu dân, trả $25M… 

Còn TQ vĩ đại thì sao nè?  Một quóc gia lớn tự hào là “Vĩ đại,” “Trung Tâm Thế Giới” với 1.4 tỷ nhân mạng mà cho tới sát ngày World Cup 2026 khai mạc (1 tháng trước) vẫn chưa chịu ký với FIFA về cái gọi là  “Broadcasting Rights?!” Tại sao vậy?  Bởi vì hai bên chưa thỏa thuận về vấn đề giá cả! Đầu tiên, FIFA đòi giá $250M-$300M.  TQ (qua CMG – “Chinese Media Group”) từ chối giá này.  Ở phút cuối của cuộc thương lượng, FIFA hạ giá xuống còn $120M.  Cái giá này kể ra “quá hời” và “quá từ thiện” cho một khối 1.4 tỷ người!!! Pronto!  TQ lại từ chối và đưa ra giá $60M (?OMG!).  Má ơi, quá ốt dột!  FIFA cuối cùng phải nhận giá chết tiệt này cho qua chuyện Tam quốc?!

Trời đất quỷ thần ơi!  Nhìn lại thêm 1 lần nữa.  Hồng Kông chỉ có 7,5 triệu người mà chịu trả $25M.  Hoa kỳ với 330 triệu dân trả $480M.  Trong khi TQ với 1.4 tỷ người trả có $60M… Nghĩa là, nếu tính tên đầu người (pay per capita), TQ trả giá rẻ bằng 1/125 giá của Mỹ.  Hết biết.

Rõ ràng vấn đề mặc cả với giá thấp của TQ ở đây có nhiều chuyện để nói.  Trước đây, vì thể diện quốc gia,TQ luôn luôn tìm ra tiền để chi cho mọi việc.  Vấn đề không phải FIFA đòi hỏi giá quá cao cho TQ.  Vấn đề là TQ không tin tưởng là hệ thống Truyền hình Nhà nước (gọi tắt là CCTV) có khả năng thu lại tiền lệ phí quảng cáo trong lục địa để tạm bù đắp lại số tiền phải trả trước cho FIFA.  Ở đây, tôi thấy TQ có lẽ bị kẹt vào 4 thực tế (“reality”) bẽ bàng như sau:

1. World Cup 2026 được tổ chức trên Bắc Châu Mỹ, thành ra 70% các trận đấu xẩy ra từ giữa nửa đêm đến tờ mờ sáng giờ Bắc Kinh… Có bao nhiêu anh Tầu nào chịu thức khuya để xem trận đấu và cũng xem “quảng cáo?” Thành ra không có công ty Tầu nào ở lục địa chịu chi làm quảng cảo hết trơn hết trọi. 10 năm trước đây, các Tập đoàn Phát triển Địa ốc, các Công ty Kỹ thuật phát triển, kiếm tiền mạnh giỏi.  Bây giờ là năm 2026, thời gian huy hoàng vừa kể này của kinh tế TQ đã qua rồi Diễm ơi! Các công ty, tập đoàn lớn này đã biến mất.  Nếu anh nào may ra còn sống sót thì cũng phải thu nhỏ lại, bớt / sa thải nhân công thì họ lấy tiền đâu mà trả quảng cáo nặng ký cho các trận túc cầu.  CCTV không còn là nơi kiếm tiền nữa…

2. Thị trường tiêu thụ của TQ cũng đã thay đổi. Không phải các công ty không có đủ tiền để làm quảng cáo. Vấn đề bây giờ là giới tiêu thụ TQ không đáp lại các lời lẽ quảng cáo một cách tích cực như trước vì lợi tức của dân (cũng là người xem TV) đã giảm sút (lương giảm cộng với công việc làm không có gì chắc chắn?). Dân TQ đang trong giai đoạn “thắt lưng buộc bụng.”  Một Bình Luận Viên Túc cầu trên truyền hình TQ đã phải thú nhận: “Trong tình trạng kinh tế hiện nay, CCTV chắc chằn sẽ bị lỗ nặng nếu nhận giá của FIFA đề nghi.”  Như vậy không phải CCP/CCTV không muốn chấp nhận giá của FIFA đưa ra; mà vì họ sợ bị lỗ?!

3. CCTV là một bộ phận tuyên tuyền của CCP. CCTV không có tiền trả có nghĩa là toàn bô tài chánh của CCP không có đủ tiền. Chính quyền CSTQ từ trung ương đến địa phương đều đang nợ è cổ, thè lưỡi.  Lúc phải cắt mọi thứ chi phí.  “Broadcsting Rights” phí của FIFA rơi vào giữa cái thúng kinh tế đang bị lủng này!  Do đó vấn đề “thể diện quốc gia” không quan trong bằng “lỗ hổng kinh tế.”

4. Các công ty lớn của TQ từ từ rút lui trên thương trường thế giới. 4 năm trước, ờ World Cup 2022 tại Qatar, quảng cáo của các công ty TQ xuất hiện khắp mọi nơi. 7 đại công ty của TQ, trong đó có Tập đoàn Địa ốc Wanda và Lenovo Computer, đã chi khoảng 1.39 tỷ đô la cho các quảng cáo thương mại trên World Cup 2022 Qatar.  Đây là chi phí quảng cáo thương mại lớn nhất hoàn vũ trong năm 2022, vượt trên cả Hoa Kỳ (chỉ chi có 1.1 tỷ đô la).  

Đó là chuyện của 4 năm trước.  Bây giờ, mọi chuyện đã thay đổi rối chú Ba ơi!  Chi phí quảng cáo thương mại của TQ giảm 70% (từ gần $1.4M xuống còn $340M).  Các công ty lớn của TQ như Smartphone Vivo và Tập đòan Địa ốc Wanda đều biến mất hẳn trên màn ảnh TV (vì FIFA bỏ các công ty này ra khỏi “listing.”)

Lời Kết

Một mặt, TQ đang cố gắng tồn tại trên thị trường thương mại toàn cầu.  Mặt khác, dân Tàu lục địa không có đủ khả năng kinh tế hay dư ý chí ủng hộ CCTV.  Cả hai mặt kinh tế này phản ảnh khá đầy đủ về của sự vắng mặt của TQ trong World Cup 2026 lần này.

Tóm lại, lý do TQ vắng mặt trong World Cup 2026 là hai chữ “đầu tiên” – Tiền đâu?

Trần Văn Giang ( HNPD )

Orange County

Ngày 4th July 2026