Cà Kê Dê Ngỗng

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Lời Khuyên Đầu Năm: BỚT Và ĐƯỢC

Bớt ăn thịt, ăn nhiều rau Bớt ăn mặn, ăn nhiều chất chua

Xem Thêm

NỤ HÔN ĐẦU XUÂN. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Cuộc tình vẫn bâng khuâng Mong tràn trề sức sống

Xem Thêm

VỢ ĐẺ

Thương chồng nhịn cũng đã lâu Vợ mới gọi lại lầu bầu: "thèm chưa?

Xem Thêm

Cụ rùa 100 tuổi ăn chay, nghe kinh Phật trong chùa ở miền Tây

Chùa Phước Kiển tọa lạc ở huyện Châu Thành, Đồng Tháp nổi tiếng với chuyện ly kỳ về các cụ rùa hơn 100 tuổi thích ngủ mùng, ăn chay và nghe kinh Phật.

Xem Thêm

Nguyễn Ngọc Ngạn: Loạn Ngôn - Trần Văn Giang

Ông Nguyễn Ngọc Ngạn (NNN – còn gọi là ông “3-Nờ”)

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài : Dân chúng ở Việt Nam phẫn nộ chửi bới Hoàng Duy Hùng.

BolsaTV co^ng khai ung?ho^. VC ma`sao co^.ng do^`ng nguo`i Vie^.t o?Cali im re va^.y? Co'mo` a'm gi` da^y?

Xem Thêm

Đề bài :Gieo gió gặt bão - Bài viết của Đặng Chí Hùng

Hon 60 nam theo dang,phung su dang an cuop. gio day no cuop lai,va ngay ca den bo do long no cung moi ra . Khong co gi la mu quang hon trong cai dau luon luon tin tuong vao cs. 60 nam phung su an cuop,gio thi bi cuop an. Oan uc gi ???

Xem Thêm

Đề bài :Luật sư Hoàng Duy Hùng – Con chốt mới trong ván bài Hòa Hợp, Hòa Giải

Nó mất job dân cử vì nhân cách hạ cấp kéo theo sự tẩy chay của CĐ VN tại Houston nên cái job luật sư cũng phải dẹp tiệm...Vậy thì con đường duy nhất mà nó còn có thể đi là bám đuôi bọn thú vật VC kiếm sống chứ có phải nó bỏ job để làm đứa sai vặt của VC như bài viết đâu.

Xem Thêm

Đề bài : Dân chúng ở Việt Nam phẫn nộ chửi bới Hoàng Duy Hùng.

Tha`ng cho' Hoa`ng duy Hu`ng na`y cho no' an ki't la` du'ng ro^`i.

Xem Thêm

Đề bài : Dân chúng ở Việt Nam phẫn nộ chửi bới Hoàng Duy Hùng.

Ngộ thiệt...LS HDH đi từ Nam ra Bắc, Mỗi bước đi không âm thầm mà ồn ào qúa mức, mỗi giây phút của HDH đều được hai đài VHVNtv và Phobolsatv tung hứng rất tận tình ..làm như HDH là minh chủa xuất cung, Đi đâu cũng được dân chúng đón mừng, tặng qùa, mời về nhà cung phụng...?? Tới nỗi có anh nông dân xin vợ bán hai giạ lúa để có tiền ra HN ăn rầm nằm rề chỉ để canh gập cho được minh chủ HDH, làm mọi người xem vãi linh hồn.....?? Tới clip nay thì lại thấy HDH bị dân oan chửi qúa nhiều... Hai sự việc khác nhau hoàn toàn, khiến người coi có thắc mắc..?? cái đám dân, quan, ngưỡng mộ HDH qua mức có phải là lũ cò mồi đóng kịch đươc trả tiền cho môt mục đích.....? và để làm giảm sự tư cao của HDH nên cũng có nhóm khác khích động người chửi HDH... cho cân băng ván bài chính trị bịp...???

Xem Thêm

Đề bài :Thông minh chưa hẳn đã lương thiện

…" mguoi giau co vao nuoc Thien dang kho nhu con lac da chui qua lo kim " va …" nguoi giau co thi duoc cho them,con nguoi kho ngheo lai bi cat het " Dong dao ngay con tho au :" Thien dang hoa nguc hai ben ai khon thoi dai,ai dai thoi khon…"

Xem Thêm

Đề bài :Obama cấp quốc tịch cho 2.500 người Iran khi thảo luận thỏa thuận hạt nhân?

Uoc gi T.T chi thi cho bo di tru tai cuu xet nhung don xin nhap tich,the xanh...vv.xem co su khai gian trong cac muc lien quan den cong san.du sinh-ket hon... nghia la co su gian doi,boi the de DUOC thu hoi lai quoc tich va moi ke gian doi ve que cu/.

Xem Thêm

Đề bài :Quần Đảo Bị Lãng Quên Trở Nên Lắm Tên

Cha nào có thẩm quyền đật tên mới cho quần đã̉o Hoàng Sả trên bia tưởng niệm vậy...?? Tên này có phải người Việt không..?? hay lai một tên đá cá lăn dưa nào tự nhân có bằng TS mà tự nghĩ ra cái tên mới... mà sao không thông hiêu đia lý nươc nhà...?? Tranh đấu mà chuyện hiểu biết ph46 th4ng về đia lý nước nhà mà còn không thông xuốt, th̀ì thử hỏi anh đòi tranh đấu cho ai..?? Tưởng niệm cái gì...?? Bó tay với những tên lộn xòng này...!!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Anh hùng và chiến sĩ Việt Nam thời … hiện đại - Nguyễn Bá Chổi

Cam on bac ng-b-Choi,bai viet that hay,nhung neu bac phang nang ky hon thi nha em cam on bac.Bon cho nay tu thang tong den thang tep riu,bon no thich nghe nang,noi nho nhe chung chi cuoi ruoi.Nha em ma co khoa an noi,em chui cho chung cu nghe nhu la ca...vong co,cho dung dieu Hanoi.

Xem Thêm

Đề bài :ĐỂ HIỂU RÕ NGUYÊN NHÂN ĐẢNG DÂN CHỦ QUYẾT TÂM TRUẤT PHẾ TỔNG THỐNG DONALD TRUMP

Hilllary da tuyen bo : " Trump ma lam Tong thong thi chung ta vao tu het." Day la mot cau khang dinh ro net nhat,va chinh vi vay ma Obama da tuyen bo :" dan quan chien dau." tat ca moi chuong trinh,muu dinh bon con Lua da sua soan va dang cho ket qua cuoi cung Hillary lam tong thong,On troi ! moi su dao lon va chi trong vong vai nam,tau cong dieu dung va bon con LUA cang ngay cang lo ro cho dan chung My hieu biet ve chung.Chung da gai nguoi khap cac co quan cong Quyen o D.C,chung da sua soan XHCN san sang cho nuoc My.va On Troi! da goi Trump toi cho dat nuoc nay .

Xem Thêm

TIN MỚI

Cụ rùa 100 tuổi ăn chay, nghe kinh Phật trong chùa ở miền Tây

Chùa Phước Kiển tọa lạc ở huyện Châu Thành, Đồng Tháp nổi tiếng với chuyện ly kỳ về các cụ rùa hơn 100 tuổi thích ngủ mùng, ăn chay và nghe kinh Phật.

Xem Thêm

Nguyễn Ngọc Ngạn: Loạn Ngôn - Trần Văn Giang

Ông Nguyễn Ngọc Ngạn (NNN – còn gọi là ông “3-Nờ”)

Xem Thêm

Người đàn bà đó… - Trần Mộng Tú

Ngày cuối năm 2019, trong video clip quay cảnh Đức Giáo Hoàng Francis sau khi thưởng lãm hoạt cảnh Giáng Sinh tại quảng trường Thánh Phêrô (St. Peter),

Xem Thêm

Đồng tiền dành cho Đồng Tâm không phải là đồng tiền xấu - Mai Tú Ân

Thôn Hoành tả tơi. Cụ Lê Đình Kình, thủ lĩnh tinh thần người dân xã ĐT đã chết

Xem Thêm

Quán Bên Đường mừng Xuân - Hà Thượng Thủ

Quán Bên Đường đón tiếp xuân sang /Xin chúc bà con khắp cả làng

Xem Thêm

Ảnh tết năm 1920, đúng 100 năm trước của nhiếp ảnh gia nước ngoài

Cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, tôi lại thích nghĩ về quá khứ, về những gì đã qua.

Xem Thêm

Có 1000 dollars trong túi là giầu hơn người Mỹ rồi đấy.

Có 1000 dollars trong túi là giầu hơn người Mỹ rồi đấy.

Xem Thêm

ĐƯỜNG THI RŨ MỘNG. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Dẫu xa mấy thủa buồn quê cũ Vẫn nhớ đôi phen lạc dấu mòn

Xem Thêm