Hồi giữa tháng 1, giá rét và tình trạng mất điện triền miên do các cuộc tập kích của Nga buộc Olha Kosova cùng con gái một tuổi phải rời căn hộ ở Kiev, đến sống nhờ nhà bố mẹ cô ở vùng ngoại ô. Bây giờ, khi mùa xuân đã tới và điện được khôi phục, Kosova cùng bé Lisa quay về căn hộ ngập tràn ánh nắng của mình.

"Tôi thậm chí còn không nhớ nổi mùa đông vừa rồi. Mọi thứ phai nhòa khỏi ký ức nhanh đến mức như chưa từng tồn tại", cô nói.

Bé Lisa mặc váy mùa hè, chập chững tập đi. Thang máy đã hoạt động trở lại để đưa chiếc xe đẩy của bé lên tầng 4. Tắm nước nóng không còn là điều xa xỉ, vì hệ thống cung cấp nước nóng đã hoạt động lại sau nhiều ngày sửa chữa.

Thủ đô Kiev vừa trải qua mùa đông tối tăm và lạnh lẽo nhất kể từ khi chiến sự bùng phát. Theo thống kê của chính phủ Ukraine, Nga đã tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này hơn 1.400 lần bằng tên lửa và UAV kể từ tháng 7 năm ngoái.

Các đợt tập kích quy mô lớn khiến nhiều thành phố Ukraine, đặc biệt là thủ đô Kiev, chìm trong bóng tối và mất hệ thống sưởi, khiến những cư dân như Kosova cùng hàng xóm trong khu chung cư trên đại lộ Tychyna phải chịu cảnh rét buốt và khốn khổ giữa mùa đông.

Người dân xoay xở bằng cách quấn chăn áo chống rét ngay trong nhà, tới trú ngụ trong những lều sưởi ấm khẩn cấp do chính phủ bố trí, hoặc đến ở nhờ nhà người thân vùng nông thôn khi có thể.

Giờ đây, mùa xuân ấm áp đã trở về, mang theo chút lạc quan với Kiev. Điện được khôi phục, các cửa hàng không còn phải dùng máy phát chạy dầu diesel. Quán bar có khu ngồi ngoài trời lại đông đúc tới tận tối muộn, khi người dân cố tận hưởng từng tia nắng sau mùa đông kéo dài. Người dân Kiev cũng đổ tới công viên và các bãi ven sông để picnic, trước khi cái nóng mùa hè thực sự bắt đầu.

Các bộ dụng cụ cắm trại từng được các gia đình lôi ra để nấu ăn giữa mùa đông rét mướt nay được xếp gọn, vì bếp điện đã hoạt động trở lại. Thực đơn các gia đình cũng thay đổi theo, bởi giờ họ có thể yên tâm lên kế hoạch dự trữ thực phẩm nhờ tủ lạnh vận hành ổn định.

Tình hình ở tiền tuyến cũng đã phần nào cải thiện, khi các cuộc tấn công của Nga được cho là đã bị đẩy lùi tại nhiều khu vực. Binh sĩ hiện chuẩn bị cho những thách thức mà mùa hè oi bức có thể mang đến, nhưng nỗi lo gia đình ở hậu phương phải sống trong cảnh mất điện, không có hệ thống sưởi đã phần nào giảm bớt.

Tuy vậy, điều không thay đổi là các cuộc tập kích bằng tên lửa và UAV từ Nga vẫn tiếp tục đe dọa cư dân Kiev. Sau lệnh ngừng bắn ngắn ngủi trùng với Ngày Chiến thắng ở Nga, Moskva tiếp tục tấn công hạ tầng năng lượng Ukraine vào tuần trước. Trong vòng 24 giờ bắt đầu từ sáng 13/5, Nga đã phóng 1.428 UAV và 56 tên lửa, một trong những đợt tấn công lớn nhất trong hơn 4 năm qua.

Theo giới chức Ukraine, cuộc tấn công khiến 24 người thiệt mạng, trong đó có ba trẻ em, do tên lửa đánh trúng tòa chung cư ở thủ đô. Bộ Năng lượng Ukraine cho biết đòn tấn công cũng làm hư hại các cơ sở sản xuất khí đốt và hạ tầng năng lượng, gây tình trạng mất điện tạm thời đối với người dân ở gần một nửa lãnh thổ Ukraine.

Bà Nila Molchaniuk, 80 tuổi, hàng xóm của Kosova, nói rằng gia đình bà chấp nhận chịu đựng những mối đe dọa như vậy vì biết tình cảnh ở tiền tuyến còn khắc nghiệt hơn nhiều.

"Nếu không có mấy thứ bay trên đầu chúng tôi thì mọi chuyện sẽ ổn thôi", bà nói khi ngồi trên chiếc ghế dài trước tòa chung cư từng bị UAV tấn công năm ngoái.

Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine cần thêm hệ thống đánh chặn tên lửa để bảo vệ các thành phố. Việc tiếp tục được cung cấp các hệ thống này sẽ đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ nỗ lực sửa chữa của ngành điện lực trước các đợt tấn công mới của Nga trong những tháng tới.

Serhiy Motsak, trưởng ca tại một nhà máy nhiệt điện ở Ukraine, cho biết trong cả mùa đông vừa qua, ông đã phải thường xuyên cạo băng khỏi thiết bị và mang theo đèn khò để sưởi ấm máy móc.

"Mỗi lần cơ sở điện lực bị đánh trúng là một phần công sức của bạn bị phá hủy. Phần mà bạn góp sức khôi phục có thể tan biến chỉ sau một ngày. Mọi thứ dồn lại, và mùa đông vừa rồi thực sự rất khó khăn. Nhưng bất chấp tất cả, chúng tôi vẫn vực dậy được", ông cho hay.

DTEK, công ty năng lượng tư nhân lớn nhất Ukraine và cũng là chủ sở hữu nhà máy, dự định chi gần 350 triệu USD để sửa chữa các cơ sở trước mùa đông tới.

Vào sáng 11/5, ca làm việc của Motsak kết thúc cùng lúc mặt trời mọc, khi ông khởi động lại một thiết bị lúc 5h. Với ông, những ngày xuân dài hơn "đồng nghĩa chúng tôi có thêm thời gian, có thể làm được nhiều việc hơn".

Các lãnh đạo ngành năng lượng và chuyên gia phân tích cho rằng trước mùa đông tới, Ukraine cần cải thiện hơn nữa khả năng phối hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương, đồng thời đẩy nhanh quá trình tìm kiếm linh kiện thay thế và các hệ thống thiết yếu cho lưới điện.

"Chúng ta có 6 tháng để ngăn chặn mùa đông tới khắc nghiệt hơn. Chúng ta cần huy động thêm nhân lực, bởi không thể chuẩn bị cho mùa đông chỉ với vài chục người nhiệt huyết", Olena Pavlenko, người đứng đầu viện chuyên nghiên cứu các vấn đề năng lượng DiXi Group ở Kiev, nói.

Bà Molchaniuk cảm thấy biết ơn vì mùa xuân cuối cùng cũng đã tới, mang theo hy vọng cho một mùa gieo trồng mới tại mảnh vườn nhỏ ở căn nhà vùng nông thôn của bà.

"Những cây cà chua mong tôi lắm rồi, đến lúc phải đi thôi", bà cười nói khi dự định rời Kiev vào cuối tuần qua. Nhưng vị trí của căn nhà nằm cạnh nhà máy nhiệt điện từng bị Nga tấn công, đồng nghĩa nơi đó sẽ không phải chốn nghỉ ngơi yên bình tránh xa các cuộc tập kích.

Mỗi khi UAV bay qua đầu, chồng bà sẽ đứng ngoài quan sát, còn bà ở lại trên hiên nhà. "Chúng tôi sống nhờ vào niềm hy vọng", bà Molchaniuk nói thêm.

Ukraine và Nga vẫn tập kích lẫn nhau, giữa lúc nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột không đạt tiến triển. Đàm phán bị đình trệ đáng kể sau khi bên trung gian là Mỹ chuyển hướng sang Trung Đông và tập trung cho chiến dịch tấn công Iran.

Bộ Quốc phòng Nga hôm 17/5 thông báo các đơn vị phòng không đã bắn hạ 1.054 máy bay không người lái (UAV) tự sát, 8 bom dẫn đường, một tên lửa hành trình Flamingo và một tên lửa diệt hạm Neptune-MD của Ukraine trong vòng 24 giờ qua. Cuộc tấn công diễn ra sau khi Tổng thống Zelensky tuyên bố sẽ đáp trả đòn tập kích quy mô lớn của Nga.

Bộ tư lệnh không quân Ukraine cùng ngày cho biết Nga tiếp tục phóng 287 UAV các loại vào nước này. "Lực lượng phòng không bắn hạ 279 UAV, nhưng 8 chiếc đã đánh trúng 7 địa điểm và mảnh vỡ rơi xuống 7 khu vực", cơ quan này cho hay.

Một ngày sau, Nga tiếp tục tập kích Ukraine bằng 14 tên lửa đạn đạo Iskander-M và đạn phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 8 tên lửa hành trình Iskander-K, cùng 524 UAV tự sát và mồi bẫy. Phòng không Ukraine tuyên bố đã bắn hạ và gây nhiễu 4 tên lửa hành trình Iskander-K và 503 UAV, nhưng dường như đã để lọt toàn bộ tên lửa Iskander-M và S-400 hoán cải.

Huyền Lê (Theo WSJ, AFP)