Nay đang bị sa lầy vào một cuộc chiến chưa có lối thoát, Donald Trump không thể tiếp tục xem thường ý kiến của các nước vùng Vịnh. Trong thông báo tối 18/05/2026 trên mạng xã hội Truth Social của ông, tổng thống Trump cho biết chính lãnh đạo của ba nước Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã thuyết phục ông “hoãn” một cuộc tấn công mới nhắm vào Iran bởi vì “các cuộc đàm phán nghiêm túc đang diễn ra”. Tổng thống Mỹ nói thêm: “Theo họ, một thỏa thuận sẽ đạt được và rất có thể được Hoa Kỳ cũng như tất cả các quốc gia ở Trung Đông và xa hơn nữa chấp nhận.”

Như vậy lần đầu tiên đã có một sự thừa nhận công khai vai trò của Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trong hậu trường để ngăn chặn xung đột leo thang, cũng như ảnh hưởng ngày càng tăng và có sự phối hợp của các nước này đối với Nhà Trắng. Ông Trump coi như đã đưa ba quốc gia vùng Vịnh này lên vị trí hàng đầu trong một cấu trúc chính trị rộng lớn hơn, song song với những nỗ lực hòa giải của Pakistan nhằm chấm dứt chiến tranh ở Iran. 

Nhà nghiên cứu Khaled al-Jufairi, được tờ Le Figaro trích dẫn,  nhận định: “Tuyên bố của Trump cho thấy một khía cạnh ngày càng quan trọng của cuộc khủng hoảng hiện nay: các quốc gia vùng Vịnh không còn bằng lòng với vai trò là những người ngoài cuộc dễ bị tổn thương trong cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ và Iran, mà muốn trở thành những nhà trung gian tích cực tìm cách gây ảnh hưởng đến quỹ đạo leo thang.” 

Tuy không trực tiếp đáp lại những tuyên bố nói trên của tổng thống Trump, hôm qua Qatar đã có phản ứng, cho biết đã nêu rõ lập trường của họ với Washington và với các đối tác khác trong những ngày gần đây, bảo đảm rằng các nước vùng Vịnh đang nỗ lực tránh leo thang hơn nữa với Iran và tiếp tục ủng hộ các nỗ lực hòa giải của Pakistan. Phát ngôn viên của bộ Ngoại Giao Qatar tuyên bố nước này “ủng hộ lệnh ngừng bắn hiện tại và tạo cơ hội cho các kênh ngoại giao tiếp tục những cuộc thảo luận có thể dẫn đến một thỏa thuận." Phát ngôn viên này còn nhấn mạnh “có sự ủng hộ mạnh mẽ trong khu vực đối với việc duy trì lệnh ngừng bắn” và “có sự đoàn kết rõ ràng để ủng hộ nỗ lực trung gian của Pakistan”. 

Nhưng theo ghi nhận của tờ Le Figaro, trong khi Ả Rập Xê Út và Qatar vẫn ủng hộ nỗ lực ngoại giao với láng giềng Iran, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cho đến nay vẫn chủ trương dựa trên việc sử dụng vũ lực để giảm thiểu, hoặc thậm chí loại bỏ, mối đe dọa đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến họ, với hơn 2.500 cuộc tấn công bằng drone trong hai tháng rưỡi xung đột. Tuần trước, Abu Dhabi đề nghị các nước láng giềng vùng Vịnh tham gia một cuộc can thiệp chống lại Iran, nhưng các nước này đã không chấp nhận. Cuộc tấn công của Iran hôm Chủ nhật nhắm vào nhà máy điện hạt nhân của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất khiến cả ba vương quốc Vùng Vịnh nhận ra rằng việc tái diễn chiến tranh với Iran sẽ đe dọa trực tiếp đến cơ sở hạ tầng năng lượng, giao thương hàng hải, dòng vốn đầu tư…, nói chung là đến toàn bộ nền kinh tế của các nước này.  

Theo nhận định của chuyên gia Israel Danny Citrinowicz với tờ Le Figaro, “chiến lược răn đe của Iran đối với các quốc gia vùng Vịnh dường như đang phát huy tác dụng”. Nói cách khác, “các nước Vùng Vịnh dường như ngày càng tin rằng khả năng của chính họ lẫn của Hoa Kỳ đều không thể ngăn chặn hoàn toàn một phản ứng quy mô lớn từ Iran,  hoặc một sự leo thang khu vực.” 

Các quan chức quân sự Mỹ được tờ New York Times trích dẫn tin rằng Donald Trump đã buộc phải lùi bước vì “Iran đang nhanh chóng trở nên hiệu quả hơn trong việc theo dõi các hoạt động không quân của Mỹ, cải tiến hệ thống phòng không và nay đã đủ mạnh để phát hiện các dấu hiệu báo trước một cuộc tấn công bất ngờ.” Iran được cho là đã tận dụng thời gian ngừng bắn với Mỹ để khai thông lối vào của tất cả các cơ sở phóng tên lửa đạn đạo bị đánh bom, để các cơ sở này hoạt động trở lại, đồng thời đã di chuyển một số lượng lớn các bệ phóng di động mới trên cả nước.

Tờ Kyiv Independent ngày 20/5 đưa tin chính phủ Anh mới đây đã ban hành một giấy phép thương mại cho phép nhập khẩu dầu diesel và nhiên liệu máy bay của Nga được tinh chế ở nước thứ ba, đồng thời cấp thêm một giấy phép riêng rẽ liên quan tới việc nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga bằng đường biển.

"Giấy phép thương mại có hiệu lực từ ngày 20/5 và không quy định thời hạn kết thúc, nhưng London có thể đình chỉ hoặc thu hồi bất kỳ lúc nào. Giấy phép liên quan đến LNG sẽ kéo dài tới ngày 1/1/2027. Giới chức Anh nhấn mạnh rằng London vẫn cam kết duy trì các biện pháp trừng phạt với Moscow nhằm ủng hộ Kiev, nhưng đồng thời phải bảo vệ chuỗi cung ứng thiết yếu và duy trì sự ổn định của thị trường năng lượng", Kyiv Independent cho biết.

Quyết định của Anh được đưa ra sau khi Mỹ gia hạn miễn trừ trừng phạt đối với các lô hàng dầu mỏ Nga đã chất lên tàu trên biển. Đây đã lần thứ hai chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump làm điều này, cho thấy những nỗ lực của Washington trong việc bình ổn thị trường năng lượng toàn cầu.

Tuy vậy, động thái của London lại không nhận được sự ủng hộ từ phương Tây. Theo Ủy viên kinh tế Liên minh châu Âu (EU) Valdis Dombrovskis, hiện không phải là thời điểm thích hợp để "giảm áp lực lên Moscow".

Các giấy phép mới phản ánh rõ áp lực ngày càng lớn của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đặc biệt khi hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz vẫn đang vô cùng hạn chế. Tình trạng này khiến giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh trong những tuần gần đây, kéo theo chi phí vé máy bay leo thang, gây ra nhiều gián đoạn cho ngành hàng không quốc tế.

Đài RT trích dẫn thông báo do Văn phòng Tổng thống Croatia đưa ra ngày 18/5 cho biết: "Ứng viên Đại sứ Israel chưa và sẽ không nhận được sự chấp thuận của Tổng thống Zoran Milanovic do các chính sách mà chính quyền Israel đang theo đuổi". 

Theo nhà chức trách Croatia, Israel đã vi phạm các chuẩn mực ngoại giao khi công bố đề cử đại sứ của nước này trước khi được Tổng thống Croatia Milanovic phê chuẩn. “Áp lực công chúng hoặc áp lực chính trị, trong trường hợp này là từ phía Israel, sẽ không làm thay đổi quyết định của Tổng thống Croatia”, Văn phòng Tổng thống Croatia nhấn mạnh.

Nhiệm kỳ của ông Gary Koren, Đại sứ Israel đương nhiệm tại Zagreb sẽ hết hạn vào cuối tháng 5. Theo báo Ynet News, Nisan Amdor, nhà ngoại giao được lựa chọn thay ông Koren sẽ đến Croatia vào tháng 6 với tư cách quyền đại sứ lâm thời, một chức vụ không cần sự chấp thuận của Tổng thống Croatia.

Trong vài tháng gần đây, người đứng đầu Croatia có một số bất đồng với ông Koren. Ông Milanovic đã triệu tập đại sứ Israel sau khi ông Koren nhận định Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) có thể đang tiến hành các hoạt động gián điệp từ bên trong đại sứ quán Iran tại Zagreb. 

Ông Milanovic từ lâu đã chỉ trích mạnh mẽ chính phủ Israel, cáo buộc họ gây ra nhiều tội ác trong chiến dịch quân sự ở Dải Gaza. Chính quyền Gaza thống kê chiến dịch quân sự của Israel đã khiến gần 73.000 người Palestine thiệt mạng kể từ khi bắt đầu vào tháng 10/2023, sau khi nhóm vũ trang Hồi giáo Hamas đột kích xuyên biên giới vào Israel, khiến khoảng 1.200 người thiệt mạng và bắt giữ hơn 250 người làm con tin.

Croatia là nước thành viên NATO, đã gia nhập khối quân sự này vào năm 2009.

AIM-260 lần đầu lộ diện công khai

Giới quan sát quân sự vừa ghi nhận hình ảnh đầu tiên của tên lửa không đối không AIM-260 Joint Advanced Tactical Missile (JATM), chương trình vũ khí tuyệt mật mà Mỹ phát triển suốt nhiều năm qua nhằm thay thế dòng AIM-120 AMRAAM nổi tiếng.

Tên lửa xuất hiện dưới cánh một tiêm kích F/A-18F Super Hornet thuộc phi đội thử nghiệm VX-31 của Hải quân Mỹ, khi cất cánh từ căn cứ Eglin ở bang Florida hôm 13/5.

Đây được xem là lần đầu tiên AIM-260 bị ghi lại rõ ràng trước công chúng dù chương trình thử nghiệm thực tế đã diễn ra từ nhiều năm trước.

Theo các hình ảnh được công bố, AIM-260 sở hữu thiết kế cực kỳ tối giản với bốn cánh ổn định nhỏ ở đuôi. Khác với AIM-120 AMRAAM, tên lửa mới không có cánh điều khiển giữa thân hay các gờ khí động học dọc hai bên.

Thiết kế này cho thấy AIM-260 được tối ưu mạnh cho tốc độ và tầm bắn xa.

Phần đầu tên lửa mang màu xám nhạt khác biệt với thân trắng chủ đạo. Một dải vàng phía trước cho thấy đây nhiều khả năng là phiên bản mang đầu đạn nổ thật thay vì mô hình huấn luyện.

Mỹ muốn vượt tên lửa PL-15 của Trung Quốc

AIM-260 là chương trình hợp tác giữa Hải quân và Không quân Mỹ nhằm đối phó sự phát triển nhanh chóng của các tên lửa không đối không tầm xa Trung Quốc, đặc biệt là PL-15.

Trong nhiều năm, giới quân sự Mỹ lo ngại PL-15 đã tạo ưu thế đáng kể cho không quân Trung Quốc nhờ tầm bắn vượt AIM-120 AMRAAM, loại tên lửa chủ lực của Mỹ từ thập niên 1990.

Theo các thông tin từng được công bố, AIM-260 được kỳ vọng đạt tầm bắn tối thiểu khoảng 193 km, thậm chí có thể xa hơn. Điều đáng chú ý là dù tăng đáng kể tầm tác chiến, tên lửa mới vẫn giữ kích thước gần tương đương AIM-120.

Yêu cầu này đặc biệt quan trọng để AIM-260 vẫn có thể mang trong khoang vũ khí của các tiêm kích tàng hình như F-22 Raptor hay F-35.

Giới phân tích cho rằng để đạt được hiệu suất vượt trội mà không tăng kích thước, AIM-260 nhiều khả năng sử dụng động cơ rocket nhiên liệu rắn thế hệ mới với mật độ năng lượng cao hơn đáng kể.

Một số nhận định của các chuyên gia quốc tế còn cho rằng tên lửa có thể áp dụng động cơ hai xung lực nhằm duy trì năng lượng ở giai đoạn cuối hành trình, tăng khả năng cơ động khi tiếp cận mục tiêu.

Tên lửa mới của Mỹ nguy hiểm tới mức nào?

Dù phần lớn thông số AIM-260 vẫn được giữ bí mật, nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là bước nhảy lớn trong năng lực không chiến ngoài tầm nhìn của Mỹ.

Các nguồn tin quân sự nhận định tên lửa có thể sử dụng đầu dò radar mảng pha chủ động AESA hiện đại hơn AIM-120 hiện nay. Ngoài ra, AIM-260 cũng được cho là sở hữu khả năng kết nối dữ liệu tiên tiến, cho phép nhận thông tin mục tiêu từ nhiều nguồn khác nhau thay vì chỉ phụ thuộc radar máy bay phóng.

Điều này đặc biệt quan trọng với chiến đấu cơ tàng hình bởi phi công có thể tấn công mục tiêu từ rất xa mà không cần bật radar, giảm nguy cơ bị phát hiện.

Một số chuyên gia thậm chí cho rằng nhiều tên lửa AIM-260 có thể phối hợp tác chiến theo mạng lưới để tăng xác suất tiêu diệt mục tiêu.

Trong tương lai, AIM-260 không chỉ được tích hợp trên F/A-18 Super Hornet hay F-22 mà còn có thể trở thành vũ khí chủ lực cho tiêm kích thế hệ mới F-47, cùng chương trình F/A-XX của Hải quân Mỹ.

Chương trình bí mật kéo dài nhiều năm

Chương trình AIM-260 được cho là bắt đầu từ ít nhất năm 2019 nhưng gần như toàn bộ thông tin đều được giữ kín. Mỹ từng đặt mục tiêu đưa tên lửa vào trang bị từ năm 2022, song tiến độ dường như bị kéo dài do các vấn đề ngân sách và kỹ thuật.

Dù vậy, việc tên lửa lần đầu xuất hiện công khai cho thấy chương trình có thể đã bước sang giai đoạn hoàn thiện quan trọng trước khi chính thức triển khai tác chiến.

Giới quan sát nhận định AIM-260 sẽ đóng vai trò bổ sung cho AIM-174B — loại tên lửa không đối không tầm cực xa mà Hải quân Mỹ bắt đầu triển khai hạn chế từ năm 2024.

Sự xuất hiện gần như cùng lúc của AIM-174B và AIM-260 cho thấy Mỹ đang đẩy mạnh cuộc đua giành ưu thế không chiến tầm xa, trong bối cảnh cạnh tranh quân sự với Trung Quốc ngày càng gay gắt.

Lê Hưng(The War Zone)