Một văn phòng chỉ cách trụ sở Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Nhật Bản khoảng mười phút đi bộ đã phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống phản gián của nước này. Đó là nơi làm việc của Maksim Vladimirovitch Filchenkov, trên danh nghĩa là đại diện của hãng hàng không Aeroflot của Nga tại Nhật Bản. Nhưng theo điều tra của The New York Times, vai trò của Filchenkov không chỉ dừng lại ở lĩnh vực hàng không. Ông được cho là đã góp phần biến Nhật Bản thành trung tâm hoạt động của mạng lưới tình báo Nga.

Công nghệ Nhật Bản xuất hiện trong tên lửa và drone của Nga

Dưới vỏ bọc lãnh đạo Aeroflot, Filchenkov bị cáo buộc điều phối các chiến dịch thu thập công nghệ phục vụ quân đội Nga. Ông cũng được cho là đã xây dựng một mạng lưới giúp Matxcơva lách các lệnh trừng phạt quốc tế để duy trì năng lực sản xuất vũ khí phục vụ cuộc chiến tại Ukraina.

Giới chức Ukraina nhiều lần cho biết phát hiện các linh kiện có nguồn gốc từ Nhật Bản trong những loại vũ khí Nga sử dụng trên chiến trường. Theo Vladyslav Vlasiuk, Ủy viên phụ trách chính sách trừng phạt của Văn phòng tổng thống Ukraina, khoảng 90% tên lửa và drone của Nga đều chứa các linh kiện nước ngoài, trong đó có những bộ phận xuất xứ từ Nhật Bản.

Cuộc điều tra của The New York Times cho thấy Filchenkov, cựu thành viên của Cơ quan Tình báo Quân đội Nga (GRU), đã xây dựng mạng lưới chuyên thu mua hoặc đánh cắp các công nghệ lưỡng dụng, tức những công nghệ có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự, trước khi chuyển chúng về Nga.

Để tránh bị phát hiện, mạng lưới này tìm cách hợp pháp hóa tối đa quá trình vận chuyển. Nhiều mặt hàng như dược phẩm, thiết bị điện tử hoặc đồ gia dụng được xuất khẩu hợp pháp sang các nước thứ ba, chẳng hạn như Việt Nam, rồi từ đó tiếp tục được chuyển đến Nga. Sau khi đến nơi, các sản phẩm này được tháo rời để thu hồi những linh kiện điện tử như chip hay bảng mạch, phục vụ việc sản xuất và nâng cấp tên lửa cũng như drone.

The New York Times cho biết đã nhiều lần tìm cách liên hệ với Filchenkov, nhưng không nhận được phản hồi. Tờ báo cũng khẳng định ông hoạt động dưới sự chỉ đạo của một đơn vị bí mật mang tên "Cục 20" thuộc cơ quan tình báo Nga, một bộ phận mà trước đó chưa từng được công khai.

Theo Kevin Riehle, chuyên gia về tình báo và an ninh Nga tại Đại học Brunel London, nếu những thông tin này là chính xác, điều đó cho thấy việc đánh cắp và thu thập công nghệ hiện đã trở thành nhiệm vụ quan trọng đến mức Matxcơva phải thành lập một đơn vị chuyên trách riêng. Cho tới nay, đây chỉ là một trong nhiều nhiệm vụ do các sĩ quan GRU phụ trách tại từng địa bàn.

Truyền thống lâu đời của hoạt động gián điệp Nga tại Nhật Bản

Cuộc điều tra cũng cho thấy Nhật Bản ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược tình báo của Nga kể từ khi chiến tranh Ukraina nổ ra. Tuy nhiên, theo Christopher Hughes, chuyên gia về Nhật Bản tại Đại học Warwick, từ nhiều thập kỷ trước, Matxcơva đã dành sự quan tâm đến xứ hoa anh đào.

Ngay từ đầu thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Nhật Bản đã là mục tiêu quan trọng của Liên Xô vì là đồng minh thân cận của Mỹ. Trong suốt thời kỳ Xô viết, các điệp viên Liên Xô hoạt động tại Nhật chủ yếu với mục đích thu thập bí mật công nghiệp, đánh cắp công nghệ và theo dõi các căn cứ quân sự của Mỹ trên lãnh thổ Nhật Bản.

Kevin Riehle cho biết Liên Xô đã xây dựng mạng lưới điệp viên hoạt động bí mật tại Nhật từ những năm 1960. Một trong những trường hợp nổi tiếng nhất là Itiro Kuroba, bắt đầu làm gián điệp cho KGB từ năm 1966 và tiếp tục phục vụ tình báo Nga sau khi Liên Xô tan rã cho đến năm 1995. Mãi đến năm 2008, Nhật Bản mới phát hiện được danh tính cũng như toàn bộ hoạt động của ông.

Cuộc xâm lược toàn diện Ukraina vào năm 2022 đã tạo ra bước ngoặt mới. Chỉ ít lâu sau khi chiến sự bắt đầu, hàng trăm nhân viên tình báo Nga đã bị các nước châu Âu trục xuất. Hệ quả là châu lục này trở thành địa bàn ngày càng nguy hiểm đối với các hoạt động gián điệp của Nga.

Theo Jenny Mathers, chuyên gia về an ninh Nga tại Đại học Aberystwyth, bộ máy tình báo Nga vẫn duy trì số lượng lớn nhân sự nên phải tìm những địa bàn hoạt động mới, vừa để tận dụng lực lượng này, vừa để duy trì ngân sách dành cho các cơ quan tình báo.

Sự thức tỉnh của Nhật Bản

Trong bối cảnh đó, Nhật Bản nổi lên như một địa bàn lý tưởng đối với các điệp viên Nga. Không chỉ sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến mà quân đội Nga đang cần, quốc gia này còn được một cựu sĩ quan KGB từng làm việc tại Tokyo mô tả là "thiên đường của các điệp viên".

Theo Jenny Mathers, Nhật Bản không có một cơ quan phản gián chuyên trách như nhiều nước phương Tây. Sau Đệ Nhị Thế Chiến, chủ nghĩa hòa bình và sự phụ thuộc vào chiếc ô an ninh của Mỹ khiến các vấn đề về quốc phòng và tình báo không được chú trọng trong nhiều thập kỷ. Sanshiro Hosaka, chuyên gia về tình báo Liên Xô, nhận định rằng trước khi chiến tranh Ukraina nổ ra, việc tăng cường năng lực quân sự hay cải tổ hệ thống tình báo vẫn còn là chủ đề khá nhạy cảm trong đời sống chính trị Nhật Bản.

Dù vậy, trên thực tế, Nhật Bản có năng lực rất tốt trong việc nghe lén và thu thập thông tin tình báo, theo Christopher Hughes. Còn Theo Sanshiro Hosaka, nhiều khả năng giới chức Nhật đã biết rõ những cá nhân thuộc đại sứ quán Nga, các cơ quan thương mại hay những tổ chức như Aeroflot có thể liên quan đến hoạt động tình báo.

Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất của Nhật Bản nằm ở khung pháp lý. Các cơ quan an ninh nước này không có đầy đủ quyền hạn để điều tra hoặc xử lý các hoạt động gián điệp như Cục Điều tra Liên bang (FBI) của Mỹ.

Chiến tranh Ukraina đã làm thay đổi đáng kể nhận thức của Tokyo đối với các vấn đề an ninh. Nhật Bản hiện xem xét nghiêm túc hơn việc tăng cường năng lực quốc phòng và phản gián. Chính phủ đang thúc đẩy việc ban hành luật chống gián điệp, cũng như cải tổ cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tình báo và an ninh.

Theo Christopher Hughes, việc chính phủ Nhật nhanh chóng phản ứng trước những tiết lộ của The New York Times là điều dễ hiểu. Cuộc điều tra này xuất hiện đúng thời điểm Tokyo đang thúc đẩy các cải cách nhằm tăng cường khả năng đối phó với hoạt động gián điệp và sự can thiệp từ nước ngoài.

Nguồn : France 24

Theo báo Guardian, hôm nay (22/7) trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, người đứng đầu nước Mỹ viết: "Kể từ thời điểm này trở đi, bất cứ khi nào Cộng hòa Hồi giáo Iran nổ súng vào một con tàu ở eo biển Hormuz, dù bằng tên lửa, rocket, máy bay không người lái hay bất kỳ loại vũ khí nào khác, Mỹ sẽ ném bom và phá hủy một cây cầu hoặc một nhà máy điện, bao gồm cả những cơ sở nằm cạnh hoặc ngay trong thủ đô Tehran".

Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc không kích trên khắp Iran kể từ tuần trước, trong khi Tehran đáp trả bằng các đòn tấn công nhằm vào những cơ sở và căn cứ mà nước này cho là được quân đội Mỹ sử dụng tại nhiều quốc gia trong khu vực.

Các cuộc tấn công qua lại vẫn tiếp diễn bất chấp khuôn khổ thỏa thuận do Pakistan làm trung gian được Mỹ và Iran ký kết vào tháng 6 nhằm chấm dứt cuộc chiến bùng phát từ tháng 2 và mở đường cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Mỹ đã tiến hành một loạt cuộc tấn công trên khắp Iran kể từ tuần trước. Trong khi đó, Tehran đáp trả bằng các cuộc không kích nhắm vào các cơ sở và căn cứ mà nước này cho là đang được quân đội Mỹ sử dụng ở một số quốc gia trong khu vực.

Việc đọ hỏa lực vẫn tiếp diễn bất chấp một thỏa thuận khung do Pakistan làm trung gian được Mỹ và Iran ký kết hồi tháng 6 nhằm chấm dứt cuộc xung đột bắt đầu từ tháng 2 và mở đường cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Đài truyền hình nhà nước Iran hôm nay đưa tin, ba vụ nổ đã xảy ra tại đảo Lark của nước này và ở cảng Sirik gần eo biển Hormuz trong bối cảnh các cuộc tấn công của Mỹ đang diễn ra. 

Theo báo The New York Times và hãng tin TVP, Tướng Drapatyi được bổ nhiệm sau khi Tổng thống Zelensky cách chức Tướng Oleksandr Syrskyi sau nhiều ngày biểu tình rầm rộ diễn ra ở Kiev và các thành phố khác của Ukraine. 

Vị tướng nổi danh cả ở trong và ngoài Ukraine

Tân Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Drapatyi, 43 tuổi đã tạo dựng danh tiếng là một chỉ huy táo bạo và kiên cường. Ông được coi là đại diện cho thế hệ tướng lĩnh mới của Ukraine được tôi luyện trong cuộc xung đột với Nga. Ông đã dành toàn bộ sự nghiệp trong các vị trí chiến đấu, từng bước thăng tiến trong hàng ngũ quân đội.

Tướng Drapatyi cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội Facebook: "Tôi trưởng thành trong quân đội. Tôi sẽ làm việc có trách nhiệm, tập trung và tôn trọng những người đang bảo vệ đất nước chúng ta ngày hôm nay". 

Được đánh giá cao cả ở trong và ngoài Ukraine, Tướng Drapatyi, người từng chỉ huy Bộ Tư lệnh Liên quân, đã trải qua con đường binh nghiệp lâu dài với nhiều thành tích nổi bật.

Sau khi tốt nghiệp Học viện Xe tăng Kharkiv năm 2004, ông Drapatyi gia nhập Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 72 của Ukraine. Đến năm 2014, ông đã mang quân hàm thiếu tá và được công chúng biết đến rộng rãi khi đoạn video ghi lại cảnh chiếc xe bọc thép do ông chỉ huy phá vỡ các chướng ngại do phe ly khai dựng lên tại thành phố Mariupol lan truyền mạnh trên mạng.

Vài tháng sau, đơn vị của ông Drapatyi bị mắc kẹt gần Izvaryne, trong khu vực được gọi là “vòng xoáy Izvaryne”. Giữa lúc bị các lực lượng được Nga hậu thuẫn bao vây và hứng chịu hỏa lực dữ dội, ông đã ra lệnh phá vòng vây, giúp cứu sống hơn 260 binh sĩ Ukraine, củng cố danh tiếng là một vị chỉ huy sẵn sàng gánh vác trách nhiệm trong những tình huống khó khăn.

Sau đó, ông Drapatyi lần lượt đảm trách nhiều vị trí tại các đơn vị khác nhau, đồng thời không ngừng thăng tiến trong quân ngũ. 

Thăng tiến không ngừng trong quân ngũ

Khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine vào tháng 2/2022, với tư cách chỉ huy của nhóm tác chiến phía nam, ông Drapatyi đã góp phần ngăn chặn đà tiến công của quân Nga về phía thành phố Kryvyi Rih và là một trong những chỉ huy của chiến dịch phản công giúp Ukraine cuối cùng giành lại quyền kiểm soát thành phố Kherson ở miền nam đất nước.

Hai năm sau, khi đã mang quân hàm chuẩn tướng, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Lục quân Ukraine. Năm 2024, uy tín của vị tướng này càng được củng cố khi ông lãnh đạo lực lượng Ukraine ngăn chặn quân đội Nga mở rộng phạm vi hoạt động tại tỉnh Kharkiv. 

Đến tháng 1/2025, Tổng thống Zelensky giao cho Tướng Drapatyi trực tiếp phụ trách các đơn vị chiến đấu tại tỉnh Donetsk, một động thái cho thấy những thách thức mà quân đội Ukraine đang phải đối mặt ở mặt trận phía đông, đồng thời thể hiện sự tin tưởng của Kiev đối với vị chỉ huy này.

"Mykhailo Drapatyi đã tổ chức thành công công tác phòng thủ ở hướng Kharkiv và đẩy lùi chiến dịch tấn công của quân đội Nga", ông Zelensky nhấn mạnh khi thông báo quyết định bổ nhiệm vào thời điểm đó.

6 tháng sau, Tướng Drapatyi nộp đơn từ chức sau khi một cuộc tấn công của Nga nhằm vào một căn cứ quân sự Ukraine khiến nhiều binh sĩ thương vong. Ông cho biết mình cảm thấy có "trách nhiệm cá nhân đối với thảm kịch này".

Tuy nhiên, ông Drapatyi nhanh chóng được bổ nhiệm làm chỉ huy Bộ Tư lệnh Liên quân Ukraine. Trên cương vị mới, ông đề xuất nhiều cải cách đối với hệ thống tuyển quân, công tác huấn luyện và việc tích hợp công nghệ vào quân đội.

Trong những năm gần đây, ông Drapatyi ngày càng nổi tiếng. Theo một nghiên cứu xã hội học của SOCIS vào cuối năm 2025, 38,5% người Ukraine tin tưởng Tướng Drapatyi, khiến ông trở thành một trong những chỉ huy quân sự đương nhiệm được tín nhiệm nhất.

Ủng hộ và biết ơn người tiền nhiệm

Khi cuộc khủng hoảng liên quan tới việc miễn nhiệm Bộ trưởng Quốc phòng Fedorov diễn ra vào tuần trước, Tướng Drapatyi đã công khai lên tiếng ủng hộ ông Fedorov. 

Ông Drapatyi cho rằng dưới sự lãnh đạo của ông Fedorov, "binh sĩ đã có một đối tác thực sự tại Bộ Quốc phòng, người không chỉ đáp ứng các nhu cầu của họ mà còn thúc đẩy thay đổi trong cách tiếp cận, đẩy nhanh quá trình ra quyết định và hỗ trợ những người sẵn sàng chịu trách nhiệm".

Ông Drapatyi cũng dành những lời trân trọng cho người tiền nhiệm của mình: "Tôi biết ơn Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Oleksandr Syrskyi vì những nỗ lực bền bỉ nhằm củng cố quân đội Ukraine. Chính tôi đã trưởng thành trong quân đội".