Tin nóng trong ngày

Tin Tức ngày 30 tháng 9 -2026

xxx

Trim-xaolao
***********

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(AFP) - Mỹ : Lệnh cấm nhập khẩu một số sản phẩm Canada chính thức có hiệu lực. Từ ngày 29/09/2026, tất cả các loại đồ uống có cồn « whey » (một loại protein rất phổ biến có nguồn gốc từ quá trình chế biến sữa), các loại xe máy phân khối lớn … bị cấm nhập vào Mỹ. Biện pháp được Nhà Trắng thông báo ngày 08/09 sau khi Canada thông báo tăng thuế đối với nhiều sản phẩm của Mỹ nhằm đáp trả các biện pháp thuế quan của Washington, trong đó có pho-mai. 

(AFP) - Nổ mìn ở biên giới Liên Triều, Seoul cáo buộc Bình Nhưỡng « vi phạm đình chiến ». Trong phiên điều trần tại Quốc Hội ngày 29/09/2026, bộ trưởng Quốc Phòng Hàn Quốc cáo buộc « Bắc Triều Tiên phải chịu trách nhiệm » về vụ nổ xảy ra ngày 21/09 ở khu vực phi quân sự (DMZ). Hai trong số ba quả mìn đã phát nổ khiến ba sĩ quan Hàn Quốc đã bị thương. Trên nguyên tắc, vùng đệm rộng 4 km ngăn cách hai miền Triều Tiên là khu vực phi quân sự nhưng lại là một trong những khu vực có nhiều mìn nhất trên thế giới. Theo ước tính, khu vực này vẫn còn hơn 800.000 quả mìn từ thời chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), thậm chí là được gài trong thời gian gần đây.

(AFP) - Mỹ phủ nhận đề nghị bán vũ khí cho Trung Quốc.Tổng thống Mỹ Donald Trump và Nhà Trắng hôm 28/09/2026 đều khẳng định ông Trump chưa từng đề nghị bán vũ khí Mỹ cho Tập Cận Bình, trái với thông tin do đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh David Perdue đưa ra. Trong khi đó, bộ trưởng Quốc Phòng Đài Loan hôm nay cho biết các thương vụ bán vũ khí hiện có của Mỹ cho Đài Loan vẫn không thay đổi, Đài Bắc vẫn đang tiếp tục đàm phán với Washington về từng thỏa thuận cụ thể. Tuy nhiên, một gói vũ khí trị giá kỷ lục 14 tỷ đô la dành cho hòn đảo này vẫn đang bị đình trệ.

(AFP) - 20 chuyên gia Liên Hiệp Quốc ra tuyên bố lên án chương trình của Mỹ trục xuất người nhập cư sang các nước thứ ba. Trong tuyên bố ngày 28/09/2026, các chuyên gia nhấn mạnh đến các nguy cơ gia tăng về vi phạm nhân quyền, trong đó có tra tấn và đàn áp, nguy cơ bị tra tấn và đối xử vô nhân đạo, bị cưỡng bức và mất tích, giam giữ tùy tiện, tước bỏ các bảo đảm về một thủ tục tố tụng công bằng, chia cắt gia đình, phân biệt đối xử, chế độ nô lệ và nạn buôn người.

Quảng cáo

(AFP) - Nga bóp méo thông tin : Các bài báo giả mạo truyền thông bùng phát tại châu Âu và Pháp từ đầu năm 2026. Trong một báo cáo công bố hôm 28/09/2026, tổ chức NewsGuard của Mỹ ghi nhận sự gia tăng các chiến dịch giả mạo có nội dung ủng hộ Kremlin, nhằm vào các cơ quan truyền thông lớn của châu Âu có lập trường ủng hộ Ukraina. Trang tin châu Âu Euronews là đối tượng bị giả mạo nhiều nhất, với 82 phóng sự giả được ghi nhận trong khoảng thời gian từ tháng 03/2023 đến tháng 09/2026, tiếp theo là các báo Pháp Libération (39), Charlie Hebdo (35) và Hãng tin Pháp AFP (20). Chỉ riêng tại Pháp, 85 bài báo giả liên quan đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đã được phát tán kể từ mùa hè vừa qua.

(AFP) - Siêu tên lửa Starship của Elon Musk đã đi vào quỹ đạo Trái đất trong một chuyến bay thử nghiệm. Thành công hôm 28/09/2026 của siêu tên lửa Starship là một bước tiến quan trọng đối với quá trình phát triển hệ thống phóng khổng lồ của SpaceX, được thiết kế để đưa các trung tâm dữ liệu lên không gian và thực hiện các chuyến bay tới Mặt trăng và Sao Hỏa. Sau khoảng 10 năm phát triển và 3 năm tiến hành các chuyến bay thử nghiệm tên lửa ở cấu hình hoàn chỉnh, chuyến bay thử lần thứ 14 này là lần đầu tiên Starship tìm cách đạt quỹ đạo, việc đặc biệt khó khăn vì đòi hỏi tên lửa phải có sức đẩy và khả năng chịu lực rất lớn ở giai đoạn này. Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, Starship sau đó sẽ kết thúc hành trình tại Thái Bình Dương, sau khi bay 6 vòng quanh Trái đất.

(AFP) - Bóng đá : Đội tuyển Pháp giành chiến thắng thứ 2 dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Zinédine Zidane. Hôm 28/09/2026, trong khuôn khổ Nations League, Giải Vô địch các quốc gia, Pháp thắng Bỉ với tỉ số 1-0, nhờ Michael Olise ở phút 88, chỉ ít phút sau khi được tung vào sân. Cùng với chiến thắng 1-0 trên sân Thổ Nhĩ Kỳ hôm thứ Sáu, thắng lợi trước Bỉ giúp Pháp vươn lên dẫn đầu bảng 1. Pháp vẫn còn hai trận đấu tại Nations League trong đợt tập trung đội tuyển quốc gia này : gặp Ý vào ngày 02/10 và trận lượt về với Bỉ vào ngày 05/10.


*****

Malaysia bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người Rohingya về Miến Điện - RFI

Thùy Dương

Malaysia hôm nay 29/09/2026 bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người tị nạn Rohingya về Miến Điện. Những người này bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ về mặt hành chính và dự kiến hôm nay được đưa lên tàu. Hai tàu chiến của hải quân Miến Điện và một tàu bệnh viện sẽ tham gia hoạt động này. Tuy nhiên, hiện vẫn còn rất nhiều điều không rõ ràng : chưa ai biết chính xác các con tàu sẽ rời đi vào lúc nào, cũng như đâu là điểm đến.

Những vụ trục xuất này là kết quả của một thỏa thuận được ký kết giữa chính phủ Malaysia và chính quyền quân sự Miến Điện.

Theo thỏa thuận, tổng cộng gần 5.000 người Rohingya sẽ bị trục xuất về Miến Điện, tức khoảng một nửa trong số 10.388 người Miến Điện hiện đang bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ ở Malaysia. Tất cả những người này đều được cho là « tự nguyện » hồi hương.

Khoảng 160 tổ chức xã hội dân sự, ra tuyên bố chung, bày tỏ « quan ngại sâu sắc » về số phận của những người tị nạn này và kêu gọi chính quyền Malaysia rút lại quyết định trục xuất.

Theo số liệu của Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (HCR), hiện có 126.000 người Rohingya được đăng ký tại Malaysia, tương đương 0,4% dân số nước này.

Quảng cáo

Tổ chức phi chính phủ Info Birmanie nhận định các vụ trục xuất chủ yếu là một phản ứng mang tính chính trị của chính quyền Malaysia trước làn sóng thù ghét người Rohingya đang lan rộng trên các mạng xã hội và trong dư luận nước này từ nhiều tháng qua.

Johanna Chardonnerias, đại diện tổ chức phi chính phủ Info Birmanie và là một trong những người ký vào tuyên bố chung của 160 tổ chức dân sự, nhấn mạnh với đài RFI, ban Pháp ngữ, rằng trở về Miến Điện hoàn toàn không phải là một lựa chọn an toàn đối với người Rohingya. Bà nói thêm : « Chúng tôi lo ngại về những gì họ sẽ phải đối mặt tại Miến Điện. Người Rohingya không có quốc tịch, họ không được công nhận là công dân tại Miến Điện. Đây là một đất nước đang có chiến tranh, nơi họ phải đối mặt với nạn đói, nguy cơ bị cưỡng bức nhập ngũ, mất tích, bị sát hại, tra tấn... Có rất nhiều nguy cơ. Miến Điện là một quốc gia mà tình hình nhân quyền đang hết sức nghiêm trọng và trong những năm qua tình hình ngày càng xấu đi ».


***********

Trung Quốc đưa tàu thám hiểm hiện đại nhất khoan đáy Biển Đông

Thu Hằng

Meng Xiang, tàu khoan biển sâu tự đóng đầu tiên của Trung Quốc, đã hoàn thành chuyến thám hiểm đầu tiên tại Biển Đông. Theo báo cáo ngày 28/09/2026 của nhật báo Khoa học và Công nghệ, chuyến thám hiểm 30 ngày do Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc tổ chức đã lập kỷ lục quốc gia về độ sâu và thu thập các mẫu lõi đá bazan có thể giúp giải mã lịch sử kiến ​​tạo của Biển Đông.

Theo báo cáo được South China Morning Post dẫn lại, tàu Meng Xiang đã thám hiểm ở độ sâu 5.000 m dưới mặt biển và khoan hơn 850 m dưới đáy biển. Tại hai địa điểm, tàu thu thập lượng lớn dữ liệu và mẫu lõi quý, trong đó có một lõi đá bazan dài 4,27 m. Các mẫu vật có thể giúp giới khoa học làm rõ quá trình hình thành, mở rộng Biển Đông, đồng thời nghiên cứu vai trò của hiện tượng dịch chuyển sống núi giữa đại dương và hoạt động núi lửa trong quá trình tái cấu trúc đáy biển.

Ngày 28/09, bộ Tài Nguyên Thiên Nhiên Trung Quốc cho biết chuyến thám hiểm Biển Đông đưa nước này vào nhóm quốc gia có năng lực khoan biển sâu tiên tiến. Trung Quốc trở thành quốc gia thứ ba, sau Nhật Bản và Mỹ, dùng tàu khoan thu mẫu đá cứng từ lòng chảo đại dương sâu. Tuy nhiên, tàu khoan nghiên cứu JOIDES Resolution của Mỹ đã ngừng hoạt động năm 2025.

Meng Xiang, tàu khoan đại dương đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế, hoạt động từ tháng 11/2024, có khả năng khoan sâu 11 km dưới mặt biển, vượt tàu Chikyu của Nhật Bản khoảng 1 km. Trong nhiều thập niên, giới khoa học theo đuổi mục tiêu tiếp cận ranh giới Mohorovicic (Moho), khu vực phân chia lớp vỏ và lớp manti của Trái Đất.

Cùng thời điểm, theo Reuters, tàu nghiên cứu Trung Quốc Jia Hai Ke 7 bị Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cáo buộc che giấu vị trí thực tế khi hoạt động tại vùng biển giữa Philippines và Đài Loan, « gây lo ngại nghiêm trọng về an ninh cáp ngầm (của Philippines) và khả năng sử dụng dữ liệu thu thập cho mục đích quân sự ». Ngày 28/09, PCG cho biết tàu được phát hiện cách đảo Itbayat, tỉnh Batanes, khoảng 38 hải lý về phía tây bắc, trong khi tín hiệu định vị trước đó lại cho thấy tàu di chuyển từ Hạ Môn đến ngoài khơi Papua New Guinea. Batanes nằm gần eo biển Luzon, cách Đài Loan khoảng 160 km và từng được một số học giả Trung Quốc cho là thuộc Trung Quốc.


*********

Tokyo lập kỷ lục mới với 34 ngày mưa liên tiếp

Hoài Linh

Tokyo trải qua 34 ngày mưa liên tiếp. Ảnh: NHK
Tokyo trải qua 34 ngày mưa liên tiếp. Ảnh: NHK

Tờ Japan Times dẫn tin từ cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết thủ đô Tokyo đã liên tục mưa hàng ngày kể từ hôm 27/8. Các cơn bão đang tiến gần, dải mưa mùa thu kéo dài và vùng áp thấp góp phần khiến thời tiết ẩm ướt kéo dài.

Lượng mưa lớn nhất trong chuỗi ngày mưa hiện nay rơi vào ngày 21/9, khi khu vực trung tâm Tokyo hứng 156mm mưa. Theo Kyodo, tổng lượng mưa tại trung tâm Tokyo tính đến hết ngày 28/9 đạt 629mm, gần gấp 3 lần lượng mưa trung bình của cả tháng 9. Mưa cũng bao phủ nhiều khu vực ở miền đông và miền tây Nhật Bản trong ngày 29/9.

Tại Echizen thuộc tỉnh Fukui, miền Trung Nhật Bản, lượng mưa vượt 30mm trong vòng một giờ vào sáng sớm 29/9. Đợt mưa kéo dài này dự kiến chưa kết thúc ngay.

Dự báo mưa sẽ tiếp diễn chủ yếu tại miền đông Nhật Bản cho đến khoảng ngày 1/10, một phần do ảnh hưởng của dải mưa mùa thu vẫn còn tồn tại. Dải mưa mùa thu ở Nhật Bản thường gây ra những đợt thời tiết bất ổn kéo dài khi các khối không khí theo mùa tương tác với nhau trên lãnh thổ nước này.

Đợt mưa kéo dài cũng khiến lượng ánh nắng mặt trời tại Tokyo xuống mức thấp kỷ lục. Trong tháng qua, khu vực trung tâm Tokyo chỉ ghi nhận tổng cộng 46,8 giờ có nắng, tương đương 36% mức trung bình hằng năm trong cùng thời kỳ. Trong chuỗi ngày mưa kéo dài đến ngày 28/9, vốn bao trùm phần lớn khoảng thời gian trên, có 14 ngày hoàn toàn không có ánh nắng.


*********

Nga dọa đáp trả bằng vũ khí hạt nhân nếu Kaliningrad bị phong tỏa

Hoài Linh

Kaliningrad nằm tách rời với phần lãnh thổ chính của Nga. Ảnh: BBC

Kaliningrad nằm tách rời với phần lãnh thổ chính của Nga. Ảnh: BBC

Theo hãng tin Anadolu, trong một tuyên bố trên kênh Telegram, Đại sứ quán Nga tại London đưa ra cảnh báo trên nhằm phản hồi các thông tin do truyền thông Anh đăng tải về khả năng NATO phong tỏa Kaliningrad hoặc không công nhận chủ quyền của Nga đối với khu vực này.

“Những người ủng hộ kế hoạch phong tỏa hoặc tấn công Kaliningrad không nên ảo tưởng về hậu quả. Bất kỳ hành động quân sự nào của Anh hoặc NATO nhằm vào lãnh thổ Nga sẽ bị đáp trả bằng mọi phương tiện mà Nga có, bao gồm cả vũ khí hạt nhân”, đại sứ quán Nga nhấn mạnh.

Đại sứ quán Nga nhắc lại rằng Moscow “không tìm kiếm đối đầu với NATO và châu Âu cũng như không có ý định tấn công”. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo những bên lựa chọn khơi mào một cuộc xung đột như vậy “không nên có bất kỳ ảo tưởng nào” rằng Nga sẽ không đáp trả tương xứng.

Kaliningrad là vùng lãnh thổ tách rời của Nga bên bờ biển Baltic, nằm giữa Ba Lan và Lithuania. 

Tuần trước, Đại sứ quán Nga tại Paris cũng đề cập tới những gì Moscow gọi là “các tuyên bố khiêu khích liên quan khả năng lực lượng NATO tấn công vùng Kaliningrad hoặc phong tỏa đường tiếp cận khu vực này”. “Chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng Nga sẽ sử dụng mọi phương tiện trong tay để bảo vệ lãnh thổ của mình và nếu bất kỳ nỗ lực nào được thực hiện nhằm triển khai những kế hoạch như vậy, việc đáp trả sẽ là không thể tránh khỏi và manng tính áp đảo".

Khoảnh khắc Mỹ đánh chìm tàu chiến cũ ở ngoài khơi Scotland

Hải quân Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến bị loại biên ở ngoài khơi Scotland trong một cuộc tập trận chung với Hải quân Hoàng gia Anh.


********

Ba Lan nới lỏng quy định bắn hạ tên lửa và UAV Nga


Chiến đấu cơ của Ba Lan. Ảnh: ZUMA Press
Chiến đấu cơ của Ba Lan. Ảnh: ZUMA Press

Theo Politico và Kyiv Independent, động thái này có thể làm căng thẳng giữa Warsaw và Moscow gia tăng sau khi Nga liên tiếp thực hiện các vụ xâm nhập đường không, thử thách khả năng phòng thủ của Ba Lan trong những tuần gần đây.

Phát biểu với các phóng viên tại Deblin, Ba Lan, ông Tomczyk cho biết phi công hiện không chỉ phải “đọc radar” mà còn phải “nhận dạng bằng mắt” mối đe dọa trên không trước khi khai hỏa. “Điều đó có nghĩa phi công phải tiếp cận mục tiêu và tận mắt xác định chính xác vật thể là gì”, ông Tomczyk giải thích.

Bộ Quốc phòng Ba Lan hiện có kế hoạch hủy bỏ yêu cầu “nhận dạng” này.

Ông Tomczyk nói: “Sau khi thay đổi, phi công hoặc chỉ huy tác chiến chỉ cần đọc radar để đưa ra quyết định khai hỏa”. Theo ông, sự thay đổi này sẽ giúp tiết kiệm thời gian, đồng nghĩa với việc các máy bay chiến đấu Ba Lan có thể nhanh chóng bắn hạ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa bay vào lãnh thổ nước này từ hướng Nga.

Ngày 23/9, một trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm nhập trong thời gian ngắn vào không phận Ba Lan từ khu vực Kaliningrad của Nga. Chiếc trực thăng bay sâu khoảng 300m vào lãnh thổ Ba Lan và ở đó 42 giây. Ba Lan đã điều máy bay chiến đấu ứng phó.

“Bản chất vụ việc cho thấy Nga một lần nữa thăm dò khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không Ba Lan”, Bộ Tư lệnh Tác chiến Ba Lan bình luận sau vụ việc.

Trước đó, Ba Lan từng bắn hạ các UAV Nga trên lãnh thổ nước này. Cùng thời điểm năm ngoái, Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski tuyên bố Warsaw sẽ bắn hạ máy bay Nga nếu xâm phạm không phận Ba Lan và lưu ý: “Các bạn đã được cảnh báo”.


**********

Những nông dân Mỹ chới với giữa bão giá, nợ nần

Chi phí đầu vào leo thang, lãi suất tăng cao đang đẩy nhiều nông dân Mỹ vào cảnh nợ nần, khiến họ hoài nghi về tương lai.

Suốt 26 năm qua, John Yeley đã làm việc trên trang trại ở bang Illinois, nằm ngay sát biên giới bang Indiana. Là thế hệ thứ 7 quản lý trang trại mà gia đình đã sở hữu từ năm 1852, ông gắn bó với công việc làm nông này, nhưng không chắc hai con của mình có muốn kế nghiệp hay không.

"Với tình cảnh kinh tế quá khó khăn như hiện nay, tôi thực sự không mong các con theo nghề", ông nói.

John Yeley, thế hệ thứ 7 điều hành trang trại gia đình ở bang Illinois. Ảnh: CNN

John Yeley, thế hệ thứ 7 điều hành trang trại gia đình ở bang Illinois. Ảnh: CNN

Những nông dân như Yeley cùng các chuyên gia nông nghiệp đều thừa nhận ngành này đang rơi vào suy thoái nghiêm trọng. Các trang trại phải vật lộn với giá nhiên liệu tăng kỷ lục, tranh chấp thương mại làm mất đi các thị trường quan trọng, trong khi xung đột tại Ukraine và Trung Đông đẩy giá phân bón tăng cao, đúng thời điểm nông dân phải gánh lãi suất vay vốn cao hơn.

Yeley không chắc sẽ có lãi trong mùa thu hoạch sắp tới, dù giá ngô và đậu tương đã tăng.

"Ba nông dân trong vùng đã vỡ nợ trong năm nay", ông cho hay. "Ai cũng đang tự hỏi liệu có đáng để tiếp tục hay không. Áp lực thực sự rất lớn".

Ác mộng từ giá dầu diesel và phân bón

Hiện tại, giá dầu diesel đang gây áp lực lớn nhất lên nông dân Mỹ. Đây là nguồn nhiên liệu chủ yếu cho các thiết bị nông nghiệp như máy kéo và máy gặt liên hợp.

Giá dầu diesel trung bình tại Mỹ tăng nhanh hơn giá xăng, lên mức 1,72 USD/lít hôm 21/9, cao hơn 1,7 lần so với mức giá dầu diesel một năm trước. Tại một số bang thuộc vành đai nông nghiệp Trung Tây, mức giá thậm chí còn cao hơn. Ở Illinois, giá dầu diesel trung bình ghi nhận vào cuối tuần trước là 1,76 USD/lít.

Mỗi nông dân Mỹ thường mua hàng chục nghìn lít dầu diesel mỗi năm cho trang trại của mình. Bản thân Yeley thường mua khoảng 32.000 lít vào hai lần trong năm để dùng cho máy móc.

"Đây là năm đầu tiên tôi không thể mua trọn một chuyến xe chở dầu vào cả mùa xuân lẫn mùa thu vì chi phí quá cao. Chúng tôi phải mua nhỏ giọt, mỗi lần khoảng 4.000 lít, với hy vọng giá sẽ giảm", ông nói. "Nhưng tiếc là điều đó không xảy ra".

Tại trang trại phía bắc bang California, Sammy Tookey trồng đủ loại nông sản, như cà chua, ngô, dưa, ớt, bí, xà lách, trên diện tích hơn 4 ha. Anh bán khoảng một nửa số rau củ cho hợp tác xã thực phẩm, nửa còn lại được chở đến chợ nông sản địa phương.

Anh đang đau đầu vì giá dầu diesel leo thang, cùng với chi phí thùng carton và phân bón đều tăng ở mức hai chữ số trong năm qua.

Xung đột Nga - Ukraine ban đầu làm gián đoạn nguồn cung một số nguyên liệu thô sản xuất phân bón, khiến giá tăng vọt. Tình hình càng tồi tệ hơn trong năm nay khi chiến sự tại Trung Đông cắt đứt nguồn phân bón từ khu vực này. Theo các chuyên gia và nông dân, giá phân bón đã tăng tới 50% từ đầu năm đến nay.

Tookey đã tăng giá bán nhưng không đủ bù đắp được mức tăng chi phí. Anh cho hay bản thân cũng không muốn làm khách hàng hoảng hốt mà rời đi.

Dù dự định tiếp tục xuống giống vào mùa xuân, anh vẫn chưa biết sẽ gắn bó với nghề nông được bao lâu nữa. Tookey sắp kết hôn vào cuối tháng 10 và lo lắng về khả năng nuôi dạy con cái sau này.

"Tự mình gánh vác một gia đình và duy trì trang trại dường như là điều bất khả thi", anh nói.

George Kibby, cha dượng của Tookey, có cái nhìn u ám hơn về bức tranh ngành nông nghiệp hiện tại. Ông đã bỏ nghề hồi tháng 7 sau 40 năm gắn bó vì mảnh đất ông thuê ở quận Cam, bang California, đã bị bán lại cho một dự án xây dựng nhà ở.

Máy kéo hoạt động trên một trang trại cộng đồng ở bang New York hồi tháng 4. Ảnh: AFP

Máy kéo hoạt động trên một trang trại cộng đồng ở bang New York hồi tháng 4. Ảnh: AFP

"Chi phí đất đai, máy móc, nhân công, cùng với tình trạng bấp bênh của giá cả các mặt hàng thiết yếu như dầu diesel và phân bón khiến việc kiếm sống bằng nghề nông thời nay trở thành điều không tưởng", Kibby nói. "Những nông dân nhỏ lẻ như chúng tôi hầu như không có cơ hội. Chúng tôi làm việc miệt mài mà chẳng kiếm ra tiền".

Vòng xoáy nợ nần và làn sóng phá sản lan rộng

Ngoài vấn đề chi phí nguyên liệu đầu vào, còn rất nhiều yếu tố khác đang bào mòn thu nhập của nông dân Mỹ.

Hầu hết nông dân đều phải vay các khoản tín dụng ngắn hạn để trang trải chi phí từ khi gieo trồng đến lúc thu hoạch. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất đã tăng cao do Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, kéo theo chi phí vay vốn bị đẩy lên đáng kể.

Các cuộc chiến thương mại của Mỹ, đặc biệt là với Trung Quốc, đã cắt đứt nhiều thị trường xuất khẩu quan trọng dành cho những mặt hàng nông sản như đậu tương. Điều này đang kéo giá xuống trong ngắn hạn, đồng thời khiến nông dân lo ngại về nguy cơ mất thị phần về lâu dài.

"Trang trại của chúng tôi cùng đa số các trang trại mà tôi biết đều dự báo thua lỗ trong năm nay. Phần lớn trong số đó cũng đã chịu lỗ vào năm ngoái", Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Iowa Aaron Lehman cho biết.

"Làm nông chắc chắn sẽ có lúc thăng lúc trầm, nhưng khi khó khăn kéo dài từ năm này qua năm khác, bạn không còn là khách hàng đủ uy tín để vay vốn ngân hàng và tiếp tục công việc", ông nói.

Theo dữ liệu liên bang, trong 12 tháng tính đến tháng 6, số trang trại phá sản đã tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, thời điểm tồi tệ nhất vẫn còn ở phía trước, Tom Ajamie, luật sư hoạt động trong ngành nông nghiệp, cảnh báo.

"Rất nhiều nông dân đang ở bên bờ vực, chỉ biết căng mình ra chống đỡ", ông nói. "Tôi cho rằng số đơn xin phá sản sẽ còn tăng lên".

Một số nghị sĩ đại diện cho các bang nông nghiệp, như thượng nghị sĩ Cộng hòa Chuck Grassley, đã kêu gọi chính quyền Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel để hạ nhiệt giá cả tức thì. Tuy nhiên, không ít chuyên gia năng lượng hoài nghi liệu biện pháp này có thể giúp kéo giá dầu diesel xuống hay không.

Liên đoàn Nông hội Mỹ (AFBF) cùng các nhóm đại diện ngành nông nghiệp đang kêu gọi Thượng viện thông qua một dự luật mới với nhiều biện pháp hỗ trợ nông dân, như nâng hạn mức vay vốn nông nghiệp liên bang, chỉ số vốn không đổi kể từ năm 2018.

"Sau cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ, tôi tin chúng ta có thể tìm thấy tiếng nói chung giữa hai đảng trong nhiều vấn đề", John Newton, phó chủ tịch phụ trách chính sách công và phân tích kinh tế của AFBF, nhận định.

Sammy Tookey (trái) và cha dượng George Kibby trên trang trại trồng rau củ và trái cây ở phía bắc bang California. Ảnh: CNN

Sammy Tookey (trái) và cha dượng George Kibby trên trang trại trồng rau củ và trái cây ở phía bắc bang California. Ảnh: CNN

Tuy nhiên, dù một đạo luật cuối cùng có được thông qua hay giá dầu diesel giảm vào cuối năm nay, chúng cũng không thể cứu những nông dân đang phải thu hoạch vụ mùa ngay lúc này.

Không ít người nói rằng họ cảm thấy mình là nạn nhân của những biến động trên toàn cầu mà bản thân hoàn toàn không thể kiểm soát.

"Nông dân vốn đã quen ứng phó với những biến động của thời tiết, thổ nhưỡng hay dịch bệnh trên gia súc", Lehman cho hay. "Tuy nhiên, những quyết định chính sách vô tình khiến nông dân trở thành bên hứng chịu tổn thất kinh tế đầu tiên mới là điều khiến chúng tôi vô cùng bức xúc".

Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters)


********

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Tin Tức ngày 30 tháng 9 -2026

xxx

Trim-xaolao
***********

TIN TỔNG HỢP - RFI

RFI

(AFP) - Mỹ : Lệnh cấm nhập khẩu một số sản phẩm Canada chính thức có hiệu lực. Từ ngày 29/09/2026, tất cả các loại đồ uống có cồn « whey » (một loại protein rất phổ biến có nguồn gốc từ quá trình chế biến sữa), các loại xe máy phân khối lớn … bị cấm nhập vào Mỹ. Biện pháp được Nhà Trắng thông báo ngày 08/09 sau khi Canada thông báo tăng thuế đối với nhiều sản phẩm của Mỹ nhằm đáp trả các biện pháp thuế quan của Washington, trong đó có pho-mai. 

(AFP) - Nổ mìn ở biên giới Liên Triều, Seoul cáo buộc Bình Nhưỡng « vi phạm đình chiến ». Trong phiên điều trần tại Quốc Hội ngày 29/09/2026, bộ trưởng Quốc Phòng Hàn Quốc cáo buộc « Bắc Triều Tiên phải chịu trách nhiệm » về vụ nổ xảy ra ngày 21/09 ở khu vực phi quân sự (DMZ). Hai trong số ba quả mìn đã phát nổ khiến ba sĩ quan Hàn Quốc đã bị thương. Trên nguyên tắc, vùng đệm rộng 4 km ngăn cách hai miền Triều Tiên là khu vực phi quân sự nhưng lại là một trong những khu vực có nhiều mìn nhất trên thế giới. Theo ước tính, khu vực này vẫn còn hơn 800.000 quả mìn từ thời chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), thậm chí là được gài trong thời gian gần đây.

(AFP) - Mỹ phủ nhận đề nghị bán vũ khí cho Trung Quốc.Tổng thống Mỹ Donald Trump và Nhà Trắng hôm 28/09/2026 đều khẳng định ông Trump chưa từng đề nghị bán vũ khí Mỹ cho Tập Cận Bình, trái với thông tin do đại sứ Mỹ tại Bắc Kinh David Perdue đưa ra. Trong khi đó, bộ trưởng Quốc Phòng Đài Loan hôm nay cho biết các thương vụ bán vũ khí hiện có của Mỹ cho Đài Loan vẫn không thay đổi, Đài Bắc vẫn đang tiếp tục đàm phán với Washington về từng thỏa thuận cụ thể. Tuy nhiên, một gói vũ khí trị giá kỷ lục 14 tỷ đô la dành cho hòn đảo này vẫn đang bị đình trệ.

(AFP) - 20 chuyên gia Liên Hiệp Quốc ra tuyên bố lên án chương trình của Mỹ trục xuất người nhập cư sang các nước thứ ba. Trong tuyên bố ngày 28/09/2026, các chuyên gia nhấn mạnh đến các nguy cơ gia tăng về vi phạm nhân quyền, trong đó có tra tấn và đàn áp, nguy cơ bị tra tấn và đối xử vô nhân đạo, bị cưỡng bức và mất tích, giam giữ tùy tiện, tước bỏ các bảo đảm về một thủ tục tố tụng công bằng, chia cắt gia đình, phân biệt đối xử, chế độ nô lệ và nạn buôn người.

Quảng cáo

(AFP) - Nga bóp méo thông tin : Các bài báo giả mạo truyền thông bùng phát tại châu Âu và Pháp từ đầu năm 2026. Trong một báo cáo công bố hôm 28/09/2026, tổ chức NewsGuard của Mỹ ghi nhận sự gia tăng các chiến dịch giả mạo có nội dung ủng hộ Kremlin, nhằm vào các cơ quan truyền thông lớn của châu Âu có lập trường ủng hộ Ukraina. Trang tin châu Âu Euronews là đối tượng bị giả mạo nhiều nhất, với 82 phóng sự giả được ghi nhận trong khoảng thời gian từ tháng 03/2023 đến tháng 09/2026, tiếp theo là các báo Pháp Libération (39), Charlie Hebdo (35) và Hãng tin Pháp AFP (20). Chỉ riêng tại Pháp, 85 bài báo giả liên quan đến cuộc bầu cử tổng thống năm 2027 đã được phát tán kể từ mùa hè vừa qua.

(AFP) - Siêu tên lửa Starship của Elon Musk đã đi vào quỹ đạo Trái đất trong một chuyến bay thử nghiệm. Thành công hôm 28/09/2026 của siêu tên lửa Starship là một bước tiến quan trọng đối với quá trình phát triển hệ thống phóng khổng lồ của SpaceX, được thiết kế để đưa các trung tâm dữ liệu lên không gian và thực hiện các chuyến bay tới Mặt trăng và Sao Hỏa. Sau khoảng 10 năm phát triển và 3 năm tiến hành các chuyến bay thử nghiệm tên lửa ở cấu hình hoàn chỉnh, chuyến bay thử lần thứ 14 này là lần đầu tiên Starship tìm cách đạt quỹ đạo, việc đặc biệt khó khăn vì đòi hỏi tên lửa phải có sức đẩy và khả năng chịu lực rất lớn ở giai đoạn này. Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, Starship sau đó sẽ kết thúc hành trình tại Thái Bình Dương, sau khi bay 6 vòng quanh Trái đất.

(AFP) - Bóng đá : Đội tuyển Pháp giành chiến thắng thứ 2 dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Zinédine Zidane. Hôm 28/09/2026, trong khuôn khổ Nations League, Giải Vô địch các quốc gia, Pháp thắng Bỉ với tỉ số 1-0, nhờ Michael Olise ở phút 88, chỉ ít phút sau khi được tung vào sân. Cùng với chiến thắng 1-0 trên sân Thổ Nhĩ Kỳ hôm thứ Sáu, thắng lợi trước Bỉ giúp Pháp vươn lên dẫn đầu bảng 1. Pháp vẫn còn hai trận đấu tại Nations League trong đợt tập trung đội tuyển quốc gia này : gặp Ý vào ngày 02/10 và trận lượt về với Bỉ vào ngày 05/10.


*****

Malaysia bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người Rohingya về Miến Điện - RFI

Thùy Dương

Malaysia hôm nay 29/09/2026 bắt đầu trục xuất khoảng 1.500 người tị nạn Rohingya về Miến Điện. Những người này bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ về mặt hành chính và dự kiến hôm nay được đưa lên tàu. Hai tàu chiến của hải quân Miến Điện và một tàu bệnh viện sẽ tham gia hoạt động này. Tuy nhiên, hiện vẫn còn rất nhiều điều không rõ ràng : chưa ai biết chính xác các con tàu sẽ rời đi vào lúc nào, cũng như đâu là điểm đến.

Những vụ trục xuất này là kết quả của một thỏa thuận được ký kết giữa chính phủ Malaysia và chính quyền quân sự Miến Điện.

Theo thỏa thuận, tổng cộng gần 5.000 người Rohingya sẽ bị trục xuất về Miến Điện, tức khoảng một nửa trong số 10.388 người Miến Điện hiện đang bị giam giữ tại các trung tâm tạm giữ ở Malaysia. Tất cả những người này đều được cho là « tự nguyện » hồi hương.

Khoảng 160 tổ chức xã hội dân sự, ra tuyên bố chung, bày tỏ « quan ngại sâu sắc » về số phận của những người tị nạn này và kêu gọi chính quyền Malaysia rút lại quyết định trục xuất.

Theo số liệu của Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (HCR), hiện có 126.000 người Rohingya được đăng ký tại Malaysia, tương đương 0,4% dân số nước này.

Quảng cáo

Tổ chức phi chính phủ Info Birmanie nhận định các vụ trục xuất chủ yếu là một phản ứng mang tính chính trị của chính quyền Malaysia trước làn sóng thù ghét người Rohingya đang lan rộng trên các mạng xã hội và trong dư luận nước này từ nhiều tháng qua.

Johanna Chardonnerias, đại diện tổ chức phi chính phủ Info Birmanie và là một trong những người ký vào tuyên bố chung của 160 tổ chức dân sự, nhấn mạnh với đài RFI, ban Pháp ngữ, rằng trở về Miến Điện hoàn toàn không phải là một lựa chọn an toàn đối với người Rohingya. Bà nói thêm : « Chúng tôi lo ngại về những gì họ sẽ phải đối mặt tại Miến Điện. Người Rohingya không có quốc tịch, họ không được công nhận là công dân tại Miến Điện. Đây là một đất nước đang có chiến tranh, nơi họ phải đối mặt với nạn đói, nguy cơ bị cưỡng bức nhập ngũ, mất tích, bị sát hại, tra tấn... Có rất nhiều nguy cơ. Miến Điện là một quốc gia mà tình hình nhân quyền đang hết sức nghiêm trọng và trong những năm qua tình hình ngày càng xấu đi ».


***********

Trung Quốc đưa tàu thám hiểm hiện đại nhất khoan đáy Biển Đông

Thu Hằng

Meng Xiang, tàu khoan biển sâu tự đóng đầu tiên của Trung Quốc, đã hoàn thành chuyến thám hiểm đầu tiên tại Biển Đông. Theo báo cáo ngày 28/09/2026 của nhật báo Khoa học và Công nghệ, chuyến thám hiểm 30 ngày do Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc tổ chức đã lập kỷ lục quốc gia về độ sâu và thu thập các mẫu lõi đá bazan có thể giúp giải mã lịch sử kiến ​​tạo của Biển Đông.

Theo báo cáo được South China Morning Post dẫn lại, tàu Meng Xiang đã thám hiểm ở độ sâu 5.000 m dưới mặt biển và khoan hơn 850 m dưới đáy biển. Tại hai địa điểm, tàu thu thập lượng lớn dữ liệu và mẫu lõi quý, trong đó có một lõi đá bazan dài 4,27 m. Các mẫu vật có thể giúp giới khoa học làm rõ quá trình hình thành, mở rộng Biển Đông, đồng thời nghiên cứu vai trò của hiện tượng dịch chuyển sống núi giữa đại dương và hoạt động núi lửa trong quá trình tái cấu trúc đáy biển.

Ngày 28/09, bộ Tài Nguyên Thiên Nhiên Trung Quốc cho biết chuyến thám hiểm Biển Đông đưa nước này vào nhóm quốc gia có năng lực khoan biển sâu tiên tiến. Trung Quốc trở thành quốc gia thứ ba, sau Nhật Bản và Mỹ, dùng tàu khoan thu mẫu đá cứng từ lòng chảo đại dương sâu. Tuy nhiên, tàu khoan nghiên cứu JOIDES Resolution của Mỹ đã ngừng hoạt động năm 2025.

Meng Xiang, tàu khoan đại dương đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế, hoạt động từ tháng 11/2024, có khả năng khoan sâu 11 km dưới mặt biển, vượt tàu Chikyu của Nhật Bản khoảng 1 km. Trong nhiều thập niên, giới khoa học theo đuổi mục tiêu tiếp cận ranh giới Mohorovicic (Moho), khu vực phân chia lớp vỏ và lớp manti của Trái Đất.

Cùng thời điểm, theo Reuters, tàu nghiên cứu Trung Quốc Jia Hai Ke 7 bị Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) cáo buộc che giấu vị trí thực tế khi hoạt động tại vùng biển giữa Philippines và Đài Loan, « gây lo ngại nghiêm trọng về an ninh cáp ngầm (của Philippines) và khả năng sử dụng dữ liệu thu thập cho mục đích quân sự ». Ngày 28/09, PCG cho biết tàu được phát hiện cách đảo Itbayat, tỉnh Batanes, khoảng 38 hải lý về phía tây bắc, trong khi tín hiệu định vị trước đó lại cho thấy tàu di chuyển từ Hạ Môn đến ngoài khơi Papua New Guinea. Batanes nằm gần eo biển Luzon, cách Đài Loan khoảng 160 km và từng được một số học giả Trung Quốc cho là thuộc Trung Quốc.


*********

Tokyo lập kỷ lục mới với 34 ngày mưa liên tiếp

Hoài Linh

Tokyo trải qua 34 ngày mưa liên tiếp. Ảnh: NHK
Tokyo trải qua 34 ngày mưa liên tiếp. Ảnh: NHK

Tờ Japan Times dẫn tin từ cơ quan Khí tượng Nhật Bản cho biết thủ đô Tokyo đã liên tục mưa hàng ngày kể từ hôm 27/8. Các cơn bão đang tiến gần, dải mưa mùa thu kéo dài và vùng áp thấp góp phần khiến thời tiết ẩm ướt kéo dài.

Lượng mưa lớn nhất trong chuỗi ngày mưa hiện nay rơi vào ngày 21/9, khi khu vực trung tâm Tokyo hứng 156mm mưa. Theo Kyodo, tổng lượng mưa tại trung tâm Tokyo tính đến hết ngày 28/9 đạt 629mm, gần gấp 3 lần lượng mưa trung bình của cả tháng 9. Mưa cũng bao phủ nhiều khu vực ở miền đông và miền tây Nhật Bản trong ngày 29/9.

Tại Echizen thuộc tỉnh Fukui, miền Trung Nhật Bản, lượng mưa vượt 30mm trong vòng một giờ vào sáng sớm 29/9. Đợt mưa kéo dài này dự kiến chưa kết thúc ngay.

Dự báo mưa sẽ tiếp diễn chủ yếu tại miền đông Nhật Bản cho đến khoảng ngày 1/10, một phần do ảnh hưởng của dải mưa mùa thu vẫn còn tồn tại. Dải mưa mùa thu ở Nhật Bản thường gây ra những đợt thời tiết bất ổn kéo dài khi các khối không khí theo mùa tương tác với nhau trên lãnh thổ nước này.

Đợt mưa kéo dài cũng khiến lượng ánh nắng mặt trời tại Tokyo xuống mức thấp kỷ lục. Trong tháng qua, khu vực trung tâm Tokyo chỉ ghi nhận tổng cộng 46,8 giờ có nắng, tương đương 36% mức trung bình hằng năm trong cùng thời kỳ. Trong chuỗi ngày mưa kéo dài đến ngày 28/9, vốn bao trùm phần lớn khoảng thời gian trên, có 14 ngày hoàn toàn không có ánh nắng.


*********

Nga dọa đáp trả bằng vũ khí hạt nhân nếu Kaliningrad bị phong tỏa

Hoài Linh

Kaliningrad nằm tách rời với phần lãnh thổ chính của Nga. Ảnh: BBC

Kaliningrad nằm tách rời với phần lãnh thổ chính của Nga. Ảnh: BBC

Theo hãng tin Anadolu, trong một tuyên bố trên kênh Telegram, Đại sứ quán Nga tại London đưa ra cảnh báo trên nhằm phản hồi các thông tin do truyền thông Anh đăng tải về khả năng NATO phong tỏa Kaliningrad hoặc không công nhận chủ quyền của Nga đối với khu vực này.

“Những người ủng hộ kế hoạch phong tỏa hoặc tấn công Kaliningrad không nên ảo tưởng về hậu quả. Bất kỳ hành động quân sự nào của Anh hoặc NATO nhằm vào lãnh thổ Nga sẽ bị đáp trả bằng mọi phương tiện mà Nga có, bao gồm cả vũ khí hạt nhân”, đại sứ quán Nga nhấn mạnh.

Đại sứ quán Nga nhắc lại rằng Moscow “không tìm kiếm đối đầu với NATO và châu Âu cũng như không có ý định tấn công”. Tuy nhiên, cơ quan này cảnh báo những bên lựa chọn khơi mào một cuộc xung đột như vậy “không nên có bất kỳ ảo tưởng nào” rằng Nga sẽ không đáp trả tương xứng.

Kaliningrad là vùng lãnh thổ tách rời của Nga bên bờ biển Baltic, nằm giữa Ba Lan và Lithuania. 

Tuần trước, Đại sứ quán Nga tại Paris cũng đề cập tới những gì Moscow gọi là “các tuyên bố khiêu khích liên quan khả năng lực lượng NATO tấn công vùng Kaliningrad hoặc phong tỏa đường tiếp cận khu vực này”. “Chúng tôi muốn nhấn mạnh rằng Nga sẽ sử dụng mọi phương tiện trong tay để bảo vệ lãnh thổ của mình và nếu bất kỳ nỗ lực nào được thực hiện nhằm triển khai những kế hoạch như vậy, việc đáp trả sẽ là không thể tránh khỏi và manng tính áp đảo".

Khoảnh khắc Mỹ đánh chìm tàu chiến cũ ở ngoài khơi Scotland

Hải quân Mỹ đã đánh chìm một tàu chiến bị loại biên ở ngoài khơi Scotland trong một cuộc tập trận chung với Hải quân Hoàng gia Anh.


********

Ba Lan nới lỏng quy định bắn hạ tên lửa và UAV Nga


Chiến đấu cơ của Ba Lan. Ảnh: ZUMA Press
Chiến đấu cơ của Ba Lan. Ảnh: ZUMA Press

Theo Politico và Kyiv Independent, động thái này có thể làm căng thẳng giữa Warsaw và Moscow gia tăng sau khi Nga liên tiếp thực hiện các vụ xâm nhập đường không, thử thách khả năng phòng thủ của Ba Lan trong những tuần gần đây.

Phát biểu với các phóng viên tại Deblin, Ba Lan, ông Tomczyk cho biết phi công hiện không chỉ phải “đọc radar” mà còn phải “nhận dạng bằng mắt” mối đe dọa trên không trước khi khai hỏa. “Điều đó có nghĩa phi công phải tiếp cận mục tiêu và tận mắt xác định chính xác vật thể là gì”, ông Tomczyk giải thích.

Bộ Quốc phòng Ba Lan hiện có kế hoạch hủy bỏ yêu cầu “nhận dạng” này.

Ông Tomczyk nói: “Sau khi thay đổi, phi công hoặc chỉ huy tác chiến chỉ cần đọc radar để đưa ra quyết định khai hỏa”. Theo ông, sự thay đổi này sẽ giúp tiết kiệm thời gian, đồng nghĩa với việc các máy bay chiến đấu Ba Lan có thể nhanh chóng bắn hạ máy bay không người lái (UAV) và tên lửa bay vào lãnh thổ nước này từ hướng Nga.

Ngày 23/9, một trực thăng Mi-8 của Nga đã xâm nhập trong thời gian ngắn vào không phận Ba Lan từ khu vực Kaliningrad của Nga. Chiếc trực thăng bay sâu khoảng 300m vào lãnh thổ Ba Lan và ở đó 42 giây. Ba Lan đã điều máy bay chiến đấu ứng phó.

“Bản chất vụ việc cho thấy Nga một lần nữa thăm dò khả năng sẵn sàng của hệ thống phòng không Ba Lan”, Bộ Tư lệnh Tác chiến Ba Lan bình luận sau vụ việc.

Trước đó, Ba Lan từng bắn hạ các UAV Nga trên lãnh thổ nước này. Cùng thời điểm năm ngoái, Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski tuyên bố Warsaw sẽ bắn hạ máy bay Nga nếu xâm phạm không phận Ba Lan và lưu ý: “Các bạn đã được cảnh báo”.


**********

Những nông dân Mỹ chới với giữa bão giá, nợ nần

Chi phí đầu vào leo thang, lãi suất tăng cao đang đẩy nhiều nông dân Mỹ vào cảnh nợ nần, khiến họ hoài nghi về tương lai.

Suốt 26 năm qua, John Yeley đã làm việc trên trang trại ở bang Illinois, nằm ngay sát biên giới bang Indiana. Là thế hệ thứ 7 quản lý trang trại mà gia đình đã sở hữu từ năm 1852, ông gắn bó với công việc làm nông này, nhưng không chắc hai con của mình có muốn kế nghiệp hay không.

"Với tình cảnh kinh tế quá khó khăn như hiện nay, tôi thực sự không mong các con theo nghề", ông nói.

John Yeley, thế hệ thứ 7 điều hành trang trại gia đình ở bang Illinois. Ảnh: CNN

John Yeley, thế hệ thứ 7 điều hành trang trại gia đình ở bang Illinois. Ảnh: CNN

Những nông dân như Yeley cùng các chuyên gia nông nghiệp đều thừa nhận ngành này đang rơi vào suy thoái nghiêm trọng. Các trang trại phải vật lộn với giá nhiên liệu tăng kỷ lục, tranh chấp thương mại làm mất đi các thị trường quan trọng, trong khi xung đột tại Ukraine và Trung Đông đẩy giá phân bón tăng cao, đúng thời điểm nông dân phải gánh lãi suất vay vốn cao hơn.

Yeley không chắc sẽ có lãi trong mùa thu hoạch sắp tới, dù giá ngô và đậu tương đã tăng.

"Ba nông dân trong vùng đã vỡ nợ trong năm nay", ông cho hay. "Ai cũng đang tự hỏi liệu có đáng để tiếp tục hay không. Áp lực thực sự rất lớn".

Ác mộng từ giá dầu diesel và phân bón

Hiện tại, giá dầu diesel đang gây áp lực lớn nhất lên nông dân Mỹ. Đây là nguồn nhiên liệu chủ yếu cho các thiết bị nông nghiệp như máy kéo và máy gặt liên hợp.

Giá dầu diesel trung bình tại Mỹ tăng nhanh hơn giá xăng, lên mức 1,72 USD/lít hôm 21/9, cao hơn 1,7 lần so với mức giá dầu diesel một năm trước. Tại một số bang thuộc vành đai nông nghiệp Trung Tây, mức giá thậm chí còn cao hơn. Ở Illinois, giá dầu diesel trung bình ghi nhận vào cuối tuần trước là 1,76 USD/lít.

Mỗi nông dân Mỹ thường mua hàng chục nghìn lít dầu diesel mỗi năm cho trang trại của mình. Bản thân Yeley thường mua khoảng 32.000 lít vào hai lần trong năm để dùng cho máy móc.

"Đây là năm đầu tiên tôi không thể mua trọn một chuyến xe chở dầu vào cả mùa xuân lẫn mùa thu vì chi phí quá cao. Chúng tôi phải mua nhỏ giọt, mỗi lần khoảng 4.000 lít, với hy vọng giá sẽ giảm", ông nói. "Nhưng tiếc là điều đó không xảy ra".

Tại trang trại phía bắc bang California, Sammy Tookey trồng đủ loại nông sản, như cà chua, ngô, dưa, ớt, bí, xà lách, trên diện tích hơn 4 ha. Anh bán khoảng một nửa số rau củ cho hợp tác xã thực phẩm, nửa còn lại được chở đến chợ nông sản địa phương.

Anh đang đau đầu vì giá dầu diesel leo thang, cùng với chi phí thùng carton và phân bón đều tăng ở mức hai chữ số trong năm qua.

Xung đột Nga - Ukraine ban đầu làm gián đoạn nguồn cung một số nguyên liệu thô sản xuất phân bón, khiến giá tăng vọt. Tình hình càng tồi tệ hơn trong năm nay khi chiến sự tại Trung Đông cắt đứt nguồn phân bón từ khu vực này. Theo các chuyên gia và nông dân, giá phân bón đã tăng tới 50% từ đầu năm đến nay.

Tookey đã tăng giá bán nhưng không đủ bù đắp được mức tăng chi phí. Anh cho hay bản thân cũng không muốn làm khách hàng hoảng hốt mà rời đi.

Dù dự định tiếp tục xuống giống vào mùa xuân, anh vẫn chưa biết sẽ gắn bó với nghề nông được bao lâu nữa. Tookey sắp kết hôn vào cuối tháng 10 và lo lắng về khả năng nuôi dạy con cái sau này.

"Tự mình gánh vác một gia đình và duy trì trang trại dường như là điều bất khả thi", anh nói.

George Kibby, cha dượng của Tookey, có cái nhìn u ám hơn về bức tranh ngành nông nghiệp hiện tại. Ông đã bỏ nghề hồi tháng 7 sau 40 năm gắn bó vì mảnh đất ông thuê ở quận Cam, bang California, đã bị bán lại cho một dự án xây dựng nhà ở.

Máy kéo hoạt động trên một trang trại cộng đồng ở bang New York hồi tháng 4. Ảnh: AFP

Máy kéo hoạt động trên một trang trại cộng đồng ở bang New York hồi tháng 4. Ảnh: AFP

"Chi phí đất đai, máy móc, nhân công, cùng với tình trạng bấp bênh của giá cả các mặt hàng thiết yếu như dầu diesel và phân bón khiến việc kiếm sống bằng nghề nông thời nay trở thành điều không tưởng", Kibby nói. "Những nông dân nhỏ lẻ như chúng tôi hầu như không có cơ hội. Chúng tôi làm việc miệt mài mà chẳng kiếm ra tiền".

Vòng xoáy nợ nần và làn sóng phá sản lan rộng

Ngoài vấn đề chi phí nguyên liệu đầu vào, còn rất nhiều yếu tố khác đang bào mòn thu nhập của nông dân Mỹ.

Hầu hết nông dân đều phải vay các khoản tín dụng ngắn hạn để trang trải chi phí từ khi gieo trồng đến lúc thu hoạch. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất đã tăng cao do Cục dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát lạm phát, kéo theo chi phí vay vốn bị đẩy lên đáng kể.

Các cuộc chiến thương mại của Mỹ, đặc biệt là với Trung Quốc, đã cắt đứt nhiều thị trường xuất khẩu quan trọng dành cho những mặt hàng nông sản như đậu tương. Điều này đang kéo giá xuống trong ngắn hạn, đồng thời khiến nông dân lo ngại về nguy cơ mất thị phần về lâu dài.

"Trang trại của chúng tôi cùng đa số các trang trại mà tôi biết đều dự báo thua lỗ trong năm nay. Phần lớn trong số đó cũng đã chịu lỗ vào năm ngoái", Chủ tịch Hiệp hội Nông dân Iowa Aaron Lehman cho biết.

"Làm nông chắc chắn sẽ có lúc thăng lúc trầm, nhưng khi khó khăn kéo dài từ năm này qua năm khác, bạn không còn là khách hàng đủ uy tín để vay vốn ngân hàng và tiếp tục công việc", ông nói.

Theo dữ liệu liên bang, trong 12 tháng tính đến tháng 6, số trang trại phá sản đã tăng 20% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, thời điểm tồi tệ nhất vẫn còn ở phía trước, Tom Ajamie, luật sư hoạt động trong ngành nông nghiệp, cảnh báo.

"Rất nhiều nông dân đang ở bên bờ vực, chỉ biết căng mình ra chống đỡ", ông nói. "Tôi cho rằng số đơn xin phá sản sẽ còn tăng lên".

Một số nghị sĩ đại diện cho các bang nông nghiệp, như thượng nghị sĩ Cộng hòa Chuck Grassley, đã kêu gọi chính quyền Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel để hạ nhiệt giá cả tức thì. Tuy nhiên, không ít chuyên gia năng lượng hoài nghi liệu biện pháp này có thể giúp kéo giá dầu diesel xuống hay không.

Liên đoàn Nông hội Mỹ (AFBF) cùng các nhóm đại diện ngành nông nghiệp đang kêu gọi Thượng viện thông qua một dự luật mới với nhiều biện pháp hỗ trợ nông dân, như nâng hạn mức vay vốn nông nghiệp liên bang, chỉ số vốn không đổi kể từ năm 2018.

"Sau cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ, tôi tin chúng ta có thể tìm thấy tiếng nói chung giữa hai đảng trong nhiều vấn đề", John Newton, phó chủ tịch phụ trách chính sách công và phân tích kinh tế của AFBF, nhận định.

Sammy Tookey (trái) và cha dượng George Kibby trên trang trại trồng rau củ và trái cây ở phía bắc bang California. Ảnh: CNN

Sammy Tookey (trái) và cha dượng George Kibby trên trang trại trồng rau củ và trái cây ở phía bắc bang California. Ảnh: CNN

Tuy nhiên, dù một đạo luật cuối cùng có được thông qua hay giá dầu diesel giảm vào cuối năm nay, chúng cũng không thể cứu những nông dân đang phải thu hoạch vụ mùa ngay lúc này.

Không ít người nói rằng họ cảm thấy mình là nạn nhân của những biến động trên toàn cầu mà bản thân hoàn toàn không thể kiểm soát.

"Nông dân vốn đã quen ứng phó với những biến động của thời tiết, thổ nhưỡng hay dịch bệnh trên gia súc", Lehman cho hay. "Tuy nhiên, những quyết định chính sách vô tình khiến nông dân trở thành bên hứng chịu tổn thất kinh tế đầu tiên mới là điều khiến chúng tôi vô cùng bức xúc".

Vũ Hoàng (Theo CNN, AFP, Reuters)


********

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Tin Tức ngày 07 tháng 03 -2025:

tờ bao nay co phải anh em voi SBTN ?

Xem Thêm

Đề bài :Tin Tức ngày 18 - 02 -2025:

tơ bào này toàn dich tin tưc tui liberal AU CHAU khong à chỉ đung 1/2tụi AU CHAU cư sưvoi nươc MY kong băng và dân AU CHAU lười biêng , tôi đả đi choi AU CHAU mừoi ngày ròi thừ bay chăng cò cửa tiệm mở ...dân AU CHAU lười như hủi .

Xem Thêm

Đề bài :Chuyện “Phố Vải” - by Phạm Thành Nhân / Trần Văn Giang (ghi lại).

Đây là một bài viết thú vị nêu bật tầm quan trọng của việc bảo tồn bản sắc văn hóa thông qua ngôn ngữ. Sự thay đổi về thuật ngữ có thể mang tính tích cực nếu chúng vẫn giữ được mối liên hệ với truyền thống và lịch sử địa phương. Văn bản này cũng gợi lên những cảm xúc và suy nghĩ tương tự như những gì bạn trải qua khi mua bất động sản. Quá trình này cũng tràn đầy sự phấn khích và niềm vui. Điều này đặc biệt đúng đối với các dự án mới của Al Sharq Investment https://dubai-new-developments.com/al-sharq-investment, cung cấp các lựa chọn nhà ở hiện đại và tiện lợi để giúp bạn tìm được ngôi nhà lý tưởng.

Xem Thêm

Đề bài :"Tiếng Việt, yêu & ghét" - Lê Hữu ( Trần Văn Giang ghi lại )

'vô hình trung' là nghĩa gì vậy, sao cứ thích dùng, hình như có nghĩa là 'vô tình'

Xem Thêm

Đề bài :TIN CHIẾN SỰ MỚI NHẤT[ CẬP NHẬT NGÀY 20 -5 - 2022 ]

Suu cao,thue nang,nhu yeu pham tang gia.Kinh te eo seo...Vay ma dang Lua van lay tien cua dan tro giup linh tinh.Mo cua bien gioi.Ung ho toi ac truc tiep khi sua luat cho phep trom cuop o muc do <1.000 dollars thi vo toi....Neu vao thoi diem Trump,bon Lua da ho hoan nhu the nao ??? Nhung nguoi bau ban vi chut tu loi ,nghi gi ve dat nuoc ??? Phai chang day khong phai la dat nuoc minh ??? bat qua,lai tro ve que huong cu...Neu vay,ban la thang cho chet ! mien ban !

Xem Thêm

Đề bài :Tin Mới Nhất Về Chiến Sư Ucraina [ CẬP NHẬT NGÀY 14-5-2022 ]

Chung nao moi vet nho cua ho nha Dan da duoc tay xoa trang boc,thi Uk moi co hy vong...ngung chien.Cung vay,ngay nao ma cac cong ty ,co goc gac tu cac dang bac nu luu-anh hao cua khoi tu do va ong chief police va dang Lua thi moi giai xong phuong trinh tau cong !

Xem Thêm

Đề bài :Người Việt Nam Nghĩ Gì? -Từ Đức Minh ( Trần Văn Giang ghi lại )

Nhan dinh cua saigonpots ma bac Tran van Giang ghi lai.Doc xong nghe cay dang nao long.Du su that no ranh ranh.Nhung tuoi gia cung co mot hy vong cho du la mong manh va mo ao. hy vong con hon la that vong ?

Xem Thêm

Đề bài :Người Việt Nam Nghĩ Gì? -Từ Đức Minh ( Trần Văn Giang ghi lại )

Nhan dinh cua saigonpots ma bac Tran van Giang ghi lai.Doc xong nghe cay dang nao long.Du su that no ranh ranh.Nhung tuoi gia cung co mot hy vong cho du la mong manh va mo ao. hy vong con hon la that vong ?

Xem Thêm

Đề bài :Hình cũ - Hà Thượng Thủ

Ngắm lại hình xưa chịu mấy ông Những Linh, Tùng, Duẫn với Mười, Đồng Mặt mày ai lại đi hồ hởi Phấn khởi khi Tàu cướp Biển Đông Phải chăng “quý” mặt đã thành mông Con mắt nay đà có nhưng không Nên mới chổng khu vào hải đảo Gia tài gấm vóc của tổ tông?

Xem Thêm