Tại Nepal, việc cứu hộ bằng trực thăng ở vùng núi cao là một hoạt động sống còn. Ở vùng núi cao, nơi nồng độ oxy loãng và thời tiết thay đổi đột ngột, khả năng đưa người leo núi gặp nạn đến thủ đô Kathmandu trong vòng vài giờ đã cứu sống vô số người.

Lợi dụng tính cấp bách, ẩn mình trong hệ thống hợp pháp đó là một trong những mạng lưới gian lận bảo hiểm tinh vi nhất thế giới. Năm 2018, chính phủ đã thành lập một ủy ban điều tra, công bố báo cáo dài 700 trang và tuyên bố cải cách. Nhưng năm ngoái, Cục Điều tra Trung ương (CIB) thuộc Cảnh sát Nepal đã mở lại hồ sơ và phát hiện ra hành vi gian lận không những không dừng lại mà còn tăng.

Chiêu trò lừa đảo này hoạt động như thế nào?

Cơ chế của trò lừa đảo cứu hộ giả mạo khá đơn giản: Dàn dựng trường hợp cấp cứu y tế, gọi trực thăng, đưa du khách vào bệnh viện, và làm thủ tục yêu cầu. Nhưng sự tinh vi nằm chỗ: Một công ty bảo hiểm nước ngoài khó có thể xác minh được các sự kiện xảy ra ở độ cao 3.000 m trong một thung lũng hẻo lánh thuộc dãy Himalaya.

Cuộc điều tra của CIB đã xác định hai phương pháp chính để tạo ra một "tình huống khẩn cấp".

Trường hợp đầu tiên liên quan đến những du khách không muốn đi bộ về. Các hướng dẫn viên sẽ đưa ra một giải pháp thay thế là vờ bị ốm và trực thăng sẽ đến. Hướng dẫn viên sẽ lo phần còn lại.

Phương pháp thứ hai đáng lo ngại hơn. Ở độ cao trên 3.000 mét, các triệu chứng nhẹ của say độ cao thường gặp. Độ bão hòa oxy trong máu có thể giảm, tay chân tê bì, đau đầu xuất hiện.

Trong hầu hết các trường hợp, chỉ cần nghỉ ngơi, uống đủ nước hoặc xuống dốc từ từ là đủ. Nhưng theo cuộc điều tra của CIB, các hướng dẫn viên và nhân viên khách sạn đã được huấn luyện để làm cho những người leo núi sợ hãi.

Họ nói với những người leo núi rằng có nguy cơ tử vong, chỉ cấp cứu mới có cửa sống. Hướng dẫn viên thậm chí bị cáo buộc trộn bột nở vào thức ăn để khiến tình trạng du khách trầm trọng hơn.

Ngay khi có lệnh "cứu hộ", quá trình dàn xếp tài chính bắt đầu. Một chiếc trực thăng chở nhiều hành khách. Nhưng các hóa đơn riêng biệt với giá đầy đủ, được gửi đến công ty bảo hiểm của từng hành khách, như thể mỗi người có chuyến bay riêng.

Một chuyến bay thuê bao trị giá 4.000 USD trở thành một yêu cầu bồi thường 12.000 USD. Danh sách hành khách và bảng kê hàng hóa giả mạo được làm giả.

Tại bệnh viện, các nhân viên y tế trong mắt xích lừa đảo sẽ chuẩn bị bản tóm tắt xuất viện bằng chữ ký điện tử của các bác sĩ cấp cao chưa từng tham gia vào vụ việc và không có sự đồng ý của họ.

Hồ sơ nhập viện giả với những triệu chứng trầm trọng được tạo ra cho khách du lịch, trong khi khách thì thực sự đang cười đùa, uống bia ở hành lang bệnh viện.

Một nhân viên bệnh viện thậm chí dùng phim chụp X-quang của chính mình, được thực hiện khoảng một năm trước tại một bệnh viện khác làm hồ sơ điều trị cho những người leo núi, CIB cáo buộc.

Cơ cấu hoa hồng chi phối mạng lưới này đã được mô tả chi tiết trong các cuộc thẩm vấn của cảnh sát. Các bệnh viện trả 20-25% tiền bảo hiểm cho các công ty du lịch leo núi và thêm 20-25% cho các đơn vị cứu hộ bằng trực thăng để đổi lấy việc giới thiệu bệnh nhân.

Các hướng dẫn viên leo núi và công ty lữ hành của họ được hưởng lợi từ những hóa đơn được thổi phồng. Trong một số trường hợp, chính khách du lịch cũng được đề nghị chia hoa hồng bằng tiền mặt để tham gia phi vụ.

Những con số kinh ngạc

Từ năm 2022 đến năm 2025, các nhà điều tra đã xác định được 4.782 bệnh nhân nước ngoài được điều trị tại các bệnh viện liên quan. Trong số này, 171 trường hợp được xác nhận là các vụ giải cứu giả mạo. Trong giai đoạn đó, hai bệnh viện liên quan đã nhận thanh toán khoảng 18 triệu USD. Ba công ty dịch vụ cứu hộ thu về khoảng 30 triệu USD từ các chuyến bay cứu hộ.

CIB ví dụ, 4 du khách được giải cứu trên cùng một chuyến bay trực thăng, vào cùng một ngày. Tuy nhiên, các hồ sơ bảo hiểm tách ra thành 4 chuyến bay riêng, máy bay riêng, với tổng chi phí cứu hộ lên tới 31.000 USD, cộng thêm một hóa đơn bệnh viện riêng 12.000 USD.

Trong quá trình thẩm vấn, một bác sĩ của Bệnh viện Shreedhi cho biết chỉ riêng trong một khách, bệnh viện của ông đã trả khoảng 10,6 triệu rupee (gần 2 tỷ đồng) tiền hoa hồng cho dịch vụ trực thăng cứu hộ và thêm 1,5 triệu rupee (27 triệu đồng) cho các công ty điều hành tour leo núi.

"Bệnh viện của tôi chia hoa hồng để thúc đẩy kinh doanh", ông nói trong một đoạn ghi âm.

Tại sao việc xác minh yêu cầu bồi thường bảo hiểm lại khó khăn?

Hầu hết hợp đồng bảo hiểm du lịch đều yêu cầu phải liên hệ với công ty bảo hiểm trước khi tiến hành cứu hộ. Tại dãy Himalaya, ở những vùng cao mà việc liên lạc rất khó khăn và nhiều khu vực không có tín hiệu điện thoại di động tốt, điều này hầu như không bao giờ xảy ra.

Đến khi công ty bảo hiểm được thông báo, việc sơ tán đã hoàn tất, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện cách đó hàng trăm km ở thủ đô, và một công ty cứu hộ địa phương hoặc nhà điều hành tour đã bắt đầu chuẩn bị giấy tờ.

Mục tiêu của công ty cứu hộ là tối đa hóa số lượng hành khách trên mỗi chuyến bay nhưng lại tính phí riêng cho từng công ty bảo hiểm.

Mục tiêu của công ty du lịch là môi giới khách cho các nhà điều hành cứu hộ trả hoa hồng cao nhất.

Mục tiêu của bệnh viện là tiếp nhận bệnh nhân, thực hiện các thủ tục không cần thiết và duy trì mối quan hệ với các nhà điều hành tour mang lại bệnh nhân cho họ. Ở bất kỳ khâu nào trong chuỗi này, không có bên nào có lợi ích trùng khớp với lợi ích của công ty bảo hiểm chi trả bồi thường.

Năm 2018, sau những bài báo điều tra đầu tiên trên tờ The Kathmandu Post, một ủy ban điều tra của chính phủ đã dành nhiều tháng để điều tra. Báo cáo dài 700 trang, được đệ trình lên Bộ trưởng Du lịch, ghi nhận tình trạng gian lận tràn lan. Nhiều biện pháp được đưa ra nhưng đều không hiệu quả.

Cuộc điều tra thứ 2 được khởi xướng vào tháng 9/2025, khi một nhóm công dân đệ đơn khiếu nại mới lên CIB. Từ đây, cơ quan này phải mở lại các hồ sơ sau 8 năm.

Ngày 12/3 vừa qua, CIB đã buộc tội 32 cá nhân đến từ 3 công ty trực thăng cứu hộ, 2 bệnh viện và 10 công ty du lịch về các tội danh chống lại nhà nước và tội phạm có tổ chức.

Lần này, chính quyền dự định chấm dứt kế hoạch này trước khi nó gây thiệt hại trầm trọng cho ngành du lịch Nepal.

Hải Thư (Theo The Kathmandu Post)