Văn Học & Nghệ Thuật

“CHỢ TÌNH” – VIÊN NGỌC BỎ QUÊN - Phạm Đức Nhì

( HNPD ) Vì là Chợ Tình nên người bán, người mua rất ít. Mục đích chính của phiên chợ là để cho gái trai đến tìm bạn tình


CHỢ TÌNH

Một Người Bạn Mới

Mấy tuần trước tôi nhận được email của một độc giả tên Phạm Lam Hà:

Qua bài anh bình thơ của bạn Ngọc Mai, tôi rất thích và Cảm Mến anh! Đã lâu tôi mới lại được đọc một bài bình thơ Công Bằng và Chân Thành như Anh. Tôi hỏi Ngọc Mai, biết anh cư trú ở Mỹ. Tiếc quá, tôi muốn liên lạc thường xuyên với anh để trao đổi, học hỏi thì có thể làm thế nào được?

Chúc Anh cùng gia đình luôn Vui Khỏe và Hạnh Phúc.” 

 

Thế rồi thư qua thư lại mấy ngày chúng tôi kết bạn Facebook. Nhờ hộp tin nhắn FB tôi gọi nói chuyện, biết anh là kỹ sư cầu đường về hưu, quê ở Hải Dương, sinh năm 1947. Anh rất vui vẻ, chân thật nên thỉnh thoảng trò chuyện đôi câu cũng không đến nỗi chán. Sau đó anh gởi cho tôi một bài thơ, có lẽ là ưng ý nhất, nhờ góp ý kiến. Tôi chân tình nhận xét ưu khuyết điểm của bài thơ để anh rút kinh nghiệm. Lần mò vào trang của anh trên FB tôi đọc được khá nhiều thơ văn trong đó bài thơ Chợ Tình có vóc dáng rất đặc biệt. Tôi lại bỏ ra mấy ngày để cùng anh trao đổi về hoàn cảnh ra đời của Chợ Tình và một số chi tiết độc đáo của nội dung bài thơ.

 

Vài Nét Về Chợ Tình

 

Chợ Tình trong bài thơ của Phạm Lam Hà chính là chợ Khau Vai, mỗi năm chỉ họp duy nhất một phiên vào ngày 26 tháng 3 âm lịch. Địa điểm thuộc huyện Mèo Vạc tỉnh Hà Giang.

 

Anh PLH cho biết thêm:

 

Vì là Chợ Tình nên người bán, người mua rất ít. Mục đích chính của phiên chợ là để cho gái trai đến tìm bạn tình, cho những người yêu nhau mà vì lẽ gì đó không lấy được nhau, đến tìm gặp người tình cũ (dù lúc ấy đã có vợ hoặc chồng). Họ có quyền vui chơi, tình tự và sống với nhau như vợ chồng dưới “tán ô xòe” được dựng “riêng một góc trời”. Cả vợ hoặc chồng đều có quyền gặp người tình cũ như vậy. Có biết, có thấy, có chạm mặt nhau cũng không ai ghen tuông gì. Quan niệm về tình yêu, tình dục và hôn nhân của họ, theo anh PLH, rất tự do và phóng khoáng, vượt xa những xã hội tự nhận là văn minh.

 

Anh cũng cho biết năm 1966  anh có sống và công tác ở Mèo Vạc, Hà Giang 6 tháng và có dự phiên chợ Khau Vai để tìm (và gặp) bạn tình. Anh viết bài thơ Chợ Tình vào năm đó (lúc 19 tuổi) và năm 2017 có “đánh bóng lại” chút ít để đưa lên Facebook.

 

Dưới đây là bài thơ của anh Phạm Lam Hà:

 

 CHỢ TÌNH

 

Lán lá chông chênh sườn dốc

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng

 

Chợ đông, rất đông

xênh xang áo váy đủ màu

chảo Thắng Cố (1) sôi 

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè (2)

 

Gái, trai ngời rạng

ngực Thổ Cẩm (3) căng tròn

ô xòe (4) che nghiêng 

góc riêng giữa trời giữa đất

 

trời cứ xanh cao

núi xanh cao!

bóng núi từng chùm 

bầu trời rất lạ

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

Chợ Khau Vai 

năm một lần mới họp

chợ một phiên 

tình nặng một đời.

 

Hà Giang 1966

Hải Dương 2017

 

Chú Thích:

1/ Món ăn rất được ưa thích của dân miền núi, nguyên liệu là lục phủ, ngũ tạng của trâu, bò, dê, lợn, ngựa v.v, cộng với gia vị đặc biệt của dân địa phương, ăn nóng rất ngon.

2/ Một loại nhạc cụ của người Thái và người Dao 

3/ Một loại vải dệt bằng sợi “Lanh” có “cài hoa văn” đủ màu sắc 

4/ Một kiểu lều che 3 mặt đơn giản 



"Chảo 'Thắng Cố' sôi

vòng ngồi nêm chặt"


Tứ Thơ:

 

Quang cảnh một phiên “Chợ Tình” có tên gọi Chợ Khau Vai ở huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang.

 

Nói Thêm Về Tứ Thơ:

 

Ca dao Việt Nam có bài Trèo Lên Cây Bưởi Hái Hoa được Phạm Duy phổ nhạc rất hay. Dưới đây là đoạn sau của bài ca dao:

 

Ba đồng một mớ trầu cay, 
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không? 
Bây giờ em đã có chồng, 
Như chim vào lồng như cá cắn câu. 
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ? 
Chim vào lồng biết thuở nào ra?

 

(Trèo Lên Cây Bưởi Hái Hoa, ca dao)

 

Đây là hoàn cảnh của phụ nữ không lấy được người mình yêu. Bị trói buộc như cá cắn câu, như chim vào lồng. Nhiều trường hợp lấy được người yêu thích nhất (trong số bạn tình), sau khi chung sống một thời gian mới biết là không hợp, muốn cựa quậy tìm đường thoát nhưng ràng buộc đã quá chặt. Phía nam giới tuy có dễ dàng hơn một chút nhưng ngoài chuyện tình cảm và con cái, cái giá để hủy bỏ một cuộc hôn nhân - về phương diện tài chánh, xã hội, đạo đức, tôn giáo - trong nhiều trường hợp, quá cao nên cũng đành cam chịu. Những bài thơ của TTKh là một minh chứng hùng hồn.

 

Ở các nước Âu Mỹ quan niệm về tình yêu và hôn nhân có phóng khoáng hơn nhưng chế độ một vợ một chồng cũng là nền tảng căn bản. Và trong đời sống vợ chồng, những cuộc hôn nhân xé nát tim người cũng không phải là ít. Tôi đã thấy trên sách báo, truyền thanh truyền hình, trong tòa án và cả thực tế ngoài đời biết bao cảnh tình bi đát vì không tìm ra lối thoát. Bi kịch hôn nhân của Thái Tử Charles và Công Nương Diana là một thí dụ điển hình.

 

Hôn nhân kiểu “xã hội văn minh” được dây nhợ của luật pháp, tôn giáo, đạo đức, cách hành xử xã hội … trói chặt, bao kín trong suốt chiều dài của lịch sử nhân loại, đã trở thành một cái cũi vô hình giam hãm tâm hồn con người. Từ lúc sinh ra cho đến lúc trưởng thành con người được giáo dục, “thuần hóa” để tình nguyện chui vào cái cũi ấy (và nhiều cái cũi khác nữa).

 

Tình yêu kiểu Chợ Tình (Khau Vai) tuy chưa phải là câu trả lời rốt ráo cho vấn nạn hôn nhân, nhưng ít ra, theo tôi, cũng là một gợi ý để những tâm hồn phóng khoáng tự cảnh tỉnh rồi mạnh dạn đặt những bước chân khai phá hầu tìm một hướng đi mới cho cuộc sống vợ chồng.

 

Hình Thức:

 

Thoạt nhìn tôi đã khoái vóc dáng của bài thơ. Không còn dính dáng gì đến các thể thơ truyền thống, bỏ xa thơ mới, vượt qua thơ mới biến thể. Số chữ trong câu, số câu trong bài biến đổi tùy tiện, thoải mái, không theo một quy luật nào. Với hình thức thơ này tác giả giành lại gần như trọn vẹn quyền tự do của thi sĩ khi phóng bút.

 

Ngôn Ngữ Thơ:

 

Rất bình dân mà lại rất cao siêu. Bình dân vì đó là ngôn ngữ đời thường, không có những từ mang tính triết lý, học thuật, vượt quá trình độ thưởng thức của người yêu thơ trung bình. Dĩ nhiên, vì viết về nếp sống từ vùng rừng sâu, núi cao của dân tộc thiểu số nên có vài từ địa phương, nhưng chỉ cần liếc qua phần chú thích là độc giả sẽ hiểu ngay. Cao siêu vì các con chữ kết hợp với nhau một cách tài tình thành những bức tranh thơ sinh động, tuyệt đẹp. Tôi có thể đơn cử 3 bức tranh thơ:

 

1/ 

 

Bằng 3 câu thơ mở đầu thi sĩ Phạm Lam Hà đã vẽ bức tranh đầu tiên của Chợ Tình:

 

Lán lá chông chênh sườn dốc

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng

 

Có 2 đìểm đặc biệt về kỹ thuật thơ trong đoạn thơ này:

 

     a/ Thi Hóa Thân Thành Họa: Ngôn ngữ thơ đã hoàn toàn tan biến để hóa thân thành một bức tranh thơ sống động.

 

     b/ Thủ pháp Show, Don’t Tell (gợi, không kể): Với bức tranh trên, độc giả, với khả năng liên tưởng của mình sẽ nhận ra một nét lạ đầu tiên của Chợ Tinh; Nhiều người cỡi ngựa đến dự phiên chợ độc đáo này. Tác giả không nói mà chỉ cung cấp dữ kiện (gợi ý) để độc giả tự suy ra.

 

2/

 

Và tác giả tiếp tục ra tài thơ của mình qua bức tranh thứ hai: 

 

Chợ đông, rất đông

xênh xang áo váy đủ màu

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè

 

Bức tranh vẽ cảnh một quán ăn của người miền núi, người ngồi nêm chặt quanh chảo Thắng Cố sôi bốc khói, ngả nghiêng với chóe rượu khèn bè. Phía sau, xa xa một tí, “xênh xang áo váy đủ màu”, người đi, kẻ lại đông đúc. Chữ “nêm” rất “gợi” và đắt, làm đẹp và mạnh nghĩa cho cả câu và đoạn thơ. Ngôn ngữ thơ ở đây rõ ràng quá, câu cú đơn giản, chặt chẽ quá; tất cả đã tan hết, hòa nhập vào bức tranh sinh động, không cần và cũng không thể giải thích gì thêm nữa.

 

3/

 

Đoạn kế tiếp và bức tranh thứ ba:

 

Gái, trai ngời rạng

ngực Thổ Cẩm căng tròn

ô xòe che nghiêng

góc riêng giữa trời giữa đất

 

Bức tranh vẽ cảnh gái trai mặt mũi tươi vui, ngời rạng, mặc áo vải Thổ Cẩm, ngực căng tròn đầy sức sống; xa xa những chiếc ô xòe che nghiêng (kiểu lều che kín 3 mặt) như đứng riêng một góc trời (để tình nhân đến tình tự, ân ái). Đây là bức tranh rất gợi tình và sexy một cách kín đáo, nghệ thuật.

 

Bàn Thêm Về Hai Chữ “rất lạ”

 

Đoạn thơ kế tiếp có nhóm hai chữ làm cho độc giả kỹ tính và người bình thơ phân vân. Đó là nhóm chữ “rất lạ” ở cuối đoạn.

 

Trời cứ xanh cao

núi xanh cao!

bóng núi từng chùm

bầu trời rất lạ

 

Trước hết tôi xin bàn về cái dở của nhóm chữ “rất lạ” này. Nếu nó được thay bằng một chữ (hoặc nhóm chữ) khác thích hợp – trong ngữ cảnh này chắc là không khó khăn lắm - đọan thơ sẽ thành một bức tranh thơ vẽ cảnh mênh mông hùng vĩ của những chùm núi được trời xanh bao phủ, cho thấy vẻ đẹp cảnh “ngoại biên”, cuối tầm mắt của thi sĩ ở khu vực Chợ Tình. Nhóm chữ “rất lạ” không “tan”, không hòa nhập vào trong tranh mà trồi lên làm “cộm mắt” người thưởng ngoạn.

 

Nhưng nhóm chữ “rất lạ” không phải vô tích sự mà cũng có đóng góp khá quan trọng trong việc thể hiện tứ thơ. Cái hình tượng (chưa phải là bức tranh) núi trời bao la “rất lạ” ấy rất hợp để đưa tâm hồn độc giả đến với những thông tin “rất khác thường” của phiên Chợ Tình một cách trơn tru, thoải mái hơn (nối tiếp ngay sau đó).

 

Có thể thi sĩ không nghĩ đến nên vô tình để “vuột” bức tranh thơ thứ tư. Cũng có thể ông biết nhưng vẫn cứ dùng nhóm chữ “rất lạ” để có sự chuyển đoạn hợp lý, hợp tình, suôn sẻ. Tôi nghiêng về “giả thuyết” thứ hai – nghĩa là nhà thơ của chúng ta đã chọn lựa một cách tính toán. Tuy hơi tiếc, nhưng trên trang thơ của mình thi sĩ là Vua nên tôi chấp nhận cúi đầu tuân phục trước quyền uy tối thượng của Ngài.

 

Ngoài ra 2 câu:

 

Trời cứ xanh cao

núi xanh cao

 

trong đó câu thứ hai bị “cắt” mất một chữ thành thử như người chân dài, chân ngắn, bước đi khập khiễng, mất cân đối; đọc lên như nghe ca sĩ hát sai nhịp. Đáng tiếc là việc “cắt một chữ” này chẳng đem lại lợi ích gì cho đoạn thơ cũng như bài thơ hết.

 

Đoạn Thơ Cung Cấp Thông Tin “Rất Khác Thường”

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

1/

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

 

Người đến Chợ Tình ăn mặc đẹp như đi dự một lễ hội, dĩ nhiên, không phải để mua bán mà vì một chữ Tình (viết hoa). Đây đó cũng có những quán:

 

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè

 

nhưng mục đích chỉ để hỗ trợ, vun đắp chữ Tình - tạo khung cảnh, cơ hội để bạn tình, người yêu cũ ăn uống, vui chơi, chuyện trò, tâm sự.

 

2/

 

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

Đây cũng là một điểm khác biệt giữa Chơ Tình và những phiên chợ bình thường khác. Mức độ tự do vượt bậc trong việc tìm người yêu ở Chợ Tình đã cho phép mọi người tham dự đạp đổ cái hàng rào cấm kỵ được canh giữ nghiêm ngặt ở xã hội bên ngoài. Lòng chung thủy được xem là đức tính, là nét đẹp, là điều kiện tối cần thiết cho cuộc sống vợ chồng, nhưng mặt trái của nó đã bóp nát không biết bao nhiêu triệu trái tim lầm lỡ. Quan niệm cho phép “gặp người yêu cũ, hẹn bạn tình xưa” để trao trọn cả thể xác lẫn tâm hồn cho nhau, dù chỉ một ngày mỗi năm, theo tôi, rất nhân bản và đáng ngưỡng mộ.

 

Đoạn Kết Của Bài Thơ

 

Chợ Khau Vai

năm một lần mới họp

chợ một phiên

tình nặng một đời.

 

Tác giả đưa vào đoạn cuối của bài thơ 2 chi tiết:

 

Tên Chợ Tình là chợ Khau Vai và mỗi năm chỉ họp một lần. Sau đó ông rất khéo léo kết thúc bài thơ bằng 2 câu:

 

chợ một phiên

tình nặng một đời

 

“Tình nặng một đời” ở đây không phải là sự trói buộc của hôn nhân mà là “sợi dây tình” cho phép những kẻ yêu nhau, dù hoàn cảnh trái ngang đến đâu chăng nữa, mỗi năm cũng có một ngày được sống trọn vẹn cho nhau, và cứ thế, đến hết một đời. Với sự hỗ trợ của 2 câu trước đó, 2 câu kết đã gói trọn hồn cốt của bài thơ, để lại trong lòng độc giả một ấn tượng mạnh mẽ.

 

Vần:

 

Nhìn qua cách dàn trải chữ nghĩa về mặt hình thức tôi không nghĩ là tác giả chủ ý gieo vần. Có lẽ vì ông chú tâm quan sát, ghi nhận để “thu” hết quang cảnh Chợ Tình vào bài thơ nên “quên” luật thơ. Cả bài thơ 25 câu mà chỉ có 2 lần gieo cước vận (vần cuối câu):

 

1/

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng  

2/

cha về  hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

và 2 lần có yêu vận (vần lưng):

 

1/

ô xòe che nghiêng

góc riêng giữa trời giữa đất

2/

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

 

Riêng 2 chỗ yêu vận, do nhịp điệu thay đổi, hiệu ứng tính nhạc rất cao nên dù ít vần, bài thơ đọc vẫn cứ trơn tuột, tứ thơ vẫn chảy thành dòng từ đầu đến cuối. Món chè Chợ Tình ngọt không phải do đường mà do “chất ngọt” tự nhiên từ nguyên liệu (ở đây là cấu trúc câu thơ).

 

Hơn nữa, Chợ Tình ngay phần đầu, đã có đến 3 bức tranh thơ, ở đó ngôn ngữ đã tan biến nên ý đã có thể đi thẳng vào hồn mà không phải dừng lại để qua trạm “gạn đục khơi trong” của lý trí.

 

 

Cảm Xúc

 

Cảm xúc tầng 1:

 

Khoái cảm có được do tiếp xúc với các con chữ (ngôn ngữ thơ) và câu thơ - trong bóng đá là kỹ thuật cá nhân của cầu thủ. Như đã nói ở trên, ngôn ngữ thơ của Chợ Tình vừa bình dân vừa cao siêu, cấu trúc câu giản dị, dễ hiểu. Độc giả nào thấy được cái siêu của các con chữ tượng hình, lắp đặt trong một cấu trúc câu đơn giản – đơn giản đến mức tự tan biến để trở thành những bức tranh thơ - sẽ rất thích thú. Cũng có thể so sánh với việc xem bóng đá bắt gặp khả năng chận bóng, đi bóng, chuyền bóng, sút bóng - không rê dắt, màu mè nhưng lại rất hiệu quả - của cầu thủ.

 

Cảm xúc tầng 2:

 

Khoái cảm, rung động có được do thế trận câu chữ mạch lạc, hợp lý – trong bóng đá là đấu pháp toàn đội ăn ý. Thế trận câu chữ của Chợ Tình đơn giản nhưng mạch lạc dễ hiểu. Đặc biệt đoạn kết rất “gợi”; câu “tình nặng một đời” cho người đọc cái cảm giác bồi hồi, sung sướng khi mường tượng trước mắt chính mình và người tình cũ (thật hoặc tưởng tượng) đang sóng vai đi giữa Chợ Tinh.

 

Cảm xúc tầng 3:

 

Người đọc theo dòng chảy của tứ thơ cảm được sự đồng tình một cách thích thú của tác giả với quan niệm rất phóng khoáng về tình yêu và tình dục của người dân địa phương. Hơn nữa, thi sĩ bước vào khung cảnh Chợ Tình không phải như một người bàng quan mà là với tâm trạng xôn xao, háo hức của một chàng thanh niên 19 tuổi, vừa tò mò trải nghiệm một nét văn hóa mới lạ, vừa nhập cuộc, đem chính trái tim của mình ra “thử thời vận” với tình duyên.

 

Chính vì vậy, khác với Ông Đồ của Vũ Đình Liên (cũng có 4 bức tranh thơ), bên dưới 3 bức tranh thơ của Chợ Tình (và mấy đoạn thơ sau đó), độc giả cảm thấy một luồng hơi nóng tỏa ra, không phải từ các con chữ mà từ đâu đó giữa hai hàng kẻ. Đó là thứ cảm xúc cao cấp nhất - cho khoái cảm nhiều nhất, đặc biệt nhất - của thơ.

 

Có điều ở đây tác giả nặng về chuyển tải thông điệp (về phiên Chợ Tình) nên mặc dù đoạn kết gây ấn tượng mạnh mẽ, cảm xúc vẫn chưa đến mức cao trào để tạo hồn thơ.

 

Kết Luận

 

Ngoài khuyết điểm nhỏ “cắt một chữ”, Chợ Tình là bài thơ thành công về nhiều mặt. Tứ thơ chuyển tải một thông điệp, một nét văn hóa rất lạ, rất đẹp, rất nhân bản về tình yêu và hôn nhân. Về hình thức, Chợ Tình đã vượt qua thơ mới biến thể, nghĩa là đã đi trước rất nhiều thi sĩ nổi tiếng đương đại; vần rất ít mà vẫn có vị ngọt tự nhiên giúp tứ thơ chảy thành dòng thông thoáng, đặc biệt ngôn ngữ đơn giản đến mức ảo diệu, đã vẽ lên 3 bức tranh thơ sinh động.

 

Được anh Phạm Lam Hà mời đến “nhà” chơi, thấy viên đá nằm lăn lóc trên mặt bàn, tôi tò mò cầm lên phủi bụi rồi lấy mảnh khăn giấy (napkin) lau qua một lượt. Thật lạ lùng! Nó tỏa ra ánh sáng lung linh nhiều màu rất đẹp. Xem xét kỹ hơn thì biết đó là viên ngọc đã bị ông chủ bỏ quên suốt 50 năm.

 

League City 16 tháng 6 năm 2018

Phạm Đức Nhì

nhidpham@gmail.com

phamnhibinhtho.blogspot.com

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

“CHỢ TÌNH” – VIÊN NGỌC BỎ QUÊN - Phạm Đức Nhì

( HNPD ) Vì là Chợ Tình nên người bán, người mua rất ít. Mục đích chính của phiên chợ là để cho gái trai đến tìm bạn tình


CHỢ TÌNH

Một Người Bạn Mới

Mấy tuần trước tôi nhận được email của một độc giả tên Phạm Lam Hà:

Qua bài anh bình thơ của bạn Ngọc Mai, tôi rất thích và Cảm Mến anh! Đã lâu tôi mới lại được đọc một bài bình thơ Công Bằng và Chân Thành như Anh. Tôi hỏi Ngọc Mai, biết anh cư trú ở Mỹ. Tiếc quá, tôi muốn liên lạc thường xuyên với anh để trao đổi, học hỏi thì có thể làm thế nào được?

Chúc Anh cùng gia đình luôn Vui Khỏe và Hạnh Phúc.” 

 

Thế rồi thư qua thư lại mấy ngày chúng tôi kết bạn Facebook. Nhờ hộp tin nhắn FB tôi gọi nói chuyện, biết anh là kỹ sư cầu đường về hưu, quê ở Hải Dương, sinh năm 1947. Anh rất vui vẻ, chân thật nên thỉnh thoảng trò chuyện đôi câu cũng không đến nỗi chán. Sau đó anh gởi cho tôi một bài thơ, có lẽ là ưng ý nhất, nhờ góp ý kiến. Tôi chân tình nhận xét ưu khuyết điểm của bài thơ để anh rút kinh nghiệm. Lần mò vào trang của anh trên FB tôi đọc được khá nhiều thơ văn trong đó bài thơ Chợ Tình có vóc dáng rất đặc biệt. Tôi lại bỏ ra mấy ngày để cùng anh trao đổi về hoàn cảnh ra đời của Chợ Tình và một số chi tiết độc đáo của nội dung bài thơ.

 

Vài Nét Về Chợ Tình

 

Chợ Tình trong bài thơ của Phạm Lam Hà chính là chợ Khau Vai, mỗi năm chỉ họp duy nhất một phiên vào ngày 26 tháng 3 âm lịch. Địa điểm thuộc huyện Mèo Vạc tỉnh Hà Giang.

 

Anh PLH cho biết thêm:

 

Vì là Chợ Tình nên người bán, người mua rất ít. Mục đích chính của phiên chợ là để cho gái trai đến tìm bạn tình, cho những người yêu nhau mà vì lẽ gì đó không lấy được nhau, đến tìm gặp người tình cũ (dù lúc ấy đã có vợ hoặc chồng). Họ có quyền vui chơi, tình tự và sống với nhau như vợ chồng dưới “tán ô xòe” được dựng “riêng một góc trời”. Cả vợ hoặc chồng đều có quyền gặp người tình cũ như vậy. Có biết, có thấy, có chạm mặt nhau cũng không ai ghen tuông gì. Quan niệm về tình yêu, tình dục và hôn nhân của họ, theo anh PLH, rất tự do và phóng khoáng, vượt xa những xã hội tự nhận là văn minh.

 

Anh cũng cho biết năm 1966  anh có sống và công tác ở Mèo Vạc, Hà Giang 6 tháng và có dự phiên chợ Khau Vai để tìm (và gặp) bạn tình. Anh viết bài thơ Chợ Tình vào năm đó (lúc 19 tuổi) và năm 2017 có “đánh bóng lại” chút ít để đưa lên Facebook.

 

Dưới đây là bài thơ của anh Phạm Lam Hà:

 

 CHỢ TÌNH

 

Lán lá chông chênh sườn dốc

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng

 

Chợ đông, rất đông

xênh xang áo váy đủ màu

chảo Thắng Cố (1) sôi 

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè (2)

 

Gái, trai ngời rạng

ngực Thổ Cẩm (3) căng tròn

ô xòe (4) che nghiêng 

góc riêng giữa trời giữa đất

 

trời cứ xanh cao

núi xanh cao!

bóng núi từng chùm 

bầu trời rất lạ

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

Chợ Khau Vai 

năm một lần mới họp

chợ một phiên 

tình nặng một đời.

 

Hà Giang 1966

Hải Dương 2017

 

Chú Thích:

1/ Món ăn rất được ưa thích của dân miền núi, nguyên liệu là lục phủ, ngũ tạng của trâu, bò, dê, lợn, ngựa v.v, cộng với gia vị đặc biệt của dân địa phương, ăn nóng rất ngon.

2/ Một loại nhạc cụ của người Thái và người Dao 

3/ Một loại vải dệt bằng sợi “Lanh” có “cài hoa văn” đủ màu sắc 

4/ Một kiểu lều che 3 mặt đơn giản 



"Chảo 'Thắng Cố' sôi

vòng ngồi nêm chặt"


Tứ Thơ:

 

Quang cảnh một phiên “Chợ Tình” có tên gọi Chợ Khau Vai ở huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang.

 

Nói Thêm Về Tứ Thơ:

 

Ca dao Việt Nam có bài Trèo Lên Cây Bưởi Hái Hoa được Phạm Duy phổ nhạc rất hay. Dưới đây là đoạn sau của bài ca dao:

 

Ba đồng một mớ trầu cay, 
Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không? 
Bây giờ em đã có chồng, 
Như chim vào lồng như cá cắn câu. 
Cá cắn câu biết đâu mà gỡ? 
Chim vào lồng biết thuở nào ra?

 

(Trèo Lên Cây Bưởi Hái Hoa, ca dao)

 

Đây là hoàn cảnh của phụ nữ không lấy được người mình yêu. Bị trói buộc như cá cắn câu, như chim vào lồng. Nhiều trường hợp lấy được người yêu thích nhất (trong số bạn tình), sau khi chung sống một thời gian mới biết là không hợp, muốn cựa quậy tìm đường thoát nhưng ràng buộc đã quá chặt. Phía nam giới tuy có dễ dàng hơn một chút nhưng ngoài chuyện tình cảm và con cái, cái giá để hủy bỏ một cuộc hôn nhân - về phương diện tài chánh, xã hội, đạo đức, tôn giáo - trong nhiều trường hợp, quá cao nên cũng đành cam chịu. Những bài thơ của TTKh là một minh chứng hùng hồn.

 

Ở các nước Âu Mỹ quan niệm về tình yêu và hôn nhân có phóng khoáng hơn nhưng chế độ một vợ một chồng cũng là nền tảng căn bản. Và trong đời sống vợ chồng, những cuộc hôn nhân xé nát tim người cũng không phải là ít. Tôi đã thấy trên sách báo, truyền thanh truyền hình, trong tòa án và cả thực tế ngoài đời biết bao cảnh tình bi đát vì không tìm ra lối thoát. Bi kịch hôn nhân của Thái Tử Charles và Công Nương Diana là một thí dụ điển hình.

 

Hôn nhân kiểu “xã hội văn minh” được dây nhợ của luật pháp, tôn giáo, đạo đức, cách hành xử xã hội … trói chặt, bao kín trong suốt chiều dài của lịch sử nhân loại, đã trở thành một cái cũi vô hình giam hãm tâm hồn con người. Từ lúc sinh ra cho đến lúc trưởng thành con người được giáo dục, “thuần hóa” để tình nguyện chui vào cái cũi ấy (và nhiều cái cũi khác nữa).

 

Tình yêu kiểu Chợ Tình (Khau Vai) tuy chưa phải là câu trả lời rốt ráo cho vấn nạn hôn nhân, nhưng ít ra, theo tôi, cũng là một gợi ý để những tâm hồn phóng khoáng tự cảnh tỉnh rồi mạnh dạn đặt những bước chân khai phá hầu tìm một hướng đi mới cho cuộc sống vợ chồng.

 

Hình Thức:

 

Thoạt nhìn tôi đã khoái vóc dáng của bài thơ. Không còn dính dáng gì đến các thể thơ truyền thống, bỏ xa thơ mới, vượt qua thơ mới biến thể. Số chữ trong câu, số câu trong bài biến đổi tùy tiện, thoải mái, không theo một quy luật nào. Với hình thức thơ này tác giả giành lại gần như trọn vẹn quyền tự do của thi sĩ khi phóng bút.

 

Ngôn Ngữ Thơ:

 

Rất bình dân mà lại rất cao siêu. Bình dân vì đó là ngôn ngữ đời thường, không có những từ mang tính triết lý, học thuật, vượt quá trình độ thưởng thức của người yêu thơ trung bình. Dĩ nhiên, vì viết về nếp sống từ vùng rừng sâu, núi cao của dân tộc thiểu số nên có vài từ địa phương, nhưng chỉ cần liếc qua phần chú thích là độc giả sẽ hiểu ngay. Cao siêu vì các con chữ kết hợp với nhau một cách tài tình thành những bức tranh thơ sinh động, tuyệt đẹp. Tôi có thể đơn cử 3 bức tranh thơ:

 

1/ 

 

Bằng 3 câu thơ mở đầu thi sĩ Phạm Lam Hà đã vẽ bức tranh đầu tiên của Chợ Tình:

 

Lán lá chông chênh sườn dốc

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng

 

Có 2 đìểm đặc biệt về kỹ thuật thơ trong đoạn thơ này:

 

     a/ Thi Hóa Thân Thành Họa: Ngôn ngữ thơ đã hoàn toàn tan biến để hóa thân thành một bức tranh thơ sống động.

 

     b/ Thủ pháp Show, Don’t Tell (gợi, không kể): Với bức tranh trên, độc giả, với khả năng liên tưởng của mình sẽ nhận ra một nét lạ đầu tiên của Chợ Tinh; Nhiều người cỡi ngựa đến dự phiên chợ độc đáo này. Tác giả không nói mà chỉ cung cấp dữ kiện (gợi ý) để độc giả tự suy ra.

 

2/

 

Và tác giả tiếp tục ra tài thơ của mình qua bức tranh thứ hai: 

 

Chợ đông, rất đông

xênh xang áo váy đủ màu

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè

 

Bức tranh vẽ cảnh một quán ăn của người miền núi, người ngồi nêm chặt quanh chảo Thắng Cố sôi bốc khói, ngả nghiêng với chóe rượu khèn bè. Phía sau, xa xa một tí, “xênh xang áo váy đủ màu”, người đi, kẻ lại đông đúc. Chữ “nêm” rất “gợi” và đắt, làm đẹp và mạnh nghĩa cho cả câu và đoạn thơ. Ngôn ngữ thơ ở đây rõ ràng quá, câu cú đơn giản, chặt chẽ quá; tất cả đã tan hết, hòa nhập vào bức tranh sinh động, không cần và cũng không thể giải thích gì thêm nữa.

 

3/

 

Đoạn kế tiếp và bức tranh thứ ba:

 

Gái, trai ngời rạng

ngực Thổ Cẩm căng tròn

ô xòe che nghiêng

góc riêng giữa trời giữa đất

 

Bức tranh vẽ cảnh gái trai mặt mũi tươi vui, ngời rạng, mặc áo vải Thổ Cẩm, ngực căng tròn đầy sức sống; xa xa những chiếc ô xòe che nghiêng (kiểu lều che kín 3 mặt) như đứng riêng một góc trời (để tình nhân đến tình tự, ân ái). Đây là bức tranh rất gợi tình và sexy một cách kín đáo, nghệ thuật.

 

Bàn Thêm Về Hai Chữ “rất lạ”

 

Đoạn thơ kế tiếp có nhóm hai chữ làm cho độc giả kỹ tính và người bình thơ phân vân. Đó là nhóm chữ “rất lạ” ở cuối đoạn.

 

Trời cứ xanh cao

núi xanh cao!

bóng núi từng chùm

bầu trời rất lạ

 

Trước hết tôi xin bàn về cái dở của nhóm chữ “rất lạ” này. Nếu nó được thay bằng một chữ (hoặc nhóm chữ) khác thích hợp – trong ngữ cảnh này chắc là không khó khăn lắm - đọan thơ sẽ thành một bức tranh thơ vẽ cảnh mênh mông hùng vĩ của những chùm núi được trời xanh bao phủ, cho thấy vẻ đẹp cảnh “ngoại biên”, cuối tầm mắt của thi sĩ ở khu vực Chợ Tình. Nhóm chữ “rất lạ” không “tan”, không hòa nhập vào trong tranh mà trồi lên làm “cộm mắt” người thưởng ngoạn.

 

Nhưng nhóm chữ “rất lạ” không phải vô tích sự mà cũng có đóng góp khá quan trọng trong việc thể hiện tứ thơ. Cái hình tượng (chưa phải là bức tranh) núi trời bao la “rất lạ” ấy rất hợp để đưa tâm hồn độc giả đến với những thông tin “rất khác thường” của phiên Chợ Tình một cách trơn tru, thoải mái hơn (nối tiếp ngay sau đó).

 

Có thể thi sĩ không nghĩ đến nên vô tình để “vuột” bức tranh thơ thứ tư. Cũng có thể ông biết nhưng vẫn cứ dùng nhóm chữ “rất lạ” để có sự chuyển đoạn hợp lý, hợp tình, suôn sẻ. Tôi nghiêng về “giả thuyết” thứ hai – nghĩa là nhà thơ của chúng ta đã chọn lựa một cách tính toán. Tuy hơi tiếc, nhưng trên trang thơ của mình thi sĩ là Vua nên tôi chấp nhận cúi đầu tuân phục trước quyền uy tối thượng của Ngài.

 

Ngoài ra 2 câu:

 

Trời cứ xanh cao

núi xanh cao

 

trong đó câu thứ hai bị “cắt” mất một chữ thành thử như người chân dài, chân ngắn, bước đi khập khiễng, mất cân đối; đọc lên như nghe ca sĩ hát sai nhịp. Đáng tiếc là việc “cắt một chữ” này chẳng đem lại lợi ích gì cho đoạn thơ cũng như bài thơ hết.

 

Đoạn Thơ Cung Cấp Thông Tin “Rất Khác Thường”

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

1/

 

Chợ đông, rất đông

người bán, người mua lại ít

 

Người đến Chợ Tình ăn mặc đẹp như đi dự một lễ hội, dĩ nhiên, không phải để mua bán mà vì một chữ Tình (viết hoa). Đây đó cũng có những quán:

 

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

ngả nghiêng chóe rượu khèn bè

 

nhưng mục đích chỉ để hỗ trợ, vun đắp chữ Tình - tạo khung cảnh, cơ hội để bạn tình, người yêu cũ ăn uống, vui chơi, chuyện trò, tâm sự.

 

2/

 

mẹ xuống chợ gặp người yêu cũ

cha về hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

Đây cũng là một điểm khác biệt giữa Chơ Tình và những phiên chợ bình thường khác. Mức độ tự do vượt bậc trong việc tìm người yêu ở Chợ Tình đã cho phép mọi người tham dự đạp đổ cái hàng rào cấm kỵ được canh giữ nghiêm ngặt ở xã hội bên ngoài. Lòng chung thủy được xem là đức tính, là nét đẹp, là điều kiện tối cần thiết cho cuộc sống vợ chồng, nhưng mặt trái của nó đã bóp nát không biết bao nhiêu triệu trái tim lầm lỡ. Quan niệm cho phép “gặp người yêu cũ, hẹn bạn tình xưa” để trao trọn cả thể xác lẫn tâm hồn cho nhau, dù chỉ một ngày mỗi năm, theo tôi, rất nhân bản và đáng ngưỡng mộ.

 

Đoạn Kết Của Bài Thơ

 

Chợ Khau Vai

năm một lần mới họp

chợ một phiên

tình nặng một đời.

 

Tác giả đưa vào đoạn cuối của bài thơ 2 chi tiết:

 

Tên Chợ Tình là chợ Khau Vai và mỗi năm chỉ họp một lần. Sau đó ông rất khéo léo kết thúc bài thơ bằng 2 câu:

 

chợ một phiên

tình nặng một đời

 

“Tình nặng một đời” ở đây không phải là sự trói buộc của hôn nhân mà là “sợi dây tình” cho phép những kẻ yêu nhau, dù hoàn cảnh trái ngang đến đâu chăng nữa, mỗi năm cũng có một ngày được sống trọn vẹn cho nhau, và cứ thế, đến hết một đời. Với sự hỗ trợ của 2 câu trước đó, 2 câu kết đã gói trọn hồn cốt của bài thơ, để lại trong lòng độc giả một ấn tượng mạnh mẽ.

 

Vần:

 

Nhìn qua cách dàn trải chữ nghĩa về mặt hình thức tôi không nghĩ là tác giả chủ ý gieo vần. Có lẽ vì ông chú tâm quan sát, ghi nhận để “thu” hết quang cảnh Chợ Tình vào bài thơ nên “quên” luật thơ. Cả bài thơ 25 câu mà chỉ có 2 lần gieo cước vận (vần cuối câu):

 

1/

lũ ngựa thả rông

nhởn nhơ gặm cỏ ven rừng  

2/

cha về  hẹn bạn tình xưa

chẳng ghen tuông rình rập bao giờ

 

và 2 lần có yêu vận (vần lưng):

 

1/

ô xòe che nghiêng

góc riêng giữa trời giữa đất

2/

chảo Thắng Cố sôi

vòng ngồi nêm chặt

 

Riêng 2 chỗ yêu vận, do nhịp điệu thay đổi, hiệu ứng tính nhạc rất cao nên dù ít vần, bài thơ đọc vẫn cứ trơn tuột, tứ thơ vẫn chảy thành dòng từ đầu đến cuối. Món chè Chợ Tình ngọt không phải do đường mà do “chất ngọt” tự nhiên từ nguyên liệu (ở đây là cấu trúc câu thơ).

 

Hơn nữa, Chợ Tình ngay phần đầu, đã có đến 3 bức tranh thơ, ở đó ngôn ngữ đã tan biến nên ý đã có thể đi thẳng vào hồn mà không phải dừng lại để qua trạm “gạn đục khơi trong” của lý trí.

 

 

Cảm Xúc

 

Cảm xúc tầng 1:

 

Khoái cảm có được do tiếp xúc với các con chữ (ngôn ngữ thơ) và câu thơ - trong bóng đá là kỹ thuật cá nhân của cầu thủ. Như đã nói ở trên, ngôn ngữ thơ của Chợ Tình vừa bình dân vừa cao siêu, cấu trúc câu giản dị, dễ hiểu. Độc giả nào thấy được cái siêu của các con chữ tượng hình, lắp đặt trong một cấu trúc câu đơn giản – đơn giản đến mức tự tan biến để trở thành những bức tranh thơ - sẽ rất thích thú. Cũng có thể so sánh với việc xem bóng đá bắt gặp khả năng chận bóng, đi bóng, chuyền bóng, sút bóng - không rê dắt, màu mè nhưng lại rất hiệu quả - của cầu thủ.

 

Cảm xúc tầng 2:

 

Khoái cảm, rung động có được do thế trận câu chữ mạch lạc, hợp lý – trong bóng đá là đấu pháp toàn đội ăn ý. Thế trận câu chữ của Chợ Tình đơn giản nhưng mạch lạc dễ hiểu. Đặc biệt đoạn kết rất “gợi”; câu “tình nặng một đời” cho người đọc cái cảm giác bồi hồi, sung sướng khi mường tượng trước mắt chính mình và người tình cũ (thật hoặc tưởng tượng) đang sóng vai đi giữa Chợ Tinh.

 

Cảm xúc tầng 3:

 

Người đọc theo dòng chảy của tứ thơ cảm được sự đồng tình một cách thích thú của tác giả với quan niệm rất phóng khoáng về tình yêu và tình dục của người dân địa phương. Hơn nữa, thi sĩ bước vào khung cảnh Chợ Tình không phải như một người bàng quan mà là với tâm trạng xôn xao, háo hức của một chàng thanh niên 19 tuổi, vừa tò mò trải nghiệm một nét văn hóa mới lạ, vừa nhập cuộc, đem chính trái tim của mình ra “thử thời vận” với tình duyên.

 

Chính vì vậy, khác với Ông Đồ của Vũ Đình Liên (cũng có 4 bức tranh thơ), bên dưới 3 bức tranh thơ của Chợ Tình (và mấy đoạn thơ sau đó), độc giả cảm thấy một luồng hơi nóng tỏa ra, không phải từ các con chữ mà từ đâu đó giữa hai hàng kẻ. Đó là thứ cảm xúc cao cấp nhất - cho khoái cảm nhiều nhất, đặc biệt nhất - của thơ.

 

Có điều ở đây tác giả nặng về chuyển tải thông điệp (về phiên Chợ Tình) nên mặc dù đoạn kết gây ấn tượng mạnh mẽ, cảm xúc vẫn chưa đến mức cao trào để tạo hồn thơ.

 

Kết Luận

 

Ngoài khuyết điểm nhỏ “cắt một chữ”, Chợ Tình là bài thơ thành công về nhiều mặt. Tứ thơ chuyển tải một thông điệp, một nét văn hóa rất lạ, rất đẹp, rất nhân bản về tình yêu và hôn nhân. Về hình thức, Chợ Tình đã vượt qua thơ mới biến thể, nghĩa là đã đi trước rất nhiều thi sĩ nổi tiếng đương đại; vần rất ít mà vẫn có vị ngọt tự nhiên giúp tứ thơ chảy thành dòng thông thoáng, đặc biệt ngôn ngữ đơn giản đến mức ảo diệu, đã vẽ lên 3 bức tranh thơ sinh động.

 

Được anh Phạm Lam Hà mời đến “nhà” chơi, thấy viên đá nằm lăn lóc trên mặt bàn, tôi tò mò cầm lên phủi bụi rồi lấy mảnh khăn giấy (napkin) lau qua một lượt. Thật lạ lùng! Nó tỏa ra ánh sáng lung linh nhiều màu rất đẹp. Xem xét kỹ hơn thì biết đó là viên ngọc đã bị ông chủ bỏ quên suốt 50 năm.

 

League City 16 tháng 6 năm 2018

Phạm Đức Nhì

nhidpham@gmail.com

phamnhibinhtho.blogspot.com

BẢN TIN MỚI NHẤT

Mỹ ra thông điệp cứng rắn: Trung Quốc phải tuân thủ cam kết tại Biển Đông

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo khẳng định Mỹ vẫn để mắt tới các chính sách của Trung Quốc ở Biển Đông, đặc biệt là các hoạt động quân sự hóa.

Xem Thêm

TẠ ƠN MỘNG MỊ BÊN TRỜI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tạ ơn năm tháng chờ trông Xuân thu ấm áp, hạ đông nồng nàn

Xem Thêm

Đức cha Giuse Vũ Văn Thiên được bổ nhiệm làm tân TGM Hà Nội

"Đức cha Giuse Vũ Văn Thiên khi lên Hà Nội sẽ trình sắc lệnh bổ nhiệm trong lễ nhậm chức, để sắc lệnh được đọc trước mặt mọi người," linh mục Trần Đức Anh cho biết.

Xem Thêm

Phải chửi nữa thôi! - Việt Nhân

(HNPĐ) Khi Lú còn là tổng bí thư, mỗ tôi gọi (gọn) hắn là Bí Lú

Xem Thêm

Mỹ kêu gọi Trung Quốc rút hỏa tiễn khỏi Trường Sa

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis trong cuộc hội đàm với các quan chức cấp cao Trung Quốc kêu gọi Bắc Kinh rút hỏa tiễn khỏi quần đảo Trường Sa,

Xem Thêm

China lần đầu khoe 2 vũ khí "tối mật" đang có mặt ở Biển Đông và Hoa Đông

China lần đầu tiên cho ra mắt công chúng 2 hệ thống vũ khí chiến thuật hiện đại nhất của nước này

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Những Quy Luật Giao Chiến (ROE) Của Không Lực Hoa Kỳ Tại Việt Nam -Tác Giả: Mark Berent

Nam 1963, My ra lenh dao chanh de ngan can TT NDD thuong thuyet thong nhat trong hoa binh qua dac su Ba Lan Manelli. Nhung My khong muon VNCH chien thang, thanh ra ca tuong VNCH chi hy sinh 250 ngan quan VNCH vo ich. Den 1972 TT Thieu con ra lenh tai chiem Quang Tri, nam 1975 Tt Truong ra lenh tai chiem Thuong Duc, hy sinh quan voich. Den 1973 thi My muon VNCH thua tran. Kissinger noi "Tai sao chung (VNCH) khong chet phut cho roi?". Truoc ngay quan Cong San den Long Khanh, TT Ford ban tieng voi Cong San tai Dai Hoc Tulane Louisiana la doi voi nguoi My, chien tranh VN cham dut, de khuyen khich CS thanh toan gap VNCH. Giao van mang mien Nam cho My nam 1963 la tu sat. Toi lam toi mat nuoc, nguoi mien Nam tu giet lay minh.

Xem Thêm

Đề bài :ÔN CỐ TRI TÂN: MỐI TÌNH MANELI

Chi hon 30 nam sau, Anh Quoc thuong thuyet Hong Kong thong nhat voi Trung Cong va duoc tu tri, ngoai tru quan doi TC thay quan doi Anh, cac vien chuc che do cu cua Hong Kong van lam viec, cac cong ty xi nghiep tiep tuc hoat dong. Van nuoc Nam Viet Nam xui xeo nen moi khien nhung ke chu truong chien tranh bo quan dan ma chay, nguoi My bo Nam VN hoa dam nam 1972, cac tuong lanh bo quan ma chay nam 1975. Quan dan mien nam phai chiu canh chinh chien dieu linh Mau Than, Quang Tri, An Loc, triet thoai cao nguyen, quan dan chet o phap truong cat bai bien Thuan An, hang tram ngan di vao cai tao, gai dinh bi di kinhte moi, hang tram ngan vuot bien chet o bien dong, dan ba bi hai tac ham hiep, chi vi may ong Tuong giao van mang quoc gia cho My de ho ban dung nam VN. Nay chanh phu Nam Han cung co gang thuong thuyet voi Bac Han de tranh canh chinh chien dieu linh. Tay Duc thong nhat trong hoa binh, trong khi mien Nam chet hon 1 trieu quan dan roi bi no le cong san, chi vi cac tuong lanh dao chanh thieu dao duc tham tien cua My tren mang song cua quan dan mien Nam.

Xem Thêm

Đề bài :Tất cả ứng viên được ông Obama giúp vận động tranh cử đều thất bại - Dai Ky Nguyen

Bây giờ thì hiểu rõ chữ nghĩa của Công-Tử Hà-Đông vẫn dùng "Mặt trơ, trán bóng".

Xem Thêm

Đề bài :Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Toàn bộ phiếu tạm ở Fulton đều không hợp lệ

Co gi dau ? an gian khong duoc thi bo ! To cao gian,lap ho so gia ! cat xen tin tuc…! tat ca neu khong duoc thi BO ! co chet thang tay nao dau ? Duc nuoc beo co,dan gop von,ung ho tien bac,ty phu vung tien… ta cu ta ta bo tui,easy money ! dat nuoc co roi rung cung cha sao...ta chay sang Phi chau,chay len sao Hoa...lo gi con bo trang rang ? cu vac to 100 dan len tran lo gi vinh nhuc,lo gi tu cach-danh du ????

Xem Thêm

Đề bài :BLOGGER HUỲNH THỤC VY VỪA BỊ BẮT

Tôi xin chia buôn cùng gia-dinh và gia-quyến bà Hùynh-Thuc-Vy(noi riêng và dân-tôc VN noi chung) Tôi xin ung-hô bà.

Xem Thêm

Đề bài :BLOGGER HUỲNH THỤC VY VỪA BỊ BẮT

Một vé đi Mỹ đã sẵn sàng chỉ còn chờ điền vào ngày giờ là xong.

Xem Thêm

Đề bài :Người đời sau tìm hiểu lịch sử: Từ Lee Harvey Oswald đến Nguyễn Nhung - Ông Bút

Hong Kong nho thuong thuyet sap nhap vao TC ma tranh canh chinh chien va giu duoc tu do. Nguoi My sai lam khi chong lai viec ong Diem thuong thuyet cham dut chientranh voi HCM. Ong Diem khong co duoc nhung thuoc ha trung thanh.Ong co dan la "khi toi chet,tra thu cho toi", nhung den nay da hon 50 mam ma van khong co ai dam tra thu, chuoi boi khong co ket qua. Neu khi Nguyen Khanh chinh ly bat duoc Duong Van Minh phe ong Diem len giet di thi khong ai ra lenh dau hang vo dieu kien. Neu Nguyen Khanh cach chuc dai ta Nguyen van Thieu thi nam 1975 da khong co ai dien khung ra lenh di tam triet thoai cao nguyen va quan khu I ma khong chuan bi ky luong. Du thieu sung dan, quan VNCH co the di tan toan bo ra bien ti nan nhu cac tuong lanh nha Ly dan quan di sang Dai Han lanh nan nha Tran. Van nuoc VN suy doi dan VN xui xeo nen khien lanh dao o My thieu suy nghi ngan can thuong thuyet thong nhat nhu Hong Kong.

Xem Thêm

Đề bài :Vụ ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng và chế độ CA trị trong Quốc Hội Việt Nam - Mai Tú Ân

Sự việc đã rõ, còn gì mà nghi với ngờ... ---Quốc hội là Đảng hội.. ---Chế độ là chế độ CA trị.... ---Câu tâm niệm của ĐB đảng hội là ý Đảng Lòng CA... Bây giờ ai mà còn phân tích, phê bình với ngôn từ:Có nhẽ..?? ph̉ải chăng? là chưa nhìn rõ chế độ CSVN biến chất này...

Xem Thêm

TIN MỚI

Đức cha Giuse Vũ Văn Thiên được bổ nhiệm làm tân TGM Hà Nội

"Đức cha Giuse Vũ Văn Thiên khi lên Hà Nội sẽ trình sắc lệnh bổ nhiệm trong lễ nhậm chức, để sắc lệnh được đọc trước mặt mọi người," linh mục Trần Đức Anh cho biết.

Xem Thêm

Phải chửi nữa thôi! - Việt Nhân

(HNPĐ) Khi Lú còn là tổng bí thư, mỗ tôi gọi (gọn) hắn là Bí Lú

Xem Thêm

Mỹ kêu gọi Trung Quốc rút hỏa tiễn khỏi Trường Sa

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis trong cuộc hội đàm với các quan chức cấp cao Trung Quốc kêu gọi Bắc Kinh rút hỏa tiễn khỏi quần đảo Trường Sa,

Xem Thêm

China lần đầu khoe 2 vũ khí "tối mật" đang có mặt ở Biển Đông và Hoa Đông

China lần đầu tiên cho ra mắt công chúng 2 hệ thống vũ khí chiến thuật hiện đại nhất của nước này

Xem Thêm

Anh Hùng Hải Quân

Con ngập ngừng, ôm ngang vai bố:"Sao Bố lại đặt tên con là Nguyễn thị Hoàng Sa?"

Xem Thêm

Tổng thống Đài Loan: Không lùi bước trước đe dọa quân sự từ Bắc Kinh

Hải quân Đài Loan đã tăng cường hai tàu khu trục tên lửa để bảo vệ hòn đảo và thề sẽ không lùi bước trước các mối đe dọa quân sự ngày càng tăng từ Bắc Kinh.

Xem Thêm

Bụt và thiền sư Thích Nhất Hạnh

Ðúng theo Ðạo Phật thì người xuất gia (mà chúng ta quen gọi là Sư Tăng) không được lập gia đình

Xem Thêm

HOA VÔ TƯ - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tôi thủa đó chỉ ...tò mò , nhất là muốn xem điều suy nghĩ của một cán bộ già , ông ta bấy giờ đã 62 tuổi , họ Lê , nên tạm gọi ông Lê. (

Xem Thêm

Chính quyền Trump yêu cầu Trung Quốc gỡ tên lửa khỏi Biển Đông

Chính quyền Tổng thống Trump đang đẩy mạnh các hoạt động tự do hoạt động hàng hải gần các hòn đảo tranh chấp nhằm chống lại sự kiểm soát của Trung Quốc ở Biển Đông.

Xem Thêm

CSGT và những cú ngã ăn vạ - Mai Tú Ân

Đó là mục đích chính của cú ngã

Xem Thêm