Moscow thỉnh thoảng nhắc lại cái gọi là “công thức Anchorage” mà họ cho là thứ đã đạt được trong cuộc gặp giữa Tổng Thống Mỹ Donald Trump và TT Nga Vladimir Putin ở Alaska vào Tháng Tám năm 2025.

Moscow và Washington chưa bao giờ nói rõ cái công thức đó là như thế nào. Song giờ đây người ta đang hiểu rằng công thức đó có nghĩa là để kết thúc cuộc chiến ở Ukraine, Nga phải được công nhận chủ quyền đối với bán đảo Crimea, hiện đang nằm trong tay Nga, và toàn vùng Donbas mà Nga đang chiếm một phần.

“Công thức Anchorage” chỉ được hiểu ngầm giữa Moscow va Washinton mà thôi, bởi nếu nói toạc ra thì quá trắng trợn. Đất đai của Ukraine thì chỉ người Ukraine mới có quyền định đoạt. Mỹ hay Nga không có quyền bàn bạc rồi quyết định thay cho người Ukraine.

Và vì do Washington đã thỏa thuận với Moscow về “công thức Anchorage” nên không có gì khó hiểu khi phía Mỹ ra sức ép Ukraine phải nhượng vùng Donbas cho Nga. Không may cho ông Trump là người Ukraine trước sau không chấp nhận nhượng lãnh thổ cho kẻ thù để đổi lấy hòa bình, vì với họ, một nền hòa bình như thế đồng nghĩa với đầu hàng.

Hẳn là vì nóng ruột nóng gan mong cái công thức Anchorage được thực hiện càng sớm càng tốt, ông Medevedev, Phó Chủ Tịch Hội Đồng An Ninh Nga, đã bất ngờ khen ông Trump là vị tổng thống có năng lực, đang nỗ lực kiến tạo hòa bình. Buông ra lời khen đó, rõ là ông Medvedev có ý thúc ông Trump mau mau làm hết cách để buộc Kyiv phải chấp nhận cái công thức Anchorage khỉ gió.

Khi tặng cho ông Trump những lời khen không mấy thật lòng, ông Medvedev đã lờ đi cái thực tế rằng ông Trump thực ra đã làm đủ cách để ép Kyiv phải chấp nhận một nền hòa bình nhục nhã với nhiều nhượng bộ đối với Nga, kể cả nhượng lãnh thổ. Song ông đã không thành công trước một dân tộc Ukraine mạnh mẽ.

Mới đây, ông Trump hân hoan tuyên bố : “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận thương mại lớn với Ấn Độ. Thuế quan đối với Ấn Độ sẽ giảm xuống còn 18%, và Ấn Độ đã đòng ý ngừng mua dầu của Nga”. Nếu quả thực Mỹ và Ấn đã đạt được thỏa thuận như vậy thì doanh thu của Nga sẽ bị cắt giảm. Điều này sẽ ảnh hưởng tới năng lực chiến tranh của Moscow.

Dầu khí vốn là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Nga. Nhưng nguồn thu từ dầu khí hiện chỉ còn chiếm hơn 20% ngân sách của nước này, mức chưa từng thấy trong 20 năm qua. Đòn trừng phạt mà Washington tung ra vào năm ngoái đối với các công ty Lukoil và Rosneft đã khiến Điện Kremlin choáng váng. Ông Medevedev đã tức tối gọi Mỹ là kẻ thù. Nên sẽ là một đòn nặng nữa đối với Moscow nếu Ấn quyết định ngừng mua dầu Nga.

Sự suy giảm nguồn thu từ dầu khí chắc chắn sẽ làm giảm quyết tâm của Nga đối với mục tiêu ở Ukraine. Nhiều khả năng chính Nga, chứ không phải Ukraine, sẽ là nước phải nhượng bộ trong vấn đề Ukraine. Tổng Thống Zelensky từng nói : “Yếu tố duy nhất có thể thay đổi tình hình là gây sức ép với Nga. Nga phải cạn tiền thì chiến tranh mới đi tới kết thúc”.

Sẽ là tuyệt với nếu ông Trump buộc được cả Trung Quốc theo gương Ấn Độ, ngừng mua dầu Nga. Ấn và TQ vốn là hai nước mua dầu Nga nhiều nhất, gián tiếp hỗ trợ Nga trong cuộc chiến ở Ukraine. Nếu Moscow phải từ bỏ tham vọng lãnh thổ Ukraine, quên đi cái công thức Anchorage một khi nguồn thu từ dầu khí chẳng còn là bao, thì hòa bình sẽ không còn xa.

Và nếu ông Trump mang lại một nền hòa bình công bằng cho người Ukraine thì xem như ông đã chứng tỏ ông Medvedev đã đúng khi khen ông là vị tổng thống có năng lực, nỗ lực kiến tạo hòa bình.

  TRẦN THẾ KỶ