1.

Phát biểu tại Diễn Đàn Ngoại Giao Antalya, Ngoại Trưởng Nga Sergei Lavrov cho rằng vào năm 2014, ông Zelensky từng là người ủng hộ mạnh mẽ việc bảo vệ quyền sử dụng tiếng Nga tại Ukraine, đặc biệt là ở khu vực Donbas.

Theo ông Lavrov thì vào năm 2014, thời điểm bùng phát cuộc khủng hoảng tại miền Đông Ukraine, ông Zelensky đã có những tuyên bố mang tính hòa giải về văn hóa và ngôn ngữ.  Ông Lavrov dẫn lời ông Zelensky rằng : “Nga và Ukraine là những dân tộc anh em cùng chung huyết thống, lịch sử và văn hóa. Nếu người dân ở miền Đông Ukraine muốn nói tiếng Nga thì hãy để họ được sử dụng tiếng Nga một cách hợp pháp”.

Rất có thể ông Zelensky từng nói như thế. Vậy thì ông Lavrov nên đặt câu hỏi vì sao hiện tại chính quyền Kyiv lại ban hành hàng loạt đạo luật nhằm vào việc xóa bỏ ảnh hưởng của ngôn ngữ và văn hóa Nga trong đời sống công cộng. Câu trả lời là rất dễ hiểu và rõ ràng. Đó chính là vì Nga sau khi thôn tính bán đảo Crimea của Ukraine, đã phát động cái gọi là ‘chiến dịch quân sự đặc biệt” hầu chiếm trọn 4 tỉnh miền Đông, gây bao đau thương tang tóc cho nhân dân Ukraine. Gây nên tội ác đó, Nga đã không coi người Ukraine là anh em cùng chung huyết thống, lịch sử và văn hóa.

Chính cái tham vọng lãnh thổ Ukraine của những kẻ đứng đầu Điện Kremlin đã buộc Kyiv xem Nga là kẻ thù,  xem tiếng Nga ở Ukraine là công cụ tiếp tay cho cuộc xâm lược của Nga. Thay vì trách Kyiv, Moscow nên tự trách mình. Nếu Lavrov biết nghĩ tới cái tội lỗi tày trời của Moscow thì đã không đổ tội cho Ukraine.

Có thể tin lời ông Lavrov khi ông ta cho rằng bất chấp những nỗ lực thắt chặt về mặt pháp lý, thói quen lâu đời của một bộ phận lớn dân cư ở Ukraine vẫn không thay đổi:  Gần 50% người Ukraine vẫn duy trì thói quen giao tiếp bằng tiếng Nga tại gia đình; việc sử dụng tiếng Nga vẫn phổ biến trong những mối quan hệ không chính thức và sinh  hoạt đời thường. Điều này cho thấy ông Zelensky không sai khi từng có những phát ngôn mang tính hòa giải về ngôn ngữ và văn hóa. Đáng tiếc là Moscow, với cuộc xâm lược bạo tàn của họ nhằm vào đất nước Ukraine, đã phá hoại tất cả. Vì sự bất nhân của Moscow mà Nga và Ukraine, từ anh em cùng chung huyết thống, đã trở thành kẻ thù không đội trời chung.

Thay vì cay cú trách móc ông Zelensky là thế này thế kia, Điện Kremlin đứng đầu là  Putin nên tự vả vào mặt mình.

2.

Sang chuyện Việt nam. Vừa ngồi lên ghế Tổng Bí thư, ông Tô Lâm đã liền chủ trương tinh gọn bộ máy nhà nước vốn cồng kệnh mà thiếu hiệu quả.

Kêu gọi cả hệ thống chính trị vào cuộc, ông Tô Lâm nói : “Vấn đề rất cấp bách, bắt buộc phải làm”. Theo ông, hiện ngân sách chi gần 70% để trả lương. Việc tinh gọn là nhằm cắt giảm gánh nặng về ngân sách. Thuở còn là Phó Thủ tướng, ông Nguyễn Xuân Phúc từng nói rằng trong bộ máy có tới 30% số công chức không có cũng được, vì họ làm việc kiểu sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về.

Thật ra chủ trương của ông Tô không hề mới. Nhiều đời Tổng Bí thư trước đã từng chủ trương như thế, nhưng xem ra chẳng đi tới đâu. Mọi thứ vẫn giậm chân tại chỗ. Bởi nói thì bao giờ cũng dễ mà làm thì rất khó. Vì nếu dễ thì đã làm được từ lâu chứ không để tới giờ này mà kêu gào, thúc hối. Một chuyên gia về VN là giáo sư Thayer cho rằng VN chưa có đủ kinh nghiệm về quản lý và tích lũy về mặt thể chế để thực hiện một cuộc cách mạng. Hẳn là ông Thayer nói đúng. Ông chỉ nói thiếu là nhà cầm quyền VN không đủ quyết tâm để thực hiện cuộc cách mạng đó. Hô khẩu hiệu giỏi không có nghĩa là quyết tâm cao.

TS Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng chuyện phân bổ quyền lực là vấn đề “ghê gớm, không đơn giản”. Còn TS Đinh Duy Hòa, nguyên Vụ trưởng Vụ Cải cách hành chính – Bộ Nội vụ, cho rằng thách thức và trở ngại lớn nhất đối với việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy là ở vấn đề con người, tức đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Theo ông, việc sắp xếp bộ máy “sơ sơ đụng chạm tới khoảng 20 bộ trưởng hoặc tương đương, cùng khoảng 80 – 100 thứ trưởng”.

Rốt cuộc, tinh giản bộ máy không chỉ là điều Đảng muốn, mà cả dân cũng muốn. Bởi bao nhiêu năm qua, dân đã è cổ nuôi Đảng. Đảng thì béo mà dân thì gầy. Có ý kiến rất hay rằng để tinh gọn được bộ máy chính trị cồng kềnh, tốn kém thì việc đầu tiên Đảng phải làm là tuyên bố giải thể chính mình, bởi Đảng chính là nguyên nhân sinh ra bộ máy chính trị cồng kềnh. Có như thế mới thể hiện được quyết tâm của Đảng.

Bằng không trong mắt dân, Đảng chỉ là kẻ mơ mộng viễn vông.

      TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )