Một tòa án tại Hong Kong hôm 9 Tháng Hai 2026 đã tuyên án 20 năm tù đối với ông trùm truyền thông ủng hộ dân chủ Jimmy Lai, sau khi ông này bị kết tội vi phạm luật an ninh quốc gia vào Tháng Mười Hai 2025.

Bà Elaine Pearson, Giám Đốc khu vực Châu Á của tổ chức Human Rights Watch, cho rằng bản án này thực chất là một án tử hình đối với ông Lai. Hẳn bà này không quá lời khi nhận định như thế, bởi ông Lai năm nay đã 78 tuổi, đang trong tình trạng sức khỏe suy yếu. Theo vợ và con của ông Lai, ông đang mắc bệnh cao huyết áp, tiểu đường cùng một số bệnh lý khác.

Tòa án Hong Kong hôm 15 Tháng Mười Hai 2025, sau quá trình xét xử kéo dài gần 2 năm,  đã kết luận ông Lai phạm tội cấu kết với thế lực ngoại quốc và xuất bản tài liệu kích động. Các tổ chức nhân quyền gọi đây là một phiên tòa mang động cơ chính trị, yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho ông Lai. Về phần mình, ông Lai bác bỏ những cáo buộc nhằm vào ông, khẳng định mình chỉ lên tiếng bảo vệ những giá trị của Hong Kong như pháp quyền và tự do ngôn luận.

Trước đó, cựu Thủ Tướng Anh là ông Keir Starmer đã có chuyến thăm quan trọng tới Trung Quốc và có cuộc hội đàm kéo dài hơn 3 tiếng đồng hồ với Chủ Tịch Tập Cận Bình. Người ta tin rằng trong những vấn đề mà ông Starmer bàn với ông Tập, có cả việc đề nghị Bắc Kinh trả tự do cho ông Lai. Ông Starmer  đã bị giới nhân quyền thúc giục phải ra sức thuyết phục Bắc Kinh trả tự do cho ông Lai.

Với việc ông Lai bị tòa Hong Kong kết án 20 năm tù, xem như ông Tập đã bỏ ngoài tai lời thỉnh cầu của ông Starmer. Bắc Kinh và chính quyền Hong Kong luôn bác bỏ mọi lời kêu gọi thả ông Lai, coi đây là hành vi can thiệp vào việc nội bộ của Trung Quốc. Trong khi đó, người thân của ông Lai cáo buộc chính phủ Anh chưa nỗ lực đúng mức để vận động cho việc phóng thích ông Lai.

Không rõ chính phủ Anh có thực chưa nỗ lực đúng mức để tìm tự do cho ông Lai hay không, nhưng hiện tại Tổng Thống  Donald Trump cũng đang bị nhiều nghị sĩ Mỹ và các nhà hoạt động quốc tế gia tăng sức ép, thúc giục can thiệp để giải thoát cho ông Lai. Các lời kêu gọi này nhấn mạnh việc ông Trump cần tận dụng các cuộc gặp cấp cao với ông Tập Cận Bình để để yêu cầu ông Tập trả tự do cho ông Lai. Các nhóm bảo vệ nhân quyền và các nhà lập pháp Mỹ xem ông Lai là biểu tượng cho tự do báo chí ở Hong Kong. Ông Lai vốn là nhà sáng lập báo Apple Daily, như một công cụ phản kháng.

Về phần mình, TT Trump từng tuyên bố sẽ làm mọi cách để cứu ông Lai và khẳng định “100% sẽ đưa ông Lai ra ngoài”. Giới quan sát đang hy vọng ông Trump sẽ thành công trong vấn đề Jimmy Lai, nhất là khi ông từng tuyên bố rằng : ‘Tôi luôn có mối quan hệ tuyệt vời với Chủ Tịch Tập Cận Bình”. Người ta không rõ mối quan hệ giữa hai ông Trump và Tập có thực sự tuyệt vời như ông Trump nói không. Nhưng có lẽ không sai nếu cho rằng sự tuyệt vời này, nếu có, sẽ phần nào tùy thuộc vào việc Bắc Kinh có phóng thích ông Lai theo đề nghị của ông Trump hay không.

Tự do cho ông Lai sẽ là một thử thách cho uy tín của ông Trump. Nói hay thì phải làm hay. Đừng để những lời tuyên bố của ông thành những lời sáo rỗng, ông Trump ơi!

   TRẦN THẾ KỶ ( HNPD )