Mỗi Ngày Một Chuyện

Sài Gòn xưa : Chuyện của một thời

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô.
Image may contain: 2 people, outdoor

Lời phi lộ :

Bài viết này khá dài , nếu dành thời giờ đọc , có khi ai đó bắt gặp hình bóng mình trong đó .
Và những ai còn trẻ cũng sẻ cãm thông cho một đoạn đời của người khác
Từ đó có khi rút được Một Kinh Nghiệm Sống

Đây là bài viết :

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô. Bây giờ, mày chạy hai bánh nổi không?” Chạy hai bánh ở đây là nghiêng xe, giữ thăng bằng, thì xích lô ba bánh có thể chạy bằng hai bánh.
Tên Việt kiều này có thời là đồng nghiệp xích lô của tôi. Nó đang theo học ban Triết (Tây) thì đứt phim. Sau 75, mọi ngành học bên Văn khoa (trừ Ngoại ngữ) đều có “vấn đề”, môn Triết lại càng có “vấn đề” hơn nữa. Nó phải bỏ học, sống lông bông đủ kiểu. Tôi theo ngành khoa học nên được chiếu cố cho học nốt những môn còn thiếu, ra trường và làm việc tại một trung tâm nghiên cứu.
Một buổi chiều cũng dạo tháng Tư thế này, lang thang ngoài phố, tình cờ gặp nó đang đạp xích lô. Tay bắt mặt mừng. Y ra hiệu cho tôi bước lên xe, chở thẳng ra quán nhậu lề đường. Chén thù chén tạc, đời xích lô lắm chuyện ly kỳ bụi bặm. Y nói: “Tao mướn xe tháng, xài không hết công suất, chiều tối hay sáng sớm gì đó, khi nào rảnh, mày lấy xe tao chạy kiếm thêm tiền.” – “Tao chưa thử xích lô lần nào. Có dễ chạy không?” – “Không khó lắm”.
Nói vậy cũng hơi ngần ngừ, ngoài giờ làm việc cho cơ quan nghiên cứu, tôi còn dạy kèm luyện thi đại học cũng kiếm thêm được chút đỉnh, đủ nhậu lai rai. Một bà bước đến bên bàn nhậu hỏi: “Xích lô! Có đi không?” “Nghỉ rồi dì”, thằng bạn lắc đầu. Vài ly rượu đủ làm tôi bốc lên: “Để tao! Ngồi đó chờ một chút”. Tôi quay qua bà khách: “Dì đi đâu?”
Hình như tôi có khiếu… đạp xích lô. Chẳng cần tập tành gì cả, mọi thứ đều an toàn, trót lọt. Nửa tiếng sau, tôi trở lại quán rượu, đặt số tiền cuốc xe đầu tiên lên bàn, cười sảng khoái: “Năm giờ rưỡi chiều mai, tao ghé nhà mày lấy xe.”
Những năm sau 75 mọi thứ đều đổi đời. Leo lên chiếc xích lô, tôi cũng phải ăn mặc và ứng xử như một người đạp xích lô thứ thiệt. Xắn cao ống quần chân phải để khỏi bị xích xe nghiến nát, kẻo tai nạn dập mặt cũng không chừng. Nhưng điều quan trọng là phải đội nón, tránh nắng là chuyện nhỏ, tránh gặp người quen mới là chuyện lớn. Thành phố Sài Gòn đông người mà ngõ hẹp, không ít lần tôi đã “đụng” phải học trò, đồng nghiệp, thậm chí cả bạn (gái) ngoắc xe. Đời lắm nỗi oái oăm!
Có lần tôi chở hai bà khách, mà trọng lượng của cả hai chắc cũng trên tạ rưỡi. Trưa nắng, dốc cầu Thị Nghè dài như vô tận. Tôi chợt thấm thía câu thơ của Cao Bá Quát: “Trời nắng chang chang người trói người…” Trời ơi! Hai bà khách vẫn vô tư cười nói, sao họ không xuống xe đi bộ một quãng cho mình đỡ khổ! Cho dù thế nào, có Chúa làm chứng, tôi đã tận lực làm tròn nhiệm vụ của thằng đạp xích lô. Dốc mỗi lúc mỗi cao, lực bất tòng tâm, tôi không còn ghì nổi tay lái, chiếc xe đổ nhào về phía trước… Đôi khi con người cũng nên biết lắng nghe những lời chửi rủa mà tưởng như đang nghe nhạc trữ tình. Cuộc đời nhờ đó sẽ đỡ khổ hơn chăng?
Một trường hợp khác, tôi chở một bà khách ăn mặc quý phái, túi da, vòng vàng, son phấn sáng rực. Thỏa thuận địa điểm và giá cả xong, tôi khởi hành, dù giá hơi hẻo, nhưng chở một người thì xe cân bằng, dễ chịu hơn đi xe trống. Khi tới nơi, bà khách nói đi xích tới nữa, sắp tới, và tới nữa… cũng cả hơn hai cây số. Đến đây thì tôi hiểu mình bị lừa vặt. Tôi dừng xe lại, và lịch sự mời bà khách xuống. Bả sừng sộ: “Mày là thằng đạp xích lô, chứ là cái thá gì mà đòi nói bà xuống…” Tôi nổi nóng, nhảy xuống xe, định ăn thua đủ, nhưng thoáng thấy quần mình đang mặc ống thấp ống cao… Trong nháy mắt, tôi chợt nhận ra đúng thân phận, mình chỉ là thằng đạp xích lô. Tôi xua tay: “Tặng bà cuốc xe đó”, rồi lên xe đạp thẳng, còn kịp nghe tiếng nguýt đuổi theo: “Xí…! Nghèo mà còn làm phách…”
Những năm cuối thập niên 70, đầu 80 chẳng ai sống bằng lương nhà nước nổi. Lương kỹ sư khoảng 73 đồng. Nhu yếu phẩm gạo (13kg), đường (0,5kg), thịt mỡ (0,6kg)… được mua theo giá chính thức. Cũng phải kể, đàn ông được mua thêm 3 gói thuốc đen, phụ nữ vài thước vải mùng. Mấy thứ này ngốn hơn nửa tiền lương rồi. Còn giá thị trường đại khái thế này: 3đồng/tô phở bình dân, 3đồng/xị rượu hạng bét, 0,5đồng/ly cà phê bắp… Mức sống tiêu chuẩn cán bộ (kỹ thuật) là thế. Còn dân thường hầu như phải vật lộn theo giá thị trường. Sổ gạo khi có khi không, chen lấn, khoai mì, bo bo, hàng độn đủ thứ… Vậy mà thiên hạ vẫn sống, vẫn loay hoay kiếm cái gì đó để ăn, để tồn tại. Sức đề kháng của con người để sinh tồn trong nhiều trường hợp thật không tưởng tượng nổi. Sau này tôi mới hiểu vì sao mấy ông tù cải tạo, phải chờ thả về nhà mới chịu… đổ bệnh.
La cà trong giới xích lô tôi mới biết ra rằng, không ít người là trí thức (cũ) đã chọn con đường mưu sinh này. Khá bộn cái gọi là “ngụy quân, ngụy quyền” cũng tham gia vào nghề này. Họ khó có chọn lựa nào khác. Ai cũng tìm cách che giấu thân phận, nhưng “phát hiện” ra nhau không phải là điều khó. Lúc ế độ, không có khách, tấp vào bóng mát nào đó, nằm khểnh trên xe đọc sách. Tri thức vẫn là một nhu cầu, ngoài chuyện ăn uống.
Tôi biết có nhiều nhà giáo sau 75 bỏ nghề để đi hớt tóc dạo, bán thuốc lá lẻ, sửa giày dép… Tôi hỏi một vị: “Bộ không được lưu dụng hay sao mà bỏ nghề giáo? Làm nghề này chi cho cực?” – “Không, tôi tự nguyện ‘mất dạy’. Tôi thà mất dạy…”, ông cựu giáo chức cười méo miệng. Tôi không hỏi thêm nữa, sợ ông buồn.
Có một nghề mà mấy ông cựu thầy giáo rất thích, nghề bơm mực, bởi nó dính dáng tới văn phòng tứ bảo, cũng gần gần với cái “nghiệp” năm xưa của mấy ổng. Tôi xin mở ngoặc một chút để các bạn trẻ có thể hình dung về cái nghề lỗi thời này. Bút bi mà các bạn đang dùng, xài hết mực thì vất đi. Sau 75, bút bi thuộc loại “quý giá” và là hàng dễ hỏng. Bút nào mà xài được tới hết mực, được xem là hàng… chất lượng cao. Xài hết thì mang ra ngoài đường bơm mực, xài tiếp. Nói tới bút dỏm, mà không nói tới giấy dỏm thì có vẻ hơi thiếu. Giấy vàng khè, còn lộm cộm những bã rơm rạ nghiền chưa kỹ, đè bút mạnh tay một chút để ra chữ, có khi văng cả bi ra ngoài. Tôi còn lưu giữ khoảng vài trăm trang giấy như thế, là các báo cáo và bản dịch tài liệu kỹ thuật. Đôi lúc ngậm ngùi, nhìn lại bút tích của chính mình. Quả là một thời kiên nhẫn không cần thiết.
Không phải khách đi xích lô nào cũng hãm tài như tôi vừa kể ở trên. Khách đàn ông dễ chịu hơn, ít kì kèo. Khách nhi đồng thì miễn trả giá, cỡ nào tôi cũng chạy. Có khách lên xe, buông một câu: Anh chở tôi đi đâu loanh quanh cũng được, đi đủ hai tiếng đồng hồ. Thời buổi đó, lên voi xuống chó, tình người đẩy đưa, tình đời đen bạc, tâm tư chất chứa đủ chuyện. Người khách im lặng suốt cuốc xe. Tôi chở khách, chở luôn nỗi buồn thời cuộc của họ.

Một buổi sáng chủ nhật, tôi chở bà khách từ chợ An Đông. Bà bao xe nguyên ngày, đi nhiều nơi trong Sài Gòn, mỗi nơi bà đi vào khoảng nửa tiếng, rồi trở ra đi tiếp. Đi kiểu này thì khỏe, tôi khỏi tốn công cảo xe lòng vòng kiếm khách. Tới nơi, khách đi công chuyện của khách, tôi ngả người lên xe nằm chờ, và lấy sách ra đọc. Chặng cuối cùng, bà yêu cầu đi ra Bến xe Miền Tây để đón xe đò về Rạch Giá. Có vẻ như đã xong công việc, bà khách ngồi trên xe vui vẻ bắt chuyện:
– Anh đạp xích lô lâu chưa?
– Chừng vài tháng.
– Tôi thấy anh đâu có dáng đạp xích lô, mặt mũi như thế phải là người có ăn học.
– Tôi đang kiếm sống bằng nghề đạp xích lô mà.
– Ban nãy tôi thoáng thấy anh đọc truyện tiếng Anh, quyển gì, à… “16 skeletons from my closet”
Bà khách này đáo để quá… Tôi im lặng hồi lâu.
– Sao anh không đi?
– Đi đâu? – Tôi vờ ngớ ngẩn
– Ở đây khó sống. Bên kia còn thấy tương lai…
Tới bến xe, bà trả tôi gấp đôi số tiền thỏa thuận. “Anh không muốn đi thật sao?” Tôi lờ mờ hiểu ra công việc của bà sáng nay. “Tôi có hoàn cảnh riêng. Chúc chị đi bằng an.”
Đi vài bước, bà khách chợt quay lại, rút ra trong túi xách quyển sách: “Anh cầm cuốn này mà đọc.” Tôi chưa kịp cám ơn bà đã quầy quả đi ngay vào bến. Đó là tiểu thuyết “Nhịp cầu trên sông Drina” của Ivo Andritch.
Sáu tháng đạp xích lô, tôi hiểu ra được nhiều mảng đời, nhiều số phận. Cuộc sống đảo điên và kỳ lạ, một chút tàn nhẫn, một chút thánh thiện, không đơn giản như những gì tôi chúi mũi trong phòng thí nghiệm.
Trong những ngày gian khổ đó, bên cạnh những mảng tối, vẫn còn đâu đó vài điểm coi được. Thèm miếng thịt, thèm lắm, vậy mà dĩa thịt trong mâm cơm nhiều khi còn đầy, người này nhường người nọ, không ai nỡ gắp. Tuổi trẻ thời nay không hình dung nổi chuyện lẻ tẻ đó. Thế hệ @ là phải nhanh như điện xẹt, yêu cuồng sống vội. Đối với họ, cuộc sống là hưởng thụ, là đề cao cá nhân, là ứng xử bầy đàn. Chia sẻ cái gu ăn chơi thì được, chứ chia sẻ tấm lòng thì hơi khó. Thanh niên thiếu nữ giành giựt ở hội chợ hoa Hà Nội năm nào chẳng phải là điều đáng suy nghĩ hay sao? Hay chỉ cách đây vài hôm, báo chí đưa tin, cả ngàn fan nữ thảng thốt vì vẻ đẹp của một ngôi sao Hàn Quốc. Cũng chả trách bọn trẻ được, một khi triết lý giáo dục đã không xem con người là cứu cánh, mà chỉ xem con người là phương tiện cho mục tiêu nào đó.
Còn biết bao chuyện để nói. Tóc bạc rồi, không nói bây giờ thì lúc nào sẽ nói đây? Và nói để ai nghe? Bọn trẻ không chừng vừa nghe vừa bấm facebook, twitter, hờ hững với quá khứ. Nói ra không phải để than vãn một thời khổ cực, mà đâu chỉ có chuyện cơm áo gạo tiền mới làm mình khổ cực. Còn nhiều thứ khổ khác nữa, khổ tinh thần thì đến giờ vẫn còn phải chịu đựng. Tôi nhớ câu nói của một người bạn đã khuất núi: “Nghèo thì ăn bắp ăn khoai cũng chịu được, nhưng chịu nhục thì không.” Có cách nào khác không?
Quyển tiểu thuyết bà khách để lại, chiếc cầu trên sông Drina được xây từ thế kỷ XVI, nối liền Bosnie và Serbie, khi đó Nam Tư còn thuộc đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ. Viên tể tướng của đế quốc lại mang dòng máu Nam Tư, đã cho xây chiếc cầu bắc ngang dòng sông ngăn cách đó. Máu và nước mắt, thù hận và nhẫn tâm. Biết bao biến cố xảy ra chung quanh cây cầu trải dài suốt bốn trăm năm, từ chiến tranh, bệnh dịch cho đến cái chết của một thiếu nữ lao mình xuống sông Drina vào ngày hôn lễ, hay tâm tư của cô chủ quán già Lotika ê chề vì tình đời bạc bẽo. Rồi chiếc cầu cũng đến ngày kết thúc số phận của nó khi Thế chiến thứ Nhất bùng nổ. Số phận của chiếc cầu và thân phận của con người. Bốn trăm năm có là giấc mộng?
Thằng bạn xích lô bỏ đi từ giữa thập niên 80, từ đó chưa một lần trở về Việt Nam. Ra nước ngoài, nó đi học lại và trở thành chuyên viên máy tính, bỏ lại sau lưng một thời mưa gió và lý sự cùn về triết học Hiện sinh, nhưng một thời xích lô chắc chưa đến nỗi quên, mặc dù có thể nó không hình dung nổi xích lô ở Sài Gòn lúc này được trang hoàng lộng lẫy như xe hoa để chở khách du lịch Tây.
Người Đà Lạt nói: “ba chiều, chín chiều”, nghĩa là ba chiều mưa, qua đến chiều thứ tư vẫn còn mưa, thì sẽ mưa thêm năm buổi chiều nữa. Đà Lạt lúc này đang mưa đến chiều thứ ba rồi, và có lẽ trong những ngày cuối tháng Tư này, mai sẽ còn mưa nữa, mưa cho đủ chín chiều, có khác gì “cửu hồi trường”, chín chiều quặn đau?
Tôi nhìn ra sân vườn, mưa vẫn rơi rả rích. Mưa rơi trên khóm trúc sát bên cửa sổ, rơi từng giọt một, chẳng vội vàng gì. Vậy là 38 năm đã trôi qua, rồi câu chuyện bốn trăm năm chiếc cầu trên sông Drina, và còn biết bao chuyện của một thời chưa nói hết. Buồn!
Vũ Thế Thành
Đà Lạt 28.04.2013

Lời bàn của Mao Tôn...không cương...:

Khi đó tui mượn 1 chiếc xích lô của người hàng xóm bên nhà gia đình vợ tui ở gần chợ Ba Đình - Q.8 .
Ngày Tết , tui gặp 1 gia đình người Tàu kêu xe , đi Lăng Ông Bà Chiểu cúng và xin xăm
Lên dốc cầu , là tới Lăng Ông , cả nhà chất trên xe không xuống , tui đẩy lên dóc không nổi , xe lật chổng gọng, nhưng họ trả tiền
Lần kia chở người đàn bà bán xôi chất đầy xe , lên dốc cầu Chữ Y , bả xuống xe , phu tui đẩy lên dốc , khi xuống dốc , xe chạy bon bon vù vù , tui kéo thắng , thắng là thắng , xe cứ chạy , bả biết nên ngồi im tay kèm vô tay vịn , không la , tui biết là " tiêu rồi " nhưng vẫn bình tỉnh , vừa kềm thắng vừa kèm 2 chưn cho giãm tốc lực , xe vẫn bon bon như mình chạy trên xa lộ Biên Hoà , gần hết cầu , xe đứt sên , xe lât , tắp vô lề , tui và bả không sao , đó là may mắn , không là chết rồi
Lòm còm ngồi dậy , hàng xóm chạy ra , người phụ tay phụ chưn , bả nói :
- Thiệt tình nhen ! dòm anh là tui biết anh là lính Nguỵ nhưng tui thương , tui kêu anh .
Sau đó :
Tui không hộ khẩu nhưng trốn ở Saigon , xích lô do vợ tui đứng tên mướn , không hộ khẩu không ai cho mướn xe đâu .
Tui có xe nhưng không dám về nhà , về là tụi 30 tháng 4 kêu công an khu vực bắt nên tui ngủ bờ ngủ bụi
Lần kia , có 1 khách kêu xe tui , ai dè , tui gặp 1 người cùng học trường Luật với tui , nhưng anh ta nằm trong Tổng hội Sinh viên , của trường Luật . Anh ta là Cán Bộ đang làm việc cho Q.5
Anh ta kêu tui tới nhà dạy tư cho 2 con gái anh ta về Văn - Sử - Pháp và Anh văn theo trường lớp VNCH
Không trả lương nhưng cho tui được ăn bửa tối , được ngủ ở nhà anh ta , được tắm , toilet .
Sau đó nhờ 2 con gái này giới thiệu sao sao đó mà có nhiều nhà kêu tui dạy kèm
Tui thong dong từ đó .
Ai Có Qua Cầu Mới Hay .
Thân Kính 
TQĐ

VS chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Sài Gòn xưa : Chuyện của một thời

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô.
Image may contain: 2 people, outdoor

Lời phi lộ :

Bài viết này khá dài , nếu dành thời giờ đọc , có khi ai đó bắt gặp hình bóng mình trong đó .
Và những ai còn trẻ cũng sẻ cãm thông cho một đoạn đời của người khác
Từ đó có khi rút được Một Kinh Nghiệm Sống

Đây là bài viết :

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô. Bây giờ, mày chạy hai bánh nổi không?” Chạy hai bánh ở đây là nghiêng xe, giữ thăng bằng, thì xích lô ba bánh có thể chạy bằng hai bánh.
Tên Việt kiều này có thời là đồng nghiệp xích lô của tôi. Nó đang theo học ban Triết (Tây) thì đứt phim. Sau 75, mọi ngành học bên Văn khoa (trừ Ngoại ngữ) đều có “vấn đề”, môn Triết lại càng có “vấn đề” hơn nữa. Nó phải bỏ học, sống lông bông đủ kiểu. Tôi theo ngành khoa học nên được chiếu cố cho học nốt những môn còn thiếu, ra trường và làm việc tại một trung tâm nghiên cứu.
Một buổi chiều cũng dạo tháng Tư thế này, lang thang ngoài phố, tình cờ gặp nó đang đạp xích lô. Tay bắt mặt mừng. Y ra hiệu cho tôi bước lên xe, chở thẳng ra quán nhậu lề đường. Chén thù chén tạc, đời xích lô lắm chuyện ly kỳ bụi bặm. Y nói: “Tao mướn xe tháng, xài không hết công suất, chiều tối hay sáng sớm gì đó, khi nào rảnh, mày lấy xe tao chạy kiếm thêm tiền.” – “Tao chưa thử xích lô lần nào. Có dễ chạy không?” – “Không khó lắm”.
Nói vậy cũng hơi ngần ngừ, ngoài giờ làm việc cho cơ quan nghiên cứu, tôi còn dạy kèm luyện thi đại học cũng kiếm thêm được chút đỉnh, đủ nhậu lai rai. Một bà bước đến bên bàn nhậu hỏi: “Xích lô! Có đi không?” “Nghỉ rồi dì”, thằng bạn lắc đầu. Vài ly rượu đủ làm tôi bốc lên: “Để tao! Ngồi đó chờ một chút”. Tôi quay qua bà khách: “Dì đi đâu?”
Hình như tôi có khiếu… đạp xích lô. Chẳng cần tập tành gì cả, mọi thứ đều an toàn, trót lọt. Nửa tiếng sau, tôi trở lại quán rượu, đặt số tiền cuốc xe đầu tiên lên bàn, cười sảng khoái: “Năm giờ rưỡi chiều mai, tao ghé nhà mày lấy xe.”
Những năm sau 75 mọi thứ đều đổi đời. Leo lên chiếc xích lô, tôi cũng phải ăn mặc và ứng xử như một người đạp xích lô thứ thiệt. Xắn cao ống quần chân phải để khỏi bị xích xe nghiến nát, kẻo tai nạn dập mặt cũng không chừng. Nhưng điều quan trọng là phải đội nón, tránh nắng là chuyện nhỏ, tránh gặp người quen mới là chuyện lớn. Thành phố Sài Gòn đông người mà ngõ hẹp, không ít lần tôi đã “đụng” phải học trò, đồng nghiệp, thậm chí cả bạn (gái) ngoắc xe. Đời lắm nỗi oái oăm!
Có lần tôi chở hai bà khách, mà trọng lượng của cả hai chắc cũng trên tạ rưỡi. Trưa nắng, dốc cầu Thị Nghè dài như vô tận. Tôi chợt thấm thía câu thơ của Cao Bá Quát: “Trời nắng chang chang người trói người…” Trời ơi! Hai bà khách vẫn vô tư cười nói, sao họ không xuống xe đi bộ một quãng cho mình đỡ khổ! Cho dù thế nào, có Chúa làm chứng, tôi đã tận lực làm tròn nhiệm vụ của thằng đạp xích lô. Dốc mỗi lúc mỗi cao, lực bất tòng tâm, tôi không còn ghì nổi tay lái, chiếc xe đổ nhào về phía trước… Đôi khi con người cũng nên biết lắng nghe những lời chửi rủa mà tưởng như đang nghe nhạc trữ tình. Cuộc đời nhờ đó sẽ đỡ khổ hơn chăng?
Một trường hợp khác, tôi chở một bà khách ăn mặc quý phái, túi da, vòng vàng, son phấn sáng rực. Thỏa thuận địa điểm và giá cả xong, tôi khởi hành, dù giá hơi hẻo, nhưng chở một người thì xe cân bằng, dễ chịu hơn đi xe trống. Khi tới nơi, bà khách nói đi xích tới nữa, sắp tới, và tới nữa… cũng cả hơn hai cây số. Đến đây thì tôi hiểu mình bị lừa vặt. Tôi dừng xe lại, và lịch sự mời bà khách xuống. Bả sừng sộ: “Mày là thằng đạp xích lô, chứ là cái thá gì mà đòi nói bà xuống…” Tôi nổi nóng, nhảy xuống xe, định ăn thua đủ, nhưng thoáng thấy quần mình đang mặc ống thấp ống cao… Trong nháy mắt, tôi chợt nhận ra đúng thân phận, mình chỉ là thằng đạp xích lô. Tôi xua tay: “Tặng bà cuốc xe đó”, rồi lên xe đạp thẳng, còn kịp nghe tiếng nguýt đuổi theo: “Xí…! Nghèo mà còn làm phách…”
Những năm cuối thập niên 70, đầu 80 chẳng ai sống bằng lương nhà nước nổi. Lương kỹ sư khoảng 73 đồng. Nhu yếu phẩm gạo (13kg), đường (0,5kg), thịt mỡ (0,6kg)… được mua theo giá chính thức. Cũng phải kể, đàn ông được mua thêm 3 gói thuốc đen, phụ nữ vài thước vải mùng. Mấy thứ này ngốn hơn nửa tiền lương rồi. Còn giá thị trường đại khái thế này: 3đồng/tô phở bình dân, 3đồng/xị rượu hạng bét, 0,5đồng/ly cà phê bắp… Mức sống tiêu chuẩn cán bộ (kỹ thuật) là thế. Còn dân thường hầu như phải vật lộn theo giá thị trường. Sổ gạo khi có khi không, chen lấn, khoai mì, bo bo, hàng độn đủ thứ… Vậy mà thiên hạ vẫn sống, vẫn loay hoay kiếm cái gì đó để ăn, để tồn tại. Sức đề kháng của con người để sinh tồn trong nhiều trường hợp thật không tưởng tượng nổi. Sau này tôi mới hiểu vì sao mấy ông tù cải tạo, phải chờ thả về nhà mới chịu… đổ bệnh.
La cà trong giới xích lô tôi mới biết ra rằng, không ít người là trí thức (cũ) đã chọn con đường mưu sinh này. Khá bộn cái gọi là “ngụy quân, ngụy quyền” cũng tham gia vào nghề này. Họ khó có chọn lựa nào khác. Ai cũng tìm cách che giấu thân phận, nhưng “phát hiện” ra nhau không phải là điều khó. Lúc ế độ, không có khách, tấp vào bóng mát nào đó, nằm khểnh trên xe đọc sách. Tri thức vẫn là một nhu cầu, ngoài chuyện ăn uống.
Tôi biết có nhiều nhà giáo sau 75 bỏ nghề để đi hớt tóc dạo, bán thuốc lá lẻ, sửa giày dép… Tôi hỏi một vị: “Bộ không được lưu dụng hay sao mà bỏ nghề giáo? Làm nghề này chi cho cực?” – “Không, tôi tự nguyện ‘mất dạy’. Tôi thà mất dạy…”, ông cựu giáo chức cười méo miệng. Tôi không hỏi thêm nữa, sợ ông buồn.
Có một nghề mà mấy ông cựu thầy giáo rất thích, nghề bơm mực, bởi nó dính dáng tới văn phòng tứ bảo, cũng gần gần với cái “nghiệp” năm xưa của mấy ổng. Tôi xin mở ngoặc một chút để các bạn trẻ có thể hình dung về cái nghề lỗi thời này. Bút bi mà các bạn đang dùng, xài hết mực thì vất đi. Sau 75, bút bi thuộc loại “quý giá” và là hàng dễ hỏng. Bút nào mà xài được tới hết mực, được xem là hàng… chất lượng cao. Xài hết thì mang ra ngoài đường bơm mực, xài tiếp. Nói tới bút dỏm, mà không nói tới giấy dỏm thì có vẻ hơi thiếu. Giấy vàng khè, còn lộm cộm những bã rơm rạ nghiền chưa kỹ, đè bút mạnh tay một chút để ra chữ, có khi văng cả bi ra ngoài. Tôi còn lưu giữ khoảng vài trăm trang giấy như thế, là các báo cáo và bản dịch tài liệu kỹ thuật. Đôi lúc ngậm ngùi, nhìn lại bút tích của chính mình. Quả là một thời kiên nhẫn không cần thiết.
Không phải khách đi xích lô nào cũng hãm tài như tôi vừa kể ở trên. Khách đàn ông dễ chịu hơn, ít kì kèo. Khách nhi đồng thì miễn trả giá, cỡ nào tôi cũng chạy. Có khách lên xe, buông một câu: Anh chở tôi đi đâu loanh quanh cũng được, đi đủ hai tiếng đồng hồ. Thời buổi đó, lên voi xuống chó, tình người đẩy đưa, tình đời đen bạc, tâm tư chất chứa đủ chuyện. Người khách im lặng suốt cuốc xe. Tôi chở khách, chở luôn nỗi buồn thời cuộc của họ.

Một buổi sáng chủ nhật, tôi chở bà khách từ chợ An Đông. Bà bao xe nguyên ngày, đi nhiều nơi trong Sài Gòn, mỗi nơi bà đi vào khoảng nửa tiếng, rồi trở ra đi tiếp. Đi kiểu này thì khỏe, tôi khỏi tốn công cảo xe lòng vòng kiếm khách. Tới nơi, khách đi công chuyện của khách, tôi ngả người lên xe nằm chờ, và lấy sách ra đọc. Chặng cuối cùng, bà yêu cầu đi ra Bến xe Miền Tây để đón xe đò về Rạch Giá. Có vẻ như đã xong công việc, bà khách ngồi trên xe vui vẻ bắt chuyện:
– Anh đạp xích lô lâu chưa?
– Chừng vài tháng.
– Tôi thấy anh đâu có dáng đạp xích lô, mặt mũi như thế phải là người có ăn học.
– Tôi đang kiếm sống bằng nghề đạp xích lô mà.
– Ban nãy tôi thoáng thấy anh đọc truyện tiếng Anh, quyển gì, à… “16 skeletons from my closet”
Bà khách này đáo để quá… Tôi im lặng hồi lâu.
– Sao anh không đi?
– Đi đâu? – Tôi vờ ngớ ngẩn
– Ở đây khó sống. Bên kia còn thấy tương lai…
Tới bến xe, bà trả tôi gấp đôi số tiền thỏa thuận. “Anh không muốn đi thật sao?” Tôi lờ mờ hiểu ra công việc của bà sáng nay. “Tôi có hoàn cảnh riêng. Chúc chị đi bằng an.”
Đi vài bước, bà khách chợt quay lại, rút ra trong túi xách quyển sách: “Anh cầm cuốn này mà đọc.” Tôi chưa kịp cám ơn bà đã quầy quả đi ngay vào bến. Đó là tiểu thuyết “Nhịp cầu trên sông Drina” của Ivo Andritch.
Sáu tháng đạp xích lô, tôi hiểu ra được nhiều mảng đời, nhiều số phận. Cuộc sống đảo điên và kỳ lạ, một chút tàn nhẫn, một chút thánh thiện, không đơn giản như những gì tôi chúi mũi trong phòng thí nghiệm.
Trong những ngày gian khổ đó, bên cạnh những mảng tối, vẫn còn đâu đó vài điểm coi được. Thèm miếng thịt, thèm lắm, vậy mà dĩa thịt trong mâm cơm nhiều khi còn đầy, người này nhường người nọ, không ai nỡ gắp. Tuổi trẻ thời nay không hình dung nổi chuyện lẻ tẻ đó. Thế hệ @ là phải nhanh như điện xẹt, yêu cuồng sống vội. Đối với họ, cuộc sống là hưởng thụ, là đề cao cá nhân, là ứng xử bầy đàn. Chia sẻ cái gu ăn chơi thì được, chứ chia sẻ tấm lòng thì hơi khó. Thanh niên thiếu nữ giành giựt ở hội chợ hoa Hà Nội năm nào chẳng phải là điều đáng suy nghĩ hay sao? Hay chỉ cách đây vài hôm, báo chí đưa tin, cả ngàn fan nữ thảng thốt vì vẻ đẹp của một ngôi sao Hàn Quốc. Cũng chả trách bọn trẻ được, một khi triết lý giáo dục đã không xem con người là cứu cánh, mà chỉ xem con người là phương tiện cho mục tiêu nào đó.
Còn biết bao chuyện để nói. Tóc bạc rồi, không nói bây giờ thì lúc nào sẽ nói đây? Và nói để ai nghe? Bọn trẻ không chừng vừa nghe vừa bấm facebook, twitter, hờ hững với quá khứ. Nói ra không phải để than vãn một thời khổ cực, mà đâu chỉ có chuyện cơm áo gạo tiền mới làm mình khổ cực. Còn nhiều thứ khổ khác nữa, khổ tinh thần thì đến giờ vẫn còn phải chịu đựng. Tôi nhớ câu nói của một người bạn đã khuất núi: “Nghèo thì ăn bắp ăn khoai cũng chịu được, nhưng chịu nhục thì không.” Có cách nào khác không?
Quyển tiểu thuyết bà khách để lại, chiếc cầu trên sông Drina được xây từ thế kỷ XVI, nối liền Bosnie và Serbie, khi đó Nam Tư còn thuộc đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ. Viên tể tướng của đế quốc lại mang dòng máu Nam Tư, đã cho xây chiếc cầu bắc ngang dòng sông ngăn cách đó. Máu và nước mắt, thù hận và nhẫn tâm. Biết bao biến cố xảy ra chung quanh cây cầu trải dài suốt bốn trăm năm, từ chiến tranh, bệnh dịch cho đến cái chết của một thiếu nữ lao mình xuống sông Drina vào ngày hôn lễ, hay tâm tư của cô chủ quán già Lotika ê chề vì tình đời bạc bẽo. Rồi chiếc cầu cũng đến ngày kết thúc số phận của nó khi Thế chiến thứ Nhất bùng nổ. Số phận của chiếc cầu và thân phận của con người. Bốn trăm năm có là giấc mộng?
Thằng bạn xích lô bỏ đi từ giữa thập niên 80, từ đó chưa một lần trở về Việt Nam. Ra nước ngoài, nó đi học lại và trở thành chuyên viên máy tính, bỏ lại sau lưng một thời mưa gió và lý sự cùn về triết học Hiện sinh, nhưng một thời xích lô chắc chưa đến nỗi quên, mặc dù có thể nó không hình dung nổi xích lô ở Sài Gòn lúc này được trang hoàng lộng lẫy như xe hoa để chở khách du lịch Tây.
Người Đà Lạt nói: “ba chiều, chín chiều”, nghĩa là ba chiều mưa, qua đến chiều thứ tư vẫn còn mưa, thì sẽ mưa thêm năm buổi chiều nữa. Đà Lạt lúc này đang mưa đến chiều thứ ba rồi, và có lẽ trong những ngày cuối tháng Tư này, mai sẽ còn mưa nữa, mưa cho đủ chín chiều, có khác gì “cửu hồi trường”, chín chiều quặn đau?
Tôi nhìn ra sân vườn, mưa vẫn rơi rả rích. Mưa rơi trên khóm trúc sát bên cửa sổ, rơi từng giọt một, chẳng vội vàng gì. Vậy là 38 năm đã trôi qua, rồi câu chuyện bốn trăm năm chiếc cầu trên sông Drina, và còn biết bao chuyện của một thời chưa nói hết. Buồn!
Vũ Thế Thành
Đà Lạt 28.04.2013

Lời bàn của Mao Tôn...không cương...:

Khi đó tui mượn 1 chiếc xích lô của người hàng xóm bên nhà gia đình vợ tui ở gần chợ Ba Đình - Q.8 .
Ngày Tết , tui gặp 1 gia đình người Tàu kêu xe , đi Lăng Ông Bà Chiểu cúng và xin xăm
Lên dốc cầu , là tới Lăng Ông , cả nhà chất trên xe không xuống , tui đẩy lên dóc không nổi , xe lật chổng gọng, nhưng họ trả tiền
Lần kia chở người đàn bà bán xôi chất đầy xe , lên dốc cầu Chữ Y , bả xuống xe , phu tui đẩy lên dốc , khi xuống dốc , xe chạy bon bon vù vù , tui kéo thắng , thắng là thắng , xe cứ chạy , bả biết nên ngồi im tay kèm vô tay vịn , không la , tui biết là " tiêu rồi " nhưng vẫn bình tỉnh , vừa kềm thắng vừa kèm 2 chưn cho giãm tốc lực , xe vẫn bon bon như mình chạy trên xa lộ Biên Hoà , gần hết cầu , xe đứt sên , xe lât , tắp vô lề , tui và bả không sao , đó là may mắn , không là chết rồi
Lòm còm ngồi dậy , hàng xóm chạy ra , người phụ tay phụ chưn , bả nói :
- Thiệt tình nhen ! dòm anh là tui biết anh là lính Nguỵ nhưng tui thương , tui kêu anh .
Sau đó :
Tui không hộ khẩu nhưng trốn ở Saigon , xích lô do vợ tui đứng tên mướn , không hộ khẩu không ai cho mướn xe đâu .
Tui có xe nhưng không dám về nhà , về là tụi 30 tháng 4 kêu công an khu vực bắt nên tui ngủ bờ ngủ bụi
Lần kia , có 1 khách kêu xe tui , ai dè , tui gặp 1 người cùng học trường Luật với tui , nhưng anh ta nằm trong Tổng hội Sinh viên , của trường Luật . Anh ta là Cán Bộ đang làm việc cho Q.5
Anh ta kêu tui tới nhà dạy tư cho 2 con gái anh ta về Văn - Sử - Pháp và Anh văn theo trường lớp VNCH
Không trả lương nhưng cho tui được ăn bửa tối , được ngủ ở nhà anh ta , được tắm , toilet .
Sau đó nhờ 2 con gái này giới thiệu sao sao đó mà có nhiều nhà kêu tui dạy kèm
Tui thong dong từ đó .
Ai Có Qua Cầu Mới Hay .
Thân Kính 
TQĐ

VS chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Tôi thấy hoang tàn trên tuổi xanh

Đó là một buổi chiểu của năm 1987. Một buổi chiều mà tôi cứ hay bị ký ức lôi về căn phòng tối thăm thẳm không lời đáp.

Xem Thêm

THÔNG BÁO MỚI NHẤT VỀ LÒ MICROWAVE

Chính phủ Nhật Bản đã quyết định chấm dứt sản xuất và loại bỏ lò vi sóng ở nước này trước cuối năm nay.

Xem Thêm

Điểm Tin Thứ Bảy 24/8/2019

Biển Đông - Bãi Tư Chính : Tàu hộ vệ Quang Trung đang ở đâu?

Xem Thêm

THẺ CĂN CƯỚC NGUYỄN ÁI QUẤC CÓ GÌ LẠ? - Lê Bá Vận

(HNPD) Đúng 100 năm trước, vào đầu tháng 9/1919 Nguyễn Tất Thành đến sở Cảnh sát Pháp khai tên là Nguyễn Ái Quấc,....

Xem Thêm

GHI HAY KHÔNG !!

Muốn Dân Chủ thì tuân theo lẽ phải Dù trái ý chớ cãi lại đa phần Chớ bảo vệ ý mình trăm phần trăm

Xem Thêm

Thoát Trung - Hà Thượng Thủ

Hãy mau tỉnh ngộ may còn kịp

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :CHUYỆN TÌNH buồn ???

Ngay xua thi tron chui,tron nhui.Mat lam la, lam let nhin nguoc ngo xuoi nhu con chuot chay tron con meo.Vuot thoat duoc bang moi Phuong cach:Nhan dao-doan tu-con lai...Tren ho so don xin vao My-don khai khi nhap tich...deu viet ra rang:Khong song voi cs duoc,se bi giet...Bay gio thi khoe khoang tan troi cao,huenh hoang ao gam ve lang quay thau troi dat,den khi rong tui lai tech sang noi" kho nhu cho " Ngay dep troi nao do,buon tinh ho mo lai ho so xin vao My va hoi oi :" khai gian,Boi the " troi OI ! sao khong hoc hoi nhung cai hay,cai la cua xu nguoi,ma toan la hoc nhung cai xau,cai ban cung khai gian,tron thue,lua loc cua noi xua kia da bo chay gan chet? Hay nghi lai: moi nguoi deu co luong tam va khong ai chay tron,lua gat duoc chinh luong tam cua minh.Hay de lai duc cho con chau.Ho chet de da-nguoi ta chet de tieng.

Xem Thêm

Đề bài :CỦA THIÊN TRẢ ĐỊA

Hầu hết những người này khánh tận vì ma túy,ngoài ra có vài người do cho người khác hoặc từ thiện.Không kể loại thứ 2,họ vẫn được coi là thành công khi đầu tư vào tương lai,còn loại thứ 1 khánh tận vì ma túy thì cũng đáng đời cho họ...Nhưng dẫu sao tất cả họ vẫn là người đã được hưởng cái mà (có thể) họ hằng mơ ước.

Xem Thêm

Đề bài :Điều gì chờ kinh tế Mỹ sau khi ông Trump áp thuế 300 tỷ USD hàng Trung Quốc?

" thang chet Tap da chi bao nhieu ty dollars cho bon truyen thong thien ta va lobby QH My de tieu diet Trump?"Cau hoi rat hay va rat dung va moi nguoi con luong tam deu muon nghe cau tra loi,nhung Bill-hill-Bus con-Obama cung tat ca cac qui vi tai to mat nhon ma Trump goi la dong rac o D.C ho deu mac benh nghenh ngang,hay diec loi con ray,cu u a-u o,dang cho nhiem ky ke tiep,se co nhieu tro rat vui khi dong rac bi boi len mang di lo thieu.Cau xin on tren gin giu,bao ve nguoi phu quet rac nay.

Xem Thêm

Đề bài :Điều gì chờ kinh tế Mỹ sau khi ông Trump áp thuế 300 tỷ USD hàng Trung Quốc?

Theo bài phân tích,người đọc thấy ra 1 điều,Donald Trump đánh thuế vào hàng hóa của Chệt nhập vào Mỹ đang gây thiệt hại cho người Mỹ và cả nền kinh tế Mỹ và thế giới.Như vậy TT Trump dúng là tai họa cho nhân loại cần phải loại trừ.Tôi đọc cho đến hết mà không thấy 1 chữ nào nó nói về những tai hại của kinh tế Chệt khi nó tham dự vào kinh tế thế giới,cũng ko có được 1 chữ nào nói về ảnh hưởng của việc đánh thuế trên kinh tế Chệt...Làm như việc đánh thuế chỉ làm hại người Mỹ và thế giới. Câu hỏi bật ra trong đầu tôi "Thằng Chệt Tập đã chi bao nhiêu tỷ dollars cho bọn truyền thông thiên tả và lobby QH Mỹ để tiêu diệt Donald Trump?"

Xem Thêm

Đề bài :Một kỷ niệm về Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn

Hai nguoi,hai nhiem vu-trach nhiem khac nhau.Ong ben y khoa thi chuyen cuu giup nhung nguoi benh hoan.Ben quan doi thi bao ve dat nuoc,bao ve dan chung.So ra,trach nhiem cua Quan doi nang hon rat nhieu so voi quan y la mot thanh phan cua quan doi.O day,chi la su hieu lam cua nguoi chi huy va trach nhiem tong quat,va long nhan dao cua vi b/si quan y.Hai nguoi cung khong noi ro cho nhau ly do va...gay ra co su nay.

Xem Thêm

Đề bài :DI SẢN ĐÍCH THỰC CỦA OBAMA: TẠO MỘT NƯỚC MỸ CHIA RẼ

Da^n My~da~ qua'nga^y tho khi ba^u cho te^n lai den ba^'t ta`i vo^ tuo'ng na`y la`m TT to'i 2 nhie^.m ky`. Y da~pha' tan hoang nuo'c My~ba`ng nhung chin'nh sa'ch ngu do^'t, chia re~va` pha'hoa.i. TT Trump la`nguo`i ye^u nuo'c.

Xem Thêm

Đề bài :Đọc Báo Vẹm: Chi 15 triệu đồng có ngay luận văn thạc sĩ

Troi oi! nho xua kia di thi bang TIEU HOC,roi bang TRUNG HOC va TU TAI I-TU TAI II.da tray da troc vay,nam vao lop de nhi,thay day Viet van da noi cau :'cAC ANH CHI BAY GIO DA DUOC GOI LA KE SI" Bay gio,thang chan trau,thang y ta vuon-thang thien heo va tham chi ca thang phu bep tren tau bien...deu co bang TIEN SI-PHO TIEN SI con Cu Nhan khong co viec lam phai chay xe om.CHOI OI ! dat nuoc CNXH VIETNAM dung dau the gioi ve bang cap....trom cap,the ra cai van bang TIEU HOC xua kia con co gia tri cao gap nhieu lan TIEN SI-PHO TIEN SI...o XHCN VIETNAM.Buon nhay !

Xem Thêm

Đề bài :9 điều ít biết về kinh tế Canada.

Canada dang xu dung song ngu,nhung da nhieu cho xu dung them tieng tau,sap xu dung 03 ngon ngu chinh thuc roi?va cung da sap sua bien thanh noi nuong than,rua tien chinh thuc cua XHCN.Truoc nam 2017,canada cung da lung lo,khong man ma gi voi My va doi khi da gio lai hang xom.Nhung tu khi Trump duoc moi vao nha trang mien phi,canada va mexico da chot da va thay doi nhieu,nhat la tom co con me hoavi,tau cong da choi tro bat vai nguoi canada,nhung dang sau da co Trump,canada qua pha de dang!

Xem Thêm

Đề bài :Một Nhật Bản rất khác: Tỷ lệ vợ đánh chồng ngày càng tăng, đàn ông Nhật càng ngày càng "sợ" vợ và sợ bạn gái hơn?

He! He! Binh dang roi ma ! Nam nu binh quyen,ong danh toi,can nhan toi toi lam lai y chang : HUE !TU DO-TU DO ! Vietnam bay gio cung khong khac so voi Nhat.Bao nhieu sach vo-van hoa-tin nguong-giao duc...deu vut ra bai rac het.TU DO LA CAI GI ? HO co hieu the nao la Tu DO ?

Xem Thêm

TIN MỚI

Điểm Tin Thứ Bảy 24/8/2019

Biển Đông - Bãi Tư Chính : Tàu hộ vệ Quang Trung đang ở đâu?

Xem Thêm

THẺ CĂN CƯỚC NGUYỄN ÁI QUẤC CÓ GÌ LẠ? - Lê Bá Vận

(HNPD) Đúng 100 năm trước, vào đầu tháng 9/1919 Nguyễn Tất Thành đến sở Cảnh sát Pháp khai tên là Nguyễn Ái Quấc,....

Xem Thêm

GHI HAY KHÔNG !!

Muốn Dân Chủ thì tuân theo lẽ phải Dù trái ý chớ cãi lại đa phần Chớ bảo vệ ý mình trăm phần trăm

Xem Thêm

Thoát Trung - Hà Thượng Thủ

Hãy mau tỉnh ngộ may còn kịp

Xem Thêm

LỜI CHÀO BUỒN . - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Như khi rơi sợi tóc Bệnh hoạn cũng vô thường

Xem Thêm

"Ai bánh cam, bánh còng hôn?"🍊

Ngày xửa ngày xưa khi ta còn nhỏ xíu,mỗi buổi trưa đi học về ,đã ăn cơm rồi, nhưng nghe giọng rao của bà Tư bán bánh thì không thể nào ngồi yên trong nhà,

Xem Thêm

Sạch bóng quân thù "rác".

Làm sạch Little Saigon San Diego,tạo thói quen không xả rác

Xem Thêm

NGHE CHIM KHUYÊN HÓT. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tình ơi, sao oan nghiệt Si dại mãi không thôi

Xem Thêm

SAM TING WONG !!!

Công ty du lịch lường gạt khách hơn $100,000, trong các nạn nhân có cả một luật sư Việt

Xem Thêm