Mỗi Ngày Một Chuyện

Sài Gòn xưa : Chuyện của một thời

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô.
Image may contain: 2 people, outdoor

Lời phi lộ :

Bài viết này khá dài , nếu dành thời giờ đọc , có khi ai đó bắt gặp hình bóng mình trong đó .
Và những ai còn trẻ cũng sẻ cãm thông cho một đoạn đời của người khác
Từ đó có khi rút được Một Kinh Nghiệm Sống

Đây là bài viết :

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô. Bây giờ, mày chạy hai bánh nổi không?” Chạy hai bánh ở đây là nghiêng xe, giữ thăng bằng, thì xích lô ba bánh có thể chạy bằng hai bánh.
Tên Việt kiều này có thời là đồng nghiệp xích lô của tôi. Nó đang theo học ban Triết (Tây) thì đứt phim. Sau 75, mọi ngành học bên Văn khoa (trừ Ngoại ngữ) đều có “vấn đề”, môn Triết lại càng có “vấn đề” hơn nữa. Nó phải bỏ học, sống lông bông đủ kiểu. Tôi theo ngành khoa học nên được chiếu cố cho học nốt những môn còn thiếu, ra trường và làm việc tại một trung tâm nghiên cứu.
Một buổi chiều cũng dạo tháng Tư thế này, lang thang ngoài phố, tình cờ gặp nó đang đạp xích lô. Tay bắt mặt mừng. Y ra hiệu cho tôi bước lên xe, chở thẳng ra quán nhậu lề đường. Chén thù chén tạc, đời xích lô lắm chuyện ly kỳ bụi bặm. Y nói: “Tao mướn xe tháng, xài không hết công suất, chiều tối hay sáng sớm gì đó, khi nào rảnh, mày lấy xe tao chạy kiếm thêm tiền.” – “Tao chưa thử xích lô lần nào. Có dễ chạy không?” – “Không khó lắm”.
Nói vậy cũng hơi ngần ngừ, ngoài giờ làm việc cho cơ quan nghiên cứu, tôi còn dạy kèm luyện thi đại học cũng kiếm thêm được chút đỉnh, đủ nhậu lai rai. Một bà bước đến bên bàn nhậu hỏi: “Xích lô! Có đi không?” “Nghỉ rồi dì”, thằng bạn lắc đầu. Vài ly rượu đủ làm tôi bốc lên: “Để tao! Ngồi đó chờ một chút”. Tôi quay qua bà khách: “Dì đi đâu?”
Hình như tôi có khiếu… đạp xích lô. Chẳng cần tập tành gì cả, mọi thứ đều an toàn, trót lọt. Nửa tiếng sau, tôi trở lại quán rượu, đặt số tiền cuốc xe đầu tiên lên bàn, cười sảng khoái: “Năm giờ rưỡi chiều mai, tao ghé nhà mày lấy xe.”
Những năm sau 75 mọi thứ đều đổi đời. Leo lên chiếc xích lô, tôi cũng phải ăn mặc và ứng xử như một người đạp xích lô thứ thiệt. Xắn cao ống quần chân phải để khỏi bị xích xe nghiến nát, kẻo tai nạn dập mặt cũng không chừng. Nhưng điều quan trọng là phải đội nón, tránh nắng là chuyện nhỏ, tránh gặp người quen mới là chuyện lớn. Thành phố Sài Gòn đông người mà ngõ hẹp, không ít lần tôi đã “đụng” phải học trò, đồng nghiệp, thậm chí cả bạn (gái) ngoắc xe. Đời lắm nỗi oái oăm!
Có lần tôi chở hai bà khách, mà trọng lượng của cả hai chắc cũng trên tạ rưỡi. Trưa nắng, dốc cầu Thị Nghè dài như vô tận. Tôi chợt thấm thía câu thơ của Cao Bá Quát: “Trời nắng chang chang người trói người…” Trời ơi! Hai bà khách vẫn vô tư cười nói, sao họ không xuống xe đi bộ một quãng cho mình đỡ khổ! Cho dù thế nào, có Chúa làm chứng, tôi đã tận lực làm tròn nhiệm vụ của thằng đạp xích lô. Dốc mỗi lúc mỗi cao, lực bất tòng tâm, tôi không còn ghì nổi tay lái, chiếc xe đổ nhào về phía trước… Đôi khi con người cũng nên biết lắng nghe những lời chửi rủa mà tưởng như đang nghe nhạc trữ tình. Cuộc đời nhờ đó sẽ đỡ khổ hơn chăng?
Một trường hợp khác, tôi chở một bà khách ăn mặc quý phái, túi da, vòng vàng, son phấn sáng rực. Thỏa thuận địa điểm và giá cả xong, tôi khởi hành, dù giá hơi hẻo, nhưng chở một người thì xe cân bằng, dễ chịu hơn đi xe trống. Khi tới nơi, bà khách nói đi xích tới nữa, sắp tới, và tới nữa… cũng cả hơn hai cây số. Đến đây thì tôi hiểu mình bị lừa vặt. Tôi dừng xe lại, và lịch sự mời bà khách xuống. Bả sừng sộ: “Mày là thằng đạp xích lô, chứ là cái thá gì mà đòi nói bà xuống…” Tôi nổi nóng, nhảy xuống xe, định ăn thua đủ, nhưng thoáng thấy quần mình đang mặc ống thấp ống cao… Trong nháy mắt, tôi chợt nhận ra đúng thân phận, mình chỉ là thằng đạp xích lô. Tôi xua tay: “Tặng bà cuốc xe đó”, rồi lên xe đạp thẳng, còn kịp nghe tiếng nguýt đuổi theo: “Xí…! Nghèo mà còn làm phách…”
Những năm cuối thập niên 70, đầu 80 chẳng ai sống bằng lương nhà nước nổi. Lương kỹ sư khoảng 73 đồng. Nhu yếu phẩm gạo (13kg), đường (0,5kg), thịt mỡ (0,6kg)… được mua theo giá chính thức. Cũng phải kể, đàn ông được mua thêm 3 gói thuốc đen, phụ nữ vài thước vải mùng. Mấy thứ này ngốn hơn nửa tiền lương rồi. Còn giá thị trường đại khái thế này: 3đồng/tô phở bình dân, 3đồng/xị rượu hạng bét, 0,5đồng/ly cà phê bắp… Mức sống tiêu chuẩn cán bộ (kỹ thuật) là thế. Còn dân thường hầu như phải vật lộn theo giá thị trường. Sổ gạo khi có khi không, chen lấn, khoai mì, bo bo, hàng độn đủ thứ… Vậy mà thiên hạ vẫn sống, vẫn loay hoay kiếm cái gì đó để ăn, để tồn tại. Sức đề kháng của con người để sinh tồn trong nhiều trường hợp thật không tưởng tượng nổi. Sau này tôi mới hiểu vì sao mấy ông tù cải tạo, phải chờ thả về nhà mới chịu… đổ bệnh.
La cà trong giới xích lô tôi mới biết ra rằng, không ít người là trí thức (cũ) đã chọn con đường mưu sinh này. Khá bộn cái gọi là “ngụy quân, ngụy quyền” cũng tham gia vào nghề này. Họ khó có chọn lựa nào khác. Ai cũng tìm cách che giấu thân phận, nhưng “phát hiện” ra nhau không phải là điều khó. Lúc ế độ, không có khách, tấp vào bóng mát nào đó, nằm khểnh trên xe đọc sách. Tri thức vẫn là một nhu cầu, ngoài chuyện ăn uống.
Tôi biết có nhiều nhà giáo sau 75 bỏ nghề để đi hớt tóc dạo, bán thuốc lá lẻ, sửa giày dép… Tôi hỏi một vị: “Bộ không được lưu dụng hay sao mà bỏ nghề giáo? Làm nghề này chi cho cực?” – “Không, tôi tự nguyện ‘mất dạy’. Tôi thà mất dạy…”, ông cựu giáo chức cười méo miệng. Tôi không hỏi thêm nữa, sợ ông buồn.
Có một nghề mà mấy ông cựu thầy giáo rất thích, nghề bơm mực, bởi nó dính dáng tới văn phòng tứ bảo, cũng gần gần với cái “nghiệp” năm xưa của mấy ổng. Tôi xin mở ngoặc một chút để các bạn trẻ có thể hình dung về cái nghề lỗi thời này. Bút bi mà các bạn đang dùng, xài hết mực thì vất đi. Sau 75, bút bi thuộc loại “quý giá” và là hàng dễ hỏng. Bút nào mà xài được tới hết mực, được xem là hàng… chất lượng cao. Xài hết thì mang ra ngoài đường bơm mực, xài tiếp. Nói tới bút dỏm, mà không nói tới giấy dỏm thì có vẻ hơi thiếu. Giấy vàng khè, còn lộm cộm những bã rơm rạ nghiền chưa kỹ, đè bút mạnh tay một chút để ra chữ, có khi văng cả bi ra ngoài. Tôi còn lưu giữ khoảng vài trăm trang giấy như thế, là các báo cáo và bản dịch tài liệu kỹ thuật. Đôi lúc ngậm ngùi, nhìn lại bút tích của chính mình. Quả là một thời kiên nhẫn không cần thiết.
Không phải khách đi xích lô nào cũng hãm tài như tôi vừa kể ở trên. Khách đàn ông dễ chịu hơn, ít kì kèo. Khách nhi đồng thì miễn trả giá, cỡ nào tôi cũng chạy. Có khách lên xe, buông một câu: Anh chở tôi đi đâu loanh quanh cũng được, đi đủ hai tiếng đồng hồ. Thời buổi đó, lên voi xuống chó, tình người đẩy đưa, tình đời đen bạc, tâm tư chất chứa đủ chuyện. Người khách im lặng suốt cuốc xe. Tôi chở khách, chở luôn nỗi buồn thời cuộc của họ.

Một buổi sáng chủ nhật, tôi chở bà khách từ chợ An Đông. Bà bao xe nguyên ngày, đi nhiều nơi trong Sài Gòn, mỗi nơi bà đi vào khoảng nửa tiếng, rồi trở ra đi tiếp. Đi kiểu này thì khỏe, tôi khỏi tốn công cảo xe lòng vòng kiếm khách. Tới nơi, khách đi công chuyện của khách, tôi ngả người lên xe nằm chờ, và lấy sách ra đọc. Chặng cuối cùng, bà yêu cầu đi ra Bến xe Miền Tây để đón xe đò về Rạch Giá. Có vẻ như đã xong công việc, bà khách ngồi trên xe vui vẻ bắt chuyện:
– Anh đạp xích lô lâu chưa?
– Chừng vài tháng.
– Tôi thấy anh đâu có dáng đạp xích lô, mặt mũi như thế phải là người có ăn học.
– Tôi đang kiếm sống bằng nghề đạp xích lô mà.
– Ban nãy tôi thoáng thấy anh đọc truyện tiếng Anh, quyển gì, à… “16 skeletons from my closet”
Bà khách này đáo để quá… Tôi im lặng hồi lâu.
– Sao anh không đi?
– Đi đâu? – Tôi vờ ngớ ngẩn
– Ở đây khó sống. Bên kia còn thấy tương lai…
Tới bến xe, bà trả tôi gấp đôi số tiền thỏa thuận. “Anh không muốn đi thật sao?” Tôi lờ mờ hiểu ra công việc của bà sáng nay. “Tôi có hoàn cảnh riêng. Chúc chị đi bằng an.”
Đi vài bước, bà khách chợt quay lại, rút ra trong túi xách quyển sách: “Anh cầm cuốn này mà đọc.” Tôi chưa kịp cám ơn bà đã quầy quả đi ngay vào bến. Đó là tiểu thuyết “Nhịp cầu trên sông Drina” của Ivo Andritch.
Sáu tháng đạp xích lô, tôi hiểu ra được nhiều mảng đời, nhiều số phận. Cuộc sống đảo điên và kỳ lạ, một chút tàn nhẫn, một chút thánh thiện, không đơn giản như những gì tôi chúi mũi trong phòng thí nghiệm.
Trong những ngày gian khổ đó, bên cạnh những mảng tối, vẫn còn đâu đó vài điểm coi được. Thèm miếng thịt, thèm lắm, vậy mà dĩa thịt trong mâm cơm nhiều khi còn đầy, người này nhường người nọ, không ai nỡ gắp. Tuổi trẻ thời nay không hình dung nổi chuyện lẻ tẻ đó. Thế hệ @ là phải nhanh như điện xẹt, yêu cuồng sống vội. Đối với họ, cuộc sống là hưởng thụ, là đề cao cá nhân, là ứng xử bầy đàn. Chia sẻ cái gu ăn chơi thì được, chứ chia sẻ tấm lòng thì hơi khó. Thanh niên thiếu nữ giành giựt ở hội chợ hoa Hà Nội năm nào chẳng phải là điều đáng suy nghĩ hay sao? Hay chỉ cách đây vài hôm, báo chí đưa tin, cả ngàn fan nữ thảng thốt vì vẻ đẹp của một ngôi sao Hàn Quốc. Cũng chả trách bọn trẻ được, một khi triết lý giáo dục đã không xem con người là cứu cánh, mà chỉ xem con người là phương tiện cho mục tiêu nào đó.
Còn biết bao chuyện để nói. Tóc bạc rồi, không nói bây giờ thì lúc nào sẽ nói đây? Và nói để ai nghe? Bọn trẻ không chừng vừa nghe vừa bấm facebook, twitter, hờ hững với quá khứ. Nói ra không phải để than vãn một thời khổ cực, mà đâu chỉ có chuyện cơm áo gạo tiền mới làm mình khổ cực. Còn nhiều thứ khổ khác nữa, khổ tinh thần thì đến giờ vẫn còn phải chịu đựng. Tôi nhớ câu nói của một người bạn đã khuất núi: “Nghèo thì ăn bắp ăn khoai cũng chịu được, nhưng chịu nhục thì không.” Có cách nào khác không?
Quyển tiểu thuyết bà khách để lại, chiếc cầu trên sông Drina được xây từ thế kỷ XVI, nối liền Bosnie và Serbie, khi đó Nam Tư còn thuộc đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ. Viên tể tướng của đế quốc lại mang dòng máu Nam Tư, đã cho xây chiếc cầu bắc ngang dòng sông ngăn cách đó. Máu và nước mắt, thù hận và nhẫn tâm. Biết bao biến cố xảy ra chung quanh cây cầu trải dài suốt bốn trăm năm, từ chiến tranh, bệnh dịch cho đến cái chết của một thiếu nữ lao mình xuống sông Drina vào ngày hôn lễ, hay tâm tư của cô chủ quán già Lotika ê chề vì tình đời bạc bẽo. Rồi chiếc cầu cũng đến ngày kết thúc số phận của nó khi Thế chiến thứ Nhất bùng nổ. Số phận của chiếc cầu và thân phận của con người. Bốn trăm năm có là giấc mộng?
Thằng bạn xích lô bỏ đi từ giữa thập niên 80, từ đó chưa một lần trở về Việt Nam. Ra nước ngoài, nó đi học lại và trở thành chuyên viên máy tính, bỏ lại sau lưng một thời mưa gió và lý sự cùn về triết học Hiện sinh, nhưng một thời xích lô chắc chưa đến nỗi quên, mặc dù có thể nó không hình dung nổi xích lô ở Sài Gòn lúc này được trang hoàng lộng lẫy như xe hoa để chở khách du lịch Tây.
Người Đà Lạt nói: “ba chiều, chín chiều”, nghĩa là ba chiều mưa, qua đến chiều thứ tư vẫn còn mưa, thì sẽ mưa thêm năm buổi chiều nữa. Đà Lạt lúc này đang mưa đến chiều thứ ba rồi, và có lẽ trong những ngày cuối tháng Tư này, mai sẽ còn mưa nữa, mưa cho đủ chín chiều, có khác gì “cửu hồi trường”, chín chiều quặn đau?
Tôi nhìn ra sân vườn, mưa vẫn rơi rả rích. Mưa rơi trên khóm trúc sát bên cửa sổ, rơi từng giọt một, chẳng vội vàng gì. Vậy là 38 năm đã trôi qua, rồi câu chuyện bốn trăm năm chiếc cầu trên sông Drina, và còn biết bao chuyện của một thời chưa nói hết. Buồn!
Vũ Thế Thành
Đà Lạt 28.04.2013

Lời bàn của Mao Tôn...không cương...:

Khi đó tui mượn 1 chiếc xích lô của người hàng xóm bên nhà gia đình vợ tui ở gần chợ Ba Đình - Q.8 .
Ngày Tết , tui gặp 1 gia đình người Tàu kêu xe , đi Lăng Ông Bà Chiểu cúng và xin xăm
Lên dốc cầu , là tới Lăng Ông , cả nhà chất trên xe không xuống , tui đẩy lên dóc không nổi , xe lật chổng gọng, nhưng họ trả tiền
Lần kia chở người đàn bà bán xôi chất đầy xe , lên dốc cầu Chữ Y , bả xuống xe , phu tui đẩy lên dốc , khi xuống dốc , xe chạy bon bon vù vù , tui kéo thắng , thắng là thắng , xe cứ chạy , bả biết nên ngồi im tay kèm vô tay vịn , không la , tui biết là " tiêu rồi " nhưng vẫn bình tỉnh , vừa kềm thắng vừa kèm 2 chưn cho giãm tốc lực , xe vẫn bon bon như mình chạy trên xa lộ Biên Hoà , gần hết cầu , xe đứt sên , xe lât , tắp vô lề , tui và bả không sao , đó là may mắn , không là chết rồi
Lòm còm ngồi dậy , hàng xóm chạy ra , người phụ tay phụ chưn , bả nói :
- Thiệt tình nhen ! dòm anh là tui biết anh là lính Nguỵ nhưng tui thương , tui kêu anh .
Sau đó :
Tui không hộ khẩu nhưng trốn ở Saigon , xích lô do vợ tui đứng tên mướn , không hộ khẩu không ai cho mướn xe đâu .
Tui có xe nhưng không dám về nhà , về là tụi 30 tháng 4 kêu công an khu vực bắt nên tui ngủ bờ ngủ bụi
Lần kia , có 1 khách kêu xe tui , ai dè , tui gặp 1 người cùng học trường Luật với tui , nhưng anh ta nằm trong Tổng hội Sinh viên , của trường Luật . Anh ta là Cán Bộ đang làm việc cho Q.5
Anh ta kêu tui tới nhà dạy tư cho 2 con gái anh ta về Văn - Sử - Pháp và Anh văn theo trường lớp VNCH
Không trả lương nhưng cho tui được ăn bửa tối , được ngủ ở nhà anh ta , được tắm , toilet .
Sau đó nhờ 2 con gái này giới thiệu sao sao đó mà có nhiều nhà kêu tui dạy kèm
Tui thong dong từ đó .
Ai Có Qua Cầu Mới Hay .
Thân Kính 
TQĐ

VS chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Sài Gòn xưa : Chuyện của một thời

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô.
Image may contain: 2 people, outdoor

Lời phi lộ :

Bài viết này khá dài , nếu dành thời giờ đọc , có khi ai đó bắt gặp hình bóng mình trong đó .
Và những ai còn trẻ cũng sẻ cãm thông cho một đoạn đời của người khác
Từ đó có khi rút được Một Kinh Nghiệm Sống

Đây là bài viết :

Thằng bạn Việt kiều mới đây gửi mail cho tôi: “Sài Gòn dạo này còn nhiều xích lô không? Cứ đến những ngày tháng Tư này, tao lại nhớ đến xích lô. Bây giờ, mày chạy hai bánh nổi không?” Chạy hai bánh ở đây là nghiêng xe, giữ thăng bằng, thì xích lô ba bánh có thể chạy bằng hai bánh.
Tên Việt kiều này có thời là đồng nghiệp xích lô của tôi. Nó đang theo học ban Triết (Tây) thì đứt phim. Sau 75, mọi ngành học bên Văn khoa (trừ Ngoại ngữ) đều có “vấn đề”, môn Triết lại càng có “vấn đề” hơn nữa. Nó phải bỏ học, sống lông bông đủ kiểu. Tôi theo ngành khoa học nên được chiếu cố cho học nốt những môn còn thiếu, ra trường và làm việc tại một trung tâm nghiên cứu.
Một buổi chiều cũng dạo tháng Tư thế này, lang thang ngoài phố, tình cờ gặp nó đang đạp xích lô. Tay bắt mặt mừng. Y ra hiệu cho tôi bước lên xe, chở thẳng ra quán nhậu lề đường. Chén thù chén tạc, đời xích lô lắm chuyện ly kỳ bụi bặm. Y nói: “Tao mướn xe tháng, xài không hết công suất, chiều tối hay sáng sớm gì đó, khi nào rảnh, mày lấy xe tao chạy kiếm thêm tiền.” – “Tao chưa thử xích lô lần nào. Có dễ chạy không?” – “Không khó lắm”.
Nói vậy cũng hơi ngần ngừ, ngoài giờ làm việc cho cơ quan nghiên cứu, tôi còn dạy kèm luyện thi đại học cũng kiếm thêm được chút đỉnh, đủ nhậu lai rai. Một bà bước đến bên bàn nhậu hỏi: “Xích lô! Có đi không?” “Nghỉ rồi dì”, thằng bạn lắc đầu. Vài ly rượu đủ làm tôi bốc lên: “Để tao! Ngồi đó chờ một chút”. Tôi quay qua bà khách: “Dì đi đâu?”
Hình như tôi có khiếu… đạp xích lô. Chẳng cần tập tành gì cả, mọi thứ đều an toàn, trót lọt. Nửa tiếng sau, tôi trở lại quán rượu, đặt số tiền cuốc xe đầu tiên lên bàn, cười sảng khoái: “Năm giờ rưỡi chiều mai, tao ghé nhà mày lấy xe.”
Những năm sau 75 mọi thứ đều đổi đời. Leo lên chiếc xích lô, tôi cũng phải ăn mặc và ứng xử như một người đạp xích lô thứ thiệt. Xắn cao ống quần chân phải để khỏi bị xích xe nghiến nát, kẻo tai nạn dập mặt cũng không chừng. Nhưng điều quan trọng là phải đội nón, tránh nắng là chuyện nhỏ, tránh gặp người quen mới là chuyện lớn. Thành phố Sài Gòn đông người mà ngõ hẹp, không ít lần tôi đã “đụng” phải học trò, đồng nghiệp, thậm chí cả bạn (gái) ngoắc xe. Đời lắm nỗi oái oăm!
Có lần tôi chở hai bà khách, mà trọng lượng của cả hai chắc cũng trên tạ rưỡi. Trưa nắng, dốc cầu Thị Nghè dài như vô tận. Tôi chợt thấm thía câu thơ của Cao Bá Quát: “Trời nắng chang chang người trói người…” Trời ơi! Hai bà khách vẫn vô tư cười nói, sao họ không xuống xe đi bộ một quãng cho mình đỡ khổ! Cho dù thế nào, có Chúa làm chứng, tôi đã tận lực làm tròn nhiệm vụ của thằng đạp xích lô. Dốc mỗi lúc mỗi cao, lực bất tòng tâm, tôi không còn ghì nổi tay lái, chiếc xe đổ nhào về phía trước… Đôi khi con người cũng nên biết lắng nghe những lời chửi rủa mà tưởng như đang nghe nhạc trữ tình. Cuộc đời nhờ đó sẽ đỡ khổ hơn chăng?
Một trường hợp khác, tôi chở một bà khách ăn mặc quý phái, túi da, vòng vàng, son phấn sáng rực. Thỏa thuận địa điểm và giá cả xong, tôi khởi hành, dù giá hơi hẻo, nhưng chở một người thì xe cân bằng, dễ chịu hơn đi xe trống. Khi tới nơi, bà khách nói đi xích tới nữa, sắp tới, và tới nữa… cũng cả hơn hai cây số. Đến đây thì tôi hiểu mình bị lừa vặt. Tôi dừng xe lại, và lịch sự mời bà khách xuống. Bả sừng sộ: “Mày là thằng đạp xích lô, chứ là cái thá gì mà đòi nói bà xuống…” Tôi nổi nóng, nhảy xuống xe, định ăn thua đủ, nhưng thoáng thấy quần mình đang mặc ống thấp ống cao… Trong nháy mắt, tôi chợt nhận ra đúng thân phận, mình chỉ là thằng đạp xích lô. Tôi xua tay: “Tặng bà cuốc xe đó”, rồi lên xe đạp thẳng, còn kịp nghe tiếng nguýt đuổi theo: “Xí…! Nghèo mà còn làm phách…”
Những năm cuối thập niên 70, đầu 80 chẳng ai sống bằng lương nhà nước nổi. Lương kỹ sư khoảng 73 đồng. Nhu yếu phẩm gạo (13kg), đường (0,5kg), thịt mỡ (0,6kg)… được mua theo giá chính thức. Cũng phải kể, đàn ông được mua thêm 3 gói thuốc đen, phụ nữ vài thước vải mùng. Mấy thứ này ngốn hơn nửa tiền lương rồi. Còn giá thị trường đại khái thế này: 3đồng/tô phở bình dân, 3đồng/xị rượu hạng bét, 0,5đồng/ly cà phê bắp… Mức sống tiêu chuẩn cán bộ (kỹ thuật) là thế. Còn dân thường hầu như phải vật lộn theo giá thị trường. Sổ gạo khi có khi không, chen lấn, khoai mì, bo bo, hàng độn đủ thứ… Vậy mà thiên hạ vẫn sống, vẫn loay hoay kiếm cái gì đó để ăn, để tồn tại. Sức đề kháng của con người để sinh tồn trong nhiều trường hợp thật không tưởng tượng nổi. Sau này tôi mới hiểu vì sao mấy ông tù cải tạo, phải chờ thả về nhà mới chịu… đổ bệnh.
La cà trong giới xích lô tôi mới biết ra rằng, không ít người là trí thức (cũ) đã chọn con đường mưu sinh này. Khá bộn cái gọi là “ngụy quân, ngụy quyền” cũng tham gia vào nghề này. Họ khó có chọn lựa nào khác. Ai cũng tìm cách che giấu thân phận, nhưng “phát hiện” ra nhau không phải là điều khó. Lúc ế độ, không có khách, tấp vào bóng mát nào đó, nằm khểnh trên xe đọc sách. Tri thức vẫn là một nhu cầu, ngoài chuyện ăn uống.
Tôi biết có nhiều nhà giáo sau 75 bỏ nghề để đi hớt tóc dạo, bán thuốc lá lẻ, sửa giày dép… Tôi hỏi một vị: “Bộ không được lưu dụng hay sao mà bỏ nghề giáo? Làm nghề này chi cho cực?” – “Không, tôi tự nguyện ‘mất dạy’. Tôi thà mất dạy…”, ông cựu giáo chức cười méo miệng. Tôi không hỏi thêm nữa, sợ ông buồn.
Có một nghề mà mấy ông cựu thầy giáo rất thích, nghề bơm mực, bởi nó dính dáng tới văn phòng tứ bảo, cũng gần gần với cái “nghiệp” năm xưa của mấy ổng. Tôi xin mở ngoặc một chút để các bạn trẻ có thể hình dung về cái nghề lỗi thời này. Bút bi mà các bạn đang dùng, xài hết mực thì vất đi. Sau 75, bút bi thuộc loại “quý giá” và là hàng dễ hỏng. Bút nào mà xài được tới hết mực, được xem là hàng… chất lượng cao. Xài hết thì mang ra ngoài đường bơm mực, xài tiếp. Nói tới bút dỏm, mà không nói tới giấy dỏm thì có vẻ hơi thiếu. Giấy vàng khè, còn lộm cộm những bã rơm rạ nghiền chưa kỹ, đè bút mạnh tay một chút để ra chữ, có khi văng cả bi ra ngoài. Tôi còn lưu giữ khoảng vài trăm trang giấy như thế, là các báo cáo và bản dịch tài liệu kỹ thuật. Đôi lúc ngậm ngùi, nhìn lại bút tích của chính mình. Quả là một thời kiên nhẫn không cần thiết.
Không phải khách đi xích lô nào cũng hãm tài như tôi vừa kể ở trên. Khách đàn ông dễ chịu hơn, ít kì kèo. Khách nhi đồng thì miễn trả giá, cỡ nào tôi cũng chạy. Có khách lên xe, buông một câu: Anh chở tôi đi đâu loanh quanh cũng được, đi đủ hai tiếng đồng hồ. Thời buổi đó, lên voi xuống chó, tình người đẩy đưa, tình đời đen bạc, tâm tư chất chứa đủ chuyện. Người khách im lặng suốt cuốc xe. Tôi chở khách, chở luôn nỗi buồn thời cuộc của họ.

Một buổi sáng chủ nhật, tôi chở bà khách từ chợ An Đông. Bà bao xe nguyên ngày, đi nhiều nơi trong Sài Gòn, mỗi nơi bà đi vào khoảng nửa tiếng, rồi trở ra đi tiếp. Đi kiểu này thì khỏe, tôi khỏi tốn công cảo xe lòng vòng kiếm khách. Tới nơi, khách đi công chuyện của khách, tôi ngả người lên xe nằm chờ, và lấy sách ra đọc. Chặng cuối cùng, bà yêu cầu đi ra Bến xe Miền Tây để đón xe đò về Rạch Giá. Có vẻ như đã xong công việc, bà khách ngồi trên xe vui vẻ bắt chuyện:
– Anh đạp xích lô lâu chưa?
– Chừng vài tháng.
– Tôi thấy anh đâu có dáng đạp xích lô, mặt mũi như thế phải là người có ăn học.
– Tôi đang kiếm sống bằng nghề đạp xích lô mà.
– Ban nãy tôi thoáng thấy anh đọc truyện tiếng Anh, quyển gì, à… “16 skeletons from my closet”
Bà khách này đáo để quá… Tôi im lặng hồi lâu.
– Sao anh không đi?
– Đi đâu? – Tôi vờ ngớ ngẩn
– Ở đây khó sống. Bên kia còn thấy tương lai…
Tới bến xe, bà trả tôi gấp đôi số tiền thỏa thuận. “Anh không muốn đi thật sao?” Tôi lờ mờ hiểu ra công việc của bà sáng nay. “Tôi có hoàn cảnh riêng. Chúc chị đi bằng an.”
Đi vài bước, bà khách chợt quay lại, rút ra trong túi xách quyển sách: “Anh cầm cuốn này mà đọc.” Tôi chưa kịp cám ơn bà đã quầy quả đi ngay vào bến. Đó là tiểu thuyết “Nhịp cầu trên sông Drina” của Ivo Andritch.
Sáu tháng đạp xích lô, tôi hiểu ra được nhiều mảng đời, nhiều số phận. Cuộc sống đảo điên và kỳ lạ, một chút tàn nhẫn, một chút thánh thiện, không đơn giản như những gì tôi chúi mũi trong phòng thí nghiệm.
Trong những ngày gian khổ đó, bên cạnh những mảng tối, vẫn còn đâu đó vài điểm coi được. Thèm miếng thịt, thèm lắm, vậy mà dĩa thịt trong mâm cơm nhiều khi còn đầy, người này nhường người nọ, không ai nỡ gắp. Tuổi trẻ thời nay không hình dung nổi chuyện lẻ tẻ đó. Thế hệ @ là phải nhanh như điện xẹt, yêu cuồng sống vội. Đối với họ, cuộc sống là hưởng thụ, là đề cao cá nhân, là ứng xử bầy đàn. Chia sẻ cái gu ăn chơi thì được, chứ chia sẻ tấm lòng thì hơi khó. Thanh niên thiếu nữ giành giựt ở hội chợ hoa Hà Nội năm nào chẳng phải là điều đáng suy nghĩ hay sao? Hay chỉ cách đây vài hôm, báo chí đưa tin, cả ngàn fan nữ thảng thốt vì vẻ đẹp của một ngôi sao Hàn Quốc. Cũng chả trách bọn trẻ được, một khi triết lý giáo dục đã không xem con người là cứu cánh, mà chỉ xem con người là phương tiện cho mục tiêu nào đó.
Còn biết bao chuyện để nói. Tóc bạc rồi, không nói bây giờ thì lúc nào sẽ nói đây? Và nói để ai nghe? Bọn trẻ không chừng vừa nghe vừa bấm facebook, twitter, hờ hững với quá khứ. Nói ra không phải để than vãn một thời khổ cực, mà đâu chỉ có chuyện cơm áo gạo tiền mới làm mình khổ cực. Còn nhiều thứ khổ khác nữa, khổ tinh thần thì đến giờ vẫn còn phải chịu đựng. Tôi nhớ câu nói của một người bạn đã khuất núi: “Nghèo thì ăn bắp ăn khoai cũng chịu được, nhưng chịu nhục thì không.” Có cách nào khác không?
Quyển tiểu thuyết bà khách để lại, chiếc cầu trên sông Drina được xây từ thế kỷ XVI, nối liền Bosnie và Serbie, khi đó Nam Tư còn thuộc đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ. Viên tể tướng của đế quốc lại mang dòng máu Nam Tư, đã cho xây chiếc cầu bắc ngang dòng sông ngăn cách đó. Máu và nước mắt, thù hận và nhẫn tâm. Biết bao biến cố xảy ra chung quanh cây cầu trải dài suốt bốn trăm năm, từ chiến tranh, bệnh dịch cho đến cái chết của một thiếu nữ lao mình xuống sông Drina vào ngày hôn lễ, hay tâm tư của cô chủ quán già Lotika ê chề vì tình đời bạc bẽo. Rồi chiếc cầu cũng đến ngày kết thúc số phận của nó khi Thế chiến thứ Nhất bùng nổ. Số phận của chiếc cầu và thân phận của con người. Bốn trăm năm có là giấc mộng?
Thằng bạn xích lô bỏ đi từ giữa thập niên 80, từ đó chưa một lần trở về Việt Nam. Ra nước ngoài, nó đi học lại và trở thành chuyên viên máy tính, bỏ lại sau lưng một thời mưa gió và lý sự cùn về triết học Hiện sinh, nhưng một thời xích lô chắc chưa đến nỗi quên, mặc dù có thể nó không hình dung nổi xích lô ở Sài Gòn lúc này được trang hoàng lộng lẫy như xe hoa để chở khách du lịch Tây.
Người Đà Lạt nói: “ba chiều, chín chiều”, nghĩa là ba chiều mưa, qua đến chiều thứ tư vẫn còn mưa, thì sẽ mưa thêm năm buổi chiều nữa. Đà Lạt lúc này đang mưa đến chiều thứ ba rồi, và có lẽ trong những ngày cuối tháng Tư này, mai sẽ còn mưa nữa, mưa cho đủ chín chiều, có khác gì “cửu hồi trường”, chín chiều quặn đau?
Tôi nhìn ra sân vườn, mưa vẫn rơi rả rích. Mưa rơi trên khóm trúc sát bên cửa sổ, rơi từng giọt một, chẳng vội vàng gì. Vậy là 38 năm đã trôi qua, rồi câu chuyện bốn trăm năm chiếc cầu trên sông Drina, và còn biết bao chuyện của một thời chưa nói hết. Buồn!
Vũ Thế Thành
Đà Lạt 28.04.2013

Lời bàn của Mao Tôn...không cương...:

Khi đó tui mượn 1 chiếc xích lô của người hàng xóm bên nhà gia đình vợ tui ở gần chợ Ba Đình - Q.8 .
Ngày Tết , tui gặp 1 gia đình người Tàu kêu xe , đi Lăng Ông Bà Chiểu cúng và xin xăm
Lên dốc cầu , là tới Lăng Ông , cả nhà chất trên xe không xuống , tui đẩy lên dóc không nổi , xe lật chổng gọng, nhưng họ trả tiền
Lần kia chở người đàn bà bán xôi chất đầy xe , lên dốc cầu Chữ Y , bả xuống xe , phu tui đẩy lên dốc , khi xuống dốc , xe chạy bon bon vù vù , tui kéo thắng , thắng là thắng , xe cứ chạy , bả biết nên ngồi im tay kèm vô tay vịn , không la , tui biết là " tiêu rồi " nhưng vẫn bình tỉnh , vừa kềm thắng vừa kèm 2 chưn cho giãm tốc lực , xe vẫn bon bon như mình chạy trên xa lộ Biên Hoà , gần hết cầu , xe đứt sên , xe lât , tắp vô lề , tui và bả không sao , đó là may mắn , không là chết rồi
Lòm còm ngồi dậy , hàng xóm chạy ra , người phụ tay phụ chưn , bả nói :
- Thiệt tình nhen ! dòm anh là tui biết anh là lính Nguỵ nhưng tui thương , tui kêu anh .
Sau đó :
Tui không hộ khẩu nhưng trốn ở Saigon , xích lô do vợ tui đứng tên mướn , không hộ khẩu không ai cho mướn xe đâu .
Tui có xe nhưng không dám về nhà , về là tụi 30 tháng 4 kêu công an khu vực bắt nên tui ngủ bờ ngủ bụi
Lần kia , có 1 khách kêu xe tui , ai dè , tui gặp 1 người cùng học trường Luật với tui , nhưng anh ta nằm trong Tổng hội Sinh viên , của trường Luật . Anh ta là Cán Bộ đang làm việc cho Q.5
Anh ta kêu tui tới nhà dạy tư cho 2 con gái anh ta về Văn - Sử - Pháp và Anh văn theo trường lớp VNCH
Không trả lương nhưng cho tui được ăn bửa tối , được ngủ ở nhà anh ta , được tắm , toilet .
Sau đó nhờ 2 con gái này giới thiệu sao sao đó mà có nhiều nhà kêu tui dạy kèm
Tui thong dong từ đó .
Ai Có Qua Cầu Mới Hay .
Thân Kính 
TQĐ

VS chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Bệnh Mất Trí Nhớ

Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ.

Xem Thêm

NGƯỜI KHỔNG LỒ CÓ ĐÔI CHÂN ĐẤT SÉT : CÔNG NGHỆ TRUNG QUỐC.

Để đẩy mạnh tốc độ phát triển công nghệ, Trung Quốc thực hiện chiêu nhanh nhất và ít tốn kém nhất: Sao chép làm nhái của thiên hạ.

Xem Thêm

CÕI VẮNG. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Sóng xô nhẹ nỗi ngậm ngùi Hoá thân nhuyễn thể buồn trôi ốc thầm

Xem Thêm

BÀ MẸ TÂY

Xin gởi đến quý anh chị bài viết “Bà Mẹ Tây” hay “Thằng Tầu Con của Mẹ”của Dược sĩ Nguyễn Cát Thịnh

Xem Thêm

Chuyện về người phụ nữ được đặt tên cho Bệnh viện Từ Dũ

Sài Gòn từ xưa đến nay vẫn thường tự hào vì có một bệnh viện (BV) nổi tiếng cả nước: BV phụ sản Từ Dũ nằm trên đường Cống Quỳnh (Q.1).

Xem Thêm

Người phụ nữ nhân hậu

Pho tượng tạc hình một người phụ nữ đang ngồi trên cái ghế thấp, tay ôm một đứa bé đang ngả đầu vào người bà.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Sau khi lại gần Scarborough tàu chiến Mỹ nay qua eo biển Đài Loan

Ba T.T noi:"...Xin moi nguoi hay an tam..."Tuyet,chung ta da nam chac phan can,muon choi thi...choi.Con dao da thoc sau vao co hong,Nhat va Dai cung chung tay nam chat,dut co hong la doi tan tap a ! them loi ham he se pha dap Tam hiep san sang clean-up nhung chuong ngai can duong ra bien.Phen nay,thap bat quoc phan thay cho khong con la bat quoc nua con oi la con !Con dau nhung toan tinh dung dau the gioi quo tay gom thau moi nuoc?Khong mot ai muon chien tranh,tan pha va chet choc kinh khung,nhung neu tap va dong bon co tinh muon khoi mao mong DAI HAN,thi khong con duong nao hon la phai giai quyet mot lan cho xong cai gai nhu da giai quyet lien bang so-viet.

Xem Thêm

Đề bài :Ai là người đã giúp và tiếp tay cho phép China ????

Bill-Hilllary-Obama....va dong bon,qua la dang toi,toi phan quoc neu theo quyen sach nay la dung.Nhung neu co the,xin lan toi nguon coi cua nhung ong chu that su cua the gioi,(Tam Diem )bon ho da hoi hop,da quyet dinh duong di nuoc buoc,ai len ,ai xuong.Bill-Hill-Obama cung da duoc moi du hop va da biet la minh se thang cu,Tham vong mu quang de hai vao than vao dat nuoc.Ai la nguoi co the loi bon nay ra anh sang ? mot nhom nguoi tu xung la thong thai-khon ngoan nhat the gioi la nhung dai tu ban bao trum nen thuong mai-tai chanh cua the gioi Vay,ai la nguoi co the ha guc,dua bon nay ra xet xu vi la nguon coi cua chien tranh cua su ac bao phu trai dat,Ke chong chua,anti-christ!Phep la Trump da chung minh,nguoi lam duoc chuyen nay that binh thuong,so voi cac dai tu ban khac,ong ta chi la dom dom voi anh trang.Nhung ong ta da thang va cho du sau do voi bao nhieu bang chung nguy tao boi nhung ke cam dau cung khong ha guc duoc Trump+Pence.Ho da tin tuong vao dang Toi Cao va ho hanh xu cong viec hang ngay sau khi da hoi hop cau nguyen moi sang som khi bat dau lam viec.The luc cua ke ac da bao trum trai dat,va thoi gian dang Tao Hoa cho chung de trac Nghiem con cai cua dang Toi cao da sap het,ngai lay lai va thanh tay nhung ke ac va phan thuong cua chung la ho lua chang he tat.Thanh kinh bao the,ban tin khong ?

Xem Thêm

Đề bài :Chuyên gia kinh tế: Tổng thống Trump sẽ thắng thế trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung

Cam on chua ! toi da bo phieu dung ! khong phai an han vi la phieu cua minh Tong Thong ! ong hay lam nhung gi ma ong da hoach dinh,nhung gi ma ong da hua trong dien van nham chuc cua ong.Toi cung hanh phuc voi ong nua. GOD BLESS YOU,Mr. Trump !

Xem Thêm

Đề bài :“Hậu sanh khả úy” - Lỗ trí Thâm

Ngo Ky...Ngo Ky noi dung do chu ,nhung ma dung theo nghia den cua y " cac anh danh dam nhu con cac…" con cac cua y moi lan xong tran thi….qua tinh nhu con cac cua ngo ky.co nhan co cau " nhan sao vat vay./.

Xem Thêm

Đề bài :Người Mẹ Thời Chiến - Cổ Tấn Tinh Châu

"....Hon tu si gio u u thoi mat chinh phu,trang doi doi soi, chinh phu,tu si may nguoi? Nao ai mac mat,nao ai goi hon..." chinh phu ngam.

Xem Thêm

Đề bài :Ngày miền Bắc được thật sự Giải Phóng : 30/04/1975 - Đồ Giả

Năm 1971 ,phong trào chống chiến tranh tại VN ở cao điểm ; cũng là năm cực thịnh của XHCN . Năm này Liên Hiệp Quốc đẩy Taiwan ra khỏi và thừa nhận Trung cộng trám chỗ Taiwan , mặc dù Hoa Kỳ không đồng ý . Vì Taiwan có chân trong LHQ từ hồi thành lập 1945 . Mãi tới 1979 TT Carter mới thừa nhận và bang giao với Trung cộng . Mãi

Xem Thêm

Đề bài :Ngày miền Bắc được thật sự Giải Phóng : 30/04/1975 - Đồ Giả

Năm 1971 ,phong trào chống chiến tranh tại VN ở cao điểm ; cũng là năm cực thịnh của XHCN . Năm này Liên Hiệp Quốc đẩy Taiwan ra khỏi và thừa nhận Trung cộng trám chỗ Taiwan , mặc dù Hoa Kỳ không đồng ý . Vì Taiwan có chân trong LHQ từ hồi thành lập 1945 . Mãi tới 1979 TT Carter mới thừa nhận và bang giao với Trung cộng . Mãi

Xem Thêm

Đề bài : ÂU-CHÂU LIÊN QUAN TỚI TT TRUMP CỦA HOA KỲ !

HAY MO MAT RA NHIN-XEM-DOC Hoi cac vi dang con Lua,cac vi u me vach la tim sau,vu oan gia hoa,But nha khong thieng thi sao dua hang xom no hoan ho doi dat nuoc cua ho duoc nhu TRUMP ? Hay mo mat nhin,doc lai va so sanh dat nuoc bay gio va 02 nam truoc !!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Tổng thống Trump: ‘Trung Quốc bị đánh rất đau’

Bay gio la luc phai sua soan thuc hanh chat voi bach tuoc cua cac nuoc da de cho tau nhap hang vao roi dong moc san xuat tai nuoc do de nhap khau vao My.Hay giu nguyen hien truong va mo them con duong hep nay nua la chac an nhu bap ngai T.T a ! No con cung cua moi chi run run chua do xap,hay cho no do xup quy xuong xung than.Nhung cung can than,no se keo be,ket dang voi vai voi bach tuoc lam kho de nhu thang tai xe nam my o san sau nha minh.GOD BLESS YOU & AMERICA.

Xem Thêm

Đề bài :KÝ ỨC KHÔNG QUÊN: JOE BIDEN --- (Tác giả: Tôn Nữ Hoàng Hoa)

Mấy tên tị nan Vịt Cộng ở Southern California đừng quên tên “Sleepy Joe” nha.

Xem Thêm

TIN MỚI

Chuyện về người phụ nữ được đặt tên cho Bệnh viện Từ Dũ

Sài Gòn từ xưa đến nay vẫn thường tự hào vì có một bệnh viện (BV) nổi tiếng cả nước: BV phụ sản Từ Dũ nằm trên đường Cống Quỳnh (Q.1).

Xem Thêm

Người phụ nữ nhân hậu

Pho tượng tạc hình một người phụ nữ đang ngồi trên cái ghế thấp, tay ôm một đứa bé đang ngả đầu vào người bà.

Xem Thêm

Alexandre Yersin: Người ‘khai sinh’ Đà Lạt và tìm ra vi trùng dịch hạch

Cuộc đời nhà bác học Alexandre John Emeli Yersin như một huyền thoại, nhưng người dân Nha Trang vẫn gọi Yersin là “ông Năm” – rất gần gũi và thiện cảm.

Xem Thêm

DÒNG SÔNG MỊT MÙ. & BUỒN LẮM CHỨ - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Kỷ niệm trôi lênh đênh Trên dòng sông mịt mù

Xem Thêm

Đọc báo Vẹm: Khối tài sản 'khủng' của Hồ Ngọc Hà -Thạch Anh

Lăn lộn bán đủ mọi thứ xong khoe của, tuy nhiên không dấu được vẻ trọc phú, quê muà.

Xem Thêm

Thơ Ý Nga (23.5.2019: Nằm Bệnh Nhớ Mẹ)

Bên này lạnh, con thèm một tô cháo Không làm sao lục nồi chảo tự lo Những cơn ho theo cơn sốt dày vò

Xem Thêm

Những nước nào chặn công nghệ 5G của Trung cộng?

Hoa Kỳ đã đi đầu trong nỗ lực hạn chế sử dụng thiết bị Huawei trong mạng di động 5G, với lý do các vấn đề bảo mật nghiêm trọng.

Xem Thêm

Donald John Trump - Ông là ai ?

Là một người hay gây gổ, hay cáo buộc, đổ lỗi cho bất cứ ai không đồng ý với mình và bất tín trong hành động lẫn lời nói

Xem Thêm

Thủ tướng Anh Theresa May thông báo từ chức - Thanh Phương

Ngày 24/05/2019, trong một bài diễn văn ngắn, với giọng xúc động, gần như không cầm được nước mắt, thủ tướng Anh Thereasa May thông báo sẽ từ chức chủ tịch đảng Bảo Thủ,

Xem Thêm

Poule de luxe - Việt Nhân

(HNPĐ) Đã là thời đại của tay hoang dâm được phong thánh

Xem Thêm