Tin nóng trong ngày
Tin Tức ngày 10 tháng 9 -2026 :

**************
TIN TỔNG HỢP
(AFP) – Houthi cáo buộc Ả Rập Xê Út tiến hành 32 cuộc không kích tại Yemen. Lực lượng được Iran hậu thuẫn, hôm nay 09/09/2026, cho biết Riyadh đã oanh kích các tỉnh Marib, Al-Jawf, Taiz và Hodeida của Yemen. Động thái này diễn ra một ngày sau khi Houthi có cuộc tấn công quy mô lớn vào Ả Rập Xê Út, khiến 73 người bị thương. Giao tranh tại Yemen leo thang trở lại từ tuần trước, khiến hơn 500 người thiệt mạng. Houthi cũng gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ và tàu của Ả Rập Xê Út.
(AFP) – Cựu lãnh đạo Hồng Kông qua đời ở tuổi 89. Ông Đổng Kiến Hoa, lãnh đạo đầu tiên của Hồng Kông sau khi được Anh trao trả cho Trung Quốc năm 1997, đã qua đời vào hôm qua 08/09/2026. Xuất thân từ một gia đình kinh doanh vận tải biển, ông được Bắc Kinh lựa chọn lãnh đạo Hồng Kông và tại chức đến năm 2005. Sau khi từ chức, ông tiếp tục giữ các vị trí trong cơ quan chính trị Trung Quốc và đóng vai trò cố vấn về các vấn đề Hồng Kông.
(AFP) – Mỹ : New York công bố hàng chục nghìn tài liệu về không khí nhiễm độc sau vụ khủng bố 11/09/2001. Thị trưởng New York Zohran Mamdani, hôm qua 08/09/2026, thông báo thành phố sẽ công khai hàng chục nghìn tài liệu liên quan đến không khí độc tại Ground Zero sau vụ khủng bố. Các tài liệu được công bố theo thỏa thuận với tổ chức 9/11 Health Watch, sau khi tổ chức này khởi kiện yêu cầu thành phố cung cấp thông tin. Theo ông Mamdani, tài liệu có thể cho thấy thành phố đã biết gì về mức độ nguy hiểm của không khí, biết từ khi nào và đã xử lý vấn đề ra sao. Ngoài 2.977 người thiệt mạng trong ngày định mệnh đó, chương trình y tế liên bang cho biết hơn 9.400 người khác đã tử vong do các bệnh liên quan đến phơi nhiễm sau vụ tấn công khủng bố.
(AFP) – Pháp : Hai bức tranh của Renoir bị đánh cắp. Hai tên trộm đã đột nhập bảo tàng Renoir ở Cagnes-sur-Mer, gần Nice, vào sáng hôm qua 08/09/2026 và lấy đi 4 tác phẩm nghệ thuật. Khi bị cảnh sát truy đuổi, những nghi phạm bỏ lại 2 bức tranh trong khu vườn bảo tàng, còn 2 bức vẫn bị mang đi. Hai tác phẩm bị đánh cắp là “Madame Colonna Romano” và “Jeune femme au puits”, đều là tranh sơn dầu của họa sĩ Pierre-Auguste Renoir. Theo viện công tố Marseille, 4 tác phẩm bị nhắm tới là những tác phẩm có giá trị cao nhất trong bảo tàng.
(AFP) – Chiến tranh thương mại Mỹ-Canada leo thang. Tổng thống Donald Trump hôm qua 08/09/2026 cấm nhập khẩu một số sản phẩm của Canada và tăng thêm mức thuế hải qiuan với nhiều mặt hàng khác. Lệnh cấm liên quan đến « nhiều loại nước uống có cồn, thực phẩm chế biến từ sữa và xe máy 2 bánh loại 800 centimet khối. Lệnh mới có hiệu lực từ ngày 29/09/2029. Một danh sách khác gồm nệm giường, xe sử dụng trong các sân gôn …. chịu thêm một nấc thuế mới 50 % kể từ ngày 15/09/2026.
(AFP) – Google đầu tư 13 tỷ euro vào Phần Lan trong hai năm sắp tới. Thông báo hôm nay 09/09/2026 cho biết đây là khoản đầu tư lớn nhất của tập đoàn tại châu Âu. Google đặc biệt chú ý đến các dự án cơ sở hạ tầng trong công nghệ kỹ thuật số, các trung tâm xử lý dữ liệu cho phép phát triển trí tuệ nhân tạo.
(AFP) – Ai Cập dự trù xây dựng trung tâm xử lý dữ liệu cho công nghệ AI đầu tiên. Trung tâm chủ yếu sử dụng công nghệ của tập đoàn Mỹ Nvidia. Thông báo được đưa ra hôm nay 09/09/2026 vào lúc Mỹ và Trung Quốc cùng nỗ lực mở rộng ảnh hưởng tại Trung Đông và Châu Phi. Trước chuyến công du Ai Cập của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, tập đoàn viễn thông Hoa Vi Trung Quốc cũng đã đề nghị một chương trình xây dựng trung tâm Data quy mô. Ai Cập và Trung Quốc kêu gọi đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực thông minh nhân tạo và công nghệ.
(AFP) – Thượng đỉnh ba bên Nga, Mỹ và Trung Quốc có thể diễn ra nhân hội nghị APEC tháng 11/2026. Phát ngôn viên của điện Kremlin, Dmitry Peskov hôm 09/09/2026 cho biết rất có thể các ông Vladimir Putin, Donald Trump và Tập Cận Bình sẽ gặp nhau bên lề thượng đỉnh Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á Thái Bình Dương, dự trù diễn ra trong hai ngày 18 và 19/11/2026 tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Ông Peskov đồng thời xác nhận là tổng thống Nga sẽ đến dự hội nghị APEC năm nay.
*******
Drone phản lực của Nga : Nỗi kinh hoàng mới trên bầu trời Ukraina - RFI
Theo chính quyền Ukraina, Nga đã phóng gần 200 drone nhắm vào Kiev và vùng phụ cận trong đêm qua rạng sáng nay 09/09/2026. Một cuộc tấn công của Nga bằng drone vào một cửa khẩu biên giới giữa Ukraina và Moldova cũng đã khiến 2 người thiệt mạng và 3 người bị thương, theo thông báo hôm nay 09/09/2026 của Oleg Kiper, thống đốc vùng Odessa của Ukraina.
Bên cạnh tên lửa đạn đạo mà Urkaina hiện đang thiếu tên lửa Patriot để đánh chặn, các tốp drone động cơ phản lực mà Nga phóng ồ ạt đến Ukraina, đặc biệt nhắm vào thủ đô Kiev trong những ngày qua đã khiến hệ thống phòng không Ukraina chật vật đối phó, gieo rắc nhiều chết chóc và gây hỗn loạn tại thủ đô Kiev. Tổng thống Ukraina, Volodymyr Zelensky, hôm Chủ Nhật 06/09 lên án : « Nỗi kinh hoàng đang diễn ra trên bầu trời những ngày gần đây » là một « chiến thuật mới » của Vladimir Putin.
Trong 4 năm qua, để đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của Nga, Ukraina đã phát triển một hệ thống phòng thủ chống drone được cho là ít tốn kém nhưng tương đối hiệu quả, đưa Ukraina trở thành một hình mẫu trên thế giới trong lĩnh vực này, được nhiều đối tác đề nghị chia sẻ kinh nghiệm.
Tuy nhiên, phương thức sử dụng drone đánh chặn từng được đánh giá cao, cho phép các lực lượng phòng không Ukraina bắn hạ phần lớn các drone tầm xa của Nga có nguồn gốc từ mẫu drone Shahed do Iran chế tạo, lại đang gặp thách thức nghiêm trọng trước những loại drone động cơ phản lực mới mà Nga triển khai ồ ạt từ mùa hè năm nay.
Về mặt kỹ thuật, các drone đánh chặn của Ukraina được điều khiển thủ công đã tiêu diệt các drone Nga ngay trên không. Dòng drone này của Nga được trang bị động cơ đốt trong và cánh quạt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thế hệ drone phản lực mới của Nga được trang bị động cơ phản lực của Trung Quốc, có khả năng bay ở độ cao tới 5 km, đạt vận tốc 400 - 600 km/giờ, so với tốc độ 180 km/giờ của các drone sử dụng động cơ đốt trong và cánh quạt. AFP cho biết mẫu drone phản lực mới nhất của Nga có thể mang tới 90 kg thuốc nổ, gần gấp đôi các phiên bản trước, đồng thời có kích thước lớn hơn, dài tới 6 mét và sải cánh 5,5 mét.
Quảng cáo
Những thông số này khiến drone phản lực của Nga gần giống với tên lửa hành trình và nằm ngoài tầm đánh chặn của các thiết bị hiện có của Ukraina. Chuyên gia quân sự Ukraina, Serguiï Zgourets, nhận định với AFP : Các loại drone này « xóa sạch những tiến bộ mà chúng tôi đã đạt được trong cuộc chiến chống » drone thông thường trước đây.
Theo ước tính của Ukraina, Nga đã phóng 2.800 drone phản lực trong tháng 8 vừa qua, so với con số 1.500 trong tháng 7 và chỉ vài trăm chiếc trong tháng 6. Tỷ lệ drone phản lực bị tiêu diệt chỉ vào khoảng 60%, so với tỉ lệ hơn 90% đối với các drone động cơ đốt trong và cánh quạt.
Khác với các drone thông thường, vốn từng tấn công thành phố theo từng đợt tập trung, mỗi đợt với vài chục, thậm chí cả trăm chiếc, các drone phản lực giờ đây được Nga phóng theo từng tốp nhỏ, cả ngày và đêm. Hệ quả là số lần báo động phòng không ở Ukraina tăng mạnh, tới hơn chục lần mỗi ngày.
Trong thời gian có báo động phòng không, các cơ quan và nhiều cửa hàng phải đóng cửa, trong khi thành phố với khoảng 3 triệu dân đang thiếu trầm trọng các hầm trú bom. Hoạt động của hệ thống tàu điện ngầm bị hạn chế, dẫn đến tình trạng giao thông hỗn loạn. Nhiều trường học thông báo chuyển sang hình thức dạy học từ xa.
Tình trạng báo động phòng không liên tục như vậy đã làm đảo lộn đời sống xã hội và kinh tế, đến mức chính quyền phải thông báo thay đổi các quy định an ninh theo hướng bớt nghiêm ngặt. Theo AFP, đây là một động thái hiếm thấy từ khi nổ ra chiến tranh, nhằm cho phép thủ đô Kiev có thể tiếp tục hoạt động.
Một số người cáo buộc chính quyền Ukraina đã không lường trước mối đe dọa này từ đối phương. Theo các nhà phân tích, Nga đã bắt đầu sản xuất các loại drone phản lực từ cách nay 18 tháng và hiện giờ khả năng chế tạo đã lên tới 3.000 drone/tháng.
Tuần trước, blogger Ukraina, Nikolaïevski Vaniok, người có mối liên hệ gần gũi với giới phòng không, nhận định : « Nga đang có nhiều cơ hội thuận lợi với các drone phản lực » và « 90% số vụ drone đánh trúng mục tiêu » liên quan đến drone phản lực.
Trước mối đe dọa này, tổng thống Ukraina, Volodymyr Zelensky, hôm 03/09 đã triệu tập nội các quân sự nhằm thúc đẩy việc sản xuất drone đánh chặn có tốc độ cao hơn. Ông cho biết các nhà sản xuất Ukraina trước đó đã phát triển những nguyên mẫu và bây giờ phải « nâng hiệu quả của loại vũ khí mới này lên mức cần thiết ».
Theo Serguiï Zgourets, giám đốc trung tâm phân tích Defense Express, các drone đánh chặn, dù hiệu quả vẫn cần được chứng minh, chỉ là một trong những phương án đang được tính đến. Ông cho rằng một biện pháp đáp trả hiệu quả sẽ phải kết hợp nhiều phương tiện, bao gồm không quân, các hệ thống phòng thủ địa đối không, tác chiến điện tử và các cuộc tấn công nhằm vào những địa điểm phóng và cơ sở sản xuất drone tại Nga.
Tuy nhiên, giám đốc trung tâm phân tích Defense Express lưu ý : « Nga đã đi trước một bước về công nghệ này » và trong kiểu đối đầu như vậy, thông thường « cần tới 6 tháng » để phát triển các biện pháp đối phó hiệu quả.
**********
Iran tuyên bố mở rộng khu vực hạn chế hàng hải sang Vịnh Oman, Biển Ảrập
Người phát ngôn IRGC hôm nay (9/9) tuyên bố bất kỳ tàu thuyền nào đi qua khu vực hạn chế mới sẽ phải chịu các biện pháp trừng phạt của Iran. Ông nói thêm Tehran sẽ thông báo cụ thể tọa độ chính xác của khu vực này.

Theo hãng tin Anadolu, IRGC công bố quyết định sau khi truyền thông nhà nước Iran hôm 6/9 dẫn lời Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaei thông báo, Tehran sẽ thiết lập một khu vực hạn chế bên ngoài eo biển Hormuz trong những ngày tới.
Động thái diễn ra đúng vào ngày giá dầu thế giới đã vượt mốc 100 USD/thùng, trong bối cảnh xung đột leo thang giữa Mỹ - Iran cùng với các cuộc tấn công của nhóm Houthi được Tehran hậu thuẫn ở Yemen vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ảrập Xêút, làm gia tăng lo ngại về việc gián đoạn nguồn cung nhiên liệu. Giá dầu thô Brent đã vượt ngưỡng này lần đầu tiên sau gần 2 tháng, tăng 2,2% lên mức 100,07 USD/thùng trong phiên giao dịch tại châu Á ngày 9/9, mức cao nhất kể từ ngày 24/7.
Đài RT dẫn lời các chuyên gia của tập đoàn ngân hàng và dịch vụ tài chính đa quốc gia Hà Lan ING đánh giá: "Những diễn biến gần đây càng củng cố nhận định rằng chúng ta còn một chặng đường dài nữa mới có thể nối lại đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran. Trong thời gian chờ đợi, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục phải tính đến một khoản phí rủi ro đáng kể về giá dầu mỏ".
Đợt tăng giá mới nhất diễn ra sau sự leo thang căng thẳng nghiêm trọng trên biển. Quân đội Mỹ đã tấn công 5 tàu chở dầu thô của Iran hôm 8/9. Ngay sau đó, Iran tuyên bố đã tập kích 2 tàu của Mỹ và 8 tàu chở dầu khác tại Vịnh Ba Tư để trả đũa, gây "thiệt hại đáng kể."
Trước đó, IRGC đã đưa ra "cảnh báo khẩn cấp", yêu cầu thủy thủ đoàn trên các tàu chở dầu gần Bahrain và Kuwait phải rời bỏ phương tiện, với lý do tàu thuyền trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu. Các lực lượng Iran cũng phóng tên lửa đạn đạo vào một loạt cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp khu vực, bao gồm cả các cơ sở tại Jordan, nơi hệ thống phòng không địa phương đánh chặn thành công 18 trong tổng số 20 tên lửa đang lao tới.
Cuộc đối đầu trên biển đã trở thành một mặt trận ngày càng nổi bật trong xung đột. Washington đã hạn chế hoạt động giao thông ra vào các cảng của Iran, trong khi Tehran áp đặt những biện pháp kiểm soát việc đi lại qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trước khi xung đột nổ ra.
****
Mỹ hé lộ số tiền ông Trump dùng tặng quà cho trợ lý

Cố vấn truyền thông Margo Martin và Phó Giám đốc điều hành Phòng Bầu dục Chamberlain Harris cũng nhận được 45.000 USD, trong khi Giám đốc điều hành Phòng Bầu dục Walt Nauta được tặng món quà trị giá 20.000 USD.
Các khoản quà tặng được ghi nhận trong bản kê khai tài chính hàng năm của các nhân viên Nhà Trắng và được chính quyền công bố vào tuần trước. Theo báo cáo về tiền lương của Nhà Trắng gửi Quốc hội Mỹ, các trợ lý của Tổng thống Trump là Harp, Martin và Harris nhận mức lương 150.000 USD/năm, còn ông Nauta được trả 175.000 USD/năm.
Tờ Guardian dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho biết: "Ông Trump có thói quen lâu nay là tặng quà Giáng sinh cho những người trong vòng thân cận của mình, đôi khi bao gồm cả nhân viên và trợ lý. Việc này diễn ra cả trong thời gian ông Trump làm việc tại chính phủ lẫn khi còn hoạt động trong khu vực tư nhân”.
Quan chức này không cho biết liệu các nhân viên khác có nhận được quà tặng tương tự từ tổng thống Mỹ đương nhiệm hay không, nhưng khẳng định các quà tặng bằng tiền mặt không liên quan đến “nhiệm vụ chính thức của những cá nhân nói trên trong chính phủ và do đó hoàn toàn được phép theo các tiêu chuẩn pháp lý và đạo đức hiện hành”.
Bà Harp luôn sát cánh bên ông Trump và nổi tiếng với việc mang theo máy in cầm tay để in các bài báo cũng như bài đăng trên mạng xã hội có nội dung tích cực cho tổng thống, người thích đọc thông tin quan trọng trên giấy hơn là trên màn hình.
Trong khi đó, bà Martin đã làm việc cho ông Trump từ rất lâu. Bà bắt đầu với vai trò trợ lý báo chí tại Nhà Trắng và theo ông Trump đến Palm Beach, bang Florida để hỗ trợ điều hành các hoạt động truyền thông sau khi ông thất bại trước đối thủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Bà Martin đã trở lại Nhà Trắng cùng ông Trump sau chiến thắng vào năm 2024.
******
Cửa ngõ thương mại Iran tê liệt trước đòn phong tỏa của Mỹ
Những bến cảng tại Bandar Abbas trở nên vắng vẻ, nhiều người lao động mất việc khi lệnh phong tỏa của Mỹ làm nghẽn dòng chảy thương mại Iran.
Tại một bến tàu ở Bandar Abbas, Mohammad Torabian giờ gần như không còn việc để làm. Trước khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát cuối tháng 2, mỗi ngày có tới 50 xe tải chở thực phẩm và thịt đến đây dỡ hàng, tạo sinh kế cho khoảng 500 người quanh khu vực.
"Công việc kinh doanh hiện nay rất tệ. Ở đây không còn việc gì", ông Torabian nói với AP.
Tình cảnh ảm đạm này phần nào cho thấy sức ép từ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Bandar Abbas, cửa ngõ thương mại quan trọng ở miền nam Iran. Khi hoạt động hàng hải suy giảm, những ảnh hưởng cũng dần hiện rõ ở nhiều khu vực khác của đời sống kinh tế thành phố.
Cậu bé dừng xe đạp trên bãi biển ở thành phố Bandar Abbas, Iran ngày 7/9. Ảnh: AP
Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với hoạt động vận tải liên quan đến Iran từ giữa tháng 7, sau khi các nỗ lực đàm phán giữa Washington và Tehran sụp đổ. Biện pháp này tập trung vào việc ngăn các tàu chở hàng hóa và dầu của Iran đi qua tuyến hàng hải chiến lược.
Mỹ cuối tháng 8 tiếp tục chiến dịch "bóp nghẹt kinh tế" Iran, đồng thời cảnh báo hậu quả đối với các quốc gia không hưởng ứng chiến dịch của Washington, tiếp nối chuỗi biện pháp trừng phạt do Mỹ và các đồng minh áp đặt từ năm 2018.
Tác động từ loạt biện pháp phong tỏa thể hiện rõ qua ảnh vệ tinh chụp hai cảng lớn của Iran là Shahid Rajaee và Imam Khomeini, theo Iran International.
Shahid Rajaee nằm gần Bandar Abbas, là cảng container lớn nhất Iran, xử lý 85-90% lượng container và 55% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của nước này. Cảng có công suất khoảng 100 triệu tấn hàng mỗi năm, theo số liệu do hãng thông tấn Iran IRNA công bố tháng 7.
Ảnh vệ tinh trước chiến tranh cho thấy nhiều tàu tập trung tại các khu vực bến và hoạt động bốc dỡ diễn ra dày đặc. Trong những hình ảnh sau đó, số tàu giảm đáng kể, nhiều khu vực bốc dỡ không còn hoạt động như trước.
Tình trạng tương tự được ghi nhận tại cảng Imam Khomeini ở phía tây nam Iran, cửa ngõ nhập khẩu lớn nhất của nước này. Lượng tàu và hoạt động tại các khu bến đều giảm so với trước.
Sau 

Trước
***
Greenland 'biến nguy thành cơ' sau lời đe dọa của ông Trump
Greenland đã biến lời đe dọa kiểm soát của Tổng thống Trump thành đòn bẩy giúp hòn đảo thu hút vốn đầu tư và tăng vị thế đàm phán với châu Âu.
Tổng thống Donald Trump ngày 7/9 đăng một bức ảnh trên mạng xã hội Truth Social, trong đó Mỹ, Canada, Greenland, Iceland, Mexico và các đảo khu vực Caribe đều được phủ sắc cờ Mỹ.
Cùng ngày, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đến thăm Greenland và cam kết khoản đầu tư trị giá 200 triệu euro (khoảng 230 triệu USD) vào lĩnh vực khoáng sản, truyền thông vệ tinh và năng lượng tái tạo cho hòn đảo.
Các động thái này dường như cho thấy cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng giữa Mỹ và châu Âu đang diễn ra trên đảo Greenland và khu vực Bắc Cực.
Greenland là đảo lớn nhất thế giới, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Đây là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2.
Vị trí Greenland. Đồ họa: Britannica
Hòn đảo nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nó trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Washington. Nơi đây cũng sở hữu trữ lượng tài nguyên thiên nhiên phong phú, gồm dầu mỏ, khí đốt và đất hiếm, khiến tầm quan trọng chiến lược của hòn đảo càng gia tăng.
Sau khi trở lại Nhà Trắng năm 2025, Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa kiểm soát hòn đảo chiến lược này.
Là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, Greenland tự quản lý các vấn đề nội bộ. Hòn đảo rời Liên minh châu Âu (EU) năm 1985 sau một cuộc trưng cầu dân ý, nhưng vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với khối thông qua các thỏa thuận về nghề cá và hợp tác phát triển.
Phát biểu tại thành phố Nuuk cùng Thủ tướng Đan Mạch và Thủ hiến Greenland, bà von der Leyen cho biết tuyên bố chung vừa được ký kết khẳng định hòn đảo Bắc Cực này đã chọn châu Âu.
"Tôi cho rằng điều này phản ánh rõ lựa chọn của người dân Greenland trong việc tăng cường quan hệ với EU, phù hợp với các giá trị, quyền tự do và lợi ích của các bạn", bà nói.
Theo bà, tuyên bố này cũng cho thấy châu Âu đã lựa chọn hiện diện nhiều hơn và tham gia sâu hơn tại Greenland và Bắc Cực.
Các khoản đầu tư mới của EU bao gồm dự án nâng cấp vệ tinh và cải thiện hạ tầng Internet tại các vùng hẻo lánh trên hòn đảo thưa dân này, cùng hai dự án khai khoáng nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu thô quan trọng.
Kiểm soát nguồn khoáng sản này là một trong những mục tiêu mà ông Trump nhắm tới khi tuyên bố muốn sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ, kể cả bằng biện pháp quân sự. Dù bị chấn động trước những lời đe dọa đó, Greenland đã khéo léo tận dụng chính áp lực này để thu hút những cam kết có lợi từ các đồng minh châu Âu.
Từ trái qua phải: Thủ hiến Greenland Jens -Frederik Nielsen, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Nuuk ngày 7/9. Ảnh: AP
Năm ngoái, Đan Mạch thông báo bổ sung hơn 6,5 tỷ USD ngân sách quân sự để tăng cường an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, bao gồm cả Greenland. Copenhagen cũng rót thêm 250 triệu USD cho giai đoạn đến năm 2029 nhằm hỗ trợ hạ tầng, y tế và tăng trưởng kinh tế của hòn đảo.
Ngoài thông báo ngày 7/9, EU cũng đã đề xuất tăng hơn gấp đôi ngân sách dài hạn dành cho Greenland, lên mức 530 triệu euro trong giai đoạn 2028-2034.
Giới chính trị gia Greenland cũng tận dụng mối lo ngại về sự can thiệp của Mỹ để thúc đẩy châu Âu đẩy nhanh tiến độ đầu tư vào các dự án khai thác khoáng sản tại đây.
"Nếu các vị không sớm đưa ra đề nghị, những bên khác sẽ làm điều đó. Chúng tôi cảm nhận rõ mọi thứ đang thay đổi", Mute Egede, quan chức ngoại giao của đảo Greenland, nói với các nghị sĩ châu Âu tuần trước.
Nỗ lực thắt chặt quan hệ với Greenland của EU diễn ra sau khi Iceland, một quốc gia Bắc Cực, tuần trước từ chối khởi động lại các cuộc đàm phán gia nhập liên minh. Động thái của Iceland đã giáng đòn vào tham vọng biến khối này thành đối trọng địa chính trị chống lại sức ép của ông Trump.
200 triệu euro không thể mua nổi Greenland, nhưng khoản đầu tư này đảm bảo châu Âu sẽ hiện diện khi Greenland quyết định ai là bên sẽ được trao quyền khai thác mỏ, cung cấp năng lượng cho các thị trấn, truyền tải dữ liệu và đồng hành cùng hòn đảo, theo Open Magazine.
"Ủy ban châu Âu gọi đây là hợp tác phát triển. Nhưng thực chất, đó còn là bước đi định vị chiến lược", các bình luận viên của tạp chí này nhận định.
Người Greenland tập trung biểu tình bên ngoài trụ sở mới của lãnh sự quán Mỹ tại thủ phủ Nuuk hôm 21/5. Ảnh: AFP
Trong khi châu Âu tăng đầu tư vào Greenland, Mỹ vẫn chưa thực sự rót tiền hay đưa ra các cam kết cụ thể cho hòn đảo. Ông Trump đã nhiều lần đề nghị mua lại hòn đảo, nhưng chưa bao giờ đưa ra mức giá cụ thể hay các thỏa thuận rõ ràng.
Cách tiếp cận của ông Trump với Greenland bị người dân địa phương chế giễu. Hầu hết dân đảo đều phớt lờ đặc phái viên do ông cử đến thăm, trong đó có Thống đốc Louisiana Jeff Landry đến Nuuk hồi tháng 5.
Thậm chí, chính những đe dọa từ ông Trump đã vô tình đẩy chính quyền Greenland xích lại gần Brussels hơn, theo Sune Engel Rasmussen, nhà bình luận của WSJ.
"Điều đó là sự ủng hộ tinh thần đối với chúng tôi, cho thấy EU luôn sát cánh. Quan trọng hơn, EU gửi thông điệp mạnh mẽ tới chính quyền Mỹ rằng can thiệp vào Greenland cũng đồng nghĩa can thiệp vào toàn bộ Liên minh châu Âu", ông Egede nói với Nghị viện châu Âu tuần trước.
Nền kinh tế Greenland phụ thuộc lớn vào viện trợ để duy trì mức sống của gần 60.000 dân trên đảo. Đan Mạch hỗ trợ kinh tế Greenland bằng khoản trợ cấp trọn gói hàng năm khoảng 620 triệu USD, đồng thời tài trợ ngân sách cho hệ thống cảnh sát, nhà tù và quốc phòng. Tổng cộng, viện trợ từ Đan Mạch và EU chiếm gần một nửa ngân sách của Greenland.
Một cảng Nuuk, Greenland hồi tháng 3/2025. Ảnh: AFP
Nghề cá chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu, khiến hòn đảo rất dễ bị tổn thương trước biến đổi môi trường và biến động cầu của thị trường quốc tế.
Du lịch đang phát triển nhưng bị rào cản bởi vị trí địa lý biệt lập và cơ sở lưu trú hạn chế. Ngành khai khoáng hứa hẹn mang lại nguồn thu đột phá nhưng liên tục gặp khó khăn trong việc chuyển từ giai đoạn thăm dò sang sản xuất quy mô lớn.
Dòng vốn đầu tư từ EU có thể giúp Greenland đa dạng hóa nền kinh tế, nâng cao năng lực quản lý hành chính và giảm bớt sự phụ thuộc vào một ngành đơn lẻ hay một nhà tài trợ duy nhất. Đầu tư từ Mỹ cũng có thể đóng góp vào quá trình này, miễn là Greenland có tiếng nói bình đẳng trong việc đưa ra các điều khoản.
"Greenland không nhất thiết phải chọn một trong hai, họ chỉ cần đủ vị thế thương lượng để ngăn các đối tác đưa ra lựa chọn thay cho mình", bài viết trên Open Magazine kết luận.
Thanh Tâm (Theo WSJ, Open Magazine, CNN)
********
Bàn ra tán vào (0)
Tin Tức ngày 10 tháng 9 -2026 :

**************
TIN TỔNG HỢP
(AFP) – Houthi cáo buộc Ả Rập Xê Út tiến hành 32 cuộc không kích tại Yemen. Lực lượng được Iran hậu thuẫn, hôm nay 09/09/2026, cho biết Riyadh đã oanh kích các tỉnh Marib, Al-Jawf, Taiz và Hodeida của Yemen. Động thái này diễn ra một ngày sau khi Houthi có cuộc tấn công quy mô lớn vào Ả Rập Xê Út, khiến 73 người bị thương. Giao tranh tại Yemen leo thang trở lại từ tuần trước, khiến hơn 500 người thiệt mạng. Houthi cũng gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở dầu mỏ và tàu của Ả Rập Xê Út.
(AFP) – Cựu lãnh đạo Hồng Kông qua đời ở tuổi 89. Ông Đổng Kiến Hoa, lãnh đạo đầu tiên của Hồng Kông sau khi được Anh trao trả cho Trung Quốc năm 1997, đã qua đời vào hôm qua 08/09/2026. Xuất thân từ một gia đình kinh doanh vận tải biển, ông được Bắc Kinh lựa chọn lãnh đạo Hồng Kông và tại chức đến năm 2005. Sau khi từ chức, ông tiếp tục giữ các vị trí trong cơ quan chính trị Trung Quốc và đóng vai trò cố vấn về các vấn đề Hồng Kông.
(AFP) – Mỹ : New York công bố hàng chục nghìn tài liệu về không khí nhiễm độc sau vụ khủng bố 11/09/2001. Thị trưởng New York Zohran Mamdani, hôm qua 08/09/2026, thông báo thành phố sẽ công khai hàng chục nghìn tài liệu liên quan đến không khí độc tại Ground Zero sau vụ khủng bố. Các tài liệu được công bố theo thỏa thuận với tổ chức 9/11 Health Watch, sau khi tổ chức này khởi kiện yêu cầu thành phố cung cấp thông tin. Theo ông Mamdani, tài liệu có thể cho thấy thành phố đã biết gì về mức độ nguy hiểm của không khí, biết từ khi nào và đã xử lý vấn đề ra sao. Ngoài 2.977 người thiệt mạng trong ngày định mệnh đó, chương trình y tế liên bang cho biết hơn 9.400 người khác đã tử vong do các bệnh liên quan đến phơi nhiễm sau vụ tấn công khủng bố.
(AFP) – Pháp : Hai bức tranh của Renoir bị đánh cắp. Hai tên trộm đã đột nhập bảo tàng Renoir ở Cagnes-sur-Mer, gần Nice, vào sáng hôm qua 08/09/2026 và lấy đi 4 tác phẩm nghệ thuật. Khi bị cảnh sát truy đuổi, những nghi phạm bỏ lại 2 bức tranh trong khu vườn bảo tàng, còn 2 bức vẫn bị mang đi. Hai tác phẩm bị đánh cắp là “Madame Colonna Romano” và “Jeune femme au puits”, đều là tranh sơn dầu của họa sĩ Pierre-Auguste Renoir. Theo viện công tố Marseille, 4 tác phẩm bị nhắm tới là những tác phẩm có giá trị cao nhất trong bảo tàng.
(AFP) – Chiến tranh thương mại Mỹ-Canada leo thang. Tổng thống Donald Trump hôm qua 08/09/2026 cấm nhập khẩu một số sản phẩm của Canada và tăng thêm mức thuế hải qiuan với nhiều mặt hàng khác. Lệnh cấm liên quan đến « nhiều loại nước uống có cồn, thực phẩm chế biến từ sữa và xe máy 2 bánh loại 800 centimet khối. Lệnh mới có hiệu lực từ ngày 29/09/2029. Một danh sách khác gồm nệm giường, xe sử dụng trong các sân gôn …. chịu thêm một nấc thuế mới 50 % kể từ ngày 15/09/2026.
(AFP) – Google đầu tư 13 tỷ euro vào Phần Lan trong hai năm sắp tới. Thông báo hôm nay 09/09/2026 cho biết đây là khoản đầu tư lớn nhất của tập đoàn tại châu Âu. Google đặc biệt chú ý đến các dự án cơ sở hạ tầng trong công nghệ kỹ thuật số, các trung tâm xử lý dữ liệu cho phép phát triển trí tuệ nhân tạo.
(AFP) – Ai Cập dự trù xây dựng trung tâm xử lý dữ liệu cho công nghệ AI đầu tiên. Trung tâm chủ yếu sử dụng công nghệ của tập đoàn Mỹ Nvidia. Thông báo được đưa ra hôm nay 09/09/2026 vào lúc Mỹ và Trung Quốc cùng nỗ lực mở rộng ảnh hưởng tại Trung Đông và Châu Phi. Trước chuyến công du Ai Cập của lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, tập đoàn viễn thông Hoa Vi Trung Quốc cũng đã đề nghị một chương trình xây dựng trung tâm Data quy mô. Ai Cập và Trung Quốc kêu gọi đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực thông minh nhân tạo và công nghệ.
(AFP) – Thượng đỉnh ba bên Nga, Mỹ và Trung Quốc có thể diễn ra nhân hội nghị APEC tháng 11/2026. Phát ngôn viên của điện Kremlin, Dmitry Peskov hôm 09/09/2026 cho biết rất có thể các ông Vladimir Putin, Donald Trump và Tập Cận Bình sẽ gặp nhau bên lề thượng đỉnh Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á Thái Bình Dương, dự trù diễn ra trong hai ngày 18 và 19/11/2026 tại Thâm Quyến, Trung Quốc. Ông Peskov đồng thời xác nhận là tổng thống Nga sẽ đến dự hội nghị APEC năm nay.
*******
Drone phản lực của Nga : Nỗi kinh hoàng mới trên bầu trời Ukraina - RFI
Theo chính quyền Ukraina, Nga đã phóng gần 200 drone nhắm vào Kiev và vùng phụ cận trong đêm qua rạng sáng nay 09/09/2026. Một cuộc tấn công của Nga bằng drone vào một cửa khẩu biên giới giữa Ukraina và Moldova cũng đã khiến 2 người thiệt mạng và 3 người bị thương, theo thông báo hôm nay 09/09/2026 của Oleg Kiper, thống đốc vùng Odessa của Ukraina.
Bên cạnh tên lửa đạn đạo mà Urkaina hiện đang thiếu tên lửa Patriot để đánh chặn, các tốp drone động cơ phản lực mà Nga phóng ồ ạt đến Ukraina, đặc biệt nhắm vào thủ đô Kiev trong những ngày qua đã khiến hệ thống phòng không Ukraina chật vật đối phó, gieo rắc nhiều chết chóc và gây hỗn loạn tại thủ đô Kiev. Tổng thống Ukraina, Volodymyr Zelensky, hôm Chủ Nhật 06/09 lên án : « Nỗi kinh hoàng đang diễn ra trên bầu trời những ngày gần đây » là một « chiến thuật mới » của Vladimir Putin.
Trong 4 năm qua, để đối phó với cuộc chiến tranh xâm lược của Nga, Ukraina đã phát triển một hệ thống phòng thủ chống drone được cho là ít tốn kém nhưng tương đối hiệu quả, đưa Ukraina trở thành một hình mẫu trên thế giới trong lĩnh vực này, được nhiều đối tác đề nghị chia sẻ kinh nghiệm.
Tuy nhiên, phương thức sử dụng drone đánh chặn từng được đánh giá cao, cho phép các lực lượng phòng không Ukraina bắn hạ phần lớn các drone tầm xa của Nga có nguồn gốc từ mẫu drone Shahed do Iran chế tạo, lại đang gặp thách thức nghiêm trọng trước những loại drone động cơ phản lực mới mà Nga triển khai ồ ạt từ mùa hè năm nay.
Về mặt kỹ thuật, các drone đánh chặn của Ukraina được điều khiển thủ công đã tiêu diệt các drone Nga ngay trên không. Dòng drone này của Nga được trang bị động cơ đốt trong và cánh quạt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thế hệ drone phản lực mới của Nga được trang bị động cơ phản lực của Trung Quốc, có khả năng bay ở độ cao tới 5 km, đạt vận tốc 400 - 600 km/giờ, so với tốc độ 180 km/giờ của các drone sử dụng động cơ đốt trong và cánh quạt. AFP cho biết mẫu drone phản lực mới nhất của Nga có thể mang tới 90 kg thuốc nổ, gần gấp đôi các phiên bản trước, đồng thời có kích thước lớn hơn, dài tới 6 mét và sải cánh 5,5 mét.
Quảng cáo
Những thông số này khiến drone phản lực của Nga gần giống với tên lửa hành trình và nằm ngoài tầm đánh chặn của các thiết bị hiện có của Ukraina. Chuyên gia quân sự Ukraina, Serguiï Zgourets, nhận định với AFP : Các loại drone này « xóa sạch những tiến bộ mà chúng tôi đã đạt được trong cuộc chiến chống » drone thông thường trước đây.
Theo ước tính của Ukraina, Nga đã phóng 2.800 drone phản lực trong tháng 8 vừa qua, so với con số 1.500 trong tháng 7 và chỉ vài trăm chiếc trong tháng 6. Tỷ lệ drone phản lực bị tiêu diệt chỉ vào khoảng 60%, so với tỉ lệ hơn 90% đối với các drone động cơ đốt trong và cánh quạt.
Khác với các drone thông thường, vốn từng tấn công thành phố theo từng đợt tập trung, mỗi đợt với vài chục, thậm chí cả trăm chiếc, các drone phản lực giờ đây được Nga phóng theo từng tốp nhỏ, cả ngày và đêm. Hệ quả là số lần báo động phòng không ở Ukraina tăng mạnh, tới hơn chục lần mỗi ngày.
Trong thời gian có báo động phòng không, các cơ quan và nhiều cửa hàng phải đóng cửa, trong khi thành phố với khoảng 3 triệu dân đang thiếu trầm trọng các hầm trú bom. Hoạt động của hệ thống tàu điện ngầm bị hạn chế, dẫn đến tình trạng giao thông hỗn loạn. Nhiều trường học thông báo chuyển sang hình thức dạy học từ xa.
Tình trạng báo động phòng không liên tục như vậy đã làm đảo lộn đời sống xã hội và kinh tế, đến mức chính quyền phải thông báo thay đổi các quy định an ninh theo hướng bớt nghiêm ngặt. Theo AFP, đây là một động thái hiếm thấy từ khi nổ ra chiến tranh, nhằm cho phép thủ đô Kiev có thể tiếp tục hoạt động.
Một số người cáo buộc chính quyền Ukraina đã không lường trước mối đe dọa này từ đối phương. Theo các nhà phân tích, Nga đã bắt đầu sản xuất các loại drone phản lực từ cách nay 18 tháng và hiện giờ khả năng chế tạo đã lên tới 3.000 drone/tháng.
Tuần trước, blogger Ukraina, Nikolaïevski Vaniok, người có mối liên hệ gần gũi với giới phòng không, nhận định : « Nga đang có nhiều cơ hội thuận lợi với các drone phản lực » và « 90% số vụ drone đánh trúng mục tiêu » liên quan đến drone phản lực.
Trước mối đe dọa này, tổng thống Ukraina, Volodymyr Zelensky, hôm 03/09 đã triệu tập nội các quân sự nhằm thúc đẩy việc sản xuất drone đánh chặn có tốc độ cao hơn. Ông cho biết các nhà sản xuất Ukraina trước đó đã phát triển những nguyên mẫu và bây giờ phải « nâng hiệu quả của loại vũ khí mới này lên mức cần thiết ».
Theo Serguiï Zgourets, giám đốc trung tâm phân tích Defense Express, các drone đánh chặn, dù hiệu quả vẫn cần được chứng minh, chỉ là một trong những phương án đang được tính đến. Ông cho rằng một biện pháp đáp trả hiệu quả sẽ phải kết hợp nhiều phương tiện, bao gồm không quân, các hệ thống phòng thủ địa đối không, tác chiến điện tử và các cuộc tấn công nhằm vào những địa điểm phóng và cơ sở sản xuất drone tại Nga.
Tuy nhiên, giám đốc trung tâm phân tích Defense Express lưu ý : « Nga đã đi trước một bước về công nghệ này » và trong kiểu đối đầu như vậy, thông thường « cần tới 6 tháng » để phát triển các biện pháp đối phó hiệu quả.
**********
Iran tuyên bố mở rộng khu vực hạn chế hàng hải sang Vịnh Oman, Biển Ảrập
Người phát ngôn IRGC hôm nay (9/9) tuyên bố bất kỳ tàu thuyền nào đi qua khu vực hạn chế mới sẽ phải chịu các biện pháp trừng phạt của Iran. Ông nói thêm Tehran sẽ thông báo cụ thể tọa độ chính xác của khu vực này.

Theo hãng tin Anadolu, IRGC công bố quyết định sau khi truyền thông nhà nước Iran hôm 6/9 dẫn lời Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Mohsen Rezaei thông báo, Tehran sẽ thiết lập một khu vực hạn chế bên ngoài eo biển Hormuz trong những ngày tới.
Động thái diễn ra đúng vào ngày giá dầu thế giới đã vượt mốc 100 USD/thùng, trong bối cảnh xung đột leo thang giữa Mỹ - Iran cùng với các cuộc tấn công của nhóm Houthi được Tehran hậu thuẫn ở Yemen vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ảrập Xêút, làm gia tăng lo ngại về việc gián đoạn nguồn cung nhiên liệu. Giá dầu thô Brent đã vượt ngưỡng này lần đầu tiên sau gần 2 tháng, tăng 2,2% lên mức 100,07 USD/thùng trong phiên giao dịch tại châu Á ngày 9/9, mức cao nhất kể từ ngày 24/7.
Đài RT dẫn lời các chuyên gia của tập đoàn ngân hàng và dịch vụ tài chính đa quốc gia Hà Lan ING đánh giá: "Những diễn biến gần đây càng củng cố nhận định rằng chúng ta còn một chặng đường dài nữa mới có thể nối lại đàm phán nhằm chấm dứt xung đột Mỹ - Iran. Trong thời gian chờ đợi, thị trường nhiều khả năng sẽ tiếp tục phải tính đến một khoản phí rủi ro đáng kể về giá dầu mỏ".
Đợt tăng giá mới nhất diễn ra sau sự leo thang căng thẳng nghiêm trọng trên biển. Quân đội Mỹ đã tấn công 5 tàu chở dầu thô của Iran hôm 8/9. Ngay sau đó, Iran tuyên bố đã tập kích 2 tàu của Mỹ và 8 tàu chở dầu khác tại Vịnh Ba Tư để trả đũa, gây "thiệt hại đáng kể."
Trước đó, IRGC đã đưa ra "cảnh báo khẩn cấp", yêu cầu thủy thủ đoàn trên các tàu chở dầu gần Bahrain và Kuwait phải rời bỏ phương tiện, với lý do tàu thuyền trong khu vực sẽ bị nhắm mục tiêu. Các lực lượng Iran cũng phóng tên lửa đạn đạo vào một loạt cơ sở quân sự của Mỹ trên khắp khu vực, bao gồm cả các cơ sở tại Jordan, nơi hệ thống phòng không địa phương đánh chặn thành công 18 trong tổng số 20 tên lửa đang lao tới.
Cuộc đối đầu trên biển đã trở thành một mặt trận ngày càng nổi bật trong xung đột. Washington đã hạn chế hoạt động giao thông ra vào các cảng của Iran, trong khi Tehran áp đặt những biện pháp kiểm soát việc đi lại qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch từng vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu mỏ toàn cầu trước khi xung đột nổ ra.
****
Mỹ hé lộ số tiền ông Trump dùng tặng quà cho trợ lý

Cố vấn truyền thông Margo Martin và Phó Giám đốc điều hành Phòng Bầu dục Chamberlain Harris cũng nhận được 45.000 USD, trong khi Giám đốc điều hành Phòng Bầu dục Walt Nauta được tặng món quà trị giá 20.000 USD.
Các khoản quà tặng được ghi nhận trong bản kê khai tài chính hàng năm của các nhân viên Nhà Trắng và được chính quyền công bố vào tuần trước. Theo báo cáo về tiền lương của Nhà Trắng gửi Quốc hội Mỹ, các trợ lý của Tổng thống Trump là Harp, Martin và Harris nhận mức lương 150.000 USD/năm, còn ông Nauta được trả 175.000 USD/năm.
Tờ Guardian dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho biết: "Ông Trump có thói quen lâu nay là tặng quà Giáng sinh cho những người trong vòng thân cận của mình, đôi khi bao gồm cả nhân viên và trợ lý. Việc này diễn ra cả trong thời gian ông Trump làm việc tại chính phủ lẫn khi còn hoạt động trong khu vực tư nhân”.
Quan chức này không cho biết liệu các nhân viên khác có nhận được quà tặng tương tự từ tổng thống Mỹ đương nhiệm hay không, nhưng khẳng định các quà tặng bằng tiền mặt không liên quan đến “nhiệm vụ chính thức của những cá nhân nói trên trong chính phủ và do đó hoàn toàn được phép theo các tiêu chuẩn pháp lý và đạo đức hiện hành”.
Bà Harp luôn sát cánh bên ông Trump và nổi tiếng với việc mang theo máy in cầm tay để in các bài báo cũng như bài đăng trên mạng xã hội có nội dung tích cực cho tổng thống, người thích đọc thông tin quan trọng trên giấy hơn là trên màn hình.
Trong khi đó, bà Martin đã làm việc cho ông Trump từ rất lâu. Bà bắt đầu với vai trò trợ lý báo chí tại Nhà Trắng và theo ông Trump đến Palm Beach, bang Florida để hỗ trợ điều hành các hoạt động truyền thông sau khi ông thất bại trước đối thủ Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Bà Martin đã trở lại Nhà Trắng cùng ông Trump sau chiến thắng vào năm 2024.
******
Cửa ngõ thương mại Iran tê liệt trước đòn phong tỏa của Mỹ
Những bến cảng tại Bandar Abbas trở nên vắng vẻ, nhiều người lao động mất việc khi lệnh phong tỏa của Mỹ làm nghẽn dòng chảy thương mại Iran.
Tại một bến tàu ở Bandar Abbas, Mohammad Torabian giờ gần như không còn việc để làm. Trước khi chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát cuối tháng 2, mỗi ngày có tới 50 xe tải chở thực phẩm và thịt đến đây dỡ hàng, tạo sinh kế cho khoảng 500 người quanh khu vực.
"Công việc kinh doanh hiện nay rất tệ. Ở đây không còn việc gì", ông Torabian nói với AP.
Tình cảnh ảm đạm này phần nào cho thấy sức ép từ lệnh phong tỏa của Mỹ đối với Bandar Abbas, cửa ngõ thương mại quan trọng ở miền nam Iran. Khi hoạt động hàng hải suy giảm, những ảnh hưởng cũng dần hiện rõ ở nhiều khu vực khác của đời sống kinh tế thành phố.
Cậu bé dừng xe đạp trên bãi biển ở thành phố Bandar Abbas, Iran ngày 7/9. Ảnh: AP
Mỹ tái áp đặt phong tỏa hải quân đối với hoạt động vận tải liên quan đến Iran từ giữa tháng 7, sau khi các nỗ lực đàm phán giữa Washington và Tehran sụp đổ. Biện pháp này tập trung vào việc ngăn các tàu chở hàng hóa và dầu của Iran đi qua tuyến hàng hải chiến lược.
Mỹ cuối tháng 8 tiếp tục chiến dịch "bóp nghẹt kinh tế" Iran, đồng thời cảnh báo hậu quả đối với các quốc gia không hưởng ứng chiến dịch của Washington, tiếp nối chuỗi biện pháp trừng phạt do Mỹ và các đồng minh áp đặt từ năm 2018.
Tác động từ loạt biện pháp phong tỏa thể hiện rõ qua ảnh vệ tinh chụp hai cảng lớn của Iran là Shahid Rajaee và Imam Khomeini, theo Iran International.
Shahid Rajaee nằm gần Bandar Abbas, là cảng container lớn nhất Iran, xử lý 85-90% lượng container và 55% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu của nước này. Cảng có công suất khoảng 100 triệu tấn hàng mỗi năm, theo số liệu do hãng thông tấn Iran IRNA công bố tháng 7.
Ảnh vệ tinh trước chiến tranh cho thấy nhiều tàu tập trung tại các khu vực bến và hoạt động bốc dỡ diễn ra dày đặc. Trong những hình ảnh sau đó, số tàu giảm đáng kể, nhiều khu vực bốc dỡ không còn hoạt động như trước.
Tình trạng tương tự được ghi nhận tại cảng Imam Khomeini ở phía tây nam Iran, cửa ngõ nhập khẩu lớn nhất của nước này. Lượng tàu và hoạt động tại các khu bến đều giảm so với trước.
Sau 

Trước
***
Greenland 'biến nguy thành cơ' sau lời đe dọa của ông Trump
Greenland đã biến lời đe dọa kiểm soát của Tổng thống Trump thành đòn bẩy giúp hòn đảo thu hút vốn đầu tư và tăng vị thế đàm phán với châu Âu.
Tổng thống Donald Trump ngày 7/9 đăng một bức ảnh trên mạng xã hội Truth Social, trong đó Mỹ, Canada, Greenland, Iceland, Mexico và các đảo khu vực Caribe đều được phủ sắc cờ Mỹ.
Cùng ngày, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đến thăm Greenland và cam kết khoản đầu tư trị giá 200 triệu euro (khoảng 230 triệu USD) vào lĩnh vực khoáng sản, truyền thông vệ tinh và năng lượng tái tạo cho hòn đảo.
Các động thái này dường như cho thấy cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng giữa Mỹ và châu Âu đang diễn ra trên đảo Greenland và khu vực Bắc Cực.
Greenland là đảo lớn nhất thế giới, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Đây là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2.
Vị trí Greenland. Đồ họa: Britannica
Hòn đảo nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nó trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Washington. Nơi đây cũng sở hữu trữ lượng tài nguyên thiên nhiên phong phú, gồm dầu mỏ, khí đốt và đất hiếm, khiến tầm quan trọng chiến lược của hòn đảo càng gia tăng.
Sau khi trở lại Nhà Trắng năm 2025, Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa kiểm soát hòn đảo chiến lược này.
Là lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, Greenland tự quản lý các vấn đề nội bộ. Hòn đảo rời Liên minh châu Âu (EU) năm 1985 sau một cuộc trưng cầu dân ý, nhưng vẫn duy trì quan hệ chặt chẽ với khối thông qua các thỏa thuận về nghề cá và hợp tác phát triển.
Phát biểu tại thành phố Nuuk cùng Thủ tướng Đan Mạch và Thủ hiến Greenland, bà von der Leyen cho biết tuyên bố chung vừa được ký kết khẳng định hòn đảo Bắc Cực này đã chọn châu Âu.
"Tôi cho rằng điều này phản ánh rõ lựa chọn của người dân Greenland trong việc tăng cường quan hệ với EU, phù hợp với các giá trị, quyền tự do và lợi ích của các bạn", bà nói.
Theo bà, tuyên bố này cũng cho thấy châu Âu đã lựa chọn hiện diện nhiều hơn và tham gia sâu hơn tại Greenland và Bắc Cực.
Các khoản đầu tư mới của EU bao gồm dự án nâng cấp vệ tinh và cải thiện hạ tầng Internet tại các vùng hẻo lánh trên hòn đảo thưa dân này, cùng hai dự án khai khoáng nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu thô quan trọng.
Kiểm soát nguồn khoáng sản này là một trong những mục tiêu mà ông Trump nhắm tới khi tuyên bố muốn sáp nhập Greenland vào lãnh thổ Mỹ, kể cả bằng biện pháp quân sự. Dù bị chấn động trước những lời đe dọa đó, Greenland đã khéo léo tận dụng chính áp lực này để thu hút những cam kết có lợi từ các đồng minh châu Âu.
Từ trái qua phải: Thủ hiến Greenland Jens -Frederik Nielsen, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Nuuk ngày 7/9. Ảnh: AP
Năm ngoái, Đan Mạch thông báo bổ sung hơn 6,5 tỷ USD ngân sách quân sự để tăng cường an ninh tại Bắc Cực và Bắc Đại Tây Dương, bao gồm cả Greenland. Copenhagen cũng rót thêm 250 triệu USD cho giai đoạn đến năm 2029 nhằm hỗ trợ hạ tầng, y tế và tăng trưởng kinh tế của hòn đảo.
Ngoài thông báo ngày 7/9, EU cũng đã đề xuất tăng hơn gấp đôi ngân sách dài hạn dành cho Greenland, lên mức 530 triệu euro trong giai đoạn 2028-2034.
Giới chính trị gia Greenland cũng tận dụng mối lo ngại về sự can thiệp của Mỹ để thúc đẩy châu Âu đẩy nhanh tiến độ đầu tư vào các dự án khai thác khoáng sản tại đây.
"Nếu các vị không sớm đưa ra đề nghị, những bên khác sẽ làm điều đó. Chúng tôi cảm nhận rõ mọi thứ đang thay đổi", Mute Egede, quan chức ngoại giao của đảo Greenland, nói với các nghị sĩ châu Âu tuần trước.
Nỗ lực thắt chặt quan hệ với Greenland của EU diễn ra sau khi Iceland, một quốc gia Bắc Cực, tuần trước từ chối khởi động lại các cuộc đàm phán gia nhập liên minh. Động thái của Iceland đã giáng đòn vào tham vọng biến khối này thành đối trọng địa chính trị chống lại sức ép của ông Trump.
200 triệu euro không thể mua nổi Greenland, nhưng khoản đầu tư này đảm bảo châu Âu sẽ hiện diện khi Greenland quyết định ai là bên sẽ được trao quyền khai thác mỏ, cung cấp năng lượng cho các thị trấn, truyền tải dữ liệu và đồng hành cùng hòn đảo, theo Open Magazine.
"Ủy ban châu Âu gọi đây là hợp tác phát triển. Nhưng thực chất, đó còn là bước đi định vị chiến lược", các bình luận viên của tạp chí này nhận định.
Người Greenland tập trung biểu tình bên ngoài trụ sở mới của lãnh sự quán Mỹ tại thủ phủ Nuuk hôm 21/5. Ảnh: AFP
Trong khi châu Âu tăng đầu tư vào Greenland, Mỹ vẫn chưa thực sự rót tiền hay đưa ra các cam kết cụ thể cho hòn đảo. Ông Trump đã nhiều lần đề nghị mua lại hòn đảo, nhưng chưa bao giờ đưa ra mức giá cụ thể hay các thỏa thuận rõ ràng.
Cách tiếp cận của ông Trump với Greenland bị người dân địa phương chế giễu. Hầu hết dân đảo đều phớt lờ đặc phái viên do ông cử đến thăm, trong đó có Thống đốc Louisiana Jeff Landry đến Nuuk hồi tháng 5.
Thậm chí, chính những đe dọa từ ông Trump đã vô tình đẩy chính quyền Greenland xích lại gần Brussels hơn, theo Sune Engel Rasmussen, nhà bình luận của WSJ.
"Điều đó là sự ủng hộ tinh thần đối với chúng tôi, cho thấy EU luôn sát cánh. Quan trọng hơn, EU gửi thông điệp mạnh mẽ tới chính quyền Mỹ rằng can thiệp vào Greenland cũng đồng nghĩa can thiệp vào toàn bộ Liên minh châu Âu", ông Egede nói với Nghị viện châu Âu tuần trước.
Nền kinh tế Greenland phụ thuộc lớn vào viện trợ để duy trì mức sống của gần 60.000 dân trên đảo. Đan Mạch hỗ trợ kinh tế Greenland bằng khoản trợ cấp trọn gói hàng năm khoảng 620 triệu USD, đồng thời tài trợ ngân sách cho hệ thống cảnh sát, nhà tù và quốc phòng. Tổng cộng, viện trợ từ Đan Mạch và EU chiếm gần một nửa ngân sách của Greenland.
Một cảng Nuuk, Greenland hồi tháng 3/2025. Ảnh: AFP
Nghề cá chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu, khiến hòn đảo rất dễ bị tổn thương trước biến đổi môi trường và biến động cầu của thị trường quốc tế.
Du lịch đang phát triển nhưng bị rào cản bởi vị trí địa lý biệt lập và cơ sở lưu trú hạn chế. Ngành khai khoáng hứa hẹn mang lại nguồn thu đột phá nhưng liên tục gặp khó khăn trong việc chuyển từ giai đoạn thăm dò sang sản xuất quy mô lớn.
Dòng vốn đầu tư từ EU có thể giúp Greenland đa dạng hóa nền kinh tế, nâng cao năng lực quản lý hành chính và giảm bớt sự phụ thuộc vào một ngành đơn lẻ hay một nhà tài trợ duy nhất. Đầu tư từ Mỹ cũng có thể đóng góp vào quá trình này, miễn là Greenland có tiếng nói bình đẳng trong việc đưa ra các điều khoản.
"Greenland không nhất thiết phải chọn một trong hai, họ chỉ cần đủ vị thế thương lượng để ngăn các đối tác đưa ra lựa chọn thay cho mình", bài viết trên Open Magazine kết luận.
Thanh Tâm (Theo WSJ, Open Magazine, CNN)
********

















