Tài
sản của tổng thống Mỹ tăng kỷ lục kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng,
phương Tây bị Trung Quốc qua mặt từ nông nghiệp, công nghiệp đến năng
lượng, vị tướng lĩnh có khả năng giành ghế tổng thống của Zelensky nếu
Ukraina tổ chức bầu cử, thế hệ không thuốc lá ở Pháp và tình trạng dịch
bệnh Ebola hoành hành ở Cộng Hòa Dân Chủ Congo. Trên đây là những chủ đề
chính của các báo Pháp số ra hôm nay, 03/07/2026.
Ai đã kiếm được hàng tỷ đô la ?
Về thời
sự châu Mỹ, tờ Le Monde và Libération hôm nay đều quan tâm đến sự gia
tăng tài sản của Donald Trump kể từ khi ông quay lại Nhà Trắng vào năm
2025. Trong bài “Thu nhập kỷ lục của Trump kể từ khi trở lại nắm quyền”,
Le Monde dẫn số liệu từ bản kê khai tài chính thường niên, cho biết thu
nhập của tổng thống Mỹ đã tăng thêm ít nhất 2,2 tỷ đô la chỉ trong một
năm, nâng tổng tài sản lên khoảng 7,6 tỷ đô la.
Trong bài “Ai đã
kiếm được hàng tỷ đô la? Chính là Donald Trump”, tờ Libération chỉ rõ
mức tăng chưa từng có này chủ yếu đến từ đầu tư tiền ảo, đồng thời còn
đến từ hoạt động bất động sản và đặc biệt khai thác giá trị thương mại
của thương hiệu Trump. Cụ thể, tổng thống thu về khoản tiền bản quyền
đáng kể khi cho phép sử dụng tên “Trump” cho các khách sạn, sân golf và
khu nghỉ dưỡng trên khắp thế giới, đồng thời kinh doanh nhiều sản phẩm
mang thương hiệu Trump như đồng hồ, nước hoa, giày dép và thậm chí cả
Kinh Thánh, mang lại doanh thu lên tới hàng triệu đô la.
Bên cạnh
các con số, cả hai bài báo đều nhấn mạnh sự đan xen chặt chẽ giữa lợi
ích kinh doanh cá nhân của Donald Trump và việc thực thi quyền lực tổng
thống. Song song với việc thúc đẩy một chính sách có lợi cho ngành tiền
ảo, thông qua việc nới lỏng các quy định và khuyến khích sự phát triển
của thị trường, ông cũng đầu tư mạnh vào lĩnh vực này thông qua các
doanh nghiệp do người thân thành lập, trong đó có World Liberty
Financial, mang lại cho ông hơn nửa tỷ đô la. Bản kê khai tài chính cũng
cho thấy ông thực hiện nhiều giao dịch chứng khoán liên quan đến các
doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các quyết định của chính quyền,
đồng thời nhận nhiều quà tặng và đặc quyền trong quá trình thực hiện
chức vụ.
Theo các tác giả, tình trạng này tạo nên một xung đột lợi
ích với quy mô chưa từng có trong lịch sử Hoa Kỳ. Tờ Libération kết
luận rằng dù là tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ, Donald Trump dường như
đang chứng minh bản thân là một trường hợp hoàn toàn cá biệt, đi ngược
lại phẩm chất gương mẫu và liêm chính mà Hoa Kỳ từng kỳ vọng ở
một nguyên thủ, trong bối cảnh nước Mỹ chuẩn bị kỷ niệm 250 năm lập quốc
dưới một bầu không khí đầy u ám.
Dấu ấn cá nhân của tổng thống Mỹ tại các hoạt động kỷ niệm 250 năm ngày độc lập
Vẫn
nói về tổng thống Mỹ, La Croix hôm nay chạy tựa “Kỷ niệm 250 năm ngày
độc lập Hoa Kỳ, hình ảnh Trump ở khắp mọi nơi”. Hội chợ mừng lễ kỷ niệm
ngày quốc khánh Mỹ bị những người chỉ trích xem là thêm một dự án giúp
vị tổng thống Cộng Hòa để lại dấu ấn cá nhân trong các lễ kỷ niệm quốc
gia.
Lượng khách tham dự khá thưa thớt, nhiều nghệ sĩ và đại diện
các bang Dân Chủ lãnh đạo từ chối tham gia vì lo ngại sự kiện sẽ bị khai
thác cho mục đích chính trị. Đặc biệt, hình ảnh của Donald Trump hiện
diện gần như ở khắp nơi, với mức độ tinh tế khác nhau. Chẳng hạn, ngay
trong khuôn viên hội chợ có trưng bày một mô hình thu nhỏ của công trình
mà ông muốn xây dựng tại Washington, thường được gọi là “Khải Hoàn Môn
của Trump” (Trump Arch).
Buổi tọa đàm hôm 29/06 tại hội chợ có chủ đề là MAHA (Make America Healthy Again – “Làm
cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại”), bao gồm phần thảo luận về tầm quan
trọng của sức khỏe phụ nữ trẻ, với sự tham gia của Marla Maples, vợ cũ
của ... Donald Trump.
Tuy nhiên, với những người ủng hộ Trump, sự
kiện lần này là “thời khắc của sự đoàn kết”. Bà Jane Miller, theo đảng
Cộng Hoà, lên án giới truyền thông và đảng Dân chủ “lúc nào cũng tìm ra
điều gì đó để chỉ trích Trump. Thật đáng xấu hổ khi một số nghệ sĩ và
các bang quyết định không tham gia.”
Trung Quốc qua mặt phương Tây từ nông nghiệp, công nghiệp …
Về
thời sự châu Á, Les Echos hôm nay có hai bài viết về khả năng sản xuất
của Trung Quốc đang đe doạ phương Tây ra sao. Trong bài “Từ xe hơi đến
gan ngỗng, Trung Quốc đều nuốt sạch”, tờ nhật báo kinh tế so sánh
một trang trại nuôi ngỗng còn rất mới ở miền Đông Trung Quốc sẽ sản xuất
500 tấn gan ngỗng béo (foie gras) trong năm nay, trong khi mà một trang
trại điển hình ở vùng Tây Nam nước Pháp chỉ sản xuất khoảng 10 tấn. Bộ
Nông nghiệp Trung Quốc đã tài trợ một nửa chi phí xây dựng trang trại
này.
Trên danh nghĩa, các tiêu chuẩn sản xuất hữu cơ tại Trung
Quốc khá nghiêm ngặt, nhưng trên thực tế vẫn tồn tại một mạng lưới sản
xuất và buôn bán ít quan tâm đến các quy định. Những vấn đề về sức khỏe
động vật hầu như không được coi trọng, ngỗng được các robot ép ăn một
cách hoàn toàn cơ giới. Nhờ những lợi thế đó, một làn sóng gan ngỗng
Trung Quốc có giá rẻ hơn 4–5 lần so với các sản phẩm của Pháp đang bắt
đầu tràn vào thị trường Đông Nam Á, rồi tiến sang châu Âu, trong đó có
cả Pháp.
Cũng trong tuần này, Volkswagen thông báo sẽ cắt giảm
100.000 việc làm và đóng cửa bốn nhà máy tại Đức. Thị phần của tập đoàn
tại Trung Quốc đang sụt giảm mạnh. Doanh số của các hãng xe Đức tại thị
trường này đã giảm từ 30 tỷ euro năm 2022 xuống còn 13,6 tỷ euro năm
2025. Trong khi đó, các hãng xe Trung Quốc sẽ tăng gấp đôi thị phần tại
châu Âu chỉ trong một năm (đạt 6%), và nếu xu hướng này tiếp tục, con số
sẽ lên đến 12% vào năm 2028.
Làn sóng hàng hóa và doanh nghiệp
Trung Quốc đang tràn vào châu Âu trong các lĩnh vực ô tô, dược phẩm, hóa
chất, điện tử, robot. Tuy nhiên châu Âu vẫn còn do dự, chủ yếu tổ chức
các cuộc họp và thảo luận. Hiện EU áp dụng mức thuế chống trợ cấp từ 17%
đến 35% đối với ô tô Trung Quốc và tăng cường kiểm soát các khoản đầu
tư của Trung Quốc nhằm tránh để các doanh nghiệp công nghệ chiến lược
của châu Âu bị thâu tóm. Tuy nhiên, theo tác giả, các biện pháp đó vẫn
chưa đủ mạnh để đối phó với sức cạnh tranh ngày càng gia tăng của Trung
Quốc.
… đến sản xuất năng lượng
Còn về
lĩnh vực năng lượng hạt nhân, trong bài “Trung Quốc thành công xây dựng
nhà máy hạt nhân rẻ bằng một nửa so với Mỹ và Pháp”, Les Echos nhận định
chỉ trong hơn ba thập kỷ, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đã xây dựng
được một hệ sinh thái hoàn chỉnh trong lĩnh vực điện hạt nhân, đủ năng
lực xây dựng các lò phản ứng trong thời gian kỷ lục (5 năm), đồng thời
xuất khẩu công nghệ này sang các quốc gia thân thiện với Trung Quốc
trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường.
Hiện nay, Trung
Quốc có 61 lò phản ứng hạt nhân đang vận hành và 39 lò khác đang được
xây dựng. Đây là đội ngũ lò phản ứng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Hoa
Kỳ (94 lò đang hoạt động) và vượt Pháp (57 lò).
Trong cuộc cạnh
tranh về công nghệ và khoa học này, Trung Quốc còn sở hữu một lợi thế
tương đối ít được biết đến và khá thiếu minh bạch: cơ chế tài chính. Để
tài trợ cho việc xây dựng các lò phản ứng, Bắc Kinh đã huy động các ngân
hàng quốc doanh lớn để cấp các khoản vay với lãi suất ưu đãi cho ba
doanh nghiệp nhà nước đang thống lĩnh ngành hạt nhân. Một đặc điểm khác
của mô hình Trung Quốc là 70% nguồn vốn tài trợ cho các dự án hạt nhân
đến từ vốn vay (nợ), trong khi tỷ lệ này chỉ khoảng 30% ở các nước phát
triển và khoảng 50% ở các nền kinh tế mới nổi khác, theo báo cáo trên.
Ukraina : Ai có khả năng giành chiếc ghế tổng thống của Zelensky ?
Về
thời sự châu Âu, Le Monde nói về Valeri Zaloujny, người có khả năng
giành chiếc ghế tổng thống của Zelensky nếu Ukraina tổ chức bầu cử. Dù
đã bị cách chức tổng tư lệnh quân đội vào tháng 2 năm 2024 và sau đó
được bổ nhiệm làm đại sứ Ukraina tại Vương quốc Anh, ông Zaloujny
vẫn thường xuyên được nhắc đến như ứng cử viên hàng đầu trong các cuộc
thăm dò.
Từ Luân Đôn, Zaloujny duy trì sự hiện diện công khai mạnh
mẽ thông qua việc đăng tải các phân tích về cuộc chiến và tham gia vào
các cuộc thảo luận chính trị trong nước. Ông thậm chí chỉ trích
Volodymyr Zelensky, cho rằng tổng thống Ukraina có một phần trách nhiệm
trong thất bại của cuộc phản công năm 2023. Mức độ tín nhiệm của ông
Zaloujny rất cao, đạt 73%, theo một khảo sát gần đây.
Kể từ khi
cuộc xâm lược của Nga bắt đầu, các lãnh đạo quân sự chiếm ưu thế rõ rệt
trong bảng xếp hạng mức độ tín nhiệm, vượt lên trên các chính khách
truyền thống. Sự trỗi dậy của các nhân vật quân sự cho thấy vai trò ngày
càng lớn của các nhà lãnh đạo chiến tranh trong dư luận và có thể tái
định hình sâu sắc bức tranh chính trị Ukraina khi các cuộc bầu cử được
tổ chức trở lại.
Thế hệ không khói thuốc ở Pháp
Vẫn
về thời sự châu Âu, Les Echos nói về dự luật mới sắp được thảo luận ở
Pháp về việc cấm bán thuốc lá cho tất cả những người sinh sau năm 2009.
Trong bài “Thế hệ không khói thuốc”, tờ báo cho biết, dựa theo
một luật của Vương quốc Anh, dự luật này dự trù từ năm tới sẽ cấm bán
thuốc lá cho những người sinh sau năm 2009. Dự luật nhận được sự ủng hộ
của nhiều nghị sĩ, nhưng cũng vấp phải sự phản đối quyết liệt từ các
nhóm vận động hành lang của ngành công nghiệp thuốc lá.
Tại Pháp,
mỗi năm có khoảng 68.000 ca tử vong được cho là do thuốc lá gây ra,
tương đương khoảng 11% tổng số ca tử vong trên cả nước. Năm 2023, ung
thư vẫn là nguyên nhân tử vong hàng đầu liên quan đến thuốc lá, chiếm
55% số ca tử vong ở phụ nữ và 58% ở nam giới. Gánh nặng lớn về sức khỏe
cộng đồng đó cũng tạo áp lực đáng kể lên ngân sách của hệ thống An sinh
xã hội.
CHDC Congo : Dịch bệnh hoành hành trong điều kiện hạ tầng y tế kém phát triển
Cũng
về y tế, Le Monde hôm nay có bài phóng sự về dịch bệnh Ebola ở Cộng Hoà
Dân Chủ Congo. Đây là đợt dịch thứ 17 tại nước này, nhưng lần đầu tiên
xuất hiện ở Mongbwalu, một thị trấn 40.000 dân, nằm cách xa các trung
tâm đô thị và mất nhiều giờ di chuyển. Sự cô lập, thiếu hụt hạ tầng y tế
và bất ổn an ninh sau hàng chục năm xung đột vũ trang và tình trạng di
dời dân cư hàng loạt
càng khiến cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng.
Dù có sự huy động của Hội Chữ Thập Đỏ, các đội ngũ và phương tiện vẫn
không đủ để đáp ứng quy mô thảm họa.
Trong bối cảnh đó, dịch bệnh
vừa cho thấy mức độ nguy hiểm kéo dài của virus Ebola, hiện chưa có
thuốc điều trị đặc hiệu hay vac-xin phổ quát, vừa chỉ ra những hạn chế
mang tính cấu trúc của hệ thống ứng phó y tế tại một khu vực nhiều bất
ổn và kém phát triển.
