Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước 20h ngày 7/4 (7h ngày 8/4 giờ Hà Nội), nếu không quân đội Mỹ sẽ phá hủy toàn bộ cầu tại nước này cũng như các nhà máy điện.

Giới chức Iran bác bỏ tối hậu thư từ ông Trump, cảnh báo "mọi hành động liều lĩnh" của Mỹ sẽ khiến toàn khu vực "chìm trong biển lửa". Tuy nhiên, tuyên bố của ông Trump cũng cho thấy các cây cầu của Iran đang trở thành mục tiêu mà lực lượng Mỹ nhắm tới khi chiến sự leo thang.

Dữ liệu từ Hệ thống Quản lý Cầu Iran (BMS) cho thấy nước này có khoảng 300.000 cầu và công trình kỹ thuật, trong đó 185 cầu dài trên 100 m, 42 cầu có nhịp chính trên 50 m. Nhịp chính là đoạn dài nhất không có trụ đỡ ở giữa. Nhịp chính càng dài thì càng khó thi công, đòi hỏi kỹ thuật xây dựng càng cao.

Theo bình luận viên Mohammad Mansour của Al Jazeera, 5 cây cầu sau đây được đánh giá là mang tính quan trọng chiến lược nhất với Iran dựa trên quy mô và tầm quan trọng kinh tế của chúng.

Cầu Shahid Kalantari

Cầu Shahid Kalantari có chiều dài 1,7 km, bắc qua hồ muối Urmia ở tây bắc Iran, giúp rút ngắn quãng đường di chuyển từ hai thành phố Tabriz và Urmia từ 240 km xuống còn 130 km. Cầu được khánh thành vào tháng 11/2008, sau 29 năm xây dựng với nhiều thách thức kỹ thuật, do nền hồ có độ mặn cao và bùn lầy.

Việc đánh bom cây cầu này không chỉ làm gián đoạn giao thông dân sự giữa hai đô thị lớn, mà còn có thể gây thảm họa môi trường, khi khoảng 35 km kết cấu thép và bê tông đổ xuống hồ Urmia vốn đã suy giảm thể tích nghiêm trọng.

Urmia từng là hồ lớn nhất Trung Đông, nhưng kích thước đã thu hẹp đáng kể trong khoảng 25 năm qua do hạn hán kéo dài, khai thác nông nghiệp quá mức và việc xây đập. Trong giai đoạn 1995-2013, diện tích hồ giảm khoảng 88%.

Tình trạng của hồ Urmia gần đây được cho là phần nào ổn định và xuất hiện tín hiệu phục hồi. Hồ nằm trong vùng núi tây bắc Iran, nhận nước từ 13 con sông và được công nhận là khu vực có tầm quan trọng quốc tế theo Công ước Ramsar năm 1971.

Cầu cạn đa tầng Sadr

Cầu Sadr nằm ở thủ đô Tehran, dài 11 km với 234 trụ đỡ, được xây dựng hoàn toàn bởi các kỹ sư Iran. Sadr khánh thành tháng 11/2013, là cầu cao thứ 11 trên thế giới và là cầu đa tầng dài nhất Trung Đông.

Công trình là tuyến giao thông huyết mạch phục vụ hàng triệu người dân Tehran mỗi ngày. Nếu bị tấn công, công trình có thể gây thương vong lớn trong đô thị, làm tê liệt một trục giao thông quan trọng của thủ đô và đẩy hệ thống sơ tán khẩn cấp vào tình trạng hỗn loạn.

Cầu vịnh Ba Tư

Cầu vịnh Ba Tư nằm ở tỉnh Hormuzgan, miền nam Iran, có chiều dài 3,4 km. Đây là dự án đầy tham vọng mà Tehran ấp ủ suốt hơn nửa thế kỷ, được khởi công năm 2011. Tuy nhiên, cầu đến nay vẫn dang dở do thiếu vốn, trong khi các hạng mục nền móng và cấu kiện chìm dưới nước quy mô lớn đã hoàn thành.

Khi xây xong, cầu sẽ kết nối Qeshm, đảo lớn nhất của Iran ở vùng Vịnh, với thành phố Bandar Abbas, cảng lớn nhất trên đất liền.

Cầu đã được đầu tư lên tới 700 triệu USD và là hạng mục trung tâm của Hành lang Vận tải Quốc tế Bắc - Nam, với sự tham gia của cả Ấn Độ và Nga.

Phần móng bê tông của cầu nếu bị tấn công sẽ giáng đòn nặng nề vào thành quả quy hoạch kéo dài hàng thập kỷ, dập tắt hy vọng của Iran về việc thiết lập hành lang kết nối trực tiếp giữa đất liền và đảo Qeshm.

Cầu vòm Karun-4

Cầu vòm Karun-4 cũng được thiết kế và xây dựng hoàn toàn bởi các chuyên gia Iran. Karun-4 khánh thành năm 2015, dài 378 m, là cầu vòm dài nhất của nước này, nằm gần đập nước cùng tên.

Đây là tuyến kết nối quan trọng giữa thành phố Shahrekord, tỉnh Chaharmahal và Bakhtiari, với thành phố Izeh ở tỉnh Khuzestan lân cận. Do nằm ngay phía trên hồ chứa và gần đập thủy điện, nếu bị tấn công, công trình có thể gây hư hại dây chuyền tới đập, làm tăng nguy cơ lũ lụt nghiêm trọng cho khu vực hạ lưu.

Cầu dây văng Ghadir

Cầu Ghadir nằm ở thành phố Ahvaz, tỉnh Khuzestan, nơi được xem là đầu tàu của ngành dầu khí và thép Iran. Cầu dài 1.014 m, rộng 22 m, bắc qua sông Karun.

Nếu bị phá hủy, công trình có thể chia cắt thành phố, làm gián đoạn nghiêm trọng việc đi lại của người dân và cản trở hoạt động của các dịch vụ khẩn cấp tại khu vực.

Chiến sự Iran đã bước sang tuần thứ 6 mà chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khiến hơn 3.000 người thiệt mạng. Quân đội Mỹ và Israel đã tập kích hàng nghìn mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược ở Iran, trong khi Tehran phóng tên lửa, UAV vào các nước vùng Vịnh để đáp trả, đồng thời phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, huyết mạch hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu toàn cầu.

Tổng thống Trump hôm 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu lớn nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây. Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương.

Truyền thông Iran sau đó đăng danh sách các cây cầu lớn tại Trung Đông, ám chỉ có thể nhắm mục tiêu để trả đũa nếu hạ tầng của Tehran bị tấn công. Trong số này có một cầu ở Kuwait, một cầu kết nối Arab Saudi với Bahrain, hai cầu ở Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất và ba cầu ở Jordan.

Như Tâm (Theo Al Jazeera, AFP, Reuters)