Kinh Đời

Việc làm, thất nghiệp và thị trường

Để thuận lợi, chúng ta tạm định nghĩa “việc làm” là một sự quy đổi của thời gian nhàn rỗi để làm một việc gì đó kiếm được thu nhập (hay bất cứ lợi í


Bài này chúng ta sẽ không nói về các khái niệm, lý do đã từng nói nhiều lần và rất phức tạp. Ví dụ, khái niệm “thất nghiệp” là gì thực ra không đơn giản. Một cơ quan thuộc chính phủ Mỹ đưa ra 6 cách định nghĩa khác nhau, chưa kể cách thống kê còn thêm bớt, xóa sửa nhằm mục đích làm đẹp các con số chỉ số thất nghiệp. Vì vậy, con số chính thức chỉ có tính chất tham khảo, nói láo cho vui. Các tổ hợp tài chính đều những chỉ số riêng của họ với một nguyên tắc cơ bản “tin chính quyền là…bán nhà”.

Để thuận lợi, chúng ta tạm định nghĩa “việc làm” là một sự quy đổi của thời gian nhàn rỗi để làm một việc gì đó kiếm được thu nhập (hay bất cứ lợi ích nào) nhằm thỏa mãn nhu cầu bản thân người đó. Người thất nghiệp là người không có được việc làm theo định nghĩa việc làm nói trên.

Muốn giảm tỉ lệ thất nghiệp, thì phải tạo ra nhiều “việc làm”. Đó là lý luận dễ hiểu và đơn giản. Nhưng nếu nghĩ kĩ thì sẽ chẳng đơn giản, lý do với từ “việc làm”, chúng ta cần xem xét cụ thể là làm cái gì và tạo ra thu nhập thế nào? Nói một cách đơn giản, nếu một việc làm tốn thời gian cả ngày mà không đủ nuôi sống bản thân người đó (chứ chưa nói đến gia đình) thì đó có được xem là việc làm?
Kinh tế gia lẫy lừng Milton Friedman từng hỏi một quan chức Tàu cộng, tại sao lại cho công nhân cuốc đất bằng xẻng mà không bằng máy ủi?

Quan chức Tàu trả lời vì ông ta muốn tạo ra việc làm (hiển nhiên nếu dùng máy ủi thì sẽ cắt giảm hàng trăm công nhân). Vậy tại sao nếu mấy anh muốn tạo ra việc làm thì không dùng muỗng đào đất?

Vấn đề ở đây, bản chất của việc làm không phải vì nó tên là “việc làm” mà ở năng suất thực sự của nó (hay nôm na là của cải vật chất mà công việc đó tạo ra). Đó mới chính là cái quan trọng.

Nếu muốn tạo ra hàng triệu thứ có tên là “việc làm” thực chất rất dễ (vì vậy khái niệm thất nghiệp không tồn tại ở chế độ cộng sản như Liên Xô trước đây), đặc biệt khi kinh tế tập trung kế hoạch hóa của nhà nước làm điều này. Nhưng hậu quả là năng suất của mỗi công việc sẽ cực thấp và đất nước về lâu, về dài sẽ tụt hậu.

Vì vậy, trách nhiệm của chính phủ không phải ở việc tạo ra bao nhiêu việc làm. Bất cứ chính trị gia nào hô hào tôi lên sẽ tạo ra việc làm (một cách trực tiếp) là lừa đảo. Trách nhiệm của chính phủ làm đảo bảo môi trường tốt nhất, năng động để có việc làm với năng suất cao là môi trường tự do kinh tế.

Ở môi trường đó, các doanh nghiệp cũng chẳng có nghĩa vụ hay trách nhiệm phải tạo ra việc làm. Họ cho bạn làm việc vì nguyên nhân đơn giản, do lợi ích riêng của họ. Lợi ích của họ ở đây là khi thị trường (xã hội, người dân) có nhu cầu về một sản phẩm, của cải vật chất nào đó, thì doanh nghiệp có thể kiếm lời từ việc phục vụ, đáp ứng nhu cầu đó. Vì mục đích kiếm lời nên họ mới thuê người làm và qua đó tạo ra việc làm. Adam Smith gọi điều này là “bàn tay vô hình”, chính sự tư lợi của giới chủ doanh nghiệp đã dẫn đến nhiều người được hưởng lợi, trước tiên là người dân-người tiêu dùng, kế đến là giới làm công ăn lương.

Từ đây, cũng dễ hiểu một điều, nguyên nhân mất việc không phải ở việc giới chủ độc ác, muốn thay con người bằng máy móc mà nằm ở lẽ, nhu cầu đòi hỏi của thị trường thay đổi. Các doanh nghiệp phải theo kịp nhu cầu đó nếu không họ sẽ bị đào thải. Nói cho dễ hiểu, chẳng hạn nhu cầu của người dân-người tiêu dùng, đòi hỏi một cái smartphone phải càng ngày càng rẻ. Chính nhu cầu đó dẫn đến bài toán sống còn cho các doanh nghiệp, phải sản xuất smartphone với chi phí thấp nhất. Mà muốn sản xuất thấp nhất thì phải cải thiện năng suất bằng nhiều cách như đổi mới phương pháp sản xuất, kĩ thuật hóa cao hơn và hay đưa sản xuất đến nơi rẻ nhất, qua đó trực tiếp cắt giảm công ăn việc làm của những người có năng suất thấp, hay đòi lương cao, không theo kịp đòi hỏi của thị trường.

Vậy kĩ thuật và khoa học thay đổi thì thất nghiệp càng ngày càng nhiều? Sai! Vì cái mất không bằng cái được! Trở ngược lại vấn đề, khi người ta tiêu ít tiền hơn cho cái smartphone thì số tiền dư ra sẽ được dùng vào việc khác, có nghĩa phải xuất hiện những doanh nghiệp mới đáp ứng nhu cầu phụng sự cho việc khác này. Nghĩa là, có ngành sản xuất mới xuất hiện và hiển nhiên, thêm việc làm mới với năng suất cao hơn.

Quá trình tạo ra việc làm là một quá trình vận động liên tục và quá trình đó càng ngày càng nhanh. Nhanh quá thì nhiều người sẽ theo không kịp, nhiều người cảm thấy bị gạt ra ngoài lề của xã hội, họ cảm thấy cuộc sống ngăn mọi đường sống của họ, trong khi những ngành sản xuất mới xuất hiện thì lại thiếu nhân lực trầm trọng (vì đòi hỏi nhiều kiến thức hơn, thứ đồng biến với năng suất trong ngành nghề đó). Rõ ràng, chúng ta cần thông cảm với những con người đó, nhưng không phải ở việc xã hội cần bước chậm hơn để đợi họ mà ở chuyện giúp họ nâng cao kĩ năng và kiến thức để thích ứng với mô hình sản xuất mới. Đó lại là bài toán giáo dục rõ ràng. Nhưng khi nhìn lại nền giáo dục đầy tham nhũng, bao cấp, kém tự do, kém thực tiễn (không chỉ ở Việt Nam mà là toàn cầu) thì chuyện thừa thầy, thiếu thợ còn lâu mới được cải thiện.

Thịnh Phạm @ Viet Conservative

http://cafekubua.com/2016/12/05/viec-lam-nghiep-va-thi-truong/


Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Việc làm, thất nghiệp và thị trường

Để thuận lợi, chúng ta tạm định nghĩa “việc làm” là một sự quy đổi của thời gian nhàn rỗi để làm một việc gì đó kiếm được thu nhập (hay bất cứ lợi í


Bài này chúng ta sẽ không nói về các khái niệm, lý do đã từng nói nhiều lần và rất phức tạp. Ví dụ, khái niệm “thất nghiệp” là gì thực ra không đơn giản. Một cơ quan thuộc chính phủ Mỹ đưa ra 6 cách định nghĩa khác nhau, chưa kể cách thống kê còn thêm bớt, xóa sửa nhằm mục đích làm đẹp các con số chỉ số thất nghiệp. Vì vậy, con số chính thức chỉ có tính chất tham khảo, nói láo cho vui. Các tổ hợp tài chính đều những chỉ số riêng của họ với một nguyên tắc cơ bản “tin chính quyền là…bán nhà”.

Để thuận lợi, chúng ta tạm định nghĩa “việc làm” là một sự quy đổi của thời gian nhàn rỗi để làm một việc gì đó kiếm được thu nhập (hay bất cứ lợi ích nào) nhằm thỏa mãn nhu cầu bản thân người đó. Người thất nghiệp là người không có được việc làm theo định nghĩa việc làm nói trên.

Muốn giảm tỉ lệ thất nghiệp, thì phải tạo ra nhiều “việc làm”. Đó là lý luận dễ hiểu và đơn giản. Nhưng nếu nghĩ kĩ thì sẽ chẳng đơn giản, lý do với từ “việc làm”, chúng ta cần xem xét cụ thể là làm cái gì và tạo ra thu nhập thế nào? Nói một cách đơn giản, nếu một việc làm tốn thời gian cả ngày mà không đủ nuôi sống bản thân người đó (chứ chưa nói đến gia đình) thì đó có được xem là việc làm?
Kinh tế gia lẫy lừng Milton Friedman từng hỏi một quan chức Tàu cộng, tại sao lại cho công nhân cuốc đất bằng xẻng mà không bằng máy ủi?

Quan chức Tàu trả lời vì ông ta muốn tạo ra việc làm (hiển nhiên nếu dùng máy ủi thì sẽ cắt giảm hàng trăm công nhân). Vậy tại sao nếu mấy anh muốn tạo ra việc làm thì không dùng muỗng đào đất?

Vấn đề ở đây, bản chất của việc làm không phải vì nó tên là “việc làm” mà ở năng suất thực sự của nó (hay nôm na là của cải vật chất mà công việc đó tạo ra). Đó mới chính là cái quan trọng.

Nếu muốn tạo ra hàng triệu thứ có tên là “việc làm” thực chất rất dễ (vì vậy khái niệm thất nghiệp không tồn tại ở chế độ cộng sản như Liên Xô trước đây), đặc biệt khi kinh tế tập trung kế hoạch hóa của nhà nước làm điều này. Nhưng hậu quả là năng suất của mỗi công việc sẽ cực thấp và đất nước về lâu, về dài sẽ tụt hậu.

Vì vậy, trách nhiệm của chính phủ không phải ở việc tạo ra bao nhiêu việc làm. Bất cứ chính trị gia nào hô hào tôi lên sẽ tạo ra việc làm (một cách trực tiếp) là lừa đảo. Trách nhiệm của chính phủ làm đảo bảo môi trường tốt nhất, năng động để có việc làm với năng suất cao là môi trường tự do kinh tế.

Ở môi trường đó, các doanh nghiệp cũng chẳng có nghĩa vụ hay trách nhiệm phải tạo ra việc làm. Họ cho bạn làm việc vì nguyên nhân đơn giản, do lợi ích riêng của họ. Lợi ích của họ ở đây là khi thị trường (xã hội, người dân) có nhu cầu về một sản phẩm, của cải vật chất nào đó, thì doanh nghiệp có thể kiếm lời từ việc phục vụ, đáp ứng nhu cầu đó. Vì mục đích kiếm lời nên họ mới thuê người làm và qua đó tạo ra việc làm. Adam Smith gọi điều này là “bàn tay vô hình”, chính sự tư lợi của giới chủ doanh nghiệp đã dẫn đến nhiều người được hưởng lợi, trước tiên là người dân-người tiêu dùng, kế đến là giới làm công ăn lương.

Từ đây, cũng dễ hiểu một điều, nguyên nhân mất việc không phải ở việc giới chủ độc ác, muốn thay con người bằng máy móc mà nằm ở lẽ, nhu cầu đòi hỏi của thị trường thay đổi. Các doanh nghiệp phải theo kịp nhu cầu đó nếu không họ sẽ bị đào thải. Nói cho dễ hiểu, chẳng hạn nhu cầu của người dân-người tiêu dùng, đòi hỏi một cái smartphone phải càng ngày càng rẻ. Chính nhu cầu đó dẫn đến bài toán sống còn cho các doanh nghiệp, phải sản xuất smartphone với chi phí thấp nhất. Mà muốn sản xuất thấp nhất thì phải cải thiện năng suất bằng nhiều cách như đổi mới phương pháp sản xuất, kĩ thuật hóa cao hơn và hay đưa sản xuất đến nơi rẻ nhất, qua đó trực tiếp cắt giảm công ăn việc làm của những người có năng suất thấp, hay đòi lương cao, không theo kịp đòi hỏi của thị trường.

Vậy kĩ thuật và khoa học thay đổi thì thất nghiệp càng ngày càng nhiều? Sai! Vì cái mất không bằng cái được! Trở ngược lại vấn đề, khi người ta tiêu ít tiền hơn cho cái smartphone thì số tiền dư ra sẽ được dùng vào việc khác, có nghĩa phải xuất hiện những doanh nghiệp mới đáp ứng nhu cầu phụng sự cho việc khác này. Nghĩa là, có ngành sản xuất mới xuất hiện và hiển nhiên, thêm việc làm mới với năng suất cao hơn.

Quá trình tạo ra việc làm là một quá trình vận động liên tục và quá trình đó càng ngày càng nhanh. Nhanh quá thì nhiều người sẽ theo không kịp, nhiều người cảm thấy bị gạt ra ngoài lề của xã hội, họ cảm thấy cuộc sống ngăn mọi đường sống của họ, trong khi những ngành sản xuất mới xuất hiện thì lại thiếu nhân lực trầm trọng (vì đòi hỏi nhiều kiến thức hơn, thứ đồng biến với năng suất trong ngành nghề đó). Rõ ràng, chúng ta cần thông cảm với những con người đó, nhưng không phải ở việc xã hội cần bước chậm hơn để đợi họ mà ở chuyện giúp họ nâng cao kĩ năng và kiến thức để thích ứng với mô hình sản xuất mới. Đó lại là bài toán giáo dục rõ ràng. Nhưng khi nhìn lại nền giáo dục đầy tham nhũng, bao cấp, kém tự do, kém thực tiễn (không chỉ ở Việt Nam mà là toàn cầu) thì chuyện thừa thầy, thiếu thợ còn lâu mới được cải thiện.

Thịnh Phạm @ Viet Conservative

http://cafekubua.com/2016/12/05/viec-lam-nghiep-va-thi-truong/


BẢN TIN MỚI NHẤT

Chuyện tào lao cuối tuần: Ông đến thăm cháu - Trần Văn Giang

He arrests the bad guys. If you’re bad guy he handcuffs you too

Xem Thêm

CON TRAI 85 TUỔI CHĂM MẸ GIÀ 113 TUỔI

Hình ảnh cụ ông tóc bạc trắng vẫn ngày ngày chăm sóc, cõng mẹ trên lưng khiến nhiều người không cầm được nước mắt.

Xem Thêm

ĐÃ LÂU RỒI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Sao cứ phải giả vờ không than khóc Khi tình em buốt giá nỗi thương đau

Xem Thêm

Quanbac Nguyen: “VỢ BÉ “

Không biết các cụ thì thế nào , phần tớ thì rất là thích hai chữ này lắm !!

Xem Thêm

SÁCH MỚI CỦA ROBERT GATES

Năm 1966 khi đang theo học văn bằng cao học ở đại học Indiana University, ông bí mật gia nhập tình báo CIA và được gởi đi học khóa sỹ quan Không Quân trừ bị

Xem Thêm

Tổng thống Séc nói khẩu hiệu ‘Black Lives Matter’ là kỳ thị chủng tộc

Tổng thống Cộng hòa Séc Milos Zeman tuyên bố, “‘Black Lives Matter’ là một khẩu hiệu phân biệt chủng tộc ...

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Quanbac Nguyen: “VỢ BÉ “

Quan bac Nguyen rat hay trong van de te nhi nay.Dong thoi cung de tra loi rang : tai sao luc chua cuoi,cac nang nho nhe cu nhu la be ti.Nhung khi da du khi de duoc cuoi Xin thi ...Oi gioi ! bay gio thi biet tay ba,va ti le cang thuan khi con cai cang dong.Xua kia bat nat-an hiep ba...nha !

Xem Thêm

Đề bài :Dân Mỹ sắp sửa bị diệt chủng rồi, không cần bầu cử gì nữa.

Ay cho ! cho nghe loi ban tam bay cua ai do thi hong chuyen to ! No ung cu ma khong ai bau thi co nghia la 100% dan chung dong y,khong co phieu trang hoac phieu trong , thi ro rang la 100% ,100% em oi ! 100%... Hay la day lai la cai chieu tro cua con LUA ? dam lam a nhe ! LUA ma !

Xem Thêm

Đề bài :Chơi khăm - Hà Thượng Thủ

Dan choi ngay xua co cau : " Dai den tu dang,khong bang dao phay chem len ".Ke tieu nhan,quan trom cuop va bat luong luon rinh rap. chung ta so ho la no ra tay.Cach hay nhat,danh phu dau va danh khong con manh giap de no nho doi va tranh xa.Noi theo kieu mao Xu chieng la " suc manh tren dau sung ".Cu nhan dao-lo mo voi no va Di hoa vi qui la trong guong VNCH.

Xem Thêm

Đề bài :Xin cẩn thận ➖ TỜ $ TIỀN DOLLAR 100$ GIẢ.

Doc lai hai chu state va hundred cua dong tien gia.Toi cu phan van,kieu nay chem chet cung xuat phat tu VN. Vi VN qua nhung bieu ngu cang ngoai duong o Saigon bang tieng anh hoac bang tieng viet deu sai net chinh ta.Neu la no ! toi khong tin, Nhung biet dau duoc vi tau la anh viet cong la em nhu loi "thang" nguyen thien nhan tuyen bo...

Xem Thêm

Đề bài :Hãy đợi đấy - Nguyễn Bá Chổi

Nhận thấy Hai bức tranh này có đôi chi tiết giống nhau và được để gần nhau nên có thể gây nên hiểu lầm đáng tiếc, tác giả xin xác minh hai tranh này hoàn toàn không liên hệ gì nhau (Đối tượng của "Hãy đợi đấy". Trân trọng, HatKa.

Xem Thêm

Đề bài :Ông Trump “khổ” vì 3 cuộc khủng hoảng ập đến cùng một lúc

Hy vong vao phut chot, hien nay theo hau het cac poll, TT Trump da thua tai cac TB chien luoc , ke ca Florida

Xem Thêm

Đề bài :Ông Trump “khổ” vì 3 cuộc khủng hoảng ập đến cùng một lúc

Hy vong vao phut chot, hien nay theo hau het cac poll, TT Trump da thua tai cac TB chien luoc , ke ca Florida

Xem Thêm

Đề bài : Trump tung đòn mới: Không cho phép người Trung Quốc định cư tại Mỹ

Hoan ho ong Trump co quyet dinh nay.Moi toe,.hay nhin Canada mo rong cua,cap quoc tich cho cac Tu ban va Dai tu ban khi Hongkong dao han phai tra ve cho tau cong,Ket qua bay gio thi sao ? da co rat nhieu cac khu pho china,da co rat nhieu bao lanh than nhan o dai luc...Va tuong lai thi co the Canada co 03 ngon ngu ANH-PHAP-CHINA...va dan chung von sinh de kho khan so voi de nhu vit cua tau thi…...

Xem Thêm

Đề bài :Biển đông có thể là trận thư hùng giửa Taù và Mỹ .

Man kich Bien dong,VN la la bai chinh.Gia thu tau danh chiem VN ve bat cu ly do gi,tau se ep VN chap thuan va thi hanh cong ham dong veu,va nguyen mot hai phan thenh thang se bi tau lam chu va chiem dong,luc do,taiwan-Japan-s.korea cung chi la canh cua so nho thong hoi.Tau cung biet rang,neu xam chiem VN ve bat cu ly do gi,tau se bi 02 dieu kinh khung khong luong truoc duoc.Thu nhat;Dan VN se tu dong dung len danh tau,va voi tinh than bai tau,lich su dau thuong cot dong ma vien...va voi kinh Nghiem chien tranh,tau phai tra mot gia rat dat va bai hoc 1979 con so so truoc mat.Thu hai,do dau My dieu 03 ham doi toi bien dong ? va moi day,Philippine da tro lai voi My va Vn thi dang du giay lap lung,vu du giay nay se phai cham dut vao nhiem ky 2020.Hien nay,tau dang tang gia boi roi,chi co the xi hoi o mat tran AN-Trung,Xi hoi gioi han vi An cung da la lien minh phong thu cua My-Anh-Uc-Nhat...Chua nang thi lien minh chua nhuc nhich,An con du suc chua can toi hau thuan Lien minh.So di goi la chien tranh gioi han la chi de cho co mot lo thong hoi xi bot cang thang trong noi dia va che dau dan tau: Kinh te the tham,that nghiep tran lan da len hon 70 trieu nguoi,cong so dong cua.Thien tai lu lut-cao cao chau chau,dat trong cay khong con nhieu vi xay dung hao nhoang cho bang va hon My.Doi ngoai thi con te hon Phi chau duoi tau-the gioi ham he cat dut nhap cang hang hoa tau-Bi bao vay tu phia,ngoanh mat ve huong nao cung thay bi bao vay va thu han.Khong co lay mot nhuoi ban kha di goi la: Va nhu vay con duong tan cua nat nha da lo ngay ra truoc mat,Co khon ra thi hay lam nhu gorbachop,thi may ra...may ra thoi.Trump da ky 02 lenh hanh phap ung ho Hoi va Tay tang,con lai Mong va Noi Mong,Cai loi nho nhoi xi hoi o AN -Trung qua la tam bo va bat loi neu Hoi-Tay tang-Mong va Noi Mong cung dung len danh lai doc lap va dat nuoc thi sao ?

Xem Thêm

TIN MỚI

Chuyện tào lao cuối tuần: Ông đến thăm cháu - Trần Văn Giang

He arrests the bad guys. If you’re bad guy he handcuffs you too

Xem Thêm

CON TRAI 85 TUỔI CHĂM MẸ GIÀ 113 TUỔI

Hình ảnh cụ ông tóc bạc trắng vẫn ngày ngày chăm sóc, cõng mẹ trên lưng khiến nhiều người không cầm được nước mắt.

Xem Thêm

ĐÃ LÂU RỒI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Sao cứ phải giả vờ không than khóc Khi tình em buốt giá nỗi thương đau

Xem Thêm

Quanbac Nguyen: “VỢ BÉ “

Không biết các cụ thì thế nào , phần tớ thì rất là thích hai chữ này lắm !!

Xem Thêm

SÁCH MỚI CỦA ROBERT GATES

Năm 1966 khi đang theo học văn bằng cao học ở đại học Indiana University, ông bí mật gia nhập tình báo CIA và được gởi đi học khóa sỹ quan Không Quân trừ bị

Xem Thêm

Tổng thống Séc nói khẩu hiệu ‘Black Lives Matter’ là kỳ thị chủng tộc

Tổng thống Cộng hòa Séc Milos Zeman tuyên bố, “‘Black Lives Matter’ là một khẩu hiệu phân biệt chủng tộc ...

Xem Thêm

Thế giới hôm nay: 03/07/2020

Tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ giảm xuống còn 11,1% trong tháng 6, tức giảm 2,2% so với tháng 5, khi một số bang dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa.

Xem Thêm

Dương cao ngọn cờ - Nguyễn Bá Chổi

(HNPD) Dương cao ngọn cờ - Nguyễn Bá Chổi

Xem Thêm

Thế giới hôm nay: 02/07/2020

Số liệu việc làm từ ADP, một nhà cung cấp dịch vụ trả lương, cho thấy thị trường việc làm của Mỹ đã bật lại. Con số của tháng 5 đã được điều chỉnh từ chỗ mất việc làm sang tăng việc làm đáng kể.

Xem Thêm