Lịch Sử, Quân Sử & Huyền Thoại

Ngày nây năm xưa, 10/03/1959: Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.


  Ngày nây năm xưa, 10/03/1959:
 Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Tibet Rebellion

Nguồn: “Rebellion in Tibet,” History.com (truy cập ngày 09/03/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1959, người dân Tây Tạng đã cùng nhau nổi dậy, bao vây cung điện mùa hè của Đức Dalai Lama, bất chấp các lực lượng quân đội Trung Quốc chiếm đóng.

Trung Quốc bắt đầu chiếm đóng Tây Tạng từ gần một thập niên trước đó, vào tháng 10 năm 1950, khi Quân Giải phóng Nhân dân xâm lược đất nước này, chỉ một năm sau khi phía cộng sản giành được quyền kiểm soát toàn bộ Trung Quốc đại lục. Chính phủ Tây Tạng đã đầu hàng trước áp lực của Trung Quốc vào năm sau đó, ký một hiệp ước bảo đảm quyền lực của Đức Dalai Lama, nhà lãnh đạo tinh thần của đất nước, về các vấn đề đối nội của Tây Tạng.

Tinh thần chống đối sự chiếm đóng của Trung Quốc dần tích tụ trong những năm sau đó, bao gồm một cuộc nổi dậy ở một số khu vực miền Đông Tây Tạng vào năm 1956. Đến tháng 12 năm 1958, cuộc nổi dậy đã nung nấu ở thủ phủ Lhasa, và quân đội Trung Quốc đã đe dọa đánh bom thành phố nếu trật tự không được duy trì.

Cuộc nổi dậy tháng 3 năm 1959 ở Lhasa bùng nổ từ những nỗ lo ngại về một âm mưu bắt cóc Dalai Lama và đưa ông đến Bắc Kinh. Khi các quan chức quân đội Trung Quốc mời ông đến thăm trụ sở của họ để xem kinh kịch và uống trà, ông được bảo là phải đến một mình, và không vệ sĩ hay nhân viên quân sự Tây Tạng nào được phép đi qua ranh giới khu trụ sở.

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.

Giao tranh nổ ra ở Lhasa hai ngày sau đó, với kết quả là người Tây Tạng nổi dậy bị áp đảo và đánh bại. Sáng sớm ngày 21 tháng 3, Trung Quốc bắt đầu bắn phá Norbulingka, sát hại hàng chục ngàn đàn ông, phụ nữ và trẻ em vẫn còn đóng trú bên ngoài. Sau đó, quân đội Trung Quốc đàn áp sức phản kháng của người Tây Tạng, hành quyết những vệ  sĩ của Đức Dalai Lama và phá hủy nhiều tu viện lớn ở Lhasa cùng với hàng ngàn người dân sống trong đó.

Sợi thòng lọng trên cổ Tây Tạng và sự đàn áp dã man các nhà hoạt động ly khai của Trung Quốc vẫn tiếp diễn trong những thập niên sau cuộc nổi dậy không thành công đó. Hàng chục ngàn người Tây Tạng đã đi theo nhà lãnh đạo của họ đến Ấn Độ, nơi Đức Dalai Lama duy trì một chính phủ lưu vong ở chân dãy Himalaya.

Ảnh: Người dân Tây Tạng nổi dậy đầu hàng quân đội Trung Quốc, phía sau là Cung điện Potala ở Lhasa, tháng 3 năm 1959. Nguồn: Getty Images.

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Ngày nây năm xưa, 10/03/1959: Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.


  Ngày nây năm xưa, 10/03/1959:
 Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Tibet Rebellion

Nguồn: “Rebellion in Tibet,” History.com (truy cập ngày 09/03/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1959, người dân Tây Tạng đã cùng nhau nổi dậy, bao vây cung điện mùa hè của Đức Dalai Lama, bất chấp các lực lượng quân đội Trung Quốc chiếm đóng.

Trung Quốc bắt đầu chiếm đóng Tây Tạng từ gần một thập niên trước đó, vào tháng 10 năm 1950, khi Quân Giải phóng Nhân dân xâm lược đất nước này, chỉ một năm sau khi phía cộng sản giành được quyền kiểm soát toàn bộ Trung Quốc đại lục. Chính phủ Tây Tạng đã đầu hàng trước áp lực của Trung Quốc vào năm sau đó, ký một hiệp ước bảo đảm quyền lực của Đức Dalai Lama, nhà lãnh đạo tinh thần của đất nước, về các vấn đề đối nội của Tây Tạng.

Tinh thần chống đối sự chiếm đóng của Trung Quốc dần tích tụ trong những năm sau đó, bao gồm một cuộc nổi dậy ở một số khu vực miền Đông Tây Tạng vào năm 1956. Đến tháng 12 năm 1958, cuộc nổi dậy đã nung nấu ở thủ phủ Lhasa, và quân đội Trung Quốc đã đe dọa đánh bom thành phố nếu trật tự không được duy trì.

Cuộc nổi dậy tháng 3 năm 1959 ở Lhasa bùng nổ từ những nỗ lo ngại về một âm mưu bắt cóc Dalai Lama và đưa ông đến Bắc Kinh. Khi các quan chức quân đội Trung Quốc mời ông đến thăm trụ sở của họ để xem kinh kịch và uống trà, ông được bảo là phải đến một mình, và không vệ sĩ hay nhân viên quân sự Tây Tạng nào được phép đi qua ranh giới khu trụ sở.

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.

Giao tranh nổ ra ở Lhasa hai ngày sau đó, với kết quả là người Tây Tạng nổi dậy bị áp đảo và đánh bại. Sáng sớm ngày 21 tháng 3, Trung Quốc bắt đầu bắn phá Norbulingka, sát hại hàng chục ngàn đàn ông, phụ nữ và trẻ em vẫn còn đóng trú bên ngoài. Sau đó, quân đội Trung Quốc đàn áp sức phản kháng của người Tây Tạng, hành quyết những vệ  sĩ của Đức Dalai Lama và phá hủy nhiều tu viện lớn ở Lhasa cùng với hàng ngàn người dân sống trong đó.

Sợi thòng lọng trên cổ Tây Tạng và sự đàn áp dã man các nhà hoạt động ly khai của Trung Quốc vẫn tiếp diễn trong những thập niên sau cuộc nổi dậy không thành công đó. Hàng chục ngàn người Tây Tạng đã đi theo nhà lãnh đạo của họ đến Ấn Độ, nơi Đức Dalai Lama duy trì một chính phủ lưu vong ở chân dãy Himalaya.

Ảnh: Người dân Tây Tạng nổi dậy đầu hàng quân đội Trung Quốc, phía sau là Cung điện Potala ở Lhasa, tháng 3 năm 1959. Nguồn: Getty Images.

BẢN TIN MỚI NHẤT

BÓNG CHIỀU - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ôi thương cuộc tình lỡ Giọt lệ buồn long lanh

Xem Thêm

Đường về nô lệ

Trung Quốc thọc tay vào Việt Nam cũng bởi CSVN, Trung Quốc phá nát kinh tế Việt Nam cũng nhờ CSVN.

Xem Thêm

THƠ CHU VƯƠNG MIỆN : BUỒI KKK

( HNPD )con dê vẫn kêu be be /con quạ vẫn kêu quàng quạc

Xem Thêm

Tuyên bố của Phil Robertson về Chủ tịch nước

Phó Giám đốc khu vực Á Châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói gì?

Xem Thêm

Đi học ngày xưa - Việt Nhân

(HNPĐ) Dân mạng được một phen cười khoái chí,

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Phe thân cộng (thuộc nhóm phản chiến Jane Fonda-Tom Hayden) trong Thượng viện CA, tung đòn vu cáo thô bỉ tấn công TNS Janet Nguyễn.

Nguoi Viet hai ngoai xin ung ho TNS Janet Ng. California tu xua den nay la thanh tri cua phe cong san tai My. Thong doc Brown, dan bieu Hayden, dai hoc UC Berkerley, deu la phe than cong san noi tieng tren the gioi. California dang tien den Xa Hoi Chu Nghia, phe liberal than cong muon dem illegal immigrants vao My de danh sap nuoc My.

Xem Thêm

Đề bài :BẦU CỬ TỚI - Vũ Linh

" mo trong bong chieu,mot doan quan thap thoang… LA HON NGUOI NAM NHO THU ! 20-07-1954... 01-11-1963... 30-04-1975... Bravo dang con LUA

Xem Thêm

Đề bài :BẦU CỬ TỚI - Vũ Linh

" mo trong bong chieu,mot doan quan thap thoang… LA HON NGUOI NAM NHO THU ! 20-07-1954... 01-11-1963... 30-04-1975... Bravo dang con LUA

Xem Thêm

Đề bài :Thư mời: Tham dự Lễ Tưởng Niệm Cố Tổng Thống VNCH Nguyễn Văn Thiệu

Khong co My, CS chi danh 1 thang tu 10 thang 3 den 10-4 1975 la 500 ngan quan VNCH tan ra, 300 ngan bi bat song, su doan TQLC mat 8000 quan ma khong danh mot tran nao, cho thay tai chi huy cua TT Thieu. Tu 1963, hai tuong Thieu DVM Minh giet tong thong, tranh gianh lanh dao VNCH, nhung khi quoc gia lam nguy ngay 30-4, 1975 thi ho tron tranh trach nhiem khong tranh gianh lanh dao VNCH. Lanh tu Nam Han Bac Han tham vieng lan nhau vui ve hoa giai nhung hai ong Thieu Minh giet TT Diem chi vi ong Diem muon hoa gai voi HCM. Hai ong nay khong muon thuong thuyet, chi muon ra lenh quan bo mien Trung, rut lui hay dau hang. Pahi doi den luc quoc gia nguy nan nam 1975 dan VN moi thay kinh phuc cap chi huy Le Minh Dao, Vuong Mong Long, Nguyen Thanh Tri, Le Van Than, Tran Ba Di, Nguyen Khoa Nam, Le V Hung, Tran V Hai, Nguyen Van Long, va ca trung doi truong Nghia Quan, Fulro, o lai chien dau den cung. Con may ong tuong chua thay mat bo doi CS da ra lenh rut lui roi bo chay hoac dau hang la nhung nguoi co toi.

Xem Thêm

Đề bài : Người lính già cho quê hương

Cap chi huy quan VNCH tu cap Thieu Tuong tro xuong chien dau anh hung nam 1975. Tuong TRan Q Khoi, Le Minh Dao, Hoang Co Minh, Tran Van Hai, Le Van Hung, Thieu Ta Vuong Mong Long,Thieu Ta Bao Dinh, la nhung ho^? tuong ta cua VNCH. Nguoc lai cap chi huy tu Trung Tuong tro len, phan dong bo quan chay truoc. Trung tuong gioi nhat la NQ Truong bo lai 200 ngan quan tai quan khu I cho VC bat de boi ra tau hai quan. Chi trong 2 ngay 28 va 29 thang 3, 1975 ma 3 su doan CS danh tan 300 ngan quan VNCH, chua co tran chien nao tren the gioi ma 300 ngan quan bi tan ra trong 2 ngay. CS phai danh 1 thang moi chiem duoc quan khu II CS bi ton that rat nang tai Ban Me Thuot, LTL 7, va Phan Rang. Cac Trung tuong Dai tuong khac thi bo chay truoc khi CS vao Saigon. Dai Tuong DV Minh thi thoa thuan dau hang tu khi quan CS con o cach Saigon 60 km, khi len nam quyen, ong ra len khong pha cau cong, dao ho sau ngan chan tang VC quanh Saigon, ra lenh cac don vi TQLC rut lui bo phong tuyen tro ve can cu Song Than de giup CS tien vao Saigon de dang. Tuong Duong V Minh thay TRung Ta Dinh Trung doan 54 dau hang duoc phong chuc trung ta CS nen cung ham duoc phong chuc tuong cua CS, khong ngo CS khong cho chuc tuoc nen xin di Phap. Ngay xua nhung lanh tu chong Phap bi Phap danh chay qua Tau, Thai Lan, Nhat deu tro ve nuoc tiep tuc khang chien. Tuy nhien, ngoai tuong Hoang C Minh, khong co mot ong tuong nao chiu ve nuoc khang chien. Khi nguoi My con o VN thi cac ong Tuong tranh gianh lam lanh tu, ai cung cho minh la gioi, nhung khi khong con My thi VC chi danh 3 ngay chua vao duoc thanh pho la may ong Trung Tuong Dai Tuong VNCH bo chay hay chiu lam noi tuyen cho CS. Nhin lanh tu Nam Han Bac Han hom nay hoa giai tham vieng lan nhau vui ve, minh thay tai sao cac tuong cao cap lanh dao VNCH qua ngu dot khong chiu de TT Diem thuong thuyet nhu Nam Han Bac Han hom nay.

Xem Thêm

Đề bài :Tổng Thống Trump chính thức đánh thuế thêm trên $200 tỷ hàng Trung Quốc

Tôi ko nghĩ có doanh nghiệp Mỹ nào lại ngu đến như thế.Chính phủ Trump đánh thuế Tàu Cộng nhằm bảo vệ người Mỹ,do đó nếu có doanh nghiệp nào thưa kiện chính phủ về các vụ thuế này thì đích thị nó là Tàu Cộng hoặc nhắm mắt làm theo lời xúi dục của Tàu Cộng.Chúng ta hãy đồng loạt tẩy chay hãng nào có đơn kiện.

Xem Thêm

Đề bài :Tổng thống Trump bác bỏ lời ‘tranh công’ của người tiền nhiệm Obama

OBAMA bì ổi và hèn hạ 44 đời TT chưa có một TT nào hèN hạ dơ bẩn như OBAMA .TAKE CREDIT FOR EVERYTHING EVEN IF YOU DID NOTHING,BLAME ĐTHERS FOR EVERYTHING ,EVEN IF YOU DID EVERYTING

Xem Thêm

Đề bài :TRUMP QUYẾT KẾT LIỄU TRUNG CỘNGTRONG CHIẾN DỊCH THU – ĐÔNG NĂM 2018 Tran Hung

Quá hay, Chơi tới bến nghe ông Trump phải đánh cho thằng chệt nát cái đầu ra từng mãnh nha Tổng thống. Tôi ủng hộ 100%

Xem Thêm

Đề bài :Đánh Mỹ cho Nga Chệt- Hà Thượng Thủ

Vẹm ta là lũ chồn lùi.......Rúc vào Nga chán lại chui vào Tàu.......Bị Tàu cộng chúng kẹp đầu.......Vẹm ta bối rối cắn nhau ồn ào.......Hỏi nhau: tham nhũng nơi nao ?........Biết rằng toàn đảng,thằng nào cũng tham.......Tham như chó đói thèm phân........Tham trên,tham dưới,tham gần,tham xa........Ung thư tham nhũng lan ra........Toàn thân của đảng chỉ là khối U

Xem Thêm

TIN MỚI

Đường về nô lệ

Trung Quốc thọc tay vào Việt Nam cũng bởi CSVN, Trung Quốc phá nát kinh tế Việt Nam cũng nhờ CSVN.

Xem Thêm

THƠ CHU VƯƠNG MIỆN : BUỒI KKK

( HNPD )con dê vẫn kêu be be /con quạ vẫn kêu quàng quạc

Xem Thêm

Tuyên bố của Phil Robertson về Chủ tịch nước

Phó Giám đốc khu vực Á Châu của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền nói gì?

Xem Thêm

Đi học ngày xưa - Việt Nhân

(HNPĐ) Dân mạng được một phen cười khoái chí,

Xem Thêm

BÊN TRONG CỔNG TRẠI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tôi cứ sợ bản tính hay cười của tôi bỗng thấy nghiêm trang quá, lại mất bình tĩnh, cứ phải nín tiếng ho khan. ..

Xem Thêm

Chết vì bệnh hiểm, chứ không nghèo - Ông Bút

( HNPD )Nguyễn Bá Thanh, Phạm Quý Ngọ, Trần Đại Quang...

Xem Thêm

Thơ…đỡ buồn: Cột đèn cũng muốn đi luôn! - LÃO PHAN

(HNPD) Mọi thứ miền Nam, xóa cho bằng. Dựng xây đủ thứ, tùm lum khắp, Bốc hốt đô-la cứ rầm rầm….

Xem Thêm

Đố vui các bạn – Bài số 24 - LÃO PHAN

(HNPD) Hoa lá cành, ánh trăng lan dịu dàng, ru hồn bao nhớ nhung. Đêm lắng buồn, tiếng thu như thì thầm, trong hàng cây trầm mơ....

Xem Thêm

BÓNG NGỰA QUA ĐỜI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ôi, buổi chiều mê đắm Khói tỏa hay sương rơi

Xem Thêm