Lịch Sử, Quân Sử & Huyền Thoại

Ngày nây năm xưa, 10/03/1959: Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.


  Ngày nây năm xưa, 10/03/1959:
 Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Tibet Rebellion

Nguồn: “Rebellion in Tibet,” History.com (truy cập ngày 09/03/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1959, người dân Tây Tạng đã cùng nhau nổi dậy, bao vây cung điện mùa hè của Đức Dalai Lama, bất chấp các lực lượng quân đội Trung Quốc chiếm đóng.

Trung Quốc bắt đầu chiếm đóng Tây Tạng từ gần một thập niên trước đó, vào tháng 10 năm 1950, khi Quân Giải phóng Nhân dân xâm lược đất nước này, chỉ một năm sau khi phía cộng sản giành được quyền kiểm soát toàn bộ Trung Quốc đại lục. Chính phủ Tây Tạng đã đầu hàng trước áp lực của Trung Quốc vào năm sau đó, ký một hiệp ước bảo đảm quyền lực của Đức Dalai Lama, nhà lãnh đạo tinh thần của đất nước, về các vấn đề đối nội của Tây Tạng.

Tinh thần chống đối sự chiếm đóng của Trung Quốc dần tích tụ trong những năm sau đó, bao gồm một cuộc nổi dậy ở một số khu vực miền Đông Tây Tạng vào năm 1956. Đến tháng 12 năm 1958, cuộc nổi dậy đã nung nấu ở thủ phủ Lhasa, và quân đội Trung Quốc đã đe dọa đánh bom thành phố nếu trật tự không được duy trì.

Cuộc nổi dậy tháng 3 năm 1959 ở Lhasa bùng nổ từ những nỗ lo ngại về một âm mưu bắt cóc Dalai Lama và đưa ông đến Bắc Kinh. Khi các quan chức quân đội Trung Quốc mời ông đến thăm trụ sở của họ để xem kinh kịch và uống trà, ông được bảo là phải đến một mình, và không vệ sĩ hay nhân viên quân sự Tây Tạng nào được phép đi qua ranh giới khu trụ sở.

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.

Giao tranh nổ ra ở Lhasa hai ngày sau đó, với kết quả là người Tây Tạng nổi dậy bị áp đảo và đánh bại. Sáng sớm ngày 21 tháng 3, Trung Quốc bắt đầu bắn phá Norbulingka, sát hại hàng chục ngàn đàn ông, phụ nữ và trẻ em vẫn còn đóng trú bên ngoài. Sau đó, quân đội Trung Quốc đàn áp sức phản kháng của người Tây Tạng, hành quyết những vệ  sĩ của Đức Dalai Lama và phá hủy nhiều tu viện lớn ở Lhasa cùng với hàng ngàn người dân sống trong đó.

Sợi thòng lọng trên cổ Tây Tạng và sự đàn áp dã man các nhà hoạt động ly khai của Trung Quốc vẫn tiếp diễn trong những thập niên sau cuộc nổi dậy không thành công đó. Hàng chục ngàn người Tây Tạng đã đi theo nhà lãnh đạo của họ đến Ấn Độ, nơi Đức Dalai Lama duy trì một chính phủ lưu vong ở chân dãy Himalaya.

Ảnh: Người dân Tây Tạng nổi dậy đầu hàng quân đội Trung Quốc, phía sau là Cung điện Potala ở Lhasa, tháng 3 năm 1959. Nguồn: Getty Images.

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Ngày nây năm xưa, 10/03/1959: Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.


  Ngày nây năm xưa, 10/03/1959:
 Cuộc nổi dậy Tây Tạng bùng nổ

Tibet Rebellion

Nguồn: “Rebellion in Tibet,” History.com (truy cập ngày 09/03/2016).

Biên dịch: Nguyễn Huy Hoàng

Vào ngày này năm 1959, người dân Tây Tạng đã cùng nhau nổi dậy, bao vây cung điện mùa hè của Đức Dalai Lama, bất chấp các lực lượng quân đội Trung Quốc chiếm đóng.

Trung Quốc bắt đầu chiếm đóng Tây Tạng từ gần một thập niên trước đó, vào tháng 10 năm 1950, khi Quân Giải phóng Nhân dân xâm lược đất nước này, chỉ một năm sau khi phía cộng sản giành được quyền kiểm soát toàn bộ Trung Quốc đại lục. Chính phủ Tây Tạng đã đầu hàng trước áp lực của Trung Quốc vào năm sau đó, ký một hiệp ước bảo đảm quyền lực của Đức Dalai Lama, nhà lãnh đạo tinh thần của đất nước, về các vấn đề đối nội của Tây Tạng.

Tinh thần chống đối sự chiếm đóng của Trung Quốc dần tích tụ trong những năm sau đó, bao gồm một cuộc nổi dậy ở một số khu vực miền Đông Tây Tạng vào năm 1956. Đến tháng 12 năm 1958, cuộc nổi dậy đã nung nấu ở thủ phủ Lhasa, và quân đội Trung Quốc đã đe dọa đánh bom thành phố nếu trật tự không được duy trì.

Cuộc nổi dậy tháng 3 năm 1959 ở Lhasa bùng nổ từ những nỗ lo ngại về một âm mưu bắt cóc Dalai Lama và đưa ông đến Bắc Kinh. Khi các quan chức quân đội Trung Quốc mời ông đến thăm trụ sở của họ để xem kinh kịch và uống trà, ông được bảo là phải đến một mình, và không vệ sĩ hay nhân viên quân sự Tây Tạng nào được phép đi qua ranh giới khu trụ sở.

Đến ngày mùng 10, 300.000 người Tây Tạng trung thành đã bao quanh Cung điện Norbulingka, ngăn cản Đức Dalai Lama chấp nhận lời mời của quân đội Trung Quốc. Đến ngày 17, pháo binh Trung Quốc đã nổ súng vào cung điện, và Đức Dalai Lama được sơ tán tới nước láng giềng Ấn Độ.

Giao tranh nổ ra ở Lhasa hai ngày sau đó, với kết quả là người Tây Tạng nổi dậy bị áp đảo và đánh bại. Sáng sớm ngày 21 tháng 3, Trung Quốc bắt đầu bắn phá Norbulingka, sát hại hàng chục ngàn đàn ông, phụ nữ và trẻ em vẫn còn đóng trú bên ngoài. Sau đó, quân đội Trung Quốc đàn áp sức phản kháng của người Tây Tạng, hành quyết những vệ  sĩ của Đức Dalai Lama và phá hủy nhiều tu viện lớn ở Lhasa cùng với hàng ngàn người dân sống trong đó.

Sợi thòng lọng trên cổ Tây Tạng và sự đàn áp dã man các nhà hoạt động ly khai của Trung Quốc vẫn tiếp diễn trong những thập niên sau cuộc nổi dậy không thành công đó. Hàng chục ngàn người Tây Tạng đã đi theo nhà lãnh đạo của họ đến Ấn Độ, nơi Đức Dalai Lama duy trì một chính phủ lưu vong ở chân dãy Himalaya.

Ảnh: Người dân Tây Tạng nổi dậy đầu hàng quân đội Trung Quốc, phía sau là Cung điện Potala ở Lhasa, tháng 3 năm 1959. Nguồn: Getty Images.

BẢN TIN MỚI NHẤT

ĐI BIỂN CÓ ĐÔI - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Thường dân chài mỗi lần đi biển đánh cá, lưới tôm, họ đi thành đoàn thuyền rộn ràng lắm, có khi vài ngày mới về.

Xem Thêm

Quả đấm thép - Hà Thượng Thủ

( HNPD ) VN cs thường ca tụng Cảnh Sát Cơ Động của họ là "Quả đấmthép "

Xem Thêm

Chức sắc Cao Đài tố cáo Công an địa phương đánh đập trước đối thoại nhân quyền Việt - Úc

Mặc thuờng phục đánh nguời : một đám nguời đuợc huấn luyện thành chó

Xem Thêm

MỘT CHÚT HỒN NHIÊN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Gởi về ai mộng mơ Giả vờ thôi không đến...

Xem Thêm

Dân tộc Việt đang bị diệt vong vì vũ khí hóa học!

Đây cũng không phải là lời kêu gọi hoạt động chính trị, đối lập với bất cứ ai, mà LÀ LỜI KÊU GỌI VÌ SỰ SỐNG CHO MỌI NGƯỜI, rằng chúng ta đang bị tận diệt cả một dân tộc!

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Hình ảnh và câu chuyện "Em Bé Nhập Cư Yanela Hernandez Khóc" là gán ghép, (Fake News)

Cai video nay duoc cac hang truyen hinh My ABC, CBS, NBC, CNN chieu len trong cac ban tin, nhung chi co Times la co can dam in ban dinh chinh. Con CNN, ABC, CBS, NBC im lamg. Giong het thoi chien tranh VN, truyen hinh thien ta chi loan tin bat loi cho My. Dung tin

Xem Thêm

Đề bài :Tướng Lương Xuân Việt chính thức được gắn lon Thiếu Tướng (Hai Sao)

Tôi tin rằng nếu Mỹ muốn giúp VN đẩy lùi Trung cộng và Việt cộng thì cử Tướng Lương Xuân Việt gom hết những quân nhân gốc Việt trong quân đội Mỹ, cho hạm đội 7 yểm trợ đánh chiếm Phú quốc và treo lá cờ VNCH lên thì CS sẻ teo dái .Sau đó chỉ cần rải truyền đơn vào đất liền báo tin Quân Đội Cộng Hòa đã trở lại thì cs sẻ tan rả khỏi cần đánh vì người dân sẻ theo và những người bộ đội sẻ đào ngũ mà nha nhập hàng ngũ của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa.

Xem Thêm

Đề bài :MẬT TIN

A Thằng Tưởng Thú kêu gọi người dân biểu tình ôn hòa để cho côn an nó dùng dùi cui đánh cho mềm xương à. Sao ông không cùng dân xuống đường coi. Giờ thi ông cũng la dân mà.

Xem Thêm

Đề bài :MẬT TIN

Vay ra truoc kia ong la QUAN AN CUOP ? Nay xin lam nguoi TU TE vi da hey dat song ? Co cau noi:CONG SAN KHONG BAO GIO THAY DOI DUOC. Vay thi truoc khi lam nguoi TU TE,mi hay tra lai moi su nguoi da an cuop,tra lai mau xuong-tai san gian doi va hay tra lai cai hau qua ma ho da ganh chiu,Phat day:BO dao do te xuong se thanh phat??? DAu co de dang vay?con hau qua phai tra nua du co duoc tha thu hay khong.Do MAT DAY.

Xem Thêm

Đề bài :Không Quên những người Chiến Sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa

Nam 1975 la nam anh hung ma.t lo cua quan vnch. TQLC danh bai quan CS tren chien truong Quang Tri nam 1972 nhung bi bat song nhuc nha khi tuong Thi ra lenh vut bo vu khi keo ve Thuan An de di tan nam 1975. CS tan cong, TQLC het dan, mot so tu van, ca mot lu doan 3000 quan tinh nhue bi mot dai doi du kich vc bat song. Cong san nam vung trong BTL quan doan I da thanh cong tieu diet su doan TQLC voi 16 ngan quan ma khong bi ton that. Voi 3000 TQLC con lai, VNCH khong co kha nang ngan chan cs tai Phan Rang va Long Khanh. TT Duong Van Minh tiep tay cs ra lenh dau hang, ha. nhu.c nhung chien binh con la.i. Cac don vi Du, TQLC, BDQ, canh sat, biet kich, su doan 18, 22, 7, 9, 21, du muon chien dau den cung cung phai buong sung vi thieu dan va mat yem tro phi phao. Roi ho phai chiu vao tu cai tao de can bo CS ngu dot chuoi boi ha nhu.c. Cac tuong lanh dao vnch khi rut lui hay dau hang khong nghi den cai hau qua ma thuoc cap phai chiu khi ho sai lam. Dang le phai ra lenh quan can chanh bo ngo saigon, rut lui di ra nuoc ngoai thi ho khong lam. Neu khong co nguoi My can thiep dua HO qua My thi cong san da khong dong cua trai tu cai tao. Nho VNCH chien dau ma khoi CS Nga so khoi Varsovie Warsaw bi kiet que va sap do nam 1991. Khong co quan dan vnch danh tieu hao tiem nang cua cs, de quoc evil empire Nga so co the da khong bi sup do va 700 trieu dan Dong Au khong duoc song trong tu do nhu ngay hom nay. Day la dong gop lon cua quan vnch cho the gioi tu do.

Xem Thêm

Đề bài :Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp để cho phép trẻ em ở lại với cha mẹ vượt biên giới bất hợp pháp -

Duoc voi doi tien. Nhung nguoi nhap cu bat hop phap tao My duoc an uong sung suong, doi dai nhan dao sung suong hon dan ti nan khap the gioi. Nguoi vn nhap canh Thai Lan sau 1975 bi giam vao trai tu bien gioi, linh Thai danh dap, mac du Lien Hiep Quoc bao dam dinh cu cho ho. O trai ti nan Ma Lai cung thieu thon, nam ngu duoi dat. My nen giao nguoi ti nan vao cac trai do lien hiep quoc cai quan o Puerto Rico hay Panama de tranh bi bao chi tv chi trich

Xem Thêm

Đề bài :Không Quên những người Chiến Sĩ Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa

Nhung quan nhan VNCH la nhung anh hung bi don vao ma.t lo^. Ho chien dau trong hoan canh ba^'t lo+.i nhu sinh vien hoc sinh ton giao xuong duong noi tuyen, dong minh My phan boi, cap chi huy bat tai va bo roi ho cho quan thu` nhu luc di tan Cao Nguyen den bai bien Thuan An va Da Nang. Cac tuong My day tai dai hoc quan su My phai thua nhan TQLC VNCH la dao quan gioi nhat tren the gioi. Tai Ha Lao nam 1971, 2 su doan CS vay danh TQLC nhung khong gay ton that, tai Quang Tri nam 1972, sau khi su doan 3 tan ra, CS lay 5 danh 1 nhung khong choc thung phong tuyen Thach Han cua TQLC. Roi mot thang sau TQLC tai chiem Quang Tri, giet 10 ngan quan CS. Nhung nhung anh hung nay bi tham sat va bi bat vi cac tuong Quan Doan I bo roi ho khi ho bi VC bao vay va het da.n ngay 25/3/75 tai Thuan An, Khi keu cuu Quan Doan I xin tiep cuu tuong Truong khong tra loi, khong cho khong quan yem tro tiep te vu khi dan duoc. Dem 26/3 Lu Doan 147 TQLC bi phao binh VC tan sat va bi du kich bat, nhung tuong TL Tien Phuong bo 10 nghan quan chay truoc bao cao hau het TQLC di tan an toan de chay toi. Den sang 29/3/75, quan chanh quy CS con cach xa Da Nang 20 km thi tuong Truong cung voi tuong HQ, KQ, bo ngo quan doan I voi 100 ngan quan cho CS boi ra tau Hai Quan tron thoat. Cam chan 2 su doan Tong Tru bi tai QK I sau HD Paris chung to cap lanh dao VNCH thieu tri tue, vi khi cac tinh nhu Phuoc Long, Ban Me Thuot bi danh chiem thi quan VNCH khong co luc luong phan cong. Dau nam 1975, TQLC co 16 ngan quan, den khi thoat khoi Da Nang ve lai Vung Tau thi chi con 3 ngan quan, ma CS khong bi ton that chi vi cap chi huy bat tai, thieu kha nang, va bo quan chay truoc. Chinh nho nhung nguoi linh con lai anh dung chien dau cho den ngay 30/4 ma nhung cap chi huy bat tai bo roi ho va nguoi My duoc an toan ra di. Day la su hy sinh cuoi cung cua nguoi linh VNCH de cho 150 ngan nguoi duoc an toan di tan khoi VN truoc khi CS vao Saigon. Thay vi to chuc giup do quan dan VNCH di tan truoc khi dau hang, TT Duong Van Minh keu goi dan chung va quan doi o lai ban giao cho CS.

Xem Thêm

Đề bài :Tàu Trung Quốc xua đuổi 20 tàu cá Việt Nam vào Hoàng Sa tránh trú (Biển Đảo của VN mà phải xin phép Trung cộng..).

Tránh bão cũng không cho...?? vậy thì 16 vàng khè 4 tốt để cho chó gậm rồi sao...?? VN đã vài lần huy đông lực lượng HQ hùng hậu đi cứu hộ ngư dân TQ bị nạn ngoài biển...Còn ngư dân VN nhiều lần cầu cứu , xin tránh b̃ão hay bị nan ngoài biển mà vẫn bị TQ xua đuổi, ngó lơ...?? VGCS hãy xem xét lại chủ trương 16V4T với TQ đi....Hãy thôi tụng đời đời nhớ ơn, hay không có TQ chống lưng sao có Ta như lời ph́át biểu ngu của những chó đ/v thờ TQ...?? Làm thân nô bộc không công sao còn hãnh diện..??? Bó tay...!!

Xem Thêm

Đề bài :Mang Biẻu Ngữ đòi bắt TBT Trọng và phó TT Hải ngay giữa trung tâm Hà Nội

Chính những tấm biểu ngữ này đã làm Trọng Lú điên cuồng lên hắn đã ra lệnh dùng bàn tay sắt đối những người biểu tình trong những ngày vừa qua .

Xem Thêm

Đề bài :NGÀY QUÂN LỰC 19/6 - CAO MỴ NHÂN

Neu khong nho nhung canh quan VNCH anh dung o lai chien dau den ngay 30/4/75 thi nguoi My, cac tuong lanh va 150 ngan nguoi da bi ket lai va khong duoc di tan. Day la mot su hy sinh rat lon cua quan can chanh o lai bao ve thu do saigon cho den gio cuoi cung.

Xem Thêm

TIN MỚI

Quả đấm thép - Hà Thượng Thủ

( HNPD ) VN cs thường ca tụng Cảnh Sát Cơ Động của họ là "Quả đấmthép "

Xem Thêm

Chức sắc Cao Đài tố cáo Công an địa phương đánh đập trước đối thoại nhân quyền Việt - Úc

Mặc thuờng phục đánh nguời : một đám nguời đuợc huấn luyện thành chó

Xem Thêm

MỘT CHÚT HỒN NHIÊN - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Gởi về ai mộng mơ Giả vờ thôi không đến...

Xem Thêm

Dân tộc Việt đang bị diệt vong vì vũ khí hóa học!

Đây cũng không phải là lời kêu gọi hoạt động chính trị, đối lập với bất cứ ai, mà LÀ LỜI KÊU GỌI VÌ SỰ SỐNG CHO MỌI NGƯỜI, rằng chúng ta đang bị tận diệt cả một dân tộc!

Xem Thêm

Thơ Chu Vương Miện : Óc Heo

( HNPD )viết lách như con cặc luộc /cũng bao giấy cũng blog cũng web mà bôi ra toan là cứt

Xem Thêm

CÂU CHUYỆN CÁCH LY TRẺ EM - VŨ LINH

Ngay sau khi TT Trump ký sắc lệnh, xin đố quý vị biết phản ứng của TTDC như thế nào? TTDC ca tụng TT Trump biết điều, nhân đạo? Còn khuya!

Xem Thêm

CHINA DI DỜI TOÀN BỘ HỆ THỐNG NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN SANG VIỆT NAM DƯỚI VỎ BỌC ĐẦU TƯ

Một Formosa chưa đủ để hại chết đồng bào Việt, nay hàng loạt các nhà máy nhiệt điện than của TQ kéo sang thì dân VN sẽ như thế nào?

Xem Thêm

BÓNG TRE LA NGÀ - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Tôi bỗng nhớ thành phố Đà Nẵng và bài hát Nắng Chiều cùng người bạn ở dốc cầu Vồng, đường Thống Nhất, có rặng tre la ngà, mà quả thực tới giờ này tôi vẫn chưa thật biết tre la ngà như thế nào nữa...

Xem Thêm

Ông Donald Trump gặp gia đình các nạn nhân bị người nhập cư trái phép giết hại

“Đây là những công dân Mỹ đã bị chia cắt vĩnh viễn khỏi những người thân yêu của họ. Hãy chú ý tới từ “vĩnh viễn”. Vĩnh viễn. Họ không bị chia cắt trong chỉ một hay 2 ngày, mà là chia cắt vĩnh viễn”, ông Trump nói.

Xem Thêm